چنين تلاشى باعث مى شود تا در فضاى عراق سياستمدار هم بخش سنتى هواداران خود را از دست دهد و هم در كنار آن نتواند با بخش سكولارتر رابطه قوى ترى در سطح شكل گيرى سبد آرا از طريق آنان برقرار كند؛ در واقع فضاى عراق، فضاى چنين ميانه روى هايى نيست و چنين جهت گيرى هاى سياسى براى فردى مانند حيدر العبادى در مقايسه با عمار حكيم هزينه زا تر هم بوده است زيرا عمار حكيم داراى عقبه دينى و خانوادگى است كه باعث مى شود، بخشى از هواداران سنتى وى همچنان با رهبر جريان حكمت باقى بمانند اما چنين عقبه اى براى حيدر العبادى وجود ندارد. آينده پيش روى ائتلاف نصر به نظر مى رسد اين ائتلاف به ائتلاف خود در قالب قوى الدوله با جريان حكمت در انتخابات پيش رو ادامه دهد كما اينكه اين احتمال وجود دارد كه با سازمان بدر و فالح الفياض ائتلافى را شكل دهند و به طور كل و به عنوان نشانه اى مبنى بر شكل گيرى چنين ائتلافى، در خصوص موضع گيرى ها در رابطه با قانون بازنشستگى الحشد الشعبى در حال حاضر حيدر العبادى، عمار حكيم، هادى العامرى و فالح الفياض همگى در يک جبهه و در مقابل افرادى مانند نورى المالكى و قيس الخزعلى قرار دارند. @lraqLevant

⭕️ بررسی وضعیت جریان‌های سیاسی عراق همزمان با انتخابات مجلس 🖌️شهاب نورانى بخش پنجم: بررسی وضعیت ائتلاف نصر يكى ديگر از ائتلاف هاى عضو چارچوب هماهنگى شيعى، ائتلاف نصر به رهبرى حيدر العبادى است كه در دوره پيشين انتخابات مجلس و دوره اخير انتخابات شوراهاى استانى در قالب ائتلافى بزرگ تر به نام ائتلاف قوى الدوله به همراه جريان حكمت در رقابت هاى انتخاباتى مشاركت داشت. در اين يادداشت نگاهى به تاريخچه اين جريان، وضعيت فعلى و آينده پيش روى آن خواهيم داشت. تاريخچه ائتلاف نصر شكل گيرى ائتلاف نصر به سال 2018 باز مى گردد اما در آن زمان اين ائتلاف گسترده تر از اينها بود و براى نمونه از اهل سنت شامل شخصيت هايى مانند خالد العبيدى مى شد كه امروزه با ائتلاف عزم است از سويى ديگر در سمت شيعيان هم شامل جنبش عطاء به رهبرى فالح الفياض هم مى شد. افزون بر آن ائتلاف فتح به رهبرى هادى العامرى و همچنين جريان حكمت به رهبرى عمار حكيم كه امروزه در قالب ائتلاف اداره الدوله با ائتلاف نصر همراه است، در سال 2018 هم قرار بود با ائتلاف نصر همپيمانى داشته باشند؛ البته نه بدين شكل كه زير سايه ائتلاف نصر قرار گيرند. اما اين همكارى ها با مرور زمان با كناره گيرى هاى پى در پى رو به رو شد كه نخستين آنها، كناره گيرى ائتلاف فتح از اين همپيمانى بود و پس از آن جريان حكمت از اين همپيمانى كناره گيرى كرد (منبع). اگرچه عمده دلايل اعلام شده در اين باره مسائل فنى و گسترش بيش از حد ائتلاف نصر بود اما به نظر مى رسد، دليل اصلى اختلافات سياسى در خصوص توزيع مناصب براى آينده بوده است زيرا با چينش موجود ائتلاف نصر در آن موقع و حضور نيروهاى سياسى در تناقض با يكديگر، عملا ائتلاف هايى مانند فتح يا جريان حكمت در صورت پيروزى العبادى نقشى در دولت پيدا نمى كردند و اين در حالى بود كه براى نمونه ائتلاف فتح خود را داراى پتانسيل پيروزى در انتخابات مى ديد اما در چنين حالتى پنتانسيل اين ائتلاف بدون دريافت ما به ازايى خرج ائتلاف نصر و پيروزى العبادى مى شد. در كنار اين امر مواضع خارجى شخصيتى مانند العبادى را هم نبايد فراموش كرد زيرا براى نمونه وى با موضوع تحريم هاى آمريكا عليه ايران و پايبندى به آن به طور صريح همراه بود و فاصله هايى با محور مقاومت داشت (منبع) و اين در حالى بود كه ائتلاف هايى مانند فتح روابط بسيار نزديكى با محور مقاومت و ايران داشتند. اما بزرگ ترين ضربه به اين ائتلاف پس از انتخابات، با عقب نشينى فالح الفياض رهبر جنبش عطاء به همراه 28 نماينده ديگر از ائتلاف نصر رخ داد؛ موضوعى كه باعث شد العبادى فالح الفياض را از تمامى مناصب وى شامل رياست الحشد الشعبى و مشاورى امنيت ملى بركنار كند. علل و عوامل مؤثر بر اختلافات ميان العبادى و الفياض را مى توان در موارد زير دانست: 1-اتهام العبادى به فالح الفياض مبنى بر سوء استفاده سياسى از مناصب امنيتى. 2- تلاش العبادى براى كنار زدن نورى المالكى و ائتلاف دولت قانون از روند تشكيل دولت، در حاليكه نورى المالكى از متحدان فالح الفياض در آن زمان بود و العبادى تحت فشار مقتدى صدر در تلاش براى كنار زدن نورى المالكى از روند مذكور بود. 3-باور فالح الفياض مبنى بر شايستگى براى دست يابى به منصب نخست وزيرى. 4-حفظ قطعى جايگاه سياسى الفياض در خصوص مناصب حساس وى در صورت اتحاد با ائتلاف فتح و دولت قانون. وضعيت فعلى ائتلاف نصر براى بررسى وضعيت اين ائتلاف بايد به انتخابات 2021 مجلس و نتايج انتخابات شوراهاى استانى 2024 رجوع كرد. در اين انتخابات ائتلاف نصر توانست در قالب ائتلاف قوى الدوله تعداد كرسى هايى را داشته باشد؛ هرچند در اين ائتلاف وزن جريان حكمت از نظر مناصب سياسى مانند چينش استانداران (استاندارى هاى ذي قار و نجف در دست جريان حكمت است بر خلاف ائتلاف نصر كه استاندارى مشخصى را ندارد) به مراتب قوى تر است. اما با اين حال ائتلاف العبادى همچنان به ائتلاف خود با جريان حكمت ادامه داده است و تا بدين لحظه نشانه اى بر شكاف در اين ائتلاف مشاهده نمى شود. به نظر مى رسد يكى از دلايل تضعيف جايگاه سياسى العبادى همان دليلى باشد كه مرتبط با تضعيف جايگاه عمار حكيم است و اين دليل عبارت از تلاش افراطى براى ميانه روى در مواضع داخلى (براى نمونه ميان تشرينى ها و اقشار سنتى تر جامعه مانند هواداران محور مقاومت) و مواضع خارجى (براى نمونه ميان قدرت هايى مانند ايران و آمريكا) است.

⭕️ سخنرانی آيت الله سیدمحمدباقر حکیم (قدس سره) در کنفرانس نهضت‌های آزادى‌بخش در سال 1361 در تهران کانال مطالعات عراق و شامات | اندیشکده مرصاد @IraqLevant

⭕️ اظهارات جنجال برانگيز رئيس جمهور لبنان عليه يک سازمان دولتى عراقى؛ لغزش زبانى يا تلاش براى دور شدن لبنان از عراق؟ 🖌️شهاب نورانی در تاریخ ۱۶ آوریل جاری، جوزف عون، رئیس‌جمهور لبنان، طی اظهاراتی جنجال ‌برانگیز و در گفتگويى با وبسايت العربى الجديد نزديک به قطر اعلام کرد که «لبنان از تجربه الحشد الشعبی برای کنترل حزب‌الله درون ارتش یا تبدیل آن به یک واحد نظامی [دولتی] مستقل، الگوبرداری نخواهد کرد». (منبع). این سخنان واکنش‌های گسترده‌ای را در عراق برانگیخت، به ‌گونه‌ای که دولت عراق سفیر لبنان را فرا خواند. به‌ دنبال این اقدام، منابع لبنانی گزارش دادند که سرلشکر حسن شقیر، مدیر سازمان کل امنیت لبنان – که خود از جامعه شیعیان است – به‌عنوان میانجی از سوی بیروت برای کاهش تنش‌ها وارد عمل شد و با طرف‌های عراقی تماس‌هایی برقرار کرد (منبع). در نهایت نیز جوزف عون طی تماس تلفنی با نخست‌ وزیر عراق، با تشریح اظهارات خود تأکید کرد که «کشورش برای جایگاه عراق ارزش فراوانی قائل است و به نهادهای نظامی این کشور و مواضع اصولی بغداد در حمایت از ملت لبنان افتخار می‌کند». (منبع) در این یادداشت، به بررسی دلایل واکنش منفی عراقى‌ها نسبت به سخنان رئیس‌جمهور لبنان و نیز تحلیل دو احتمال درباره ماهیت این موضع‌ گیری خواهیم پرداخت. بررسی دلایل موضع منفی عراقی‌ها در تحلیل موضع منفی عراقی‌ها، نخست باید توجه داشت که این واکنش عمدتا در میان جامعه شیعیان عراق شدت داشته است. با این حال، علت اصلی آن نه‌ فقط در قالب جایگاه الحشد الشعبی، بلکه بیشتر در پیوند با منافع ملی عراق تبیین می‌شود. در شرایط کنونی، عراق تأمین‌کننده بخش عمده‌ای از سوخت لبنان است؛ سوختی که زیرساخت برق این کشور را سرپا نگه داشته است و این در حالی است که لبنان تنها ۱۱۸ میلیون دلار از بدهی ۲ میلیارد دلاری خود به عراق را در این زمینه پرداخت نموده است (منبع) افزون بر این، با در نظر گرفتن وضعیت وخیم اقتصادی لبنان و کاهش درآمدهای گردشگری – به‌ویژه به سبب کاهش حضور گردشگران عرب حوزه خلیج فارس و نیز افت چشمگیر سرمایه‌گذاری این کشورها در لبنان – حضور گردشگران و سرمایه‌گذاران عراقی به جبران بخشی از این آسیب اقتصادی در حوزه توریسم در این کشور کمک کرده است (منبع) این وضعیت موجب شکل‌گیری این برداشت در بخش قابل توجهی از افکار عمومی عراق شده است که کشورشان به ‌صورت یک‌جانبه در حال سودرسانی به لبنان است، اما در مقابل، مقامات عالی‌رتبه لبنان نهادهای نظامی رسمی عراق را به ‌گونه‌ای توصیف می‌کنند که گویی شبه ‌نظامیانی خارج از چارچوب قانون هستند. مجموع این عوامل، دولت عراق را وادار به واکنشی رسمی و قاطع نسبت به این اظهارات کرد؛ خصوصا كه با نزديكى انتخابات و مشاركت السودانى در آن، وى نياز مبرمى به عدم نارضايتى در ميان شيعيان از خود را دارد چراكه در نهايت بيشتر آراى السودانى در صورت كسب اين آرا از ميان شيعيان خواهد بود. بررسی دو احتمال درباره اظهارات جوزف عون در این میان، دو احتمال در مورد سخنان رئیس‌جمهور لبنان قابل بررسی است. الف-نخست، می‌توان این اظهارات را ناشی از لغزش زبانی دانست؛ چراکه وی تنها در پاسخ به پرسش خبرنگاری سخن گفت که سؤالش مستقیما به تجربه الحشد الشعبی مربوط می‌شد. ب-با این حال، احتمال دوم نیز قابل تأمل است؛ اینکه این اظهارات که در گفت‌وگویی با یک رسانه مکتوب و نه رسانه دیداری یا گفت‌وگوی زنده مطرح شد، فرصت آن را به تیم رسانه‌ای جوزف عون می‌داد تا با حذف آن بخش از گفتگو، از ایجاد جنجال با کشوری که در بحران اقتصادی کنونی لبنان، در کنار این کشور ایستاده، جلوگیری کنند. در نتیجه عدم حذف این بخش را شاید بتوان تلاش عون برای ارسال پیامی به عراق یا دیگر بازیگران منطقه ای و بین المللی قلمداد کرد. به نظر می‌آید دولت کنونی لبنان، به ریاست‌جمهوری جوزف عون و نخست‌وزیری نواف سلام، در پی آن است تا جای ممکن از عراق – که به‌عنوان بخشی از محور مقاومت شناخته می‌شود – فاصله بگیرد. این اقدام بیروت، یادآور تجربه مشابهی با ایران و به‌ویژه در موضوع پروازهای میان ایران و لبنان است. از دیدگاه سیاستمداران فعلی لبنان، عقب‌نشینی رژیم صهیونیستی از پنج بلندی در خاک لبنان، توقف تجاوزات نظامی آن و بازسازی مناطق جنوبی کشور، تنها از مسیر دیپلماسی ممکن است؛ دیپلماسی‌ای که از نظر مقامات لبنانی باید در راستای فاصله ‌گرفتن لبنان از محور مقاومت و جلب اعتماد آمریکا و کشورهای حاشیه خلیج فارس اتخاذ شود. البته نباید از نظر دور داشت که با توجه به نیاز حیاتی لبنان به عراق – به‌ویژه در زمینه تأمین سوخت – و نبود جایگزین‌هایی فوری برای این کشور در زمان فعلی، مقامات بیروت بلافاصله برای حل‌ و فصل این تنش‌ها با بغداد وارد عمل شدند.

با این‌حال، موضع‌گیری‌هایی نظیر اظهارات اخیر رئیس‌جمهور لبنان در مورد الحشد الشعبی، نشان از تلاشی آگاهانه در جهت گسستن پیوند و وابستگی میان لبنان و عراق دارد. کانال مطالعات عراق و شامات | اندیشکده مرصاد @IraqLevant

⭕️ آیا دیدار السودانی با الجولانی دارای ابعادی انتخاباتی است؟ 🖌️شهاب نورانى در تاریخ ۱۷ آوریل سال جاری، السودانی دیداری با الجولانی داشت که بنا بر گزارش‌ها، این دیدار با وساطت امیر قطر صورت گرفت. قرار بود این ملاقات به صورت محرمانه و غیررسمی برگزار شود، اما انتشار تصاویر آن باعث افشای این دیدار و در پی آن، انتقادات گسترده از سوی جریان‌های شیعی به ویژه گروه‌هایی چون عصائب اهل حق و ائتلاف دولت قانون شد. در این یادداشت به بررسی اهداف این دیدار، موضع چارچوب هماهنگی شیعی در برابر آن و تأثیر احتمالی این رویداد بر معادلات داخلی عراق، به ‌ویژه ائتلاف‌های انتخاباتی، خواهیم پرداخت. دیداری با اهداف انتخاباتی؟ در خصوص اهداف این دیدار، مصطفی سند، یکی از نمایندگان شیعی مجلس، بر این باور است که دیدار صورت گرفته ماهیتی صرفا سیاسی و امنیتی داشته و با نیت انتخاباتی انجام نشده است. با این حال، او معتقد است موضوعى كه به این دیدار بُعدی انتخاباتی بخشید، انتشار تصاویر آن از سوی قطری‌ها بود. به اعتقاد وی، با این اقدام، قطر این پیام را به بازیگران منطقه‌ای، به ‌ویژه کشورهای عربی، رساند که السودانی نیروی وابسته به آن‌هاست و با محور قطر و ترکیه همکاری دارد (منبع). چنین تحلیلی را نمی‌توان کاملا نادرست دانست، بلکه به نظر می‌رسد فرضیه‌ی انتشار عامدانه تصاویر از سوی قطر، تحلیل درستی باشد. با این حال، این دیدگاه بدون در نظر گرفتن نقش بازیگر مهمی به نام آمریکا در عراق است. اگر این دیدار را با در نظر گرفتن نقش آمریکا تحلیل کنیم، به نظر می‌رسد السودانی در راستای اهداف انتخاباتی دست به چنین اقدامی زده باشد. در واقع، به نظر مى آيد هدف وی از این دیدار محرمانه آن بوده است که این پیام را به آمریکایی‌ها منتقل کند که وی به طور مستقل توانایی برقراری روابط دیپلماتیک، گفتگو و همکاری با نیروهای مخالف ایران و محور مقاومت را دارد. از این رو، وی گزینه‌ای مناسب برای نخست‌ وزیری پس از انتخابات ۱۱ نوامبر ۲۰۲۵ محسوب می‌شود. در خصوص چرایی تلاش السودانی برای جلب رضایت آمریکا باید گفت که به نظر می‌رسد از دیدگاه وی، عامل آمریکا این بار برخلاف روند تشکیل دولت در سال ۲۰۲۲، تأثیر بیشتری بر این روند خواهد داشت. حتی می‌توان گفت که در این دوره، وزن و اهمیت عامل خارجی یعنی ایالات متحده بیش از وزن و اهمیت عوامل داخلی نظیر احزاب سیاسی خواهد بود. البته این موضوع به معنای نادیده گرفتن نقش آمریکا در ادوار گذشته تشکیل دولت نیست، اما میزان اهتمام واشنگتن به روند تشکیل دولت در هر دوره متفاوت بوده است. موضع چارچوب هماهنگی شیعی چارچوب هماهنگی شیعی به ‌طور رسمی واکنشی به این دیدار نشان نداده است، اما تمرکز رسانه‌ای خود را به جای اصل دیدار، بر عدم سفر الجولانی به عراق و ممنوعیت قانونی آن معطوف کرده است. این تمرکز احتمالا تلاشی از سوی احزاب عضو این چارچوب برای فرار از پاسخ ‌گویی به افکار عمومی شیعه از نظر پرسش‌هایی مانند این است که چارچوب هماهنگی چگونه اجازه این دیدار را صادر کرد؟ و یا اساسا تا چه اندازه از این دیدار باخبر بوده است؟ چرا که نباید فراموش کرد دولت السودانی، دولتی است که با حمایت چارچوب هماهنگی شکل گرفته است. در این میان، توضیح نکته‌ای ضروری به نظر می‌رسد و آن، وضعیت قانونی سفر الجولانی به عراق است. بر اساس بیانیه شورای عالی قضایی عراق در فوریه سال جاری، محاکم عراقی هیچ‌گونه حکم جلبی به نام احمد الشرع یا الجولانی صادر نکرده‌اند. به همین دلیل، از منظر قانونی، منعی برای ورود وی به کشور با این اسامی وجود ندارد (منبع). اما سؤال اساسی اینجاست: با توجه به حضور الجولانی در عراق با نام مستعار «امجد مظفر النعیمی»، آیا حکم بازداشتی با این نام صادر شده است؟ به نظر می‌رسد چنین حکمی وجود داشته باشد. افزون بر این، مصطفی سند اظهار داشته است که در سال ۲۰۲۰ نیز سازمان اطلاعات عراق درخواست صدور حکم بازداشت برای الجولانی را به شورای عالی قضایی ارائه داده بود (منبع). در صورت صحت این ادعا، می‌توان گفت که از منظر قانونی از جهت درخواست سازمان اطلاعات منعی برای سفر الجولانی به عراق وجود داشته است. تأثیر دیدار السودانی از منظر انتخاباتی افشای دیدار السودانی با الجولانی پیامدهایی در معادلات سیاسی عراق خواهد داشت که برخی از آن‌ها به شرح زیر است: ۱. این دیدار ممکن است باعث شود احزاب شیعی نظیر سازمان بدر یا فراکسیون السند الوطنی، که احتمال ائتلاف انتخاباتی آن‌ها با السودانی وجود داشت، نسبت به تشکیل چنین ائتلافی دچار تردید شوند. علت این تردید آن است که ملاقات با چهره‌ای همچون الجولانی که در عراق به‌ عنوان چهره‌ای ضدشیعی و تروریست شناخته می‌شود، وجهه السودانی را در میان شیعیان مخدوش کرده است. کانال مطالعات عراق و شامات | اندیشکده مرصاد @IraqLevant

در چنین شرایطی، از دید این احزاب، ائتلاف با السودانی ممکن است بیش از آنکه نفعی در بر داشته باشد، برایشان هزینه‌ساز باشد. در مقابل، انتشار تصاویر دیدار السودانی با عبدالله النظام، از رهبران شیعه سوری، تلاشی برای ترمیم این آسیب و پیامی مبنی بر این بود که دیدار با الجولانی در راستای تأمین منافع شیعیان انجام شده و نمونه‌ی ملموس این تأمین منافع، همان دیدار با النظام به عنوان یکی از رهبران شیعه سوری است. ۲. این دیدار و انتشار آن، به‌ طور ضمنی این پیام را ارسال کرد که بنابر آن به نظر مى رسد السودانی در سطح منطقه‌ای متحد محور قطر و ترکیه در برابر محور عربستان و امارات باشد. این امر به ‌صورت طبیعی باعث می‌شود که احتمالا در سطح داخلی هم وی متحد راهبردی سیاستمدارانی همچون خمیس الخنجر باشد؛ چهره‌ای که روابط نزدیکی با ترکیه و قطر دارد. ۳. نتیجه این اتحاد با ترکیه و قطر، احتمالا گرایش برخی احزاب و سیاستمداران اهل‌سنت مانند ائتلاف السیاده و خمیس الخنجر به سمت السودانی است. این امر ممکن است باعث شود سایر سیاستمداران اهل‌سنت نظیر الحلبوسی که به مراتب کمتر از الخنجر به ترکیه و قطر نزدیک هستند، برای تأمین منافع خود به سمت ائتلاف با گروه‌هایی نظیر عصائب اهل حق یا ائتلاف دولت قانون متمایل شوند. کانال مطالعات عراق و شامات | اندیشکده مرصاد @IraqLevant