در یکی از مهم‌ترین برهه‌های تاریخ ایران، پفیوزترین حاکمان در قوه مجریه و مقننه فرصت‌سوزی‌های بدون بازگشت می‌کنند. ۶ مرداد ۱۴۰۵

✔️ تنگه هرمز؛ پیوند ژئوپلیتیک، امنیت انرژی و اقتصاد جهانی 🖋 امیرحسین پرورش ➖ تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های راهبردی نظام انرژی جهان است. تمرکز انتقال نفت و گاز در این مسیر باعث شده است هرگونه تنش یا اختلال در آن، از سطح منطقه فراتر رود و بر امنیت انرژی، زنجیره‌های تأمین و ثبات اقتصاد جهانی اثر بگذارد. ➖ حتی بدون مسدودشدن تنگه، افزایش تنش‌های سیاسی و نظامی می‌تواند ریسک ژئوپلیتیکی را افزایش دهد و به رشد قیمت نفت، هزینه بیمه و حمل‌ونقل و نوسان بازارهای مالی منجر شود. ازاین‌رو، بازار انرژی تنها به اختلال واقعی واکنش نشان نمی‌دهد؛ تهدیدهای سیاسی، احتمال درگیری و برداشت فعالان بازار از آینده نیز بر قیمت‌ها اثر می‌گذارند. ➖ پیامدهای ناامنی در تنگه هرمز ابتدا اقتصادهای وابسته به واردات انرژی را تحت فشار قرار می‌دهد و سپس، از طریق افزایش هزینه تولید و حمل‌ونقل، به دیگر بخش‌های اقتصادی منتقل می‌شود. تورم، کاهش رشد اقتصادی، افزایش هزینه واردات و افت سرمایه‌گذاری از مهم‌ترین نتایج احتمالی این وضعیت‌اند. شدت این پیامدها به میزان وابستگی کشورها، سطح ذخایر راهبردی، ظرفیت تولید مازاد و دسترسی به منابع و مسیرهای جایگزین بستگی دارد. ➖ از منظر اقتصاد سیاسی بین‌الملل، توان کنترل یا ایجاد اختلال در مسیرهای انتقال انرژی، برای بازیگران منطقه‌ای نوعی اهرم قدرت و ابزار چانه‌زنی سیاسی ایجاد می‌کند. در مقابل، حضور قدرت‌های فرامنطقه‌ای با هدف تأمین امنیت کشتیرانی نشان می‌دهد که امنیت تنگه هرمز بخشی از رقابت‌های قدرت در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی است. بااین‌حال، هزینه‌های تأمین این امنیت و منافع حاصل از آن به‌طور برابر میان کشورها توزیع نمی‌شود. ➖ وابستگی به یک مسیر اصلی ممکن است در شرایط عادی کم‌هزینه باشد، اما هنگام بحران، آسیب‌پذیری کشورها و بازارهای جهانی را افزایش می‌دهد. با آغاز بحران تنگه‌ی هرمز، پس از حمله‌ی ایالات متحده به ایران، تنوع‌بخشی به منابع تأمین انرژی، توسعه خطوط لوله و مسیرهای جایگزین، افزایش ذخایر راهبردی و کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی، مهم‌ترین راهکارهای عبور از این بحران برای کشورهای وارد کننده نفت به شمار می‌روند. ➖ این اقدامات با توجه به بحران‌های ساختاری بازار نفت و چشم انداز تنش میان ایران و آمریکا خطر را از میان نمی‌برند، اما می‌توانند توان کشورها برای مقابله با شوک‌های سیاسی و اقتصادی را افزایش می‌دهند. از سوی دیگر اهمیت تنگه هرمز و تاثیرگذاری آن بر اقتصاد جهانی به ایران این فرصت را می‌دهد تا توان اعمال اراده بر سطح تنش در جنگ را داشته و با گره زدن امنیت خود به اقتصاد جهانی بر موازنه‌ی قدرت اثرگذار باشد. ➖ در مجموع، اهمیت راهبردی تنگه هرمز از ارتباط سه عامل شکل می‌گیرد: میزان وابستگی به انرژی عبوری، احتمال بروز اختلال و امکان استفاده از منابع و مسیرهای جایگزین. هرچه وابستگی بیشتر و امکان جایگزینی محدودتر باشد، تأثیر تحولات ژئوپلیتیکی بر قیمت انرژی، امنیت اقتصادی و روابط میان دولت‌ها گسترده‌تر خواهد بود. 🆔 @Hesfir

برای نخستین بار در تاریخ، هر دو تنگه استراتژیک هرمز و باب المندب به‌طور هم‌زمان مسدود شده‌اند. تنگه هرمز از ۲۸ فوریه مسدود شده و باب‌المندب نیز از ۲۱ ژوئیه تحت تحریم و انسداد قرار گرفته است. کریدوری که انتقال یک‌چهارم عرضه نفت و گاز جهان را بر عهده دارد، تا پیش از این هرگز هم‌زمان از هر دو سو تحت فشار و انسداد قرار نگرفته بود. عربستان سعودی بسیاری از زیرساخت‌های انتقال انرژی خود برای دور زدن تنگه هرمز را پیرامون دریای سرخ احداث کرده است؛ به‌طوری که پس از آغاز جنگ ایران ۷۰ درصد از صادرات خود را به بندر «ینبع» تغییر مسیر داد. اکنون این گذرگاه جایگزین، مستقیماً از میان منطقه‌ی تحت انسداد دوگانه عبور می‌کند. عربستان حالا عملاً هیچ راهکار جایگزینی برای دور زدن از انسداد دوگانه ندارد. ۲۵ درصد از عرضه جهانی نفت و گاز در معرض خطر جدی قرار دارد و ۱۲ درصد از تجارت جهانی متوقف شده است. حجم بارگیری‌های عربستان سعودی در حال حاضر ۳۶ درصد کاهش یافته است. جهان هرگز پیش از این شاهد چنین وضعیتی نبوده و بازارهای مالی هرگز چنین سناریویی را در قیمت‌گذاری‌ها برای مواجهه با این بحران پیش‌بینی نکرده بودند. 🆔 @Hesfir

➖ در پی انسداد تنگه‌ی باب‌المندب، عربستان سعودی به دنبال استفاده از مسیر طولانی‌تر اما در دسترس دریای سرخ - کانال سوئز - تنگه‌ی جبل‌الطارق - دماغه‌ی امید نیک، برای انتقال نفت به اقیانوس هند است. ➖ استفاده از این مسیر گران و زمان‌بر برای عربستان با موانع جدی روبروست: ➖ اولا عرض کانال سوئز برای عبور ابر نفت‌کش‌ها (VLCC) یا Very Large Crude Carriers کافی نیست. و همین امر سبب کاهش توان صادرات نفت عربستان خواهد شد. ➖ ثانیا به نظر می‌رسد گام بعدی فرآیند تصعید ایجاد ناامنی و انسداد کانال سوئز برای اثرگذاری مضاعف انسداد تنگه‌ی باب‌المندب خواهد بود. ➖ ثالثا این مسیر تنگه‌ی جبل الطارق را هم وارد معادله‌ی نبرد خواهد کرد. ماه‌هاست زمزمه‌هایی مبنی بر ورود جبهه‌ی پولیساریو در صحرای غربی به جنگ به گوش می‌رسد. با توجه به اختلافات دیرینه‌ی پولیساریو با حاکمیت مراکش و نزدیکی آن به گروههای مقاومت نظیر حزب‌الله، شاید جبل‌الطارق برای پولیساریو به مثابه‌ی باب‌المندب برای حوثی‌ها در یمن باشد. 🖋 امیرحسین پرورش 🆔 @Hesfir

اجتهاد در علوم رسمی اعمّ از تجربی یا انسانی نیز مساوی با تخصص داشتن در علوم نیست. تخصص شرط لازم اجتهاد علمی است اما شرط کافی نیست. شرط کافی اجتهاد در علوم وجود معرفتی کافی و جامع نسبت به اسلام است و بدون این شرط اجتهاد محقق نمی شود، چرا که کاربرد علوم در صحنه عمل باید منتهی به غایاتی باشد که مورد نظر اسلام است و لاغیر. منبع؛ آئینه جادو، جلد۱، صفحه ٣۰ و ٣۱