▪️دعوت پیامبر از آغاز آشکار بوده است 🔹در بیشتر کتاب‌های تاریخ اسلام شیعه و سنی دو عنوان «دعوت پنهانی» و «دعوت علنی» به چشم می‌خورد. دیدگاه مشهور مورخان تاریخ اسلام درباره روش دعوت پیامبر چنین است که ایشان پس از بعثت مأمور به دعوت همگان نبود و از این رو تا سه سال دل‌های آمادۀ پذیرش حق را پنهانی و خصوصی به اسلام دعوت می‌کرد. سپس در مرحلۀ دوم رسالت خویش با نزول آیۀ 94 سورۀ حجر مأمور به دعوت عمومی شد. 🔹این نظریۀ مشهور بر اخبار تاریخی و روایات تفسیری استوار است، اما ابهامات فراوانی را در پی دارد و با سیاق آیات، غرض سوره‌های مرتبط و سیر نزول قرآن سازگار نیست. 🔹اگر در واکاوی این نظریه مبتنی بر سه اصل عرضۀ روایات بر قرآن، روش تفسیر تنزیلی و لغت‌شناسی آیات و روایات راه بپیماییم، خواهیم دید پیامبر از ابتدا به تبلیغ توحید پرداخته و بعد از گذشت حدود شش سال از بعثت به تثبیت جایگاه اجتماعی رسالت و اعلام رسمی تشکل مسلمانان مأمور شده است. 🔹این پژوهش نشان می‌دهد دعوت پیامبر از آغاز رسالت ایشان علنی بوده و تقسیم‌بندی دعوت پنهان و آشکار درست نیست. 🔗برای مطالعۀ این مقاله رجوع کنید به: «واکاوی نظر مشهور در خصوص دعوت مخفیانۀ پیامبر (ص) از نگاه قرآن کریم»، نوشتۀ محمدهادی یوسفی غروی و صادقۀ یوسفی، فصل‌نامۀ علمی تخصصی علوم قرآن و حدیث. 🔅دوستان خود را از طریق نشانی زیر به کانال مرکز پژوهش‌های تاریخ اسلام دعوت کنید (بازنشر مطالب کانال فقط با ذکر نشانی کانال مرکز و ذکر منبع جایز است): ⬇️⬇️ @chsiqs

گزارش تصویری سومین جلسه از سلسله‌نشست‌های تاریخ و ماورا ▪️نقدی بر کتاب «مورخان و امر قدسی» 🎙با حضور: 🔹دکتر حسن حضرتی (نویسنده) 🔸دکتر محسن الویری (ناقد) 🔹دکتر راحله ضائفی (دبیر جلسه) از همۀ استادان و فرهیختگانی که با حضور در این جلسه زینت‌بخش محفل بودند سپاس‌گزاریم.🌷 🔅دوستان خود را از طریق نشانی زیر به کانال مرکز پژوهش‌های تاریخ اسلام دعوت کنید (بازنشر مطالب کانال فقط با ذکر نشانی کانال مرکز و ذکر منبع جایز است): ⬇️⬇️ @chsiqs

▪️بیست و هشتم رجب؛ روز خروج امام حسین (ع) از مدینه به سمت مکه 🔹غروب روز بیست و هشتم رجب ولید مردانی را به سوی امام حسین (ع) فرستاد. امام حسین (ع) فرمود: تا صبح صبر کنید تا شما و ما فکر کنیم. آنها نیز آن شب از او دست کشیدند و به او اصرار نکردند. 🔹امام حسین دو روز مانده به پایان ماه رجب سال 60ق با استفاده از تاریکی شب به همراه فرزندان و برادران و برادرزادگان و بیشتر خانواده جز محمد بن حنفیه از مدینه خارج شد. 🔹امام حسین در حالی از مدینه خارج شد که این آیه را زمزمه می‌کرد: «فَخَرَجَ مِنْهَا خَائِفًا يَتَرَقَّبُ قَالَ رَبِّ نَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ؛ موسی ترسان و نگران از آنجا بیرون رفت در حالی که می‌گفت: «پروردگارا مرا از این گروه ستمکاران نجات بخش»». 🔹و چون وارد مکه شد این آیه را خواند: «وَلَمَّا تَوَجَّهَ تِلْقَاءَ مَدْيَنَ قَالَ عَسَىٰ رَبِّي أَنْ يَهْدِيَنِي سَوَاءَ السَّبِيلِ؛ و چون به سوی شهر مدین رو نهاد با خود گفت: امید است پروردگارم مرا به راه راست هدایت کند»». 📚ترجمۀ وقعة الطف، ص 91 🔅دوستان خود را از طریق نشانی زیر به کانال مرکز پژوهش‌های تاریخ اسلام دعوت کنید (بازنشر مطالب کانال فقط با ذکر نشانی کانال مرکز و ذکر منبع جایز است): ⬇️⬇️ @chsiqs

قاعدۀ تسامح در ادلۀ سنن مجوز پذیرفتن گزارش‌های غیرمعتبر تاریخی است؟ 🔹گاهی برخی این قاعده را دلیلی می‌دانند برای اینکه پژوهشگر بتواند به هر نوع گزارشی از گزارش‌های تاریخی استناد کند. بنا بر مفاد قاعدۀ یادشده، که صحت آن به‌درستی توسط پاره‌ای از پژوهشگران زیر سؤال رفته است (مصباح الاصول، 1: 369)، افراد در عمل به اموری که احتمال می‌رود مستحب باشد به دقت سندی در احادیث نیاز ندارند، بلکه همین که حدیثی عملی را دارای ثواب دانست خداوند آن ثواب را به عامل خواهد داد هرچند آن عمل در واقع مستحب و دارای ثواب نباشد. 🔹چنانکه روشن است قاعدۀ یادشده ارتباطی با پژوهش تاریخی و اثبات قضایای گذشته ندارد. یگانه چیزی که این قاعده اثبات می‌کند وجود ثواب برای اعمالی است که معلوم نیست واقعاً دارای ثواب باشند ... 🔹شایستۀ اشاره است شیخ عباس قمی که از رواج دروغ‌گویی در مجالس مذهبی ناراحت بود یکی از بهانه‌هایی را که منجر به شیوع گزارش‌های غیرمعتبر می‌شود، تمسک به همین قاعدۀ تسامح در ادلۀ سنن می‌داند: «در مجامع علمای مذهب اکاذیب صریحه ذکر می‌شود و نهی از این منکر میسر نیست. و جمله‌ای از ذاکرین مصائب باک از اختراع وقایع مبکیه ندارند. بسا باشد که اختراع سخنی کند و خود را مشمول حدیث من ابکی فله الجنة می‌داند و به طول زمان همان حرف دروغ شیوعی در تألیفات جدیده پیدا کند. و هرگاه محدث مطلع امین منع از آن اکاذیب نماید نسبت به کتابی مکتوب یا کلامی مسموع دهد یا تمسک به قاعدۀ تسامح در ادلۀ سنن نماید و دست‌آویز نقل‌های ضعیفه قرار دهد که موجب ملامت و توبیخ ملل خارجه خواهد شد» (منتهی الآمال، 2: 1078). 📚 تاریخ‎یار، ص258-259 🔅دوستان خود را از طریق نشانی زیر به کانال مرکز پژوهش‌های تاریخ اسلام دعوت کنید (بازنشر مطالب کانال فقط با ذکر نشانی کانال مرکز و ذکر منبع جایز است): ⬇️⬇️ @chsiqs

▪️زندگی طلبگی در قرن یازدهم بخش‌هایی از زندگی‌نامۀ خودنوشت سید نعمت الله جزائری (5) 🔹در راه اصفهان سرما چنان شدت کرد که نزدیک بود هلاک شویم. شکر خدا به سلامت به اصفهان رسیدیم و به مدرسه‌ای وارد شدیم که چهار حجره بیشتر نداشت. چون می‌خوابیدیم و یکی می‌خواست به قضای حاجت بیرون رود همه را بیدار می‌کرد. گذران زندگی بر ما سخت شد. آنچه از لباس و غیره نزدمان بود فروختیم. غذاهای شور می‌خوردیم تا آب بسیار بنوشیم و گرسنگی را با آب فرو نشانیم. 🔹تا اینکه خداوند بر ما منت گذارد و با استادمان مجلسی که خداوند سلامتی‌اش را مستدام بدارد آشنا شدیم. او ما را به منزلش برد و در آنجا چهار سال بماندیم و دوستانمان را به او معرفی نمودیم و آن جناب اسباب معاش ما را فراهم آورد و ما نزد او حدیث می‌خواندیم. تا اینکه میرزا تقی نامی مدرسه‌ای بنا کرد و مرا مدرس آنجا نمود. 🔹هشت سال در اصفهان بودم و در آنجا تدریس می‎کردم تا از کثرت مطالعه چشمانم ضعیف شد و هرچند مداوا کردند جز زیادت درد اثری نبخشید و با خود گفتم که دوای دردم را خود بهتر می‌دانم و به برادرم گفتم که خیال زیارت مشاهد عالیه دارم. 📚زندگی طلبگی در قرن یازدهم، کامران فانی. 🔅دوستان خود را از طریق نشانی زیر به کانال مرکز پژوهش‌های تاریخ اسلام دعوت کنید (بازنشر مطالب کانال فقط با ذکر نشانی کانال مرکز و ذکر منبع جایز است): ⬇️⬇️ @chsiqs

#درباره_کتاب ▪️رمان تاریخی «یثرب» 🔹داستان این‌ کتاب دربرگیرنده بخشی از تاریخ صدر اسلام است که تأثیر مهمی در دعوت پیامبر اکرم (ص) و گسترش دین اسلام دارد. محور اصلی رمان اتفاقاتی است که پس از هجرت پیامبر (ص) به یثرب یا مدینه النبی رخ دادند ▪️دیدگاه دکتر سعید طاووسی درباره این کتاب: 🔹در این کتاب گزارش تاریخی در خصوص بعضی اتفاق‌های جزئی داریم که با تبدیل شدن به داستان، جالب شده است. در ادبیات داستانی ما به دورۀ پیامبر (ص) کم‌توجهی شده و کسانی که در سال‌های اخیر روی این موضوع کار کردند همه به سمت تقابل پیامبر و یهود رفته‌اند. نویسنده مقطع بسیار حساسی را انتخاب کرده و از نظر تاریخی موفق عمل کرده است. ▪️دیدگاه استاد مهران اسماعیلی درباره کتاب: 🔹کتاب در قالب ادبیات داستانی بسیار مبسوط است؛ من تقریباً از سال ۸۰ در دایرةالمعارف قرآن مدخل‌های مختلفی از قبایل یثرب نوشته‌ام. آنجا وقتی دنبال شواهد می‌گشتیم اطلاعات بسیار پراکنده بود. چیزی که باعث شگفتی من شد این بود که در این کتاب همه اینها آمده و دیده شده و این اطلاعات به راحتی در اختیار همۀ نویسندگان نبوده است. این نشان از زحمت بسیار نویسنده برای گردآوری اطلاعات دارد. 🔻اطلاعات کتاب‌شناختی: 🔸«یثرب» نوشتۀ حسینعلی جعفری 🔸انتشارات صاد 🔸چاپ 1402 @chsiqs