هنر نمونه‌سازی برای هنر هنرگردانی مهدی کلهر برای خلق نمونه‌های موسیقی 🔻رسانه بافتار 🆔 @baftar_resane

مهدی شهیدِ کلهری (زادهٔ ۱۳۲۹) که بعدها به «مهدی کلهر» معروف شد، یکی از نخستین مدیران و مشاوران هنری انقلاب اسلامی، نقشی کلیدی در تحقق ایده‌های مهم در عرصه هنر ایفا کرد. پس‌از پیروزی انقلاب، او در سال ۱۳۵۸ با راه‌اندازی دفتر پژوهش امور هنری و نمونه‌سازی در معاونت پژوهش وزارت آموزش و پرورش، تلاش جدیدی را برای زدودن کلیشه‌های منفی نسبت به هنر از منظر دینی آغاز کرد و به جست‌وجوی پاسخی برای چیستی هنر شایسته از نگاه اسلام پرداخت. این تلاش او از مسیر طراحی نمونه‌های روشن و تجربه‌محور دنبال شد. مهدی کلهر در مصاحبه‌اش با مجلۀ «سوره»، این ایده‌ها و اهداف خود را بیشتر توضیح داده است: «وقتی انقلاب شد، جلساتی گذاشتیم که آقایان بهشتی، باهنر، رجایی و گلزاده غفوری بودند و این بحث مطرح شد که آیا هنر را با بخش‌نامه می‌توان پیش برد؟ یعنی یک اساس‌نامه بنویسیم و یک مرام‌نامه بنویسیم، و یا انتشار و رشد هنر، متفاوت از صنعت است؟ [...] در صنعت اولین تولید چنگال، بدترین چنگال است و این را در موزۀ صنعت نگه می‌دارند و کار خوبی هم می‌کنند. هر چه صنعت جلوتر می‌رود، کامل‌تر می‌شود. در هنر این‌طور نیست. در هنر اولین نمونه که سرمنشأ یک گونه می‌شود، بهترین است. یعنی اولین تابلویی که باعث می‌شود بقیه هم شام آخر کار کنند، بهترین است. اولین اثر در هنر، بهترین اثر است. به آن‌ها هنرمندان پیشرو یا آوانگارد می‌گوییم و به این‌ها هنرمندان پیرو گفته می‌شود. [...] بر این اساس دفتر موسیقی تشکیل شد و قرار این بود که نمونه بدهیم. نباید حرف بزنیم، باید نمونه بسازیم.» (دورۀ جدید؛ شمارۀ نوزدهم و بیستم، بهمن و اسفند ۱۴۰۳: ص ۷۳و ۷۴) ایدهٔ ساخت آثار هنری بر پایهٔ آموزه‌های دین اسلام، پیش از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، در اندیشه‌های مهدی کلهر شکل گرفته بود؛ هنرمندی که تحصیلات خود را در رشتهٔ معماری داخلی از دانشکدهٔ هنرهای تزیینی (دانشگاه هنر) به پایان رساند. کلهر، با حضور مداوم در مسئولیت‌های گوناگون، در زمینه‌های مختلفی چون معماری، نمایش، سینما، گرافیک، خوش‌نویسی و نقاشی به نمونه‌پردازی هنر متعهد پرداخت. با این حال، فعالیت‌های او در حوزهٔ موسیقی، جایگاه ویژه‌ای دارد. او موسیقی را «زیر‌بنای تمام هنرها» می‌دانست و تجربه‌های چشم‌گیری در این زمینه رقم زد. تلاش‌های مهدی کلهر در زمینهٔ موسیقی، عمدتاً در دو دورهٔ مدیریتی او صورت گرفت: معاونت فرهنگ و هنرِ دفتر نخست‌وزیری (۱۳۵۹) و مرکز موسیقی سازمان صداوسیما (۱۳۶۵ تا ۱۳۶۸ و ۱۳۷۳ تا ۱۳۷۶). در این دوره‌ها، او مسئولیت طراحی و نظارت بر تولید آثار موسیقایی، نگارش کلام، دکلمه، ساخت نماهنگ، تعامل با موسیقی‌دانان، حضور در شوراهای هنری و برگزاری رویدادهایی چون جشنوارهٔ موسیقی فجر را بر عهده داشت. کلهر از یک‌سو بر بهره‌گیری از مضامین انسان‌ساز و رویکرد فقهی در هنر تأکید داشت، و از سوی دیگر، بر فرم قوی و حضور چهره‌های توانمند در خلق اثر هنری. نتیجهٔ این رویکرد، تولید قطعه‌هایی بود که در ساختار و محتوا نوآوری‌هایی پدید آوردند و سبک تازه‌ای از موسیقی را به مخاطبان معرفی کردند. هنرگردان، جایگاهی فراتر از سایر نقش‌ها در میدان هنر دارد. این افراد همچون میانجی و میدان‌دار، نقشی کلیدی در جهت‌دهی و پیوند میان عرصه‌های گوناگون هنری ایفا می‌کنند. پیشتر در فرسته‌ای با محوریت «هنرگردانی نادر» به معرفی این عرصه با محوریت فعالیت‌های مرحوم طالب‌زاده پرداخته‌ایم. اینک به‌مناسبت انتخاب مهدی کلهر به‌عنوان چهرهٔ «هنرگردان» در هفتهٔ هنر انقلاب اسلامی، بخشی از فعالیت‌های او در زمینهٔ نمونه‌پردازی موسیقیایی را در این فرسته مرور کرده‌ایم. لینک‌های دسترسی به هریک از قطعات نیز در کانال‌های بافتار در ایتا و تلگرام قرار گرفته‌اند. پی‌نوشت: وهب رامزی، عکس درج‌شده در طرح جلد را ثبت کرده است. 🔻رسانه بافتار 🆔 @baftar_resane

بیا ای عشق انسان‌های آزاده | ایران‌صدا در ازل | نواک / YouTube Music / Spotify گل همیشه‌بهار | ایران‌صدا مژدۀ فتح مبین | ایران‌صدا میلاد (پویۀ یکم) | YouTube (نسخۀ تصویری) / SoundCloud (نسخۀ صوتی) هجرت - ۱ | ایران‌صدا هجرت - ۳*| ایران‌صدا - این قطعه به گفتۀ آقای کلهر، «هجرت - ۳» نام دارد. بااین‌حال در پایگاه «ایران‌صدا» عنوان «هجرت - ۲» برای آن درج شده است. 🔻رسانه بافتار 🆔 @baftar_resane

تصویرساز کودکان مقاومت (۱) منتخب آثار برای «مقاومت» از محمدرضا دوست‌محمدی 🔻رسانه بافتار 🆔 @baftar_resane