خواص مورد: اين گياه را از قديم الايام به خاطر ارزش غذايی آن و نيز به سبب اينكه ماده اوليه‌ای برای رنگ پارچه‌ها بوده است جمع آوری می‌كردند. مورد علاوه بر آنكه هميشه سبز و معطر است ، مصرف درمانى داشته در طب گذشته مورد را تحت عنوان «آس» یا «عمار» به معنی نیکوی و خوشبو نامیده بودند طبیعت:سردوخشک حرارت لطیف و سردی غالب است و خشکی بیشتر از سردی است و به عنوان يكى از داروهاى ضد عفونى كننده از قديم به كار رفته است برگ و ميوه مورد كه ((آس دانه )) نام دارد و همچنين برجستگيهاى روى ساقه مورد كه به ((بنك آلاس )) معروف است اثر ضد عفونى كننده مورد بيشتر مربوط به اسانسى است كه در اعضاى مختلف مورد ، مخصوصا در برگ مورد وجود دارد. اسانس مورد داراى اثر ضد عفونى كننده و ضد كرم است . ضد نفخ ، خلط آور در برونشيت (پس از طي مراحل حاد بيماري)، كمك به قطع اسهالهاي غير عفوني ، رفع كننده ترشحات نا بجاي رحمي ،درمان پسوريازيس (درمصرف موضعي)، درمان آفت و تبخال (درمصرف موضعي) . گياه مورد برای التيام زخمهای داخلی بسيار مفيد است. ويحتوي ورق الآس طعم المرارة وصمغاً وزيت طيار مثل الميرتول. مرض قند يستحلب الآس ويستعمل لمعالجة مرضى السكري ويحبس الاسهال والعرق والنزيف والسيلان، وينشف الرطوبة تحت الجلد. خواص درمانی: مورد به صورت موضعی در درمان تبخال (تیپ 1و2)، به عنوان آنتی سپتیک و در درمان التهاب مخاط بینی استفاده می‌گردد (6). ضد احتقان، قابض، تقویت‌کننده و ضد عفونی‌کننده و ضد انگل است. مصرف موضعی آن در بهبود زخم و مصرف خوراکی آن در درمان اختلالات سیستم گوارشی و مجاری ادرار کاربرد دارد. همچنین به صورت خوراکی در ناراحتی‌های مجاری تنفسی، سینوزیت و سرفه‌های خشک بکار می‌رود. کاربرد موضعی آن در آکنه، بواسیر و عفونت لثه و در پسوریازیس می‌باشد (7و6). مصرف فرآوردهای مورد در برونشيت‌ها، آسم نَزله‌ای، فراخ شدن ناحيه‌ای يا عمومی‌برونش‌ها، موجبات تسهيل خروج اخلاط را فراهم می‌سازد. اثرات قابض، و تقویت‌کننده رویش مو قائل بوده‌اند چربي شكم وچربي خونرا تحليل مي برد واز داروها ي لاغركننده به حساب مي آيد. وباعرق شويت اثر قويتري دارد. براي تقويت قلب طبايع گرم ، سودمند است. اسيد معده را كاهش مي دهدودر درمان اسهال عادي وخوني موثر است؛ خصوصا اگر با عرق پونه شفا مصرف شود. مصرف وماساژ پوست با آن، براي تقويت مفيد است. اثر ضد قارچ آس، به اثبات رسيده است؛ وغرغرةآن، در اين خصوص براي دهان وگلو، به كار مي رود. و در مصارف خارجي از مورد در رفع بيماري هاي جلدي و مواقعي كه به علت بروز دانه هاي جلدي پوسته هاي كوچك و سفيدرنگ در پوست ظاهر مي شود، مي توان استفاده كرد. مصارف محلی: نرم کننده پوست، برطرف کننده بوی زیر بغل، تقویت موی سر و برطرف کننده شوره و خارش سر. همچنين مقوي معده، نيرودهنده است مورد به صورت موضعی در درمان تبخال (تیپ 1و2) به عنوان آنتی سپتیک و در درمان التهاب مخاط بینی استفاده می‌گردد ضد احتقان، قابض، تقویت‌کننده و ضد عفونی‌کننده و ضد انگل است. مصرف موضعی آن در بهبود زخم و مصرف خوراکی آن در درمان اختلالات سیستم گوارشی و مجاری ادرار کاربرد دارد. همچنین به صورت خوراکی در ناراحتی‌های مجاری تنفسی، سینوزیت و سرفه‌های خشک بکار می‌رود. کاربرد موضعی آن در آکنه، بواسیر و عفونت لثه و در پسوریازیس می‌باشد (7و6). برای آن اثرات قابض، ضد اسهال و تقویت‌کننده رویش مو قائل بوده‌ان

خواص مورد: برگ آب برگ، جوشانده برگ مورد، محلول یا دمکرده مورد، ضماد برگ، گرد برگ، مورد ، خاکستر برگ، برگ مورد با روغن زيتون، بخور برگ میوه جوشانده میوه، عصاره میوه، جوشانده میوه برجستگيهاى روى ساقه دانه بخور دانه، دانه با آب باقلا، عصاره دانه، خاكستر دانه بوییدن مورد، عصاره مورد، جوشانده ريشه ، برگ و دانه مورد در روغن، روغن مورد، پماد مورد آب مقطر برگ و گل مورد عرق آس (مورد)"ماء الملائكة"، عطر مورد اسانس مورد(روغن فرّار ) روغن مورد سبز میرتول ( MYRTOL )، پماد 10% میرتول

برگ مورد با روغن زيتون و چون دويست گرم آب برگ مورد را با روغن زيتون بنوشند، مسهل خوبى جهت بلغم خواهد بود.

برگ خواص مهم دارویی: برگهاى مورد علاوه بر آنكه هميشه سبز و معطر است از قديم مصرف درمانى داشته دارای خاصیت اثر قابض ، تونیک و به عنوان يكى از داروهاى ضد عفونى دارد. بصورت خارجی برای التیام زخمهای پوستی و یا به صورت داخلی برای درمان اختلالات هاضمه و سیستم ادراری مصرف شود. اثر ضد عفونى كننده مورد بيشتر مربوط به اسانسى است كه در اعضاى مختلف مورد ، مخصوصا در برگ مورد وجود دارد. اسانس مورد بنام میرتول حاوی سینوئول -سینالول می باشدوهم اسانس حاوی اسانس دیانتین نیزمی باشد.علاوه براسانس فراردارای مقداری اسیدتانیک،اسیدهای آلی است.داراى اثر ضد عفونى كننده و ضد كرم است . ترکیبات شیمیایی : برگ مورد دارای تانن، مواد رزينی و تلخ، گامفن و 30 درصد اسانس است. برگ مورد که دارای تانن-کامنن و مواد رزینی و اسانس است دارای خواص بسیار میباشد از جمله در بیماری های دستگاه تنفسی و آسم و سرفه و بیماری های مجاری ادرار و ورم بیضه مصرف میشود. مواد متشکله: برگهای این گیاه دارای 2ـ5/1 درصد حجمی اسانس است که قسمت عمده آن را ترپینولن (Terpinolen) 4/30%، سینئول، لینالول، ترپینئول (Terpineol)، لینالیل استات تشکیل می‌دهد (1). همچنین در برگ گیاه علاوه بر اسانس، تانن، فلاونوئید، ویتامین C (به میزان 82 میلی‌گرم در صد گرم برگ خشک) وجود داشته و فاقد آلکالوئید و گلیکوزیدهای قلبی بوده است ويجفف قروح الرأس والاذن وقيحها اذا قطر من مائه. وينفع شرابه لاسترخاء اللثة. {مقدار مصرف و روش تهيه: {مصرف خوراكي : سه نوبت در روز. در هر نوبت 1 قاشق مرباخوري (5 گرم) از گرد برگ گياه را در يك ليوان آب جوش ريخته، پس از مدت 15 دقيقه آنرا صاف كرده و بعد از غذا ميل مي گردد. . بخش دارويى اين گياه را برگ ها تشكيل مى دهند برگ هاى اين گياه داراى ۲-۵/۱ درصد حجمى اسانسى است كه قسمت عمده آن را تريپنولن، سينئول و لينالول تشكيل مى دهند. مورد به صورت موضعى در درمان تبخال به عنوان آنتى سپتيك و در درمان التهاب مخاط بينى استفاده مى شود. در طب براى آن اثرات قابض، ضداسهال و تقويت كننده رويش مو قائل بوده اند.

پراکندگی جغرافیایی: در جنگلهاي بحر الروم کوههای دربید، معبد نارستانه، عقدا. افغانستان، پاكستان و مناطق مديترانه‌ای و اروپای جنوبی و آسیا بخصوص ایران در ايران مورد كه اغلب گرما پسند بوده و در مناطق گرمسيری ايران و در نواحی معتدله و معتدله گرم می‌رويد. پراكندگی جغرافيايی اين گونه در ايران نسبتاً وسيع و اغلب در استان‌های گرمسيری جنوب و مركز ايران می‌رويد و علاوه بر ايران در نيز می‌رويد. در جنگلهاي شمال در اطراف منجيل ، رودبار، در دامنه زاگرس در مناطق غرب كشور خرم آباد، فراوان است و در بلوچستان شهبازان و بين اصفهان و يزد هرزویل و لاب سفید در بختیاری، دره رودخانه خراسان، شهبازان، شهشوم، سراب، گیلانغرب، کرمان، نودان، کازرون، فارس، شيراز، مهارلو در شیراز، نی‌ریز به طرف شیراز، فسا، ممسنی، نزدیک حاجی‌آباد و بندرعباس كوه تفتان و... پراکندگی دارد درختچه‌ای است كه اغلب جنبه تقدس داشته و در كنار زيارتگاه‌ها و پرستشگاه‌های مذهبی نيز كاشته می‌شود. و به عنوان درخت زينتي در باغها کاشته مي شود امروزه اين گياه به صورت يك جنگل چند هكتاري در شرق شهر گيلان غرب در كنار سرابي به همين نام و در دامنه كوه سريران وجود دارد كه متأسفانه به دليل خاك برداري براي ايجاد درياچه اين اكوسيستم نادر و زيبا مورد تهديد جدي واقع شده است.

بخور برگ ضد عفوني كننده مجاري تنفسي بصورت بخور مصرف بصورت بخور:4-3 نوبت در روز. در هر نوبت 1 قاشق مرباخوري (5 گرم) از گرد برگ گياه را در حجم آبي معادل 2 ليوان آب جوش ريخته ، سر را بالاي ظرف گرفته وبه مدت حداقل 5 دقيقه بخارات حاصله را استنشاق مي كنيم. براى ضد عفونى كردن دستگاه تنفس ، دارويى بهتر از بخور برگ مورد پيدا نخواهيد كرد ولى در برنشيت حاد و نزله هاى خشك نبايد از آن استفاده كنيد ، بلكه بايد تامل نماييد تب قطع شود و خلط در سينه پيدا شود و بعد براى ضد عفونى كردن از اين بخور استفاده نماييد. اگر مبتلا به سرفه خلطى هستيد، اين بخور ابتدا سرفه را كم مى كند و بعد به كلى از بين مى برد. {مصرف بصورت بخور:4-3 نوبت در روز. در هر نوبت 1 قاشق مرباخوری (5 گرم) از گرد برگ گیاه را در حجم آبی معادل 2 لیوان آب جوش ریخته ، سر را بالای ظرف گرفته وبه مدت حداقل 5 دقیقه بخارات حاصله را استنشاق می کنیم.

دانه دانه مورد دارای نوعی ماده روغنی است كه از اولئين، لينولئين، ميريستين3 و پالميتين تشكيل می‌يابد.دانه مورددارای چربی است که شامل اولئین-سینولئین و...می باشد. دانه ی مورد دارای نوعی ماده روغنی می باشد . و چون دانه هاى مورد را كوبيده و با آب باقلا خمير كنند، و بر لكه هاى صورت بمالند آنها را زايل مى كند. خوردن و ماليدن دانه هاى مورد جهت درمان گزيدگى عقرب نافع است . مقدار خوراك دانه هاى مورد يك مثقال خوردن دانه هاى مورد مقوى معده است مخصوصا اگر به صورت قاووت مصرف شود. اين قاووت اسهال را بند مى آورد خوردن دانه هاى مورد حرارت ادرار و زخم مثانه و زيادى خون ماهانه زنان را از بين مى برد. جوشانده دانه وطبيخ حبه في الزبد يمنع العرق ويصدلح سحج العرق‏.‏

جوشانده برگ مورد مصرف خوراکی : سه نوبت در روز. در هر نوبت 1 قاشق مرباخوری (5 گرم) از گرد برگ گیاه را در یک لیوان آب جوش ریخته، پس از مدت 15 دقیقه آنرا صاف کرده و بعد از غذا میل می گردد. آشامیدن چوشانده اش سنگ ها را می شکند براى تقويت معده و ضد عفونى كردن دستگاه گوارش بهتر است از دمكرده 25 در هزار برگ مورد استفاده كرده و روزى دو فنجان نوش جان نماييد. وشرابه يفتت الحصى ويعالج نزف الدم ويضعف البواسير ويمنع السموم، برای سوء هاضمه سختی بول التهاب مجاری ادرار خصوصا الرتيلاء. وتتميز اغصانه باللون الاخضر الدائم، جوشانده مورد که صاف شود و مو با آن تر شود احتیاج به شستن هم ندارد چون نه بوی بدی دارد و نه چربی دارد مو بعد از آن شفاف و نرم و زیبا می شود براي تقويت معده از گردبرگ مورد مي توان قبل از هر وعده غذايي استفاده كرد مورد بوي بددهان را رفع كرده شستن با آب جوشانده برگ مورد ورمهاى گرم و امراض جلدى و زخمهايى كه در كف دست و پا باشد از بين مى برد. شست و شو و مالیدن جوشانده مورد موجب تقویت پیاز مو و رفع ریزش و برای رشد مو و سیاه کردن مو شست و شو پوست با جوشانده برگ مورت، خارش و اگزما و بثورات خارش دار و پوسته دار را شفا مي دهد ضمنا شست و شوی زیر بغل با جوشانده برگ مورد باعث از بین رفتن بوی عرق میشود مالش در حمام بدن در حمام با جوشانده مورد مقوی بدن غرغره جوشانده آن در ضدعفوني كردن و رفع تحريك مخاط دهان موثر است. غرغره جوشانده مورد براى ضد عفونى كردن گلو و دهان سودمند مى باشد شستن با آب جوشانده برگ مورد ورمهاى گرم و امراض جلدى و زخمهايى كه در كف دست و پا باشد از بين مى برد. . محلول یا دمکرده مورد از دمکردۀ برگهای آن به صورت غرغره و دهان‌شویه در موارد آفت (Aphthae) استفاده می‌شده، از دم كرده برگها به صورت غرغره و شست و شوی دهان در موارد برفك استفاده می‌شود. براي درمان آفت دهان مي توان از محلول مورد به صورت موضعي 5 الي 6 بار در روز استفاده كرد. از برگ مورد برای تهيه محلول‌های شستشوی زخمهای چركين به صورت كمپرس استفاده به عمل می‌آيد. کمپرس پوست با جوشانده برگ مورت، خارش و اگزما و بثورات خارش دار و پوسته دار را شفا مي دهد

آب برگ چكاندن آب برگ مورد در چشم جهت تسكين درد و بر آمدن حدقه و درمان تراخم و آبريزش چشم مفيد است . چكاندن آب برگ مورد در گوش جهت تسكين درد و از بين بردن چرك آن مفيد مى باشد. مضمضه آب جوشانده مورد مسكن درد دندان بوده و براى بى حسى لثه و زبان و زخم دهان و پيوره نافع است .

جوشانده میوه جوشانده ميوه مورد به عنوان قابض 1 و التيام دهنده زخمها به كار می‌رود7. جوشانده ميوه مورد ترشحات بى رنگ زنانه را از بين مى برد و چون ميوه مرا با آب و برگ چغندر بپزند و بر سر بمالند شوره را از بين مى برد و مو خوره را نابود مى كند.

جوشانده میوه جوشانده ميوه مورد به عنوان قابض 1 و التيام دهنده زخمها به كار می‌رود7. جوشانده ميوه مورد ترشحات بى رنگ زنانه را از بين مى برد و چون ميوه مرا با آب و برگ چغندر بپزند و بر سر بمالند شوره را از بين مى برد و مو خوره را نابود مى كند.

ضماد برگ ضماد برگ آن بواسير و ورم بيضه را معالجه مى كند. همچنین ضمادش موجب ترمیم شکستگی استخوان می شود ونطول طبيخه على العظام يسرع جبرها ضماد برگ تازه مورد برای خشك كردن زخمهای سرمفيد می‌باشد. مورد در رفع بيماريهای جلدی و مواقعی كه بعلت بروز دانه‌های جلدی، پوسته‌های كوچك و سفيد رنگ در پوست ظاهر می‌شود و در پسورياسيس، می‌توان استفاده كرد. ضماد برگ مورد به عنوان مسکن ورمهای مخملك، جراحتها و زخمهای كف دست و پا استفاده می‌شود. حراقته بدل التوتيا في تطييب رائحة البدن وهو ينفع من كل نزف لطوخاً وضماداً ومشروباً وكذلك ربه ورُبّ ثمرته‏.‏ الزَينة‏:‏ دهنه وعصارته وطبيخه يقوي اصول الشعر ويمنع التساقط ويطيله ويسوده وخصوصاً حبّه و در تقويت موي سروسياه شدن آن، عرق مورد مفيد است.