❇️ رئیس صفات پسندیده
☀️امیرالمومنین علی علیه السلام میفرماید:
✨التُّقَی رَئِیسُ الْأَخْلاَقِ.✨
🖌پرهیزکاری، رئیس صفات پسندیده است.
🔰 نهجالبلاغه، حکمت ۴۱۰.
✍ توضیح
🔻امام (ع) رابطه تقوا با صفات برجسته و اخلاق انسانی را بیان میکند، میفرماید: «پرهیزکاری، رئیس صفات پسندیده است»؛ (التُّقَی رَئِیسُ الْأَخْلاَقِ).
🔻برای پی بردن به عمق کلام امام (ع) لازم است نخست مفهوم تقوا را آن چنان که هست بدانیم.
✅ تقوا در اصل از ماده «وقایه» به معنای نگهداری یا خویشتن داری گرفته شده و به گفته راغب در مفردات «وقایه» در اصل به معنای نگهداری اشیا در برابر اموری است که به آنها زیان میرساند و تقوا به معنای قراردادن روح و فکر در پوشش حفاظتی در برابر خطرها و گناهان است.
👈بنابراین، تقوا آن حالت خداترسی و احساس مسئولیت درونی است که بازدارنده انسان در برابر سرپیچی از فرمان خداست.
✅ «تقی» جمع «تقاة» به معنای تقواست و گاه به صورت مفرد و به معنای مصدری همانند تقوا استعمال شده است.
✅ اما «اخلاق» جمع «خُلق» (بر وزن قفل) و «خُلُق» (بر وزن افق) به معنای قوا و سجایا و صفات درونی است که با چشم دل دیده میشود و آثاری در ظاهر دارد و گاه به همان آثار و اعمال و رفتاری که از خلقیات درونی ناشی میگردد اخلاق گفته میشود و در واقع، اولی، اخلاق صفاتی است و دومی اخلاق رفتاری و اخلاق به دو بخش تقسیم میشود: اخلاق فضیله که سرچشمه کارهای نیک میشود و اخلاق رذیله که منشأ کارهای زشت است.
👈با توجه به این دو تفسیر (تفسیر تقوا و تعریف اخلاق) روشن میشود که تقوا رئیس اخلاق است زیرا این ملکه درونی، انسان را از بخل و حسد و کینه و عداوت و غیبت و ظلم و ستم و کبر و غرور و مانند آن باز می دارد و به همین دلیل امام علیه السلام آن را رئیس اخلاق شمرده است و نیز به همین دلیل آنها که از تقوای الهی بی بهره اند آلوده انواع رذایل اخلاقی میشوند.
👈شاید به همین دلیل است که قرآن مجید تقوا را تشبیه به لباس کرده است و میفرماید:
💎وَ لِبَاسُ التَّقْوَی ذَلِکَ خَیْرٌ. (۱)
👈همانگونه که لباس، بدن انسان را از آسیبهای فراوانی که در هر لحظه ممکن است بر جسم انسان وارد شود حفظ میکند تقوا نیز که لباس معنوی و روحانی است انسان را از آسیب مفاسد اخلاقی حفظ مینماید.
🔻در خطبه ۲۳۰ امام علیه السلام این مطلب را به شکل دیگری بیان کرده، میفرماید:
💎فَإِنَّ تَقْوَی اللَّهِ مِفْتَاحُ سَدَادٍ، وَ ذَخِیرَهُ مَعَادٍ، وَ عِتْقٌ مِنْ کُلِّ مَلَکَهٍ، وَ نَجَاهٌ مِنْ کُلِّ هَلَکَهٍ. بِهَا ینْجَحُ الطَّالِبُ، وَ ینْجُو الْهَارِبُ، وَ تُنَالُ الرَّغائِبُ.
🔸به یقین تقوا و پرهیزکاری کلید درهای راستی است و ذخیره روز قیامت و سبب آزادی از هرگونه گناهی است که بر انسان چیره میشود و موجب نجات انسان از هرگونه هلاکت است به وسیله تقوا جویندگان به مقصود خود میرسند و فرار کنندگان (از کیفر الهی) رهایی مییابند و با تقوا به هر هدف و خواسته رفیع و بلندی میتوان رسید.
👈چنانچه «تقی» را جمع بدانیم با توجه به این که «اخلاق» نیز جمع است و هر دو شاخههای مختلفی دارند ممکن است کلام امام علیه السلام اشاره به این باشد که هر شاخه ای از تقوا شاخه ای از اخلاق را سرپرستی میکند.
تقوای مالی جلوی بخل را میگیرد، تقوای زبانی جلوی تهمت و غیبت را میگیرد و به همین طریق.
☀️امام صادق علیه السلام فرمود:
💎إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ خَصَّ الْأَنْبِیاءَ بِمَکَارِمِ الْأَخْلَاقِ فَمَنْ کَانَتْ فِیهِ فَلْیحْمَدِ اللَّهَ عَلَی ذَلِکَ وَ مَنْ لَمْ تَکُنْ فِیهِ فَلْیتَضَرَّعْ إِلَی اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لْیَسْأَلْهُ إِیاهَا قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ وَ مَا هُنَّ قَالَ هُنَّ الْوَرَعُ وَ الْقَنَاعَةُ وَ الصَّبْرُ وَ الشُّکْرُ وَ الْحِلْمُ وَ الْحَیاءُ وَ السَّخَاءُ وَ الشَّجَاعَةُ وَ الْغَیرَةُ وَ الْبِرُّ وَ صِدْقُ الْحَدِیثِ وَ أَدَاءُ الْأَمَانَةِ.
🔸خداوند متعال پیامبران را به فضایل اخلاقی آراست کسی که این فضایل در او باشد خدا را بر آن سپاس گوید و کسی که نداشته باشد به درگاه خداوند متعال تضرع کند و آنها را از او بخواهد.
راوی میگوید: عرض کردم: فدایت شوم، این مکارم اخلاق که فرمودید چیست؟ فرمود:
ورع، قناعت، صبر، شکر، حلم، حیا، سخاوت، شجاعت، غیرت، نیکوکاری، راستگویی و ادای امانت است. (۲)
👈آری کسی که این اوصاف دوازده گانه را داشته باشد به یقین انسان کامل و برجسته و در خط انبیا و اولیاست.
۱) سوره اعراف، آیه ۲۶.
۲) کافی، ج ۲، ص ۵۶، ح ۳.
✳️ کانال #معراج
✳️ @Merajnor
3.9هزار دنبالکننده
6.6هزار عکس
2.1هزار ویدیو
17 فایل
آیات اخلاقی، نهجالبلاغه، صحیفه سجادیه، اعتقادات، نشر احادیث با منبع معتبر (متن و صوت) ادعیه و احکام و مناسبت ها
کانال های ما در ایتا
https://eitaa.com/sebghatallahh
آیدی
@Sarbazvelayat313emam
مشاهده در ایتا