استارلینک باید هدف مشروع اعلام شود ✍ سید علیرضا آل‌داود حکمرانی داده و حکمرانی سایبری در عصر اینترنت ماهواره‌ای و جنگ شناختی، دیگر یک انتخاب راهبردی نیست، بلکه یک ضرورت وجودی برای تداوم حاکمیت ملی است. اینترنت ماهواره‌ای به‌ویژه استارلینک، با عبور از زیرساخت‌های زمینی، معادله سنتی کنترل فضای مجازی را از اساس تغییر داده است. معاون وزیر ارتباطات ایران، استارلینک را «آخرین میخ بر تابوت حکمرانی فضای مجازی» توصیف کرده و هشدار داده که کنترل بر فضای سایبری دیگر مبتنی بر شبکه داخلی نیست، بلکه به استارلینک گره خورده است. در این شرایط، جنگ شناختی نیز ابعاد تازه‌ای یافته است؛ به‌گونه‌ای که ایالات متحده با سرمایه‌گذاری بر فناوری‌های دور زدن فیلترینگ و اینترنت ماهواره‌ای، به دنبال ایجاد یک فضای حاکمیتی موازی در داخل ایران است تا ظرفیت بسیج اجتماعی و مدیریت ادراک عمومی را در لحظات بحرانی به خصوص زمان جنگ، کودتا و شورش حفظ کند. در پاسخ به این تهدیدات، کشورها الگوهای متفاوتی از حکمرانی را اتخاذ کرده‌اند که هر یک بر فلسفه سیاسی و اولویت‌های امنیتی خاصی استوار است. چین با مدل حاکمیت سایبری خود، یک رویکرد جامع و دولت‌محور برای کنترل تمام جنبه‌های فضای دیجیتال دنبال می‌کند؛ ستون فقرات این مدل مجموعه‌ای از قوانین قدرتمند است که شرکت‌ها را ملزم به ذخیره‌سازی داده‌های کاربران چینی در داخل کشور می‌کند و «دیوار آتش بزرگ» ترکیبی از فیلترینگ هوشمند و بازرسی عمیق بسته‌های داده را به‌کار می‌گیرد. اتحادیه اروپا رویکردی قانون‌محور و مبتنی بر حقوق شهروندی اتخاذ کرده و با قوانینی مانند قانون خدمات دیجیتال و قانون حفاظت از داده‌های عمومی (GDPR)، چارچوبی برای حفاظت از داده‌ها و محدودسازی محتوای مضر ایجاد کرده است. در مقابل، کشورهای حوزه خلیج فارس رویکردی عمل‌گرایانه و مبتنی بر مشارکت با شرکت‌های فناوری جهانی را در پیش گرفته‌اند. قطر در سپتامبر ۲۰۲۲ یک مجوز ۲۵ ساله به استارلینک اعطا کرد و امارات متحده عربی در سال ۲۰۲۴ مجوزی ۱۰ ساله اما محدود به خدمات دریایی صادر نمود. عربستان سعودی نیز در می ۲۰۲۵ استارلینک را مجاز دانست. وجه مشترک همه این کشورها الزام به تأسیس نهاد محلی (Local Subsidiary) است تا امکان اعمال قانون داخلی بر این شرکت‌ها فراهم شود. حفاظت از حکمرانی فضای مجازی در برابر خطرات اینترنت ماهواره‌ای، نیازمند ترکیبی از ابزارهای فنی، حقوقی و دیپلماتیک است. تجربه ایران نشان می‌دهد که در جریان جنگ رمضان و اغتشاشات، ترافیک اینترنت کشور به سمت منظومه‌های ماهواره‌ای رفت و مقامات هشدار دادند که اگر استفاده از این فناوری‌ها به نقطه غیرقابل بازگشت برسد، بخشی از حکمرانی کشور در حوزه فضای مجازی عملاً از دست خواهد رفت. برای مقابله با این خطر، راهکارهای فنی چندلایه‌ای مطرح شده است. ایران توانسته است با استفاده از جنگ الکترونیک، نرخ اختلال در ترافیک استارلینک را از ۳۰ درصد در ساعات اولیه به ۸۰ درصد و حتی ۹۰ درصد افزایش دهد که منجر به فروپاشی کامل هماهنگی گروه‌های عملیاتی تروریستی و شورشی شده است. در سطح بین‌المللی، پیشنهاد اصلاحات در کنفرانس جهانی رادیو (WRC) در سال ۲۰۲۷ مطرح شده که به کشورها اجازه می‌دهد اپراتورهای ماهواره‌ای را ملزم به قطع سرویس در قلمرو خود کنند؛ پیشنهادی که آمریکا به دلیل منافع تجاری خود با آن مخالفت می‌کند. هند نیز پس از مشاهده استفاده غیرمجاز از استارلینک در ایران، مجوزهای این شرکت را متوقف کرد و الزامات سخت‌گیرانه‌ای مانند ذخیره‌سازی داده‌های محلی و دسترسی قانونی برای رهگیری را وضع نمود. رویکرد دیگر، جایگزینی خدمات داخلی است؛ چین با پروژه «شبکه ستاره» (Guowang) و اروپا با پروژه IRIS2 در حال توسعه منظومه‌های ماهواره‌ای بومی برای کاهش وابستگی به استارلینک هستند. آمریکا از استارلینک به‌عنوان ابزاری برای نقض حاکمیت کشورها و پیشبرد اهداف ژئوپلیتیکی خود استفاده می‌کند. نتانیاهو در سازمان ملل با نشان دادن یک مودم استارلینک از اهداف خود برای آینده جنگ با ایران در این حوزه پرده برداشت.بنیاد ملی دموکراسی (NED) که توسط رئیس سابق CIA تأسیس شده، در جلسه استماع کنگره اعتراف کرد که «حدود ۲۰۰ ترمینال استارلینک» را در جریان اعتراضات ایران مستقر و عملیاتی کرده است. رئیس این بنیاد اذعان داشت که این اقدامات ارتباطات امن را برای اطلاعات ورودی و خروجی از کشور فراهم کرده است. استارلینک در ایران فاقد مجوز عملیاتی است و دولت ایران استفاده از آن را ممنوع اعلام کرده و مجازات‌های سنگینی برای استفاده، توزیع و واردات این تجهیزات در نظر گرفته است.

در پایان باید گفت برای مقابله مؤثر با این تهدیدات، ایران نیازمند یک راهبرد جامع است که همزمان بر توسعه توانمندی‌های داخلی و پیگیری اصلاحات در نهادهای بین‌المللی متمرکز باشد. در وهله اول تجربه کشورهایی مانند چین، هند و کشورهای خلیج فارس نشان می‌دهد که حکمرانی مؤثر بر اینترنت ماهواره‌ای با ایجاد چارچوب‌های قانونی منسجم، الزام به حضور محلی شرکت‌ها، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های بومی، و توسعه توانمندی‌های جنگ الکترونیک امکان‌پذیر است. در وهله دوم باید این نکته را در نظر داشت که با توجه به تجربه جنگ‌های تحمیلی اخیر نباید ظرفیت استفاده از توپ‌های لیزری و موشک‌هایی که به طور مستقیم ماهواره‌های استارلینک را هدف می‌گیرند از روی میز برداشته شود. اگر قرار است حکمرانی ما با این ابزارها نقض شود دیگر خط قرمزی برای مقابله اقدامات تروریستی رژیم‌های آمریکا و صهیونی در این لایه‌ها به هیچ عنوان نباید وجود داشته باشد. 🇮🇷 سید علیرضا آل‌داود 💠 عضو‌ شوید: 👇 @aledavood

از موضع شجاعانه و قوی دکتر آقامیری دبیر محترم شورای عالی فضای مجازی در موضوع اعلام استارلینک به عنوان هدف مشروع نظامی تشکر ویژه می‌کنم...‎