✡ گنوسیس و آخرالزمان از پایین: تولد سیاست آلترناتیو در الهیات مدرن
✍ سامان مهدور
1⃣ قرن بیستم بهدلایلی قرن بازفهم #فرجامشناسی در اروپا بودهاست:
👈 اول، ظهور #نازیسم و وقوع فجایع مرگباری مثل جنگهای جهانی و شیوع آنفلوآنزای اسپانیایی منجر به شورشی فکری علیه دستگاه رسمی الهیات #کلیسا شد که دیگر توان توجیه و توضیح وجود شرور گزاف را نداشت.
👈 دوم، یکی از بزرگترین اکتشافات باستانشناسی قرن بیستم کشف آثار مهم مسیحی و #گنوسی در #نجع_حمادی بود که زلزلهای در الهیات مسیحی در پی داشت.
👈 سوم، رواج روششناسی انتقادی-تاریخی در مطالعهٔ #کتب_مقدس موجب بازشدن فضایی آزادتر برای معرفی لایههای پنهان #الهیات_یهودیت و بهخصوص مسیحیت و البته شناخت ادیان دیگر شد: لایههایی که از قضا بیشتر حول منابع #آخرالزمانی و گنوسی شکل گرفته و بعد حذف شده بودند.
2⃣ بههمین جهت قرن بیستم قرن بازسازی الهیات و فلسفهٔ دین در اروپا و پیوند الهیات با علوم انسانی، بهخصوص در کشورهای آلمانیزبان بوده است.
3⃣ یکی از موضوعات مورد علاقهٔ مورّخان دورهٔ مدرن در سالهای اخیر، پدیدهٔ گسترش مباحثات علمی، نامهنگاریها و شکلگیری حلقههای پژوهشی در میان الهیدانان و فیلسوفان دینِ اروپای قرن بیستم بوده است.
4⃣ تجربهٔ یک قرن «هیجان» در الهیات اروپایی قرن بیستم البته فقط در میان مسیحیان مشاهده نمیشود، بلکه حلقههای مطالعاتی بینالادیانی، نامهنگاریهای طولانی بین متألهان و نگارش جمعی آثار از خصلتهای مهم #الهیات_یهودی و حتی اسلامی و زرتشتی در میان اروپاییان است.
5⃣ علاوه بر #یاکوب_تابس، نویسندهای که از همین سنّت در برلین تغذیه کرده است، باید به نمونهٔ عالی دیگر در ارانوس سوئیس هم اشاره کرد که محمل دههها گفتوگو میان متألّهان و متفکران بزرگی مثل #هانری_کربن، #گرشوم_شولم، #میرچا_الیاده و #کارل_یونگ بوده است.
6⃣ شاید در پرتو این تجربهٔ جدید کُربَن تلاش کردهاست در حلقهٔ مشابهی در ایران با حضور افرادی مثل [علامه] محمدحسین طباطبایی و جوانترهایی مثل جلالالدین آشتیانی و حسین نصر و داریوش شایگان و دیگران مشارکت کند.
7⃣ وقتی به کلّ این تصویر یکجا نگاه میکنیم دو پدیدهٔ مهم در جریان این تحول بزرگ خود را آشکار میکنند:
🔸 بازیابی #گنوسیس در ادیان ابراهیمی و
🔸 شناخت دوبارهٔ #فرجامشناسی.
8⃣ بعدها باز بهتدریج روشنتر شد که فرجامشناسی و گنوسیس نه دو پدیدهٔ مجزّا، بلکه در حقیقتْ ظاهر و باطنِ یک جهانبینیِ مشترک و پنهان در تاریخ تحول #ادیان_ابراهیمی بودهاند.
9⃣ #فیلسوفان_یهودی مثل #هانس_یوناس و بعد #یاکوب_تابس این نکته را پررنگ کردند که #جهانبینی_گنوسی هستهٔ #آخرالزمانگرایی است.
📎 پيوند به متن کامل این یادداشت در سایت دینآنلاین
👉 https://www.dinonline.com/44007/
🎓 مطالعات تخصصی یهودی:
🇮🇷👉 @JewishStudies
آینههای شکسته ١.pdf
حجم:
1.9M
💎 دانلود مقالهٔ تخصصی
🕎 آینههای شکسته: نگاهی به ترجمۀ قدیم و ترجمۀ پیروز سیار از عهد عتیق در پرتو متن عبری
✍ نویسنده: حیدر عیوضی
📝 چکیده:
1⃣ مقالۀ حاضر به بررسی دو ترجمه از #عهد_عتیق در پرتو متن اصلی آن، #زبان_عبری متمرکز است. شواهد مورد مطالعه در چهار بخش، به ترتیب به امتیازهای ترجمۀ قدیم و ترجمۀ سیار، سپس نقاط ضعف آنها میپردازد.
2⃣ پژوهش حاضر به این نتیجه رهنمون شده است که زبان اصلی #تورات، هماره از زبان مقصد فراتر میباشد، و مخاطب فنّی همواره برای دریافت ظرائف متن، ناگزیر از مراجعه به چندین ترجمه است؛ چه اینکه اساساً در مورد متون کلاسیک و فاخر ترجمهها چون آینههای شکسته عمل میکنند.
3⃣ از اینرو، در جامعۀ علمی فارسیزبان مخصوصاً در پژوهشهای تطبیقی صرفاً با اتکا به یک ترجمه، نمیتوان از سوء فهم و برداشتهای نااستوار ایمن بود.
🎓 مطالعات تخصصی یهودی:
🇮🇷👉 @JewishStudies
آینههای شکسته ٢.pdf
حجم:
433.2K
💎 دانلود مقالهٔ تخصصی
🕎 آینههای شکسته (٢): نگاهی به ترجمۀ قدیم و ترجمۀ پیروز سیار از عهد عتیق در پرتو متن عبری
✍ نویسنده: حیدر عیوضی
📝 بخشی از چکیده:
🔸... شواهد مورد مطالعه عمدتاً با محوریّت ترجمۀ جناب پیروز سیار تدوین شده و در چهار محور ارائه میگردد که عبارتند از:
1⃣ اهمیت پاورقیها؛
2⃣ جای خالی تفاسیر یهودی در انبوه پاورقیها؛
3⃣ بهگزینی در ترجمه؛
4⃣ برخی ملاحظات.
👈 به این ترتیب، محور دوم برای اولین بار در اینجا مطرح میشود.
🎓 مطالعات تخصصی یهودی:
🇮🇷👉 @JewishStudies
آینههای شکسته ٣.pdf
حجم:
504.9K
💎 دانلود مقالهٔ تخصصی
🕎 آینههای شکسته (٣): نگاهی به ترجمۀ قدیم و ترجمۀ پیروز سیار از عهد عتیق در پرتو متن عبری
✍ نویسنده: حیدر عیوضی
📝 چکیده:
🔸 شواهد ارائه شده در این شماره با تمرکز بیشتر بر ترجمۀ قدیم، در سه محور قرار دارند:
1⃣ افراط در ترجمۀ تحتاللفظی؛
2⃣ برخی اغلاط؛
3⃣ سایه روشن ترجمههای عربی در ترجمۀ قدیم (محور جدید).
🔸 به عبارتی، بهجز محور سوم که برای اولینبار در اینجا مطرح میشود، سایر شواهدِ این مقاله در ذیل همان محورهای پیشین بوده، و مکمل آنها میباشند.
🎓 مطالعات تخصصی یهودی:
🇮🇷👉 @JewishStudies
آینههای شکسته ۵.pdf
حجم:
711.4K
💎 دانلود مقالهٔ تخصصی
🕎 آینههای شکسته (۵): نگاهی به ترجمۀ پنج جلد تورات اثر انجمن کلیمیان تهران
✍ نویسنده: حیدر عیوضی
📝 چکیده:
🔸 این شماره از آینههای شکسته به ترجمۀ اسفار خمسه که در انتشارات انجمن کلیمیان تهران توزیع میشود، اختصاص دارد. درآمدِ مقاله به ذکر چند نکتهٔ کلّی در معرفی این اثر متمرکز است؛ در ادامه، بخش نخست به برخی ویژگیهای این ترجمه میپردازد، سپس در بخش دوم و پایانی در پرتو قاموسهای نوین تورات ملاحظاتی را برخواهیم شمرد.
🎓 مطالعات تخصصی یهودی:
🇮🇷👉 @JewishStudies
آینههای شکسته ۶.pdf
حجم:
474K
💎 دانلود مقالهٔ تخصصی
🕎 آینههای شکسته (۶): عناصر اسلامی در ترجمهای منظوم از تورات عبری، شاهین توراة
✍ نویسنده: حیدر عیوضی
📝 چکیده:
🔸 شاهین توراه، ترجمهای منظوم از #تورات است که در قرن هشتم هجری سروده شده، و تقریباً هیچ اطلاعی از حیات تاریخی شاعر در دست نیست.
🔹 این اثر به جهت آنکه به سبک #فارسیهود (متون فارسی با الفبای عبری) نوشته شده، تا کنون آنطور که باید مورد توجه نبوده، و تنها در سالهای اخیر با برگردان آن به الفبای فارسی مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است.
🔸 بخش اول این مقاله به برخی ویژگیهای منحصر بهفرد این اثر اختصاص دارد؛ در بخش دوم در هشت محور برخی عناصر و مفاهیم اسلامی در این ترجم منعکس شده است.
🔹 مباحث به این سمت پیش میرود که منظومۀ شاهین توراه بهعنوان یک میراث مشترک ادیانی، و همچون سرزمینی حاصلخیز میتواند منبعی برای پژوهشهای تطبیقی باشد. و بر این پایه، در بخش جمعبندی برخی بایستههای پژوهشی پیشنهاد شده است.
🎓 مطالعات تخصصی یهودی:
🇮🇷👉 @JewishStudies
58.2M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
🎬 ویدئوی سخنرانی دکتر احمد پاکتچی با موضوع: «قرآن و عهدین: سنتها، بافتارها، بینامتنها»
🎓 مطالعات تخصصی یهودی:
🇮🇷👉 @JewishStudies
💎 قرآن و عهدین: سنتها، بافتارها، بینامتنها
🎙 سخنرانی دکتر احمد پاکتچی
1⃣ در این ارائه، دکتر پاکتچی به بررسی روابط بینامتنی بین سنتهای اسلامی و کتاب مقدس میپردازد. او توضیح میدهد که هدف اصلی این مطالعات تطبیقی، روشنتر کردن معانی و تسهیل گفتوگو بین ادیان است، نه ردّ یا پذیرش کامل منابع دیگر.
2⃣ مطالعه در چندین سطح انجام میشود: از بررسی مفاهیم منفرد (مانند تفاوت ریشههای صلح/صدق) تا مقایسهٔ روایتهای کامل (مانند داستان طوفان نوح) و مفاهیم پیچیدهتر مثل وحی.
3⃣ او همچنین دربارۀ منابع مطالعهٔ تطبیقی توضیح میدهد که شامل عهد عتیق و جدید، متون آپوکریفا، تلمود، نوشتههای پدران کلیسا و متون زرتشتی است.
4⃣ در ادامه او به اینکه چگونه مفاهیم و واژگان در بستر فرهنگهای مختلف تحوّل یافتهاند و هر سنّت دینی چگونه روایتهای مشترک را متناسب با پیام اصلی خود بازگو میکند، میپردازد.
5⃣ در پایان، رویکردهای جدیدی مانند روایتشناسی تطبیقی و تحلیل Diatextual برای مطالعات آینده پیشنهاد میشود.
📝 فهرست تفصیلی ارائه
📚 منابع مورد مقایسه:
🔸 عهد عتیق و عهد جدید
🔹 متون آپوکریفا و سوداپیگرافا
🔸 تلمود و میدراش
🔹 نوشتههای پدران کلیسا
🔸 اوستا و متون زرتشتی
📝 سطوح مختلف مقایسه:
🔸 سطح مفاهیم: مانند تفاوت در کاربرد ریشههای "صلح" و "صدق"
🔹 سطح گزارهها: مانند داستان سجده فرشتگان بر آدم
🔸 سطح موضوعات: مانند تفاوت روایت طوفان نوح در قرآن و عهد عتیق
🔹 سطح وحی و مفاهیم مرتبط با آن
📝 نمونههای مطالعاتی:
🔸 مقایسهٔ کلمات و مفاهیم قرضی مانند "جهنم" و "پاراشا"
🔹 بررسی داستانهای مشترک مانند داستان ابراهیم و بتشکنی
🔸 مطالعه تطبیقی مفهوم وحی و تجلی در متون مختلف
📝 رویکردهای پیشنهادی برای مطالعات آینده:
🔸 روایتشناسی تطبیقی
🔹 مطالعات تطبیقی ژانر
🔸 تحلیل گفتمان تطبیقی
🔹 بررسی زمینههای تاریخی
🎓 مطالعات تخصصی یهودی:
🇮🇷👉 @JewishStudies
Inekas - Pakachi's Presentation.pdf
حجم:
1.7M
💎 اسلایدهای ارائهٔ دکتر احمد پاکتچی با عنوان «سنتهای اسلامی و عهدینی: متون مقدس، زمینه و میانمتنها»
🎓 مطالعات تخصصی یهودی:
🇮🇷👉 @JewishStudies
جستاری تطبیقی در مفهوم بداء از منظر متکلمان مسلمان و کتاب مقدس.pdf
حجم:
547.9K
📖 جستاری تطبیقی در مفهوم بداء از منظر متکلمان مسلمان و کتاب مقدس
✍️ نویسندگان: محمود واعظی - حسین رضایی - رضا فقیهزاده
💥 چکیده
🔹 «بداء» در اصطلاح به معنای تغییر مقدّرات در قضای مشروط الهی از سوی خداوند بر اساس برخی حوادث و تحت شرایط و عوامل ویژه است. این آموزه از ویژگیهای تفکر شیعی میباشد که اعتقاد به آن در روایات معصومین علیهمالسلام جایگاه ویژهای داشته و مصادیق عینی فراوانی از قرآن و احادیث آن را تأیید میکند. هرچند که گروهی از اهل سنت، شیعیان را به دلیل داشتن چنین اعتقادی نکوهش کردهاند؛ اما طبق بررسیها و نتایج حاصل از انجام این پژوهش که به روش توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی و بر اساس منابع کتابخانهای انجام شده، موضوع بداء و نقش اعمال نیک و اعمال ناشایست بر تغییر مقدّرات در قضای مشروط الهی علاوه بر قرآن کریم، سنت نبوی مندرج در نصوص دینی فریقین و روایات معصومین علیهمالسلام، در موارد متعدد از کتاب مقدس نیز مطرح گردیده که در این تحقیق به ده نمونه از آن اشاره شد. این موضوع نشان میدهد که اعتقاد به بداء، همانطور که در حدیثی از امام صادق علیهالسلام به آن اشاره شده، از مشترکات ادیان ابراهیمی بوده و دارای اصالتی کهن در متون مقدس است.
🎓 مطالعات تخصصی یهودی:
🇮🇷👉 @JewishStudies