eitaa logo
پژوهش‌های تاریخ اسلام
3.7هزار دنبال‌کننده
353 عکس
33 ویدیو
12 فایل
مرکز پژوهش های تاریخ اسلام لینک دعوت به کانال: @chsiqs قم، خیابان دورشهر، روبروی کوچه ۲۱ تلگرام: https://t.me/chsiqs جهت ارتباط با ادمین: @Chsi_qs نکات تاریخی که توسط ادمین در کانال گذاشته می‌شود، به معنای موافقت و تایید مرکز با مضمون آن نکات نیست.
مشاهده در ایتا
دانلود
📜برداشتِ غلط از سکوت 🔸بنا بر گزارش ابن اثیر، عالم رجالی قرن هفتم، عبدالله بن سعد بن ابی سرح از صحابی و کاتبان وحی بود که مرتد شد. 📚اُسدالغابه: ۳، ۲۶۰. 🔹شیخ طوسی، محدث و مفسر امامیه‌ قرن چهار و پنج، جریان ارتداد عبدالله بن سعد را چنین ذکر می‌کند که وقتی پیامبر به عبدالله می‌گفت بنویس «علیما حکیما» او می‌نوشت «غفورا رحیما»، پس مرتد شد و نزد مشرکان مکه رفت. 📚التبیان فی تفسیر القرآن: ۴، ۲۰۲. 🔺طبرسی، مفسر امامیه قرن ششم، گزارش یادشده را به نقل از امام باقر(ع) روایت کرده است. 📚مجمع البیان فی تفسیر القرآن: ۴، ۱۱۱. 🔹ابن اثیر، گزارش می‌کند که پیامبر(ص) در فتح مکه برخی افراد از جمله عبدالله بن سعد بن ابی‌سرح را نام برد، خون آنان را هَدَر دانست و دستور داد مسلمانان در هر صورت این افراد را بکشند. عبدالله نزد عثمان بن عفان رفت و به او پناه برد. عثمان همراه عبدالله نزد پیامبر رفت و از ایشان برای وی امان خواست. 🔸بنا بر گزارش وی، پیامبر به مدت طولانی مکث کرد و پس از آن قبول کرد. بعد از خروج عثمان، پیامبر رو به اصحاب کرد و گفت سکوت کردم تا او را بکشید. فردی از اصحاب گفت اشاره‌ای به ما می‌کردید تا او را بکشیم. پیامبر در پاسخ گفت که شایسته پیامبر نیست که نگاه دزدانه داشته باشد. 🏷فلما كان يَوْم الفتح أمر رَسُول اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بقتله، وقتل عَبْد اللَّهِ بْن خطل، ومقيس بْن صبابة، ولو وجدوا تحت أستار الكعبة، ففر عَبْد اللَّهِ بْن سعد إِلَى عثمان بْن عفان، فغيبه عثمان حتى أتى به إِلَى رَسُول اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بعدما اطمأن أهل مكة، فاستأمنه له، فصمت رَسُول اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طويلًا، ثم قال: " نعم "، فلما انصرف عثمان، قال رَسُول اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لمن حوله: " ما صمت إلا ليقوم إليه بعضكم فيضرب عنقه "، فقال رجل من الأنصار: فهلا أومأت إلي يا رَسُول اللَّهِ؟ فقال: " إن النَّبِيّ لا ينبغي أن يكون له خائنة الأعين ". 📚اسدالغابه: ۳، ۲۶۰. @chsiqs
📜نقش دعا در پیروزی جنگ 🔸ابن سعد، عالم قرن سوم، در الطبقات الکبیر، به نقش دعای پیامبر(ص) و استجابت آن و امدادهای غیبی اشاره می‌کند. 🔺وی گزارش می‌کند، پیامبر(ص) دوشنبه و سه شنبه و چهارشنبه در مسجد احزاب دعا کرد: «‌خدایا احزاب را فراری و شکست بده ». سرانجام، دعای پیامبر روز چهارشنبه بین نماز ظهر و نماز عصر مستجاب شد. 📚الطبقات الكبیر: ۲، ۷۲-۷۴. 🔸علی بن ابراهیم بن قمی، مفسر قرن چهارم، در ذیل تفسیر آیه ۹ سوره احزاب از امداد الهی یعنی در شبی سرد و زمستانی و طوفان شدید یاد کرده که هیچ خیمه و آتش و دیگی را برایشان برجا نگذاشت. 📚 تفسیرالقمی: ۲، -۱۷۷-۱۷۹. 🔸ابن هشام، گزارش می‌کند که غزوه احزاب در دهم شوال، سال پنجم هجرت روی داد. 📚سیره ابن هشام: ۳، ۶۹۹. 🔺بنابر گزارش واقدی، تاریخ‌نگار قرن سوم، غزوه خندق، احزاب، در ماه ذی القعده رخ داد. 📚المغازی: ۲، ۴۴۰. @chsiqs
📜دعای أمان از جن و انس 🔹مرحوم کلینی، روایتی از امام سجاد(ع) گزارش می‌کند که فرمودند اگر انس و جن برای آزار رساندن به من جمع شوند، هرگاه این کلمات را بخوانم باکی ندارم: 🏷يَقُولُ‌ مَا أُبَالِي إِذَا قُلْتُ هَذِهِ الْكَلِمَاتِ لَوِ اجْتَمَعَ عَلَيَّ الْجِنُّ وَ الْإِنْسُ- بِسْمِ اللَّهِ وَ بِاللَّهِ وَ مِنَ اَللَّهِ وَ إِلَی‌ اَللَّهِ وَ فِي سَبِيلِ اَللَّهِ وَ عَلَی‌ مِلَّةِ رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّی‌ اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ اَللَّهُمَّ إِلَيْكَ أَسْلَمْتُ نَفْسِي وَ إِلَيْكَ وَجَّهْتُ وَجْهِي وَ إِلَيْكَ أَلْجَأْتُ ظَهْرِي وَ إِلَيْكَ فَوَّضْتُ أَمْرِي اَللَّهُمَّ اِحْفَظْنِي بِحِفْظِ اَلْإِيمَانِ مِنْ بَيْنِ يَدَيَّ وَ مِنْ خَلْفِي وَ عَنْ يَمِينِي وَ عَنْ شِمَالِي وَ مِنْ فَوْقِي وَ مِنْ تَحْتِي وَ مِنْ قِبَلِي وَ اِدْفَعْ عَنِّي بِحَوْلِكَ وَ قُوَّتِكَ فَإِنَّهُ لاَ حَوْلَ وَ لاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِالله. 📚الکافي: ‌۲، ۵۶۳-۵۶۴. @chsiqs
📜دعا هنگام مواجهه با دشمن 🔹وَلمَّا بَرَزُوا۟ لِجَالُوتَ وَجُنُودِهِۦ قَالُوا۟ رَبَّنَآ أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَٱنصُرْنَا عَلَى ٱلْقَوْمِ ٱلْكَٰفِرِينَ. بقره، ۲۵. 🔸و هنگامى كه با جالوت و لشكريانش روب هرو شدند،گفتند:پروردگارا، بر [دل هاى] ما شكيبايى فرو ريز و گام هاى ما را استوار ساز و ما را بر گروه كافران پيروزى بخش. @chsiqs
📜دعای دسته جمعی 🔹مرحوم کلینی، روایتی از امام صادق(ع) گزارش کرده که فرموده‌اند، هیچ گروه چهل‌نفره‌ای نیست که گرد آیند و خداوند عزوجل را درباره کاری بخوانند، مگر اینکه خداوند دعایشان را مستجاب کند و اگر چهل نفر نبودند، [حداقل] چهار نفر [باشند] که خداوند عزوجل را ده بار بخوانند، مگر اینکه خداوند دعایشان را مستجاب کند و اگر چهار نفر هم نبودند، یک نفر [تنها] چهل بار خدا را بخواند، خداوند عزیر جبار دعایش را مستجاب می‌کند. 🏷قال ابوعبدالله ع ما مِنْ رَهْطٍ أَرْبَعِينَ رَجُلًا اجْتَمَعُوا فَدَعَوُا اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ فِي أَمْرٍ إِلَّا اسْتَجَابَ اللَّهُ لَهُمْ فَإِنْ لَمْ يَكُونُوا أَرْبَعِينَ فَأَرْبَعَةٌ يَدْعُونَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ عَشْرَ مَرَّاتٍ إِلَّا اسْتَجَابَ اللَّهُ لَهُمْ فَإِنْ لَمْ يَكُونُوا أَرْبَعَةً فَوَاحِدٌ يَدْعُو اللَّهَ أَرْبَعِينَ مَرَّةً فَيَسْتَجِيبُ اللَّهُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ لَهُ. 🔺وی، روایتی دیگر از امام صادق(ع) نقل کرده است که فرموده‌اند: هیچ چهار نفری بر یک امر گرد نیامدند و خدا را دعا نکردند، مگر اینکه از جای خود پراکنده شدند در حالی که دعایشان مستجاب شده بود. 🏷عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا اجْتَمَعَ أَرْبَعَةُ رَهْطٍ قَطُّ عَلَى أَمْرٍ وَاحِدٍ فَدَعَوُا اللَّهَ إِلَّا تَفَرَّقُوا عَنْ إِجَابَةٍ. 📚الکافی: ۲، ۴۸۷. @chsiqs
📜اهمیت زراعت و درختکاری 🔹 مرحوم کلینی، روایتی از امام صادق(ع) گزارش کرده که ایشان کشاورزان را گنج‌های خلق توصیف کرده و فرموده‌اند: کشاورزان چیزی پاکیزه می‌کارند و خداوند بزرگ آن را از زمین بر می‌آورد و آنان در روز قیامت بهترین مقام را دارند و در نزدیک‌ترین منزلت قرار می‌گیرند، "مبارکین" (فرخندگان، برکت داران) خوانده می شوند." 🏷الزَّارِعُونَ كُنُوزُ الْأَنَامِ يَزْرَعُونَ طَيِّباً أَخْرَجَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ هُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَحْسَنُ النَّاسِ مَقَاماً وَ أَقْرَبُهُمْ مَنْزِلَةً يُدْعَوْنَ الْمُبَارَكِينَ. 🔺وی، در روایتی دیگر از امام صادق(ع)، گزارش می‌کند که آن حضرت، زراعت را به عنوان "بزرگ‌ترین کیمیا" معرفی می‌کنند. 🏷الْكِيمِيَاءُ الْأَكْبَرُ الزِّرَاعَةُ . 📚 الکافی: ۵، ۲۶۱. 🔸کراجکی، محدث قرن چهارم، روایتی از پیامبر(ص) گزارش کرده که فرموده‌اند: "هفت چیز است که بنده بعد از مرگش ثواب آن را می گیرد؛ که یکی از آن ها درخت نخلی است که کاشته باشد. 🏷سبعة أشياء يكتب للعبد ثوابها بعد وفاته : رجل غرس نخلا... 📚معدن الجواهر و ریاضة الخواطر: ۵۹. @chsiqs
📜اهمیت درختان و طبیعت 🔹شیخ صدوق، روایتی از امام باقر(ع) گزارش می‌کند که ایشان تعبیر زیبایی از درختان و گیاهان داشته و فرموده‌اند، همانا خداوند را فرشتگانى است كه آنان را بر روئيدنی‌هاى زمين از درختان ميوه و درخت خرما بر گماشته و وكيل ساخته است، پس هيچ درخت ميوه و درخت خرمايى نيست مگر آنكه فرشته‌‌اى از جانب خداى عزّ و جلّ‌ با آنست كه هم درخت و هم آنچه ميوه در بر دارد را نگهدارى می‌كند و اگر اين طور نبود كه جمعى غيبى نگهبان آن‌ها باشد، بدون ترديد هنگامى كه ميوه می‌داد، درندگان و جانوران زمين همان بر سر درخت آنها را خورده بودند. 🏷قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ الْبَاقِرُ ع‌ إِنَّ لِلَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَلَائِكَةً وَكَّلَهُمْ بِنَبَاتِ الْأَرْضِ مِنَ الشَّجَرِ وَ النَّخْلِ فَلَيْسَ مِنْ شَجَرَةٍ وَ لَا نَخْلَةٍ إِلَّا وَ مَعَهَا مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مَلَكٌ يَحْفَظُهَا وَ مَا كَانَ مِنْهَا وَ لَوْ لَا أَنَّ مَعَهَا مَنْ يَمْنَعُهَا لَأَكَلَتْهَا السِّبَاعُ وَ هَوَامُّ الْأَرْضِ إِذَا كَانَ فِيهَا ثَمَرَتُهَا. 📚کتاب من لا يحضره الفقيه: ۱، ۳۲. 🔺نگاره فوق " گشت و گذار در طبیعت " . 📚 مرقع گلشن . قرن ۱۷م @chsiqs
📜دعای هنگام کاشت و زراعت 🔸مرحوم کلینی، روایتی از امام صادق(ع) گزارش کرده که فرموده‌اند هرگاه خواستی کشت کنی، مشتی بذر بردار، آنگاه رو به قبله بایست و سه بار بگو: " أَ أَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ،واقعه/۶۳" سپس سه مرتبه بگو: بَلِ اللَّهُ‌ الزَّارِعُ، بعد بگو، خداوندا این کشت را مبارک بگردان و در این کشت سلامتی و کامل شدن را روزی ما کن، پس از دانه‌ای که در دست توست در زمین آماده کشت بپاش. 🏷قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع‌ إِذَا أَرَدْتَ أَنْ تَزْرَعَ زَرْعاً فَخُذْ قَبْضَةً مِنَ الْبَذْرِ وَ اسْتَقْبِلِ الْقِبْلَةَ وَ قُلْ- أَ فَرَأَيْتُمْ ما تَحْرُثُونَ أَ أَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ‌، ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ تَقُولُ بَلِ اللَّهُ‌ الزَّارِعُ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ قُلِ اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ حَبّاً مُبَارَكاً وَ ارْزُقْنَا فِيهِ السَّلَامَةَ ثُمَّ انْثُرِ الْقَبْضَةَ الَّتِي فِي يَدِكَ فِي الْقَرَاحِ. 📚 الکافی: ۵، ۲۶۲ـ۲۶۳. 🔺نگاره فوق " امام هادی(ع) و یارانش در منظره بهاری " 📚 احسن الکبار . قرن ۱۶م @chsiqs
📜سنت لایتغیر الهی 🔹ثُمَّ أَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَىٰ رَسُولِهِ وَعَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَأَنْزَلَ جُنُودًا لَمْ تَرَوْهَا وَعَذَّبَ الَّذِينَ كَفَرُوا ۚ وَذَٰلِكَ جَزَاءُ الْكَافِرِينَ. توبه،۲۶. 🔸آن گاه خدا آرامش خود را [که حالت طمأنینه قلبی است] بر پیامبرش و مؤمنان نازل کرد، و لشکریانی که آنان را نمی دیدید [برای یاری مؤمنان] فرود آورد، و کسانی را که کفر می ورزیدند، به عذاب سختی مجازات کرد؛ و این است کیفر کفرپیشگان. @chsiqs
📜نخستین شهید غزوه احد 🔸بنا بر گزارش طبری، غزوه احد در روزشنبه، پانزدهم شوال[سوم هجرت]، روی داد. 📚تاریخ الامم و الملوک:۳، ۵۳۴. 🔸ابن سعد، تاریخ‌نگار قرن سوم، گزارش می‌کند که حمزه نخستین شهید اُحُد بود که پیامبر اکرم(ص) بر او نماز گزارد و سپس سایر شهیدان را در چند نوبت آوردند و کنار او نهادند و رسول خدا بر آن‌ها و بر او نماز می‌گزارد. بدین ترتیب، حدود هفتاد بار به صورت مستقل و همراه با دیگر شهداء بر پیکر وی نماز گزارد. 🔺وی در ادامه گزارش ذکر می‌کند، حمزه را در پارچه‌ای که خواهرش صفیه آورده بود، کفن کردند، چراکه مشرکان او را[مثله]برهنه کرده بودند. همچنین عبدالله بن جحش را به همراه حمزه که دایی‌اش بود در یک قبر دفن کرده‌اند. 🔺وی گزارش می‌کند حضرت فاطمه(س) به زیارت قبر حمزه می‌رفت و آن را با سنگ چین مشخص کرده بود. 📚 الطبقات الکبیر: ۳، ۱۰-۱۹. @chsiqs
📜بخش‌هایی از دعای امام سجاد(ع) در حق مرزبانان ▪️اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ حَصِّنْ ثُغُورَ الْمُسْلِمِينَ بِعِزَّتِكَ وَ أَيِّدْ حُمَاتَهَا بِقُوَّتِكَ وَ أَسْبِغْ عَطَايَاهُمْ مِنْ جِدَتِكَ ▪️اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ كَثِّرْ عِدَّتَهُمْ ، وَ اشْحَذْ أَسْلِحَتَهُمْ، وَ احْرُسْ حَوْزَتَهُمْ ، وَ امْنَعْ حَوْمَتَهُمْ ، وَ أَلِّفْ جَمْعَهُمْ ، وَ دَبِّرْ أَمْرَهُمْ ، وَ وَاتِرْ بَيْنَ مِيَرِهِمْ ، وَ تَوَحَّدْ بِكِفَايَةِ مُؤَنِهِمْ ، وَ اعْضُدْهُمْ بِالنَّصْرِ ، وَ أَعِنْهُمْ بِالصَّبْرِ، وَ الْطُفْ لَهُمْ فِي الْمَكْرِ. ▪️اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ عَرِّفْهُمْ مَا یجْهَلُونَ، وَ عَلِّمْهُمْ مَا لَا یعْلَمُونَ، وَ بَصِّرْهُمْ مَا لَا یبْصِرُونَ. 📚 صحیفه سجادیه: دعای ۲۷. https://t.me/chsiqs @chsiqs
📜 جنگ‌احزاب: مقاومت، دعا و پیروزی 🔹بنا بر گزارش ابن سعد، تاریخ‌نگار قرن سوم، در جنگ خندق(احزاب)، مشرکان و قبایل متحد، حدود ۲۴ شب، پیامبر(ص) و مسلمانان را در مدینه محاصره کرده بودند. این محاصره به قدری سخت بود که فشار زیادی به اصحاب وارد شد و پیامبر(ص) دعا نمودند. 🏷قال النبي اللهم إني أنشدك عهدك ووعدك اللهم إنك إن تشأ لا تعبد فبينا هم على ذلك 🔺ابن سعد گزارش می‌کند که پیامبر(ص) برای شکستن محاصره، پیشنهاد دادند که بخشی از محصولات انصار به قبیله غطفان داده بشه تا آن‌ها از جنگ عقب‌نشینی کنند اما با مخالفت بزرگان انصار، سعد بن عباده و سعد بن معاذ با این پیشنهاد مواجه شدند و گفتند که جز شمشیر، نباید چیزی به دشمن داد. در ادامه، نعیم بن مسعود اشجعی با زیرکی بین سپاه احزاب اختلاف انداخت و باعث شد بدون جنگ پیروز شوند. 🔹 بنا بر گزارش ابن سعد، جابر بن عبدالله از پیامبر (ص) روایتی نقل می‌کند که ایشان سه روز در مسجد الأحزاب دعا کردند و دعایشان روز چهارشنبه بین نماز ظهر و عصر مستجاب شد و نشانه خوشحالی در چهره‌شان دیده می‌شد. این اتفاق باعث شد که جابر هم برای خودش آن ساعت را زمان اجابت دعا بداند. 🏷دعا رسول الله في مسجد الأحزاب يوم الاثنين ويوم الثلاثاء ويوم الأربعاء فاستجيب له يوم الأربعاء بين الصلاتين الظهر والعصر فعرفنا البشر في وجهه قال جابر فلم ينزل بي أمر مهم غائظ إلا توخيت تلك الساعة من ذلك اليوم فدعوت الله فأعرف الإجابة. 📚الطبقات الکبیر: ۲، ۷۳ـ۷۴. 🔹بنا بر گزارش علی بن ابراهیم بن قمی، مفسر قرن چهارم، قرآن نیز در آیه ۹ سوره احزاب از استجابت دعای پیامبر(ص) و امداد الهی، یاد کرده است. 📚 تفسیرالقمی:۲، ۱۷۹ـ۱۷۷. @chsiqs