🕎 از حوّا و دنده و پهلوی آدم... 1⃣ برخی از این صور پزشکی کهن، یادآور طرّاحی‌های پسامدرن است! به مثال نقش فوق از دست‌نویس ذخیرهٔ خوارزمشاهی، ۶۷۷ هجری! حدود هشتصد سال پیش... 2⃣ در خصوص #دنده‌ها یا #اضلاع آدمی نوشته که دوازده است و افزوده: «بحثی نیست که در زن و مرد مساوی‌اند» و این باطل است که برخی گفته‌اند زن یک دنده کمتر دارد! جالب آن‌که در عالَم مسیحی-یهودی امّا زمانی باور بر آن بود که مرد یک دنده کمتر دارد چرا که مطابق قول #عهد_عتیق، زن از دندهٔ مرد آفریده شد و باور به یکسانیِ دنده‌ها نوعی #کفرگویی بوده است. بعد توجیه شد که این خاصِ #آدم بوده و نه فرزندان ذکور آدم. 3⃣ آفرینش #حوّا از دندهٔ آدم، در همان باب دومِ کتاب پیدایش (ب ۲، آ ۲۱) آمده است. آن کلمه که برای دنده آمده صلَع «צֵלָע»، معادل «ضلع» عربی و صورت جمع آن صلعوت צְלָעוֹת اضلاع است که در تصویر ذخیره هم می‌بینیم. در قرآن ذکر پهلو و دنده نیست و تنها به این بسنده شده که زوج آدم از او آفریده شد: خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ (یعنی آدم) ثُمَّ جَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا... 4⃣ امّا خلقت حوّا از دنده؟ غریب نیست؟! به واقع این آفرینش از #دنده در #تورات گویا حاصل «دیگرخوانی» و برداشت خاصی از متن‌‌ها و روایات خیلی کهن‌تر سومری بوده، از کلمه‌ای که معنای #زندگی داشته است. ما در آینده چند مثال از این نوع «تبدیل‌» کلمات، گاه عامدانه و گاه برگرفته از تأویل‌ها و خوانش‌ها و چرخش‌ها، که در متون بعدی تفاسیر و تفاصیل بلندی گرفته خواهیم آورد... 5⃣ در دو لوح و سنگ‌نوشتهٔ کهن سومری، حکایتی در باب #انکی، بزرگ‌‌ایزدِ آب و خلقت و حکمت، و همسرش #نین‌هورساگ، ایزدبانویِ «زایش»، آمده است. اِنکی در باغی است، و بعدِ برخی آمیزش‌ها، از هشت گل و گیاه ممنوع می‌خورد. این رفتار او موجب قهر و دلگیری نین‌هورساگ می‌شود که او را نفرین می‌کند و قسم می‌خورد دیگر با او همسری نکند و زندگی (و فرزند) ندهد. انکی دچار دردهای شدیدی می‌شود و با وساطت برادر انکی، نین‌هورساگ بر سر رحم و لطف می‌آید. آنگاه سر انکی را در میان دامان خود می‌گیرد و اینجاست که نین‌هورساگ از هشت عضو انکی درد را می‌گیرد (یا بیرون می‌کند)، و به جای آن یک یک الهه‌ای می‌زاید. 6⃣ نکته اینجاست که نام این خدایان، جدای معنی مستقل خود، هجا یا پاره‌ای از نام آن عضو بدن را هم دارند، و شما ببینید سابقهٔ چند هزارسالهٔ کارکرد جناس و صنعت زبانی و لفظی را. به واقع نین‌هورساگ، هشت بار، از انکی می‌پرسد: 🔸کجایت درد می‌کند؟ سرم. آبو زاده می‌شود. (او: هجایی از اوگو دیلی به معنی سر) 🔹کجایت درد می‌کند؟ مویم. نین‌سیکی‌لا زاده می‌شود (سیکی به معنی مو) 🔸کجایت...؟ بینی‌ام. نین‌گیریودو زاده می‌شود. (گیری: بینی) 🔹کجایت...؟ دهانم. نینکاسی زاده می‌شود. (کا: دهان) 🔸کجایت...؟ گلویم. «نازی» زاده می‌شود (زی: گلو) 🔹کجایت...؟ دستم. «آزیمو» زاده می‌شود (آ: دست) 🔸کجایت...؟ دنده‌ام. «نین‌تی» زاده می‌شود. (تی: دنده) 🔹کجایت...؟ پهلوهایم. انزاگ (زاگ: پهلوها) 7⃣ و سخن بر سر آن ایزدبانوی هفتم، #نین‌تی است که در اصل به معنیِ «حیات‌بخش» یا «حوّا» است، در عین حال که #تی، چنان‌که آمد، به‌معنی #دنده هم هست. قرابت اجزای «باغ» و «گیاه ممنوعه» و «دنده» و «حوّا» با حکایت مشهور آفرینش آدم و زوج او پنهان نیست، منتهی در طیّ قرون، پیش از رسیدن به کتاب مقدّس، تحوّلات بسیار داشته و در این میان، آن جناس و بازی لفظیِ «تی» و زندگی هم در گذر به زبان عبری گم شده و آنچه مانده همان برآمدن و زاده‌شدنِ الهه یا حوّای حیات‌بخش از «تی»، دنده یا پهلوی چپ است...  دوش ای جان بر چه «پهلو» خُفته‌ای‌؟ ✍ کاریز - یادداشت‌هایی در فرهنگ و ادب - مجید سلیمانی 🎓 مطالعات تخصصی یهودی: 🇮🇷👉 @JewishStudies

🕎☪ سَمِعْنَا وَ عَصَيْنَا وَ أُشْرِبُوا 🕋 وَ إِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ وَ رَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّورَ خُذُوا مَا آتَيْنَاكُم بِقُوَّةٍ وَ اسْمَعُوا قَالُوا سَمِعْنَا وَ عَصَيْنَا وَ أُشْرِبُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ بِكُفْرِهِمْ قُلْ بِئْسَمَا يَأْمُرُكُم بِهِ إِيمَانُكُمْ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ و آنگاه كه از شما پيمان محكم گرفتيم، و [كوه‌] طور را بر فراز شما برافراشتيم، [و گفتيم:] "آنچه را به شما داده‌ايم به جد و جهد بگيريد، و [به دستورهاى آن‌] گوش فرا دهيد." گفتند: "شنيديم و نافرمانى كرديم." و بر اثر كفرشان، [مِهر] گوساله در دلشان سرشته شد. بگو: "اگر مؤمنيد [بدانيد كه‌] ايمانتان شما را به بد چيزى وامى‌دارد." (سورهٔ بقره ، آیهٔ ۹۳) 💥 سَمِعْنَا وَ عَصَيْنَا: 1⃣ گویی پدیدآورندهٔ قرآن، در راستای نقد یهودیانِ هم‌عصرِ پیامبر، در عبارتِ «سَمِعْنَا وَ عَصَيْنَا»، عبارتِ عبریِ موجود در سِفر خروج و سِفر تثنیه را تغییر می‌دهد: 📚 بایبل عبری، سِفر خروج، بخش ۲۴، بند ۷: 👈 کتاب عهد را برگرفت و بهرِ قوم بخواند که گفتند: "هرآنچه یَهُوَه گفته است خواهیم کرد و آویزهٔ گوش خواهیم ساخت." [ترجمهٔ پیروز سیار] 📚 بایبل عبری، سِفر تثنیه، بخش ۵، بند ۲۷: 👈 تو نزدیک شو تا هرآن‌چه را یَهُوَه خدایمان خواهد گفت بشنوی، پس آن‌گاه آن‌چه را یَهُوَه خدایمان بر تو گوید، از برای ما تکرار خواهی کرد؛ بر آن گوش خواهیم سپرد و آن را به کار خواهیم بست. [ترجمهٔ پیروز سیار] 2⃣ قرآن این عبارت را در سه مورد دیگر نیز آورده است: ۲ (بقره): ۲۸۵؛ ۵ (مائده): ۷؛ و ۲۴ (نور): ۵۱. اما حالت ایجابی آن را فقط در مورد اخیر و برای پیروان پیامبر اسلام ذکر کرده است. 💥 أُشْرِبُوا: 3⃣ مترجمان و مفسّران مسلمان لفظ «أُشْرِبُوا» را معمولاً نه در معنای لفظی خود، یعنی «نوشانیده شد» بلکه در معنای استعاریِ «سرشته شد» به‌کار برده‌اند. اما معنای اولیهٔ آن به متن بایبل و بافتار بایبلیِ قرآن نزدیک‌تر است. این عبارت از قرآن در گفت‌وگویی است با آن‌چه در سِفر خروج از کردار موسی پس از مراجعت به نزد بنی‌اسرائیل آمده است: 📚 بایبل عبری، سِفر خروج، بخش ۳۲، بند ۷: 👈 گوساله‌ای را که ساخته بودند برگرفت و آن را در آتش بسوخت و چون گَردی ریز آسیا کرد و بر روی آب پاشید و به اسرائیلیان نوشاند. [ترجمهٔ پیروز سیار] 4⃣ این‌گونه بود که این آبِ آمیخته به خاکستر گوسالهٔ زرّین نزد بنی‌اسرائیل به «آب نفرین» تبدیل گشت؛ و در سیر تحول‌اش، با نامِ «آزمونِ آبِ تلخ»، برای بازشناسیِ درست‌کار از زناکار هنگامی که ادلّهٔ کافی وجود ندارد به شریعت آنان وارد شد (بنگرید به سِفر اعداد، بخش ۵، بندهای ۱۱ تا ۳۱). 5⃣ مشابه این سنّت را می‌توان در آیه‌های ۶ تا ۹ سورههٔ نور در قرآن،‌ هنگامی که ادلّهٔ کافی برای اثبات یا ردّ ادعای فردی بر زناکاری همسرش وجود ندارد، مشاهده کرد. قرآن در سورهٔ طه، آیهٔ ۹۷، به این‌که گوساله سوزانیده شده است و خاکسترش در «یَمّ» پاشیده شده است اشاره می‌کند. 📗 بخشی از مطالب این فرسته از منبع زیر برگرفته شده‌اند: 👉 Reynolds, Gabriel Said. The Qur’an and the Bible: Text and Commentary. New Haven: Yale University Press, 2018. ✍ عنقاء - جُستارهایی نقّادانه در دین‌پژوهی - زهیر میرکریمی 🎓 مطالعات تخصصی یهودی: 🇮🇷👉 @JewishStudies

🖼 تصویر بالا چپ: کتیبهٔ هشدار در معبد اورشلیم به زبان یونانی که به‌طور کامل حفظ شده است، کشف‌شده به سال ۱۸۷۱ میلادی، که در موزهٔ باستان‌شناسی استانبول نگهداری می‌شود. 🖼 تصویر بالا راست: کتیبهٔ هشدار در معبد اورشلیم به زبان لاتین که بخشی از آن باقی مانده است، کشف‌شده به سال ۱۹۳۶ میلادی، که در موزهٔ اسرائیل نگهداری می‌شود. 🖼 تصویر پایین: نمایی از بازسازیِ کوچکِ معبد دوم اورشلیم بر اساس منابع متنی، سکّه‌شناختی، و باستان‌شناختی، واقع در اورشلیم. 🎓 مطالعات تخصصی یهودی: 🇮🇷👉 @JewishStudies

🕎 حریمِ حَرَم در اورشلیم 🕍 حدود شرعی برای ورود به بیت‌المَقدِس در اورشلیم 1⃣ #معبد_یهودیان بر فرازِ کوه معبد در اورشلیم بنایی چندلایه بوده است و کارکردهای متعددی داشته است، از جمله، کارکردهای دینی و سیاسی و البته اقتصادی. تعداد زیادی از غیریهودیان برای تجارت به اورشلیم و کوه معبد می‌آمده‌اند و در صحن‌های بیرونی معبد اورشلیم تعاملات تجاری و مالی انجام می‌داده‌اند. 2⃣ امروزه از ساختمان معبد چیزی باقی نمانده است، زیرا پس از آن‌که #معبد_دوم در سال ۷۰ میلادی به‌دست رومیان تخریب شد، این بنا دیگر بازسازی نشد، و پس از فتوحات عربی و اسلامی که حاکمانِ مسلمان اجازهٔ تجدیدِ بنای معبد را به یهودیان داده بودند پس از مدتی از رأی خود بازگشتند، و کوهِ معبد را برای ساختِ بناهایی مذهبی در راستای هویّت‌بخشی به دین تازه برگزیدند. 3⃣ خوشبختانه شواهد متنی، سکّه‌شناختی، و باستان‌شناختی متعددی در دست داریم که بر اساس آن‌ها می‌توان وضعیت ساختمان و صحن‌های معبد دوم را تا حدودی بازسازی کرد. یکی از این شواهد باستان‌شناختی که با شواهد متنی نیز هم‌خوانی دارد و مؤید آن‌ها است دو کتیبه‌اند که یکی در سال ۱۸۷۱ میلادی و دیگری در سال ۱۹۳۶ میلادی در کاوش‌های باستان‌شناختی پیرامون #کوه_معبد کشف شدند.  4⃣ این دو کتیبه دربردارندهٔ هشدارهایی هستند که ورود #غیریهودیان به محوطهٔ درونی معبد، یا صحن غیرعمومی معبد، را ممنوع اعلام می‌کنند، و برای کسانی که به این هشدار توجه نکنند مجازات #مرگ را تعیین کرده‌اند. به بیان دیگر، این کتیبه‌ها حدود حرم را برای #معبد_اورشلیم مشخص می‌کرده‌اند که گذشتن از آن‌ها برای غیریهودیان [ناپاکان] ممنوع بوده است: 5⃣ متن کتیبهٔ «هشدار معبد» به زبان یونانی که در موزهٔ باستان‌شناسی استانبول نگهداری می‌شود: 👈 "هیچ انسانی از اُمَم دیگر نباید از نرده‌ها بگذرد و به درون محوطهٔ معبد وارد بشود. و هر آن کس که در چنین حالی دستگیر بشود برای مرگش که در پی می‌آید فقط باید خودش را ملامت کند." 6⃣ شواهد متنی، از جمله نوشته‌های #یوسف_فلاوی (فلاویوس یوسیفوس)، مورّخ یهودی سدهٔ یکم میلادی که در محاصره و سقوط اورشلیم و تخریب معبد دوم شخصاً حضور داشته است، مؤید وجود چنین کتیبه‌هایی در ورودیِ حریمِ معبد اورشلیم است: 7⃣ کتاب #جنگ‌_یهودی (نوشته شده حدوداً میان سال‌های ۷۵ تا ۸۰ میلادی)، جلد پنجم، بندهای ۱۹۳ و ۱۹۴ از متن یونانی: 👈 "با گذر از این صحن [یعنی صحن عمومی و باز] به سوی صحن دوم معبد، شخص می‌دید که آن صحن با نرده‌هایی سنگی به ارتفاع سه ذراع [حدوداً یک‌و‌نیم متر]، که به‌طور ماهرانه‌ای ساخته شده بودند، احاطه شده است. در میان این نرده‌های سنگی در فواصلی معیّن تخته‌سنگ‌هایی کار گذاشته شده بودند که بعضی به الفبای یونانی و بعضی به الفبای لاتین درباره‌ی [رعایت] شرعیات طهارت هشدار می‌دادند؛ زیرا هیچ خارجی‌ای [یعنی غیریهودی] اجازهٔ ورود به «مکان مقدس» را نداشت، و به همین دلیل محوطهٔ دوم معبد این‌گونه نام‌گذاری شده بود." 📗 برای دسترسی به کتاب «جنگ یهودی» نوشتهٔ یوسف فلاوی بنگرید به: Thackeray, H. St. J, and Josephus. The Jewish War. Harvard University Press, 1928. ✍ عنقاء - جُستارهایی نقّادانه در دین‌پژوهی - زهیر میرکریمی 🎓 مطالعات تخصصی یهودی: 🇮🇷👉 @JewishStudies

✅ کانال‌های رسمی اندیشکده مطالعات یهود در ایتا: 💥 اندیشکدهٔ مطالعات یهود: 👉 https://eitaa.com/jscenter 💥 کانال‌های وابسته: 🎬 «یهود مدیا» 👉 https://eitaa.com/jewishmedia 📚 «کتاب‌خانهٔ یهود» 👉 https://eitaa.com/jewishbook 🎥 «هالیوودیسم» 👉 https://eitaa.com/Hollywoodism 🎓 «مطالعات تخصصی یهودی» 👉 https://eitaa.com/JewishStudies 🖥 سایت اندیشکده مطالعات یهود: 🇮🇷👉 https://jscenter.ir

✡ گنوسیس و آخرالزمان از پایین: تولد سیاست آلترناتیو در الهیات مدرن ✍ سامان مهدور 1⃣ قرن بیستم به‌دلایلی قرن بازفهم #فرجام‌شناسی در اروپا بوده‌است: 👈 اول، ظهور #نازیسم و وقوع فجایع مرگباری مثل جنگ‌های جهانی و شیوع آنفلوآنزای اسپانیایی منجر به شورشی فکری علیه دستگاه رسمی الهیات #کلیسا شد که دیگر توان توجیه و توضیح وجود شرور گزاف را نداشت. 👈 دوم، یکی از بزرگترین اکتشافات باستان‌شناسی قرن بیستم کشف آثار مهم مسیحی و #گنوسی در #نجع_حمادی بود که زلزله‌ای در الهیات مسیحی در پی داشت. 👈 سوم، رواج روش‌شناسی انتقادی-تاریخی در مطالعهٔ #کتب_مقدس موجب بازشدن فضایی آزادتر برای معرفی لایه‌های پنهان #الهیات_یهودیت و به‌خصوص مسیحیت و البته شناخت ادیان دیگر شد: لایه‌هایی که از قضا بیشتر حول منابع #آخرالزمانی و گنوسی شکل گرفته و بعد حذف شده بودند. 2⃣ به‌همین جهت قرن بیستم قرن بازسازی الهیات و فلسفهٔ دین در اروپا و پیوند الهیات با علوم انسانی، به‌خصوص در کشورهای آلمانی‌زبان بوده است. 3⃣ یکی از موضوعات مورد علاقهٔ مورّخان دورهٔ مدرن در سال‌های اخیر، پدیدهٔ گسترش مباحثات علمی، نامه‌نگاری‌ها و شکل‌گیری حلقه‌های پژوهشی در میان الهی‌دانان و فیلسوفان دینِ اروپای قرن بیستم بوده است. 4⃣ تجربهٔ یک قرن «هیجان» در الهیات اروپایی قرن بیستم البته فقط در میان مسیحیان مشاهده نمی‌شود، بلکه حلقه‌های مطالعاتی بین‌الادیانی، نامه‌نگاری‌های طولانی بین متألهان و نگارش جمعی آثار از خصلت‌های مهم #الهیات_یهودی و حتی اسلامی و زرتشتی در میان اروپاییان است. 5⃣ علاوه بر #یاکوب_تابس، نویسنده‌ای که از همین سنّت در برلین تغذیه کرده است، باید به نمونهٔ عالی دیگر در ارانوس سوئیس هم اشاره کرد که محمل دهه‌ها گفت‌وگو میان متألّهان و متفکران بزرگی مثل #هانری_کربن، #گرشوم_شولم، #میرچا_الیاده و #کارل_یونگ بوده است. 6⃣ شاید در پرتو این تجربهٔ جدید کُربَن تلاش کرده‌است در حلقهٔ مشابهی در ایران با حضور افرادی مثل [علامه] محمدحسین طباطبایی و جوان‌ترهایی مثل جلال‌الدین آشتیانی و حسین نصر و داریوش شایگان و دیگران مشارکت کند. 7⃣ وقتی به کلّ این تصویر یک‌جا نگاه می‌کنیم دو پدیدهٔ مهم در جریان این تحول بزرگ خود را آشکار می‌کنند: 🔸 بازیابی #گنوسیس در ادیان ابراهیمی و 🔸 شناخت دوبارهٔ #فرجام‌شناسی. 8⃣ بعدها باز به‌تدریج روشن‌تر شد که فرجام‌شناسی و گنوسیس نه دو پدیدهٔ مجزّا، بلکه در حقیقتْ ظاهر و باطنِ یک جهان‌بینیِ مشترک و پنهان در تاریخ تحول #ادیان_ابراهیمی بوده‌اند. 9⃣ #فیلسوفان_یهودی مثل #هانس_یوناس و بعد #یاکوب_تابس این نکته را پررنگ کردند که #جهان‌بینی_گنوسی هستهٔ #آخرالزمان‌گرایی است. 📎 پيوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین 👉 https://www.dinonline.com/44007/ 🎓 مطالعات تخصصی یهودی: 🇮🇷👉 @JewishStudies

💎 دانلود مقالهٔ تخصصی 🕎 آینه‌های شکسته: نگاهی به ترجمۀ قدیم و ترجمۀ پیروز سیار از عهد عتیق در پرتو متن عبری ✍ نویسنده: حیدر عیوضی 📝 چکیده: 1⃣ مقالۀ حاضر به بررسی دو ترجمه از #عهد_عتیق در پرتو متن اصلی آن، #زبان_عبری متمرکز است. شواهد مورد مطالعه در چهار بخش، به ترتیب به امتیازهای ترجمۀ قدیم و ترجمۀ سیار، سپس نقاط ضعف آن‌ها می‌پردازد. 2⃣ پژوهش حاضر به این نتیجه رهنمون شده است که زبان اصلی #تورات، هماره از زبان مقصد فراتر می‌باشد، و مخاطب فنّی همواره برای دریافت ظرائف متن، ناگزیر از مراجعه به چندین ترجمه است؛ چه این‌که اساساً در مورد متون کلاسیک و فاخر ترجمه‌ها چون آینه‌های شکسته‌ عمل می‌کنند. 3⃣ از این‌رو، در جامعۀ علمی فارسی‌زبان مخصوصاً در پژوهش‌های تطبیقی صرفاً با اتکا به یک ترجمه، نمی‌توان از سوء فهم و برداشت‌های نااستوار ایمن بود. 🎓 مطالعات تخصصی یهودی: 🇮🇷👉 @JewishStudies

💎 دانلود مقالهٔ تخصصی 🕎 آینه‌های شکسته (٢): نگاهی به ترجمۀ قدیم و ترجمۀ پیروز سیار از عهد عتیق در پرتو متن عبری ✍ نویسنده: حیدر عیوضی 📝 بخشی از چکیده: 🔸... شواهد مورد مطالعه عمدتاً با محوریّت ترجمۀ جناب پیروز سیار تدوین شده و در چهار محور ارائه می‌گردد که عبارتند از: 1⃣ اهمیت پاورقی‌ها؛ 2⃣ جای خالی تفاسیر یهودی در انبوه پاورقی‌ها؛ 3⃣ به‌گزینی در ترجمه؛ 4⃣ برخی ملاحظات. 👈 به این ترتیب، محور دوم برای اولین بار در این‌جا مطرح می‌شود. 🎓 مطالعات تخصصی یهودی: 🇮🇷👉 @JewishStudies

💎 دانلود مقالهٔ تخصصی 🕎 آینه‌های شکسته (٣): نگاهی به ترجمۀ قدیم و ترجمۀ پیروز سیار از عهد عتیق در پرتو متن عبری ✍ نویسنده: حیدر عیوضی 📝 چکیده: 🔸 شواهد ارائه شده در این شماره با تمرکز بیشتر بر ترجمۀ قدیم، در سه محور قرار دارند: 1⃣ افراط در ترجمۀ تحت‌اللفظی؛ 2⃣ برخی اغلاط؛ 3⃣ سایه روشن ترجمه‌های عربی در ترجمۀ قدیم (محور جدید). 🔸 به عبارتی، به‌جز محور سوم که برای اولین‌بار در این‌جا مطرح می‌شود، سایر شواهدِ این مقاله در ذیل همان محورهای پیشین بوده، و مکمل آن‌ها می‌باشند.  🎓 مطالعات تخصصی یهودی: 🇮🇷👉 @JewishStudies