💠زکات و حکمرانی خوب؛ بازتوزیع ثروت و عدالت اقتصادی در چارچوب اقتصاد سیاسی قرآن ✍نویسنده: دکتر محمدعلی رنجبر 🔻در اندیشه اسلامی، زکات غالباً در چارچوب فقه فردی و به‌مثابه تکلیفی عبادی برای اشخاص حقیقی تبیین شده است؛ رویکردی که هرچند بر بُعد اخلاقی و ایمانی این فریضه تأکید دارد، اما ظرفیت‌های گسترده اجتماعی، اقتصادی و سیاسی آن را در سطح حکمرانی کلان کمتر مورد توجه قرار می‌دهد. 🔻 این در حالی است که تحولات نظری در حوزه حکمرانی و اقتصاد سیاسی نشان می‌دهد که تحقق عدالت اقتصادی، مهار نابرابری‌های ساختاری و جلوگیری از تمرکز و انباشت ثروت، بدون وجود نهادهای کارآمد بازتوزیع در سطح کلان امکان‌پذیر نیست. 🔻 در حکمرانی اسلامی معاصر، ضعف در نهادینه‌سازی چنین سازوکارهایی موجب شده که زکات، علی‌رغم پشتوانه غنی قرآنی و تاریخی، از کارکردهای اجتماعی-اقتصادی واقعی خود فاصله بگیرد و نقش آن به سطحی محدود و عمدتاً فردی تقلیل یابد. 🔻مسئله اصلی پژوهش حاضر آن است که مفهوم قرآنی زکات چگونه می‌تواند به‌عنوان نهادی مؤثر در چارچوب حکمرانی خوب به بازتوزیع ثروت و تحقق عدالت اقتصادی بپردازد. 🔻هدف پژوهش، تبیین جایگاه زکات در اقتصاد سیاسی قرآن و تحلیل نسبت آن با مؤلفه‌هایی چون عدالت توزیعی، شفافیت، پاسخگویی و مشارکت اجتماعی است. 🔻 روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی با رویکردی میان‌رشته‌ای بوده که با بهره‌گیری از مبانی فقه اسلامی، نظریه‌های علوم سیاسی و مفاهیم اقتصاد سیاسی انجام شده است. 🌐 مشاهده کامل مقاله ⬅️پژوهشگاه را  در فضای مجازی دنبال کنید 🌐 https://takl.ink/Isca.ac.ir

💠 گزارش تبیین اندیشه امام شهید در نشریات علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی(مجله اسلام و مطالعات اجتماعی) 🔻 اندیشه علما و دانشمندان و صاحب نظران، به عنوان بخشی مهم از میراث فکری و فرهنگی جامعه اسلامی، همواره نیازمند مطالعه، گردآوری و تحلیل دقیق است. پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با هدف بسترسازی برای پژوهش‌های عمیق‌تر و فراهم آوردن زمینه شناخت علمی‌تر، اقدام به تولید آثار و تألیفات مرتبط با حوزهٔ فکری این شخصیت‌ها نموده است. 🔻 با شهادت قائد امت حضرت آیت الله العظمی امام خامنه ای، پژوهشگاه علوم و غرهنگ اسلامی در راستای نشر و گسترش اندیشه های ایشان در تلاش است تا ضمن معرفی شخصیت علمی امام شهید، زمینه روشن‌تر شدن تحولات گفتمانی، رویکردهای نظری و تأثیرات اجتماعی و فرهنگی این اندیشه‌ها را فراهم سازد. 🔻امید است این گام بتواند مسیری برای پژوهش‌های گسترده‌تر و مطالعات عمیق‌تر در عرصه اندیشه و فرهنگ اسلامی را فراهم آورد. 🔻مجله «اسلام و مطالعات اجتماعی» که از سال ۱۳۹۲در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی تولید و منتشر شده است، در ۱۳ شماره خود، 7 مقاله مرتبط با اندیشه شهید آیت الله العظمی امام خامنه ای منتشر کرده است. پیامدهای جنگ شناختی بر دانش‌آموزان و راهبردهای مقابله با آن کارکردهای اجتماعی سنن ‌الهی از دیدگاه مقام معظم رهبری سیدعلی خامنه‌ای دام عزه 🌐سایت مجله اسلام و مطالعات اجتماعی 🌐 مشاهده رایگان کامل مقالات ⬅️پژوهشگاه را در فضای مجازی دنبال کنید 🌐 https://takl.ink/Isca.ac.ir

💠 واکاوی پیامدهای خوشبختی‌سازی مصنوعی در شبکه‌های اجتماعی؛ ✅ نشست علمی «روایت‌های غیرواقعی از خوشبختی در فضای مجازی» بر ضرورت تقویت سواد رسانه‌ای تأکید کرد 🔻به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، در نشست علمی «روایت‌های غیرواقعی از خوشبختی در فضای مجازی و الزامات سواد رسانه‌ای»، دکتر وحید شریفی محقق رسمی پژوهشکده اسلام تمدنی، به تشریح ضرورت‌های سواد رسانه‌ای در عصر شبکه‌های اجتماعی پرداخت. وی با اشاره به سرعت انتشار اطلاعات در جهان امروز، سواد رسانه‌ای را مهارتی حیاتی برای تحلیل، ارزیابی و تولید مسئولانه محتوا دانست. 🔻دکتر شریفی گفت: نخستین گام در ارتقای سواد رسانه‌ای، توانایی تحلیل انتقادی محتوا است؛ مهارتی که به مخاطبان امکان می‌دهد منابع اطلاعاتی را ارزیابی کرده، سوگیری‌ها را تشخیص دهند و اثرات فرهنگی و اجتماعی پیام‌ها را بفهمند. او تأکید کرد افرادی که این مهارت را دارند، می‌توانند از دام اخبار جهت‌دار یا فریبنده دور بمانند و در نقش مصرف‌کنندگان آگاه عمل کنند. 🔻وی، توانایی تولید محتوا را دومین رکن مهم سواد رسانه‌ای برشمرد و گفت: در عصر دیجیتال، هر فرد یک تولیدکننده بالقوه است و باید اصول اخلاقی، حقوقی و فنی تولید محتوا را به‌خوبی بشناسد تا بتواند پیام‌هایی معتبر و اثرگذار خلق کند. 🌐 مشروح کامل خبر ⬅️پژوهشگاه را در فضای مجازی دنبال کنید 🌐 https://takl.ink/Isca.ac.ir

💠 تحلیل‌هایی درباره انقلاب اسلامی در ایام جنگ رمضان؛ ✅ انقلاب اسلامی، زمینه ساز تحول در تاریخ‌نگاری ایران 🌀 دکتر محمد باغستانی: انقلاب اسلامی با نقش‌آفرینی گسترده مردم و رهبری امام خمینی(ره)، تاریخ‌نگاری سلطنت‌محور را به چالش کشید و زمینه شکل‌گیری تاریخ‌نگاری مردم‌محور در ایران را فراهم کرد. 🔻به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، دکتر محمد باغستانی، مدیر گروه و عضو هیأت علمی گروه هنر و تمدن اسلامی پژوهشکده اسلام تمدنی، در تحلیلی درباره انقلاب اسلامی و تحولات فکری و تاریخی ناشی از آن اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین ابتکارهای امام خمینی(ره) فراهم ساختن زمینه حضور فعال مردم در عرصه حکمرانی و سیاست‌ورزی در ایران بود. 🔻وی افزود: امام خمینی(ره) به‌درستی دریافته بود که اگر مردم از تاریخ درس نمی‌گیرند، یکی از دلایل آن این است که خود را در متن روایت‌های تاریخی نمی‌بینند؛ از این رو به چنین تاریخ‌نگاری‌هایی تعلق خاطر ندارند. 🔻در حالی که اگر قرار باشد مردم از تاریخ عبرت بگیرند، باید در مهم‌ترین تحولات سیاسی و اجتماعی، به‌ویژه در «تحول نظام سیاسی»، نقش اصلی را ایفا کنند. 🌐 مشروح کامل خبر ⬅️پژوهشگاه را در فضای مجازی دنبال کنید 🌐 https://takl.ink/Isca.ac.ir

💠 وحدت در ترازوی اخلاق قرآنی 🔻به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، دکتر محمد تقی اسلامی، عضو هیأت علمی پژوهشکده اخلاق و معنویت طی یادداشتی در کانال شخصی خود باین کردند، مسئولان کشور و بطور خاص، سران محترم سه قوه بر وجود اتحاد در میان خود تأکید کرده و بر ضرورت همدلی و پرهیز از تفرقه در برابر تهدیدهای دشمنان توصیه کرده‌اند. اما خوب است توجه کنیم که اخلاق قرآنی افق عمیق‌تری از این توصیه را پیش روی ما می‌گذارد. در نگاه قرآن، وحدت تنها یک تدبیر سیاسی یا مدیریتی برای عبور از بحران‌ها نیست؛ بلکه یک تکلیف اخلاقی و دینی است که به سرنوشت و اقتدار جامعه گره خورده است. 🔻قرآن کریم با زبانی هشداردهنده می‌فرماید: «وَلا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِیحُکُمْ» (انفال: ۴۶)؛ با یکدیگر نزاع نکنید که سست می‌شوید و قدرت و اعتبار شما از میان می‌رود. این آیه به روشنی نشان می‌دهد که نزاع‌های فرساینده و رقابت‌های مخرب، پیش از آنکه رقیبی را از میدان خارج کند، توان جمعی یک جامعه را تحلیل می‌برد و سرمایه اجتماعی آن را کاهش می‌دهد. به همین دلیل قرآن در جای دیگر فرمان می‌دهد: «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلا تَفَرَّقُوا»؛ همگی به ریسمان الهی چنگ زنید و پراکنده نشوید. 🌀اما وحدتی که قرآن از آن سخن می‌گوید، وحدت صوری و ظاهری نیست؛ بلکه وحدتی اخلاقی است که بر چند اصل استوار می‌شود. ◀️ نخست، اخلاص در نیت و ترجیح خیر عمومی بر منافع شخصی و جناحی است. هرگاه تصمیم‌ها بر محور مصلحت جامعه و رضای الهی شکل بگیرد، زمینه بسیاری از تعارض‌ها خودبه‌خود از میان می‌رود. ◀️ دوم، انصاف و عدالت در نقد و اختلاف نظر است. قرآن اختلاف را به‌کلی نفی نمی‌کند؛ بلکه آنچه را نکوهش می‌کند نزاع‌های خصمانه و فرساینده است. اختلاف نظر اگر با انصاف، صداقت و خیرخواهی همراه باشد، می‌تواند به پختگی اندیشه‌ها و تصمیم‌ها کمک کند. ◀️ سوم، حفظ کرامت و حرمت یکدیگر در گفتار و رفتار است. قرآن با صراحت از تمسخر، تحقیر، بدگمانی، غیبت و بدنام‌سازی نهی می‌کند: «وَلا تَلْمِزُوا أَنفُسَکُمْ وَلا تَنَابَزُوا بِالْأَلْقَابِ… وَلا یَغْتَب بَّعْضُکُم بَعْضًا». جامعه‌ای که زبان گفت‌وگو در آن به تخریب و تحقیر آلوده شود، دیر یا زود سرمایه اعتماد خود را از دست خواهد داد. 🔻از این منظر، پیام‌های وحدت زمانی به ثمر می‌نشیند که با این اخلاق قرآنی همراه شود. اگر مسئولان و نهادهای کشور در کنار تأکید بر اتحاد، فرهنگ انصاف، صداقت و حفظ حرمت یکدیگر را نیز تقویت کنند، وحدت به یک سرمایه پایدار اجتماعی تبدیل خواهد شد. 🔻 در نهایت، هشدار قرآن همچنان راهگشاست: نزاع‌های فرساینده، «فَتَفْشَلُوا» می‌آورد و «تَذْهَبَ رِیحُکُمْ»؛ یعنی سستی، فرسایش توان ملی و از دست رفتن اعتبار جمعی. در مقابل، چنگ زدن مشترک به ارزش‌های الهی و اخلاقی، جامعه را به سوی همبستگی، اعتماد و پیشرفت سوق می‌دهد. این همان مسیری است که اخلاق قرآنی پیش پای ما می‌گذارد: وحدتی ریشه‌دار در صداقت، عدالت و کرامت انسانی. ⬅️پژوهشگاه را در فضای مجازی دنبال کنید 🌐 https://takl.ink/Isca.ac.ir

💠 در نشست علمی «مؤلفه‌های مقاومت در افق تمدنی مبتنی بر آموزه‌های قرآن» مطرح شد؛ ✅ مقاومت قرآنی، پایداری هویتی و تمدنی بر پایه ایمان، عقلانیت و عدالت است 🔻به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، در نشست علمی «مؤلفه‌های مقاومت در افق تمدنیِ مبتنی بر آموزه‌های قرآن»، دکتر سیدعلی نقی ایازی، مدیر گروه و عضو هیأت علمی گروه قرآن و مطالعات اجتماعی پژوهشکده اسلام تمدنی، به تبیین ابعاد مختلف مفهوم مقاومت در منطق قرآنی پرداخت. 🔻دکتر ایازی با بیان اینکه مؤلفه‌های مقاومت در چشم‌انداز تمدنیِ قرآن بر پیوند سه‌گانه ایمان، عقلانیت و عدالت استوار است، گفت: در آموزه‌های قرآنی، مقاومت تنها یک واکنش دفاعی به تهدید بیرونی نیست، بلکه فرآیندی عمیق از پایداری هویتی و تمدنی در برابر سلطه فکری و اخلاقی به شمار می‌رود. 🔻وی با اشاره به آیاتی همچون فصلت ۳۰ تا ۳۲ و محمد ۷ افزود: قرآن پایداری مؤمنان را با نصرت الهی و تعالی فرهنگی گره می‌زند و این نشان می‌دهد که مقاومت، امری تعالی‌بخش و سازنده است. 🔻در سطح فردی، این مفهوم به معنای ایستادگی بر ایمان و اخلاق است و در سطح جمعی، به حفظ استقلال معرفتی و فرهنگی امت منجر می‌شود. 🌐 مشروح کامل خبر ⬅️پژوهشگاه را در فضای مجازی دنبال کنید 🌐 https://takl.ink/Isca.ac.ir

💠 در نشست علمی «فضای مجازی، اقتصاد توجه و ساختار شادی‌های ساختگی» مطرح شد؛ ✅ شادی‌های ساختگی در اقتصاد توجه، وابستگی عاطفی و احساسات کاذب را در جامعه بازتولید می‌کنند 🔻به گزارش روابط عمومی پزوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، در نشست علمی «فضای مجازی، اقتصاد توجه و ساختار شادی‌های ساختگی»، دکتر وحید شریفی، محقق رسمی پژوهشکده اسلام تمدنی، به تحلیل ابعاد فرهنگی، اقتصادی و روان‌شناختی تولید شادی در فضای دیجیتال پرداخت. 🔻دکتر شریفی با اشاره به تحول ساختاری تولید و مصرف در بسترهای آنلاین گفت: فضای مجازی از یک سو با کاهش هزینه‌های مبادله و گسترش بازارهای دیجیتال، ساختار سنتی اقتصاد را متحول کرده، اما از سوی دیگر، اقتصاد توجه را بر محور جلب سریع و مداوم نگاه کاربران استوار ساخته است. 🔻وی توضیح داد: در این سازوکار، محتوای شادی‌زای ساختگی – از چالش‌های شاد اما سطحی تا فیلترهای شادمانه و روایت‌های اغراق‌آمیز از خوشبختی مصرف‌محور – به کالایی راهبردی تبدیل شده است. این محتواها به دلیل جذابیت فوری، چرخه‌ای از مصرف سریع و وابستگی احساسی ایجاد می‌کنند. 🌐 مشروح کامل خبر ⬅️پژوهشگاه را در فضای مجازی دنبال کنید 🌐 https://takl.ink/Isca.ac.ir

💠 تحلیل هایی درباره انقلاب اسلامی در ایام جنگ رمضان؛ ✅ تاریخ های نوشته شده و بی تأثیری آن ها بر تحول مردم 🔻به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، دکتر محمد باغستانی، مدیر گروه و عضو هیأت علمی گروه هنر و تمدن اسلامی پژوهشکده اسلام تمدنی، در تحلیل تازه‌ای درباره شیوه‌های تاریخ‌نگاری اسلامی تأکید کرد: در قرآن کریم از نقش آفرینی «امت ها و رهبرانشان» در ساخت تاریخ دو جریان حق و باطل سخن به میان آمده است. 🔻از نوح نبی(ع) تا پیامبر خاتم(ص) . به همین دلیل هم سخنان درست سازندگان جریان حق و سخنان نادرست جریان باطل را هم نقل کرده است. 🔻وی افزود: این سبک تاریخنگاری قرآن که به وصف دو جریان فکری و عملی حق و باطل اختصاص یافته با تشکیل نظام سلطنتی در جهان اسلام بر تاریخ نگاری مسلمانان اثر گذاشت و سلاطین و خلفا به جای «امت » محور تاریخنگاری اسلامی شدند عنوان کتاب تاریخ طبری «تاریخ پیامبران و پادشاهان » شاهدگویای این ادعاست. 🔻مدیر گروه هنر و تمدن اسلامی پژوهشکده اسلام تمدنی گفت: این سنت تا دوره معاصر محور تاریخنگاری در سراسر جهان اسلام باقی ماند. 🔻و چون دراین سبک از تاریخنگاری مردم حضور نداشتند آموزش و پژوهش در باره آن مایه عبرت و درس آموزی نمی شد. 🔻دکتر باغستانی در پایان خاطر نشان کرد: این غیبت طولانی مردم از صحنه ی تاریخ واقعی که هرگز بدون حضور آن ها خلق نمی شد کار دست مکتب های تاریخنگاری داد و همه ی آن ها را از ارتباط با مردم محروم کرد. 🌐 مشروح کامل یادداشت ⬅️پژوهشگاه را در فضای مجازی دنبال کنید 🌐 https://takl.ink/Isca.ac.ir

💠 به همت حجت الاسلام و المسلمین عیسی عیسی‌زاده، عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی؛ ✅ جایگاه علمی، پژوهشی، فرهنگی و قرآنی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم در گردهمایی اساتید و دانشجویان دانشگاه های استان گلستان تشریح شد 🔻به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی،‌حجت الاسلام والمسلمین عیسی زاده رئیس میز قرآن دفتر تبلیغات اسلامی با حضور در جمع اساتید و دانشجویان دانشگاه های آزاد استان گلستان در اولین همایش حکمرانی جمعیت و خانواده در تمدن نوین اسلامی که در ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ در ساله همایش دانشگاه آزاد گرگان برگزار شدپس از ارائه مقاله برتر خویش با موضوع نقش سبک زندگی اسلامی در فرزند آوری( چالش ها و راهکارها) در تبیین و معرفی جایگاه علمی، پژوهشی، فرهنگی و قرآنی دفتر تبلیغات اسلامی اظهار داشتند... 🌐 مشروح کامل خبر ⬅️پژوهشگاه را در فضای مجازی دنبال کنید 🌐 https://takl.ink/Isca.ac.ir

💠 تحلیلی بر جهت گیری‌های احتمالی شیخ‌ نشین‌های خلیج فارس ✍️ دکتر رسول نوروزی(عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی) 🔹 شیخ نشین های خلیج فارس با توجه به وضعیت فعلی دو انتخاب را پیش روی دارند؛ 🔻نخست: گزینه اتمام فوری جنگ برای رهایی از بحران‌های ایجاد شده؛ در این صورت شیخ ‌نشین‌ها با فشار بر ترامپ جنگ را خاتمه می‌دهند؛ تا بتوانند از وضعیتی که در آن گرفتار شده‌اند خلاصی پیدا کنند؛ نتیجه این سیاست این خواهد بود که از فردای آتش بس وارد یک بحران بلند مدت یا دائمی خواهند شد؛ زیرا در فضای پس از جنگ می‌بایست تصمیم‌های راهبردی خود را هم با اسرائیل و امریکا و اروپا و… چک و تنظیم کنند (چنانچه سابق بر این می‌کردند) و حال نیز ایران فاتح جنگ به لیست اضافه می‌گردد. یعنی این دولت‌ها در وضعیتی معماگونه قرار می‌گیرند؛ و درگیر تعارضات مختلفی می‌شوند چون امکان تعادل‌بخشی میان خواسته‌های ایران و سایر طرف‌های تعامل امکان‌پذیر نخواهد بود. در نتیجه عملا وارد فرایند سیاست خارجی منفعل و مضطرب شده و توان تصمیم‌گیری در حوزه سیاست خارجی را ازدست خواهند داد. 🌐 مشاهده کامل یادداشت ⬅️پژوهشگاه را در فضای مجازی دنبال کنید 🌐 https://takl.ink/Isca.ac.ir

💠 جمهوری اسلامی و عبور از بحران 🌀 نزدیک به نیم قرن از پیروزی انقلاب اسلامی ایران می‌گذرد؛ انقلابی که با اتکا به ایمان مردم و رهبری الهی، مسیری پر فراز و نشیب را پیموده است. در طول این سال‌ها، دشمنان داخلی و خارجی با توطئه‌ها و بحران‌های متمادی، از کودتا و جنگ گرفته تا تحریم‌های اقتصادی و جنگ رسانه‌ای، تلاش کرده‌اند تا این حرکت را متوقف کنند. اما جمهوری اسلامی، همچون “کشتی انقلاب” که در دریای پرتلاطم حوادث حرکت می‌کند، با پیوند عمیق با مردم و هدایت الهی، همچنان استوار به مسیر خود ادامه داده و از تمامی این چالش‌ها عبور کرده است. 🔻 به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، حجت الاسلام و المسلمین مرتضی غرسبان طی یاددشتی بیان کرد؛انقلاب اسلامی ایران از آغاز شکل‌گیری خود در سال ۱۳۵۷ تاکنون، مسیر پر فراز و نشیبی را پشت سر گذاشته است. 🔻رهبر شهید انقلاب در دیدار با مردم آذربایجان شرقی فرمودند: «جمهوری اسلامی یعنی یک ملت زنده؛ جمهوری اسلامی یک حکومت جدا از مردم نیست، بلکه عبارت است از ملت ایران.»این سخن، حقیقتی بنیادین را آشکار می‌سازد؛ اینکه قدرت انقلاب اسلامی در پیوند عمیق آن با مردم نهفته است. 🔻کشتی انقلاب اسلامی در دریای پرتلاطم حوادث حرکت کرده، اما با اتکا به ایمان ملت و هدایت الهی، همچنان مطمئن در مسیر خود پیش رفته و از بحران ها عبور می کند. 🌐 مطالعه کامل یادداشت ⬅️پژوهشگاه را در فضای مجازی دنبال کنید 🌐 https://takl.ink/Isca.ac.ir

💠 نخستین ویژه نامه جنگ رمضان منتشر شد 🌐 مشاهده نسخه پی دی اف 🔻مجموعه یادداشت‌های تحلیلی و راهبردی اعضای هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی ⬅️پژوهشگاه را  در فضای مجازی دنبال کنید 🌐 https://takl.ink/Isca.ac.ir