🔰طرح علمی یک اشکال تاریخی - تمدنی
✅در کانال دوست قدیمی و دانشمندم مورخ پر تلاش استاد رسول جعفریان به نقل از دانشجویان درس فرهنگ و تمدن اشکالی مطرح شده که به نظرم ارزش طرح و بررسی علمی و جواب را دارد؛ فلذا اول متن و طرح استاد را مطرح و سپس به بحث و پاسخ می پردازیم ۰
🔴🔵یکی از اشکالات دایمی شاگردان من در کلاس فرهنگ و تمدن به بنده، این است که شما وقتی می خواهید نمونه های تمدن گذشته تان را بیان کنید، و عظمت و شکوه تمدن اسلامی را بگویید، مرتب از مساجد بزرگ، بازارها و مدارس و قصرها و مراکزی یاد می کنید که همگی ساخته و برکشیده سلاطین و خلیفگان آن روزگاران است. امری که کتیبه ها شاهد این مدعاست، چنان که اخبار تاریخی، و اشعار شعرا هم همین را می گوید. آنچه از آن روزگاران در بلاد اسلامی مانده، به فرمان و پول همین سلاطین و امیران بوده است، حتی همین مدارس و دانشگاههای که در آن درس خوانده اید. از سوی دیگر، وقتی می خواهید راه درست و سلیم را نشان دهید، آن قدر قید و قیود برای تحدید و تعیین مرزها می زنید که در آخر فقط یکی دو کوچه و محله در یک گوشه ای در یکی از روستاهای دوردست باقی می ماند که سالم است. یک اقلیت در نهایت اقلیت. البته درست است که برخی از بناها توسط امیران نیک نفس ساخته شده، اما در کل، این تمدن اسلامی، آنچه مثلا در اندلس امویان ساخته شده، یا آنچه از امویان و عباسیان در این سوی مانده، بسیار فراوان و با توصیه آنهاست. دارالحکمه از همین مأمون است. این هارون است که فتوحات عظیم کرده و بلاد زیادی را مسخر ساخته است. درست در برابر، وقتی قرار است در باره این سلاطین قضاوت کنید، همه آنها را راهی جهنم کرده، و اساسشان را ویران می کنید. همین امر در باره فرقه های اسلامی و مشارکت آنها در تمدن اسلامی هم صادق هست. به هر حال، اگر این تمدن اسلامی چیز خوبی است، یک اقلیت ده تا پانزده درصدی متفرق که فقط آن را نساخته اند، و تاریخ هم آن را تأیید نمی کند، بلکه با مشارکت همه فرقه ها و گروهها ساخته شده است. ممکن است کسی بگوید، گور پدر تمدن! اینها دنیاست و ارزشی ندارد، ما به فقط به تربیت و تدین و تعهد می پردازیم و دین پاک به معنایی که ما می شناسیم، ما را بس. در باره تمدن جدید هم کسانی از اهل حدیث معاصر، همین را می گویند. از نظر آنها، بهترین راه را انکار دنیای جدید با همه مزایایی که خودشان هم هر دقیقه از آن استفاده می کنند، می دانند. اینها کارشان راحت تر است، و دلیلی هم ندارد که درس تمدن بدهند یا اصلا در این باره مطالعه کنند، اما کسانی که در فکر تمدن هستند، باید پاسخ دهند که راه آینده ما با این گذشته و تجربه چیست؟ آیا قرار است دایره حق را آن اندازه محدود کنیم که به همان یکی دو کوچه و محله محدود شود، یا اگر تمدن می خواهیم، باید دایره دید را بازتر کنیم. اگر این دایره دید بازتر شد، آن وقت باید به لوازم و تبعات آن هم پای بند باشیم، و این قدر سخت گیر نباشیم و علیه این و آن نزنیم و دست از سر این امت مظلوم و سربزیر و تحقیر شده، برداریم. به نظر می رسد باید بکوشیم راه بهتر زندگی کردن را که حقیقت دین است، دریابیم و مدام در پی درک اشکالات کار و رفع و رجوع آن باشیم و با همدیگر بیشتر مهربانی کنیم.🔴🔵
@ jafarian1964
https://eitaa.com/drmousanajafi
https://Sapp.ir/drmousanajafi
🔰بحث علمی پیرامون اشکال تاریخی - تمدنی
(نقش خلفا و سلاطین در ایجاد تمدن اسلامی قرون گذشته) - قسمت اول
✅طرح این مسئله و روشن شدن ابعاد آن از جمله "شاه کلیدهای علمی " است که می تواند مسائل دیگری را هم در افق طرح درستش روشن نماید ؛ البته برای ایرانیان و بخصوص ما شیعیان از یک نظر دیگری هم طرح عمیق تر این بحث مطرح است و آن این است که سهم ما در رشد و تداوم فرهنگ و تمدن اسلامی چقدر است ؟ این پرسش در ذیل خودش با پرسش دیگری تقارن می یابد و آن سوال درباره نگرش و موضع ما نسبت به روایت رسمی روند تاریخ اسلام است ؟
ما اگر بخواهیم از سر طرفداری و مشارکت خود را وامدار و هوادار این تاریخ رسمی و روایت حکومتی خلفا بدانیم، می توانیم خود را شریک تمدنش نیز بدانیم ؛ اما در چنین وضعیتی در مورد جنایات خلفا چگونه بایستی خود را منتقد بدانیم؟
یک عامل اعتقادی بسیار نیرومند دیگر هم در این میان خودنمایی کرده و برجسته است و آن حضور امامان معصوم شیعه در متن جامعه اسلامی آن روزگار است۰ در حقیقت ما اگر از خلفای تمدن سازی مثل مامون و هارون سخن بگوییم چطور می توانیم فراموش کنیم در زمان این دو خلیفه ، دو امام بزرگوار شیعه حضرت کاظم (ع) و حضرت رضا ( ع ) زندگی کرده و به شهادت رسیده اند! یعنی دامنه بحث تمدن ساز بودن این خلفا نه فقط در تاریخ رسمی اسلامی محدود نمی ماند بلکه یک بعد اعتقادی و دینی پر رنگی هم دارد و البته مسئله ملی و قومی و سهم و مشارکت آنان هم در دنباله این مسائل مطرح است و فعلا محور اصلی بحث ما نیست۰ اما جواب و محورهای مهم پاسخی که می توان داد :
🔴🔵اول : تعریفی که در این پرسش شبهه گونه آمده است تقریبا مبهم و ناقص و تا حدودی عوامانه است ؛ خلاصه نمودن تمدن در ساختمان ها و پروژه ای و به اصطلاح امروزی" عمرانی" خودش جای بحث مفصل دارد البته مسجد و معماری و شهرسازی در مفهوم وسیعش جزئی از نمادهای تمدن اسلامی هست (و نه همه ماجرا) و تازه خود این بعد هم در سلاطین و خلفا خلاصه نمی شود ۰ درست کردن یک شهر دینی و در کنار هم قرار دادن ارزشها و ضروریات و نهادها نه کار سلطان بلکه کار متفکران و فیلسوفان و اسلام شناسان عمیق و برجسته است در حقیقت شهر را کسی نمی سازد که پول بنا و عمله و مصالح را می سازد بلکه شهر را کسانی می سازند که این مصالح را در جای مناسب تعبیه می کنند ؛ این مطلب در مورد تمدن غرب هم صادق است ۰ غرب جدید را مهندسان و آرشیتکت ها و حتی تجار و سیاستمداران نساختند بلکه شروع این مدنیت جدید را در آثار متفکران و فیلسوفان و افرادی مثل توماس مور و راجر بیکر و فرانسس بیکن و آثاری همچون آتلانتیس جدید و اتوپیا ره گیری می کنند ۰ همانطور که سیاست جدید غربی را بیش از آنکه به سیاستمداران عمل گرا نسبت دهیم بایستی در طرح بزرگ شهریار ماکیاولی ببینیم ۰ برجسته کردن و منحصر کردن تمدن اسلامی در خلفا و حکام مانند آن است که ما تمدن و تجدد غربی را در اقدامات آقای ترامپ و اتحادیه اروپا و۰۰ ببینیم ۰
https://eitaa.com/drmousanajafi
https://Sapp.ir/drmousanajafi
🔰بحث علمی پیرامون اشکال تاریخی - تمدنی
(نقش خلفا و سلاطین در ایجاد تمدن اسلامی قرون گذشته) - قسمت دوم
🔴🔵دوم : اگر معماری و هنر و شهرسازی را در مفهوم وسیع ترش جزیی از تمدن اسلامی ببینیم، پس این پرسش مطرح میشود که اصل و اساس و جوهره تمدن چیست؟ و کجا و در کدامین نمادها می توانیم در جستجویش باشیم ؟ در جواب می توان عنوان نمود که ما باید بدانیم که آنچه هسته اصلی و هویت و قلب یک تمدن را تشکیل می دهد چیست ؟ در حقیقت باید دید موتور محرکه تمدن کدام است ؟ تمدنها به قول منطقیین یک "جنس" دارند و یک" فصل"، جنس تمدنها تقریبا معلوم است تمدنها قانون محور و نظم دهنده و موجد شهر نشینی و شکوفا کننده فرهنگها هستند ولی این فصل تمدنها است که آنها را از همدیگر مجزا می کند در حقیقت شهر و قانون و نظم نشانه تمدن هست ولی اسلامی بودن و غربی و شرقی بودن تمدن را نمیتواند محک بزند! مفهوم سعادت و عبادت و نوع مناسبات مردم و خط قرمزها و سایر ارزشگذاریها را "جهت تمدن" که همانا "فرهنگ" است تعیین می کند در حقیقت در همین نقطه است که نقش نرم افزار در سخت افزار و هویت بخشی آن آشکار می گردد مسجد و حمام و شهری که خلیفه میسازد تعیین کننده مفهوم سعادت و عبادت و روح جامعه اسلامی نیستند بلکه در نهایت جلوه مادی و سخت افزاری طرحی هستند که از قبل تهیه شده است؛ از این منظر قلب و هویت تمدن اسلامی با تمدن غربی و با سایر تمدنها فرق دارد ؛ این قلب و هویت در نقطه مرکزی" توحید " خلاصه می شود و به وسیله تعالیم قرآن بسط یافته و اجزایش کامل میگردد لذا این روح توحیدی - قرآنی در مساجد و هنر و معماری و شهرسازی و حتی علوم مختلف در اندلس و عثمانی و صفوی و عباسی و فاطمی قدر مشترکی و روحی را ایجاد و تداعی می کند که آنها را میتوان علیرغم تفاوت هایشان و سازند گانشان و حتی ادوار و ازمنه ساخت شان در ذیل حلقه بزرگتری به نام تمدن اسلامی جایابی و نشانه گذاری نمود۰ البته در مرحله بسط و تفصیل مسئله باز ابعاد عمیق تری بخود می گیرد و شیعی و سنی بودن و صفوی و فاطمی و عثمانی بودن و ایرانی و عرب و مغربی و اندلسی بودن خود را نشان می دهد۰ تمدن اسلامی بخاطر ظرفیت بالایی که دارد و داشتن عنصر عدالت و مساوات و برابری و خلاقیت و عقلانیت و اعتدال توانسته است ملت ها و اقوام و نژادها و السنه مختلف را در ذیل خود جلب و جذب نماید ۰ این تنوع فرهنگی را در ذیل تمدن اسلامی مشروعیت بخشیده و به رشد و باروری و تنوع و عمق آن کمک نماید۰ لذا در این نگاه ثانویه ساحت دومی که گفته شد می توان از مفاهیمی به نام تمدن اسلامی - ایرانی یا تمدن اسلامی - عربی و یا اسلامی - اندلسی و یا تمدن اسلامی - ترکی سخن به میان آورد۰ دقت کنیم این سخن نه در راستای تفاخر قومی و برتری نژادی بلکه از باب بیان واقعیات و میزان مشارکت و سهم ابتکار و خلاقیت ملل و اقوام مختلف در این شکوفایی تمدنی است۰
https://eitaa.com/drmousanajafi
https://Sapp.ir/drmousanajafi
#تمدن_شناسی
💠💠💠 ضرورت "بینش تمدنی "برای شرایط امروز انقلاب اسلامی به مثابه نقد نظریه توسعه نیافتگی و انحطاط
https://eitaa.com/drmousanajafi
https://Sapp.ir/drmousanajafi
هدایت شده از پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی
جلسه سوم
نظریه تاریخی انقلاب اسلامی؛ تاملات روشی و نظری
🎙با سخنرانی:
✔دکتر موسی نجفی
(مولف کتاب فلسفه تحول تاریخ در شرق و غرب عالم اسلامی) 📖
چهارشنبه 25 مهرماه، از ساعت ۱۵:۳۰
پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی،انتهای خ سمیه، نرسیده به حافظ، حوزه هنری
🌏 www.RCICA.ir
@RCICA_ir
اطلاعات بیشتر: @nadersohrabi66
09127647827
🔰گفتگو دکتر موسی نجفی با سایت دفتر حفظ و نشر حضرت آیت الله العظمی خامنه ای
✅ موضوع : جایگاه تاریخی و تمدنی انقلاب اسلامی
https://eitaa.com/drmousanajafi
https://Sapp.ir/drmousanajafi
هدایت شده از KHAMENEI_IR
🔰 «جایگاه تاریخی و تمدنی انقلاب اسلامی» در گفتگو با دکتر موسی نجفی؛
👈 انقلاب اسلامی، حلقه وصل گذشته و حال و آینده ایران است
🔻 «عظمت ایران» بهعنوان «امری تاریخی» یکی از موضوعاتی بود که رهبر انقلاب در اجتماع بزرگ بسیجیان دربارهی آن سخن گفتند.
🔹️ پیش از این نیز حضرت آیتالله خامنهای «عمق تاریخی» را یکی از عناصر سهگانهی سازندهی «هویت ملت ایران» برشمرده بودند.
🔸️ پایگاه اطلاعرسانی KHAMENEI.IR برای بررسی بیشتر این موضوع و ارتباط آن با پدیدههایی چون «حضور و نفوذ استعماری قدرتهای بیگانه» و «نهضتهای تاریخی ملت ایران» با دکتر موسی نجفی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی گفتگو نمود.
🔸️ وی در این گفتگو ضمن تبیین ابعاد مختلف موضوع، به تحلیل دوگانهی «نهضت و نظام» و فرازوفرود تاریخی آن از صفویه تا انقلاب اسلامی و دوران حاضر پرداختند.
🔹️ «تلاش جریان برانداز برای ایجاد تضاد ساختگی بین نهضت و نظام» و «ضرورت پیشبرد گفتمان انقلابیگری با افق تمدنی» از نکات خواندنی این گفتگو است.
🔍 بخوانید👇
http://farsi.khamenei.ir/others-dialog?id=40707
هدایت شده از خبرگزاری فارس
لطفا در ایتا مطلب را دنبال کنید
مشاهده در پیام رسان ایتا
🎥«جایگاه تاریخی و تمدنی انقلاب اسلامی» در گفتگو با دکتر موسی نجفی
@Farsna
🔰پرسش یکی از مخاطبین
✅سلام جناب آقای دکتر نجفی
بنده یکی از اساتید درس آشنایی با انقلاب اسلامی هستم ، سئوالی که مطرح میکنم توسط دانشجویی مطرح شده است، لطفا درصورت امکان پاسخ دهید.
سئوال: گفته می شود که دوران صفویه که به تحکیم و حمایت از شیعه پرداختند بیش از دویست سال طول کشید و در این مدت فرصت تحکیم شیعه در ایران به وجود آمد اما دوران نادر شاه که باشیعه مبارزه کرد کمتر از بیست سال طول کشید و این مدت برای تضعیف شیعه زمان کافی نبود و آیا اگر دوران افشاریه که با مذهب شیعه مخالف بودند بیشتر طول می کشید ، موجب از بین رفتن شیعه نمی شد؟
:✅جواب :
نجفی
با سلام و آرزوی موفقیت برای شما استاد عزیز و توفیق روز افزون در هر چه پر بارتر شدن محتوای این درس مهم ، به عرض می رسانم که پرسش شما کمی جای بحث و تامل دارد ؛ درست است که صفویان نقش موثری در ترویج صفویه و نادرشاه افشار هم نقش منفی در این زمینه داشته اند و باز درست است که عمر صفویان بسیار بیشتر از نادر و کل دولت افشار بوده است اما در اینجا دو تامل مهم باید داشت :
🔴اول : کدام "قانون تاریخی" و یا سیاسی و جامعه شناختی معتقد است قبول یک مذهب و آئین و دین از سوی یک ملت به اراده حاکمان و سلاطین وابسته است؛ در بسیاری از ازمنه تاریخی حکمران و یا حکمرانانی بوده اند که در مقابل دین و مذهب و حتی فرهنگ جامعه خود موضع گرفته ولی نتوانستند آن را تغییر دهند۰ هر چند حاکمان و صاحبان قدرت نه در زمینه تاسیس نظری و منشا و یا "نرم افزاری مسئله" نقش مهمی نداشته اما بر عکس در زمینه "سخت افزاری" و پیشرفت مادی و تعین اندیشه و یا دین نقش بسزایی ایفا نموده اند و در رشد و حتی کارآمدی دین نیز بسیار مهم عمل کرده اند؛ از طرف دیگر تداوم یک دین و محبت و عشقی که مردم به پای آن می ریزند و استعداد و هنر و ثروت خود را خرج شکوفایی و عمق دادن به آن می کنند، از حوزه حکومت، بیرون و به قلوب و ایمان و اعتقادات مردم مربوط می شود ۰
🔵دوم : با مقدمه قرار دادن بحث اول، می توان به این نتیجه رسید که در نیمه بعدی ، قضیه دقیقا بر عکس می شود یعنی این حکومتها و دولتها هستند که برای بقای خودشان به باورها و فرهنگ مردم متکی می شوند فلذا از این روست که صفویانی که در مسیر این باورها و یا هویت ذاتی جامعه حرکت کرده اند عمر دویست و چند ساله و نادرشاهی که خلاف این رودخانه شنا کرد عمر سیاست فرهنگیش کوتاه گردید ۰ درست برعکس پرسشی که دوست دانشجوی مان تعریف کرده و مدعی شده اند ۰ البته این مسئله ابعاد بسیار عمیق تری هم دارد ، مثل تدارک صبورانه نظری و تاریخی قبل از صفویان و نبود چنین پیشینه ای در سوابق نادرشاه افشار ؛ این بدان معناست که شاه اسماعیل صفوی نه یک فرد بلکه سمبل یک جریان و مسیر تاریخی بوده ولی نادرشاه افشار یک فرد و استثنا در برهه ای از زمان می تواند تلقی شود ۰
🔶موفق باشید
http://mousanajafi.ir
https://eitaa.com/drmousanajafi
https://Sapp.ir/drmousanajafi
https://ble.ir/drmousanajafi.
https://rubika.ir/drmousanajafi