امام صادق علیه السلام فرمود:
( تعداد ماهها نزد خدا، در کتاب خدا، از روزی که آسمانها و زمین را آفرید، دوازده ماه است. پس اولین و بهترینِ ماهها، ماه خداست و آن ماه رمضان است، و قلب ماه رمضان، شب قدر است، و قرآن در اولین شب ماه رمضان نازل شده است. پس ماه [رمضان] را با قرآن استقبال کن )
#من_لا_يحضره_الفقيه : ج² رقم¹⁸⁴³
علامه محمد تقی مجلسی ذیل حدیث فوق گوید :
منظور از «غُرَّةُ الشُّهُورِ» (اول و بهترین ماهها):
· یعنی اولین ماهها، چنانکه در روایات متعدد آمده که اول سال، ماه رمضان است.
· یا به معنی سرور و بهترین ماهها.
· یا به معنی اولین و برترین ماهها.
منظور از «قَلْبُ شَهْرِ رَمَضَانَ» (قلب ماه رمضان):
یعنی برترین جزء یا روح ماه رمضان، «شب قدر» است.
منظور از «وَ نَزَلَ الْقُرْآنُ»:
یعنی قرآن در اولین شب ماه رمضان، یکباره از لوح محفوظ به بیتالمعمور نازل شد. سپس در شب قدر به آسمان دنیا فرود آمد و پس از آن در طی بیست یا بیست و سه سال به تدریج بر پیامبر صلیاللهعلیهوآله نازل گردید.
منظور از «فَاسْتَقْبِلِ الشَّهرَ بِالْقُرآنِ»:
یعنی قرآن در ابتدای این ماه فرارسیده، پیش از آنکه خود ماه بیاید. بنابراین شایسته است که در این ماه قرآن ترک نشود کما که خواهد آمد که «بهار قرآن، ماه رمضان است».
#روضة_المتقین : ج³ ص²⁷⁶
این حدیث شریف در کتب زیر هم منقول است : 👇
#الکافي : ج⁴
( ذیل بَابُ فَضْلِ شَهْرِ رَمَضَانَ )
#فضائل_الأشهر_الثلاثة : رقم⁶⁶
#الامالی_شیخ_الصدوق : مجلس¹⁵
#تهذيب_الأحكام : ج⁴
( ذیل باب⁴⁷ فَضْلِ شَهْرِ رَمَضَانَ )
هشام بن سالم از امام صادق علیه السلام روایت کرده است که فرمود:
( بدانید هیچ رگی که به درد میآید و هیچ آسیبی و هیچ سردرد و هیچ بیماری نیست مگر به خاطر گناهی ) و این همان گفتار خداوند در قرآن است که فرمود:
( هر مصیبتی به شما برسد به خاطر کارهایی است که کردهاید و خدا از بسیاری میگذرد ) سپس فرمود: و بخشش خدا بیشتر از کیفری است که میکند )
#الکافي : ج² ص¹⁵⁹
( ذیل بَابُ¹¹¹ اَلذُّنُوبِ )
علامه مجلسی ذیل حدیث فوق گفته است :
( «نکبه» به معنای افتادن انسان روی سنگها هنگام راه رفتن یا به معنای مصیبت است. معنای اول روشنتر است؛ چنانکه در برخی روایات مربوط به این معنا به «نکبه پا» تصریح شده است.
مخاطب این آیه کسانی هستند که گناه و خطا از آنها سر میزند، نه معصومان از پیامبران و امامان علیهم السلام. زیرا مصیبتها برای آنان موجب بالا رفتن درجاتشان است. چنانکه از امام صادق علیه السلام روایت شده که چون علی بن الحسین علیهما السلام بر یزید وارد شد، یزید به او نگریست و گفت: ای علی! «آنچه از مصیبت به شما رسد به خاطر کارهایی است که کردهاید». امام فرمود: هرگز، این آیه درباره ما نیست. درباره ما نازل شده: «هیچ مصیبتی در زمین و نه در جانهایتان رخ ندهد مگر پیش از آنکه پدید آوریمش در کتابی ثبت است. همانا این بر خدا آسان است، تا بر آنچه از دستتان رفته دریغ نخورید و بدانچه به شما داده شادمان نباشید». پس ما کسانی هستیم که بر از دست رفته اندوهگین نمیشویم و بر آنچه به ما داده شادمان نمیگردیم.
و حمیری در قربالإسناد از ابن بکیر روایت کرده که گفت: از امام صادق علیه السلام درباره سخن خداوند عز و جل: «و آنچه از مصیبت به شما رسد به خاطر کارهایی است که کردهاید» پرسیدم. فرمود: منظور این است که «و خدا از بسیاری درمیگذرد». گفتم: آنچه به علی و پیروانش از خاندانش رسید از این مقوله است؟ فرمود: همانا رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم هر روز هفتاد بار بدون گناه به درگاه خدا توبه میکرد.
و میگویم: به زودی اخبار زیادی در این باره در باب نادر در اواخر این جلد خواهد آمد.
و طبرسی (ره) گفته: «و آنچه به شما میرسد» ای گروه خلق «از مصیبتی» از بلایی در جان یا مال «به خاطر کارهایی است که کردهاید» از گناهان، «و از بسیاری درمیگذرد» و آنان را عقوبت نمیکند. حسن گفته: آیه ویژه حدودی است که انسان به کیفر آنها سزاوار میشود. و قتاده گفته: عام است. و از علی علیه السلام روایت شده که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: بهترین آیه در کتاب خدا همین آیه است. ای علی، هیچ خراشی از چوب و هیچ آسیب پایی نیست مگر به خاطر گناهی. و آنچه خدا در دنیا از آن درگذرد، کریمتر از آن است که دوباره عقوبت کند. و آنچه در دنیا بدان کیفر دهد، عادلتر از آن است که بر بندهاش کیفر را دوچندان کند.
و اهل تحقیق گفتهاند: این آیه خاص است هرچند به صورت عام آمده، زیرا مصیبتهایی که به کودکان و دیوانگان و مؤمنان بیگناه میرسد را شامل نمیشود، و نیز چون پیامبران و امامان با مصیبتها آزموده میشوند با آنکه از گناه معصومند، برای پاداشی که در صبر بر آنها به دست میآورند. سخن طبرسی به پایان رسید.
و گفته شده: گناهان ذاتاً متفاوتند، و نسبت به افراد نیز متفاوتند. ترک اولی برای آنان گناه محسوب میشود. از این رو گفتهاند: حسنات نیکان، گناهان مقربان است. و این مطلب را آنچه به آدم و یونس و دیگران به خاطر ترک آنچه برایشان اولیتر بود رسید، تأیید میکند. و اگر هم بپذیریم که آنان گناهی نکردند، گاه بیگناه به گناه گنهکار گرفتار میشود. و آنچه ما ذکر کردیم روشنتر و درستتر و با اخبار تأیید شده است )
#مرآة_العقول : ج⁹ ص⁴⁰⁰
عبدالکریم بن عتبه هاشمی روایت کرده که است گفت: از امام صادق (علیه السلام) شنیدم که میفرمود:
هر کس پیش از طلوع آفتاب و پیش از غروب آن، ده مرتبه بگوید:
( لاٰ إِلٰهَ إِلاَّ اَللّٰهُ وَحْدَهُ لاٰ شَرِيكَ لَهُ لَهُ اَلْمُلْكُ وَ لَهُ اَلْحَمْدُ يُحْيِي وَ يُمِيتُ وَ هُوَ حَيٌّ لاَ يَمُوتُ بِيَدِهِ اَلْخَيْرُ وَ هُوَ عَلیٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ )
( معبودی جز خدا نیست، یگانه است و شریکی ندارد، فرمانروایی و ستایش ویژه اوست، زنده میکند و میمیراند و او زندهای است که هرگز نمیمیرد، خیر به دست اوست و او بر هر کاری تواناست )
( این گفتار، کفاره گناهانش در آن روز خواهد بود )
#من_لا_يحضره_الفقيه : ج¹ رقم⁹⁸⁰
( ذیل بَابُ مَا يُسْتَحَبُّ مِنَ اَلدُّعَاءِ فِي كُلِّ صَبَاحٍ وَ مَسَاءٍ )
این حدیث (دعاء) شریف در کتب زیر هم منقول است : 👇
#الکافي : جلد² حدیث¹
( ذیل بَابُ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ عَشْراً )
#المحاسن : ج¹ رقم⁶⁹
( ذیل ثواب قول لا إله إلا الله وحده لا شريك )
از حفص بن بختری روایت شده که گفت: حضرت نوح (علیه السلام) هر صبح و شام این دعا را میخواند:
( اللَّهُمَّ إِنِّي أُشْهِدُكَ أَنَّهُ مَا أَصْبَحَ وَ أَمْسَى بِي مِنْ نِعْمَةٍ وَ عَافِيَةٍ فِي دِينٍ أَوْ دُنْيَا فَمِنْكَ وَحْدَكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ لَكَ الْحَمْدُ وَ لَكَ الشُّكْرُ بِهَا عَلَيَّ حَتَّى تَرْضَى وَ بَعْدَ الرِّضَا )
و هنگامی که صبح میکرد ده بار و هنگامی که شام میکرد ده بار آن را میگفت، پس به این خاطر «عبداً شکوراً» (بندهای بسیار سپاسگزار) نامیده شد
و رسول خدا ( صلی الله علیه و آله) پس از نماز صبح این دعا را میخواند:
( اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْهَمِّ وَ الْحَزَنِ وَ الْعَجْزِ وَ الْكَسَلِ وَ الْبُخْلِ وَ الْجُبْنِ وَ ضَلَعِ الدَّيْنِ وَ غَلَبَةِ الرِّجَالِ وَ بَوَارِ الْأَيِّمِ وَ الْغَفْلَةِ وَ الذِّلَّةِ وَ الْقَسْوَةِ وَ الْعَيْلَةِ وَ الْمَسْكَنَةِ وَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ نَفْسٍ لاَ تَشْبَعُ وَ مِنْ قَلْبٍ لاَ يَخْشَعُ وَ مِنْ عَيْنٍ لاَ تَدْمَعُ وَ مِنْ دُعَاءٍ لاَ يُسْمَعُ وَ مِنْ صَلاَةٍ لاَ تَنْفَعُ وَ أَعُوذُ بِكَ مِنِ امْرَأَةٍ تُشَيِّبُنِي قَبْلَ أَوَانِ مَشِيبِي وَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ وَلَدٍ يَكُونُ عَلَيَّ رِبَاءً وَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ مَالٍ يَكُونُ عَلَيَّ عَذَاباً وَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ صَاحِبِ خَدِيعَةٍ إِنْ رَأَى حَسَنَةً دَفَنَهَا وَ إِنْ رَأَى سَيِّئَةً أَفْشَاهَا اللَّهُمَّ لاَ تَجْعَلْ لِفَاجِرٍ عِنْدِي يَداً وَ لاَ مِنَّةً )
#من_لا_يحضره_الفقيه : ج¹ رقم⁹⁸¹
( ذیل بَابُ مَا يُسْتَحَبُّ مِنَ اَلدُّعَاءِ فِي كُلِّ صَبَاحٍ وَ مَسَاءٍ )
دعاء بر آمرزش گناهان : 👇
شيخ مفيد در امالی از محمّد بن حنفيه روايت میكند كه گفت:امير المؤمنين عليه السّلام در حال طواف بود كه ديد مردی پردۀ كعبه را گرفته میگويد:
( يَا مَنْ لاَ يَشْغَلُهُ سَمْعٌ يَا مَنْ لاَ يُغَلِّطُهُ اَلسَّائِلُونَ يَا مَنْ لاَ يُبْرِمُهُ إِلْحَاحُ اَلْمُلِحِّينَ أَذِقْنِي بَرْدَ عَفْوِكَ وَ حَلاَوَةَ رَحْمَتِكَ )
( ای آنكه شنيدن سخنی او را مشغول نسازد،ای آنكه درخواستكنندگان او را به اشتباه نيندازد،ای آنكه از اصرار اصراركنندگان بيزار نمیشود،خنكای بخشش و حلاوت رحمتت را به من بچشان )
حضرت فرمود:دعای تو اين است؟
گفت:شما آن را شنيديد؟
فرمود:آری( اين دعا را بعد از هرنماز واجب بخوان ) به خدا قسم ( هرمؤمنی بعد از نمازهايش اين دعا را بخواند،خداوند گناهانش را میبخشد؛اگرچه به تعداد ستارگان آسمان و قطرات بارانش و ريگهای زمين و دانههای شبنمش باشد) پس از آن،حضرت فرمود:من اين را میدانم و خداوند بسيار بخشنده و مهربان است.
و آن مرد كه خضر نبیّ عليه السّلام بود،گفت:به خدا راست گفتی،ای امير المؤمنين
و برتر از هردانايی دانای ديگری هست.
#سائل_رستگار : ص²⁰⁰
نماز غفيله طبق روايتی كه از امام صادق عليه السّلام رسيده،دو ركعت است كه بين مغرب و عشا بجا آورده میشود.
در ركعت اول سورۀ حمد و آيۀ شريفۀ:
( وَ ذَا اَلنُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغٰاضِباً فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَيْهِ فَنٰادیٰ فِي اَلظُّلُمٰاتِ أَنْ لاٰ إِلٰهَ إِلاّٰ أَنْتَ سُبْحٰانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ اَلظّٰالِمِينَ `فَاسْتَجَبْنٰا لَهُ وَ نَجَّيْنٰاهُ مِنَ اَلْغَمِّ وَ كَذٰلِكَ نُنْجِي اَلْمُؤْمِنِين )
در ركعت دوم سورۀ حمد و آيۀ شريفۀ:
( وَ عِنْدَهُ مَفٰاتِحُ اَلْغَيْبِ لاٰ يَعْلَمُهٰا إِلاّٰ هُوَ وَ يَعْلَمُ مٰا فِي اَلْبَرِّ وَ اَلْبَحْرِ وَ مٰا تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلاّٰ يَعْلَمُهٰا وَ لاٰ حَبَّةٍ فِي ظُلُمٰاتِ اَلْأَرْضِ وَ لاٰ رَطْبٍ وَ لاٰ يٰابِسٍ إِلاّٰ فِي كِتٰابٍ مُبِينٍ )
و پس از آن دست به قنوت برداشته،بگويد:
( اَللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِمَفَاتِحِ اَلْغَيْبِ اَلَّتِي لاَ يَعْلَمُهَا إِلاَّ أَنْتَ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تَفْعَلَ بِي كَذَا وَ كَذَا )
( و بجای و ان تفعل بی کذا و کذا حاجات خود را ذكر كند)
آنگاه بگويد:
اَللَّهُمَّ أَنْتَ وَلِيُّ نِعْمَتِي وَ اَلْقَادِرُ عَلَی طَلِبَتِي تَعْلَمُ حَاجَتِي فَأَسْأَلُكَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ عَلَيْهِمُ السَّلاَمُ لَمَّا قَضَيْتَهَا لِي )
الهی،به حقّ كليدهای غيبی كه جز تو كسی آنها را نمیداند،از تو میخواهم بر محمّد و آل محمّد درود فرستی و...الهی،تو ولینعمت منی و توانايی برآوردن حاجت مرا داری.حاجتم را میدانی.به حقّ محمّد و آل محمّد-درود بر او و آنها باد از تو میخواهم كه حاجتم را برآوری و آنگاه حاجت خود را بخواهد.
( امام صادق عليه السّلام فرمود:هركس اين نماز را بخواند،هرحاجتی كه بخواهد خدا به او میدهد كه پيامبر اكرم صلّی اللّه عليه و آله فرمود:دو ركعت غفيله را رها نكنيد و جای آن بين مغرب و عشاء است )
#سائل_رستگار : ص³²¹-³²²
ذیل فصل²⁵ نماز های بین نوافل مغرب و نماز عشاء )
عبيد پسر زراره گفته است كه حضور امام صادق عليه السّلام بودم.يكی از شيعيان از فقر و تنگدستی به آن حضرت شكايت آورد.او گفت:در طلب روزی شهرها را زير پا میگذارد،ولی جز بر فقرش افزوده نمیشود.حضرت فرمود:هنگامی كه نماز عشا را بجا آوردی اين دعا را با تأنّی بخوان.
( اَللَّهُمَّ إِنَّهُ لَيْسَ لِي عِلْمٌ بِمَوْضِعِ رِزْقِي وَ إِنَّمَا أَطْلُبُهُ بِخَطَرَاتٍ تَخْطُرُ عَلَی قَلْبِي فَأَجُولُ فِي طَلَبِهِ اَلْبُلْدَانَ فَأَنَا فِيمَا أَطْلُبُ كَالْحَيْرَانِ لاَ أَدْرِي أَ فِي سَهْلٍ هُوَ أَمْ فِي جَبَلٍ أَمْ فِي أَرْضٍ أَمْ فِي سَمَاءٍ أَمْ فِي بَرٍّ أَمْ فِي بَحْرٍ وَ عَلَی يَدَيْ مَنْ وَ مِنْ قِبَلِ مَنْ وَ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ عِلْمَهُ عِنْدَكَ وَ أَسْبَابَهُ بِيَدِكَ وَ أَنْتَ اَلَّذِي تَقْسِمُهُ بِلُطْفِكَ وَ تُسَبِّبُهُ بِرَحْمَتِكَ اَللَّهُمَّ فَصَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ اِجْعَلْ يَا رَبِّ رِزْقَكَ لِي وَاسِعاً وَ مَطْلَبَهُ سَهْلاً وَ مَأْخَذَهُ قَرِيباً وَ لاَ تُعَنِّنِي بِطَلَبِ مَا لَمْ تُقَدِّرْ لِي فِيهِ رِزْقاً فَإِنَّكَ غَنِيٌّ عَنْ عَذَابِي وَ أَنَا فَقِيرٌ إِلَی رَحْمَتِكَ فَصَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ جُدْ عَلَی عَبْدِكَ بِفَضْلِكَ إِنَّكَ ذُو فَضْلٍ عَظِيمٍ )
( الهی،من از جای رزق خود اطلاعی ندارم.تنها با احتمالاتی كه از قلبم خطور میكند،به دنبال آن میگردم.در جستجوی روزی،شهرها را میگردم،ولی خودم حيرانم و نمیدانم در جستجوی چه هستم،نمیدانم در دشت است يا كوه،در زمين است يا آسمان،در خشكی است يا دريا و نمیدانم در دست كيست و از جانب كيست،ولی میدانم كه تو میدانی و اسباب آن در دست توست و تو همانی كه آن را با لطف خود تقسيم میكنی و به رحمتت آن را فراهم میكنی. الهی،پس بر محمّد و آل محمّد درود فرست و پروردگارا،رزقت را بر من گشاده، جستجويش را آسان و راه كسبش را نزديك كن و مرا در جستجوی چيزی كه روزيم نكردهای،به زحمت نينداز كه تو از عذاب من بینيازی و من به رحمت تو محتاج،پس بر محمّد و آلش درود فرست و به فضل خود بر بندهات كرم كن كه تو صاحب فضل عظيمی )
عبيد بن زراره میگويد:هنوز مدت كوتاهی بيشتر نگذشته بود كه آن مرد ثروتمند شد و حالش به خوبی گرائيد.
#سائل_رستگار : ص³⁴⁰
از امام باقر (ع) منقول است که فرمود:
( هر چیزی بهاری دارد و بهار قرآن،
ماه رمضان است )
#الکافي : ج² : حدیث¹⁰
( ذیل بَابُ اَلنَّوَادِرِ )
علامه مجلسی ذیل حدیث فوق گفته است :
( و بهار قرآن بودن آن : یعنی همانطور که درختان در بهار رشد میکنند و آثار و میوههایشان آشکار میشود، قرآن نیز در ماه رمضان پاداشش افزون و آثارش بیش از سایر زمانها نمایان میگردد؛ پس در این نکته بیندیش )
#مرآة_العقول : ج¹² ص⁵¹⁹
این حدیث در کتب زیر هم منقول است :
#ثواب_الأعمال_و_عقاب_الاعمال : رقم³⁷⁰
( ذیل ثواب ربيع القرآن )
#معانی_الاخبار : ( ذیل باب معنى ربيع القرآن )
#الامالی_شیخ_الصدوق : مجلس¹⁴ حدیث⁵
امام صادق علیه السلام فرمود:
( هرکس سه روز آخر ماه شعبان را روزه بگیرد و به ماه رمضان وصل کند، خداوند برایش روزه دو ماه پی در پی را مینویسد )
#من_لا_يحضره_الفقيه : ج² رقم¹⁸²⁹
علامه مجلسی ذیل متن فوق گفته است : 👇
امام صادق علیه السلام فرمود: شیخ صدوق (ره) به سند قوی از عباس بن هلال روایت کرده که گفت: از امام موسی کاظم (علیه السلام) شنیدم که میفرمود: هرکس یک روز از ماه شعبان را به قصد پاداش الهی روزه بگیرد، وارد بهشت میشود. و هرکس در هر روز از ماه شعبان هفتاد بار استغفار کند، در روز قیامت در زمره رسول خدا صلی الله علیه و آله محشور میشود و کرامت الهی برای او واجب میگردد. و هرکس در ماه شعبان صدقهای بدهد، هرچند به اندازه نصف دانه خرمایی باشد، خداوند بدنش را بر آتش حرام میکند. و هرکس سه روز از ماه شعبان را روزه بگیرد و به روزه ماه رمضان وصل کند، خداوند عزوجل برای او پاداش روزه دو ماه پیاپی را مینویسد.
#روضة_المتقین : ج³ ص²⁶⁷
( #الامالی_شیخ_الصدوق : مجلس⁹⁵ حدیث⁸ )