🔆اخلاق وفضایل امام جواد علیهالسلام
✍🏻نهمين پيشواى ما را به خاطر دست بخشنده و گستردگی جود و كرم، "جواد"مىخوانند. امام جواد علیهالسلام وقتی خبر بیماری کسی را می شنید، به عیادتش می شتافت و از او دلجویی می کرد. غذای امام جواد علیه السلام همانند جد بزرگوارش امیرمؤمنان علیه السلام خیلی ساده و به دور از تشریفات بود. ایشان همانند فقیران جامعه غذا می خورد و با دیگران هم غذا می شد.
در اینجا مواردی از جود و احسان حضرتش را به نظاره می نشینیم:
• علی بن مهزیار میگوید که دیدم حضرت امام جواد علیهالسلام نماز واجب و غیر واجب خود را در یک قبای خز طارونی به جای آورد و به من هم قبای خز دیگری بخشید و فرمود: این لباس را هنگام نماز پوشیدهام. سپس به من فرمود: ای علی! این لباسِ اهدایی را هنگام نماز خواندن بپوش. (1)
• محمد بن سهل بن الیسع قمی از افرادی است که به افتخار دریافت لباس متبرک از امام نهم علیهالسلام نائل آمده است. او در این باره میگوید که من در شهر مکه، مجاور بودم. از آنجا به مدینه آمدم و به حضور حضرت جواد علیهالسلام رسیدم. در نظر داشتم که از آن امام عالیقدر درخواست کنم که به من لباسی به عنوان تبرک عنایت کند؛ اما فرصت نشد و از محضرش خداحافظی کردم ... و از شهر مدینه منوره بیرون آمدم.
در همین موقع که به راه افتاده بودم، پیکی از راه رسید. او لباسی را به همراه داشت که در بقچهای پیچیده بود و از اهل کاروان درباره «محمد بن سهل قمی» میپرسید تا این که به من رسید و من را شناخت. به من گفت: مولای تو (امام جواد علیهالسلام) این لباس را برایت هدیه فرستاده است. لباسهای اعطایی امام علیهالسلام دو لباس نرم و نازک بود. احمد بن محمد گفته است: محمد بن سهل قمی از دنیا رفت. من او را غسل دادم و در آن دو لباس اهدایی امام علیهالسلام او را کفن کردم. (2)
⤴️(1). من لایحضره الفقیه، شیخ صدوق، نشر جامعه مدرّسین، ج 1، ص 262 و وسائل الشیعه، ج 4، ص 359.
⤴️(2). بحارالانوار، ج 50، ص 44 و فتح الابواب، علامه مجلسی، بیروت، مؤسسة الوفا، 1404 ق، ص 243.
🆔 @MaharateTabligh
🏴شهادت امام جواد (علیه السلام)
✍🏻معتصم عباسی كه از رشك بيش از حد و كم علاقه شدن ام فضل دختر ماءمون به امام جواد عليه السلام آگاه بود، با همكارى جعفر پسر ماءمون و برادر ام فضل و از راه حيله و نيرنگ زمينه اى فراهم ساخت كه ام فضل را تحريك و به قتل امام جواد وادار نمايد. معتصم يا جعفر سمى را در انگور رازقى تزريق كردند(۱) و براى ام فضل فرستادند و او نيز آنرا در كاسه اى گذاشت و جلو همسر جوانش حضرت جواد عليه السلام نهاد. زمانيكه حضرت جواد عليه السلام از آن انگور ميل فرمودند، طولى نكشيد كه آن عزيز آثار زهر را احساس فرمودند و كم كم درد شديد برايشان عارض گرديد به سختى ايشان را رنجور ساخت در آن حال آن زن نابكار پشيمان شده و گريه مى كرد حضرت جواد عليه السلام فرمودند: اكنون كه مرا كشتى - اين گريه ات ديگر براى چيست ؟به خدا سوگند به چنان فقر و تنگدستى گرفتار مى شوى كه قابل جبران نباشد و به دردى مبتلا مى شوى كه درمان ندارد و به بلائى گرفتار مى شوى كه پوشيده نماند. امام را پس از شهادتشان در مقبره قريش بغداد و پشت قبر مطهر جد مظلوم باب الحوائجش موسى بن جعفر(علیه السلام) به خاک سپردند.
⤴️۱. سوگنامه آل محمد صلى الله عليه و آله و سلم ص ۱۳۲.
🆔 @MaharateTabligh
🏴 محتوای مناسبتی با موضوع: شهادت امام محمدتقی (علیه السلام)
🍀نسب، کنیه و لقبها
◾️محمد بن علی بن موسی بن جعفر، امام نهم شیعیان اثناعشری است که به جوادالائمه شهرت دارد. نسب او با شش واسطه به علی بن ابیطالب(ع) پیشوای اول شیعیان، میرسد. پدرش امام رضا(ع)، پیشوای هشتم شیعیان است.[۱] مادر او کنیز بود و سَبیکه نوبیه نام داشت.[۲]
◽️کنیه وی ابوجعفر و ابوعلی است.[۳] در منابع روایی، از وی با عنوان ابوجعفر ثانی یاد میشود.[۴] تا با ابوجعفر اول (امام باقر(ع)) اشتباه نشود.[5]
◾️لقب وی جواد و ابن الرضا[۶] است. القاب تقی، زکی، قانع، رضی، مختار، متوکل[۷]،مرتضی و منتجب،[۸] را نیز برای او برشمردهاند.
⤴️1. طبری، دلائل الامامه، ۱۴۱۳ق، ص۳۹۶.
⤴️2. کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۹۲؛ مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۲۶ق، ص۲۱۶.
⤴️3. ابن شهر آشوب، مناقب آل ابیطالب، نشر علامه، ج۴، ص۳۷۹.
⤴️4. برای نمونه. کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۸۲.
⤴️5. اربلی، کشف الغمه، ۱۴۲۱ق، ج۲، ص۸۵۷.
⤴️6. مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۸۱.
⤴️7. ابن شهر آشوب، مناقب آل ابیطالب، نشر علامه، ج۴، ص۳۷۹؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص۱۲، ۱۳.
⤴️8. مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۹۵.
#محتوای_مناسبتی
🆔 @MaharateTabligh
🏴 محتوای مناسبتی با موضوع: شهادت امام محمدتقی (علیه السلام)
💠زندگی نامه
◾️بر اساس گزارش مورخان، امام جواد(ع) در سال ۱۹۵ هجری قمری در مدینه به دنیا آمد. اما درباره روز و ماه ولادت او اختلاف است. بیشتر منابع تولد او را در ماه رمضان دانستهاند.[1] برخی روز آن را ۱۵ رمضان[2] و برخی دیگر ۱۹ رمضان[2] گفتهاند.[4] شیخ طوسی در مِصْباحُ الْمُتَهَجِّد، تاریخ ولادت او را ۱۰ رجب ذکر کرده است. [5]
◽️از برخی روایات برمیآید که قبل از تولد جواد الائمه، برخی از واقفیان میگفتند علی بن موسی نسلی از خود باقی نمیگذارد و با مرگ او سلسله امامت قطع میشود.[6] از اینرو وقتی که جوادالأئمه به دنیا آمد، امام رضا(ع) او را مولودی بابرکت برای شیعیان توصیف کرد.[7] با این حال حتی پس از تولد او نیز، برخی از واقفیان، انتساب او به امام رضا(ع) را منکر شدند. آنان میگفتند جوادالأئمه از نظر چهره به پدرش شباهت ندارد، تا اینکه قیافهشناسان را حاضر کردند و به صورت شگفتی امام جواد را فرزند امام رضا دانستند.[8] هر چند که در شریعت، قول قیافهشناسان به عنوان دلیل معتبر پذیرفته نیست اما از آنجا که خود این افراد ملتزم به آن بودند تأیید قیافهشناسان موجب اطمینان خاطر برای آنان شد.
⤴️1. مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۷۳.
⤴️2. برای نمونه ر.ک. اشعری، المقالات و الفرق، ۱۳۶۱ش، ص۹۹.
⤴️3. اربلی، کشف الغمه، ۱۴۲۱ق، ج۲، ص۸۶۷؛ مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۲۶ق، ص۲۱۶.
⤴️4. ابن فتال، روضة الواعظین، ۱۳۷۵ق، ج۱، ص۲۴۳.
⤴️5. طوسی، مصباح المتهجد، المکتبة الاسلامیة، ص۸۰۵.
⤴️6. ر. ک. کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۳۲۰.
⤴️7. مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص۲۰،۲۳،۳۵.
⤴️8. کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۳۲۳
#محتوای_مناسبتی
🆔 @MaharateTabligh
🏴 محتوای مناسبتی با موضوع: شهادت امام محمدتقی (علیه السلام)
🔆دوران امامت
◽️محمد بن علی(ع)، پس از شهادت امام رضا(ع) در سال ۲۰۳ق به امامت رسید.[1] دوران امامت او با خلافت دو تن از خلفای عباسی همزمان بود. حدود ۱۵ سال از امامت او در خلافت مأمون(۱۹۳-۲۱۸ق) و ۲ سال در خلافت معتصم(۲۱۸-۲۲۷ق) سپری شد.[2] مدت امامت جوادالائمه ۱۷ سال بود[3] و با شهادت او در سال ۲۲۰ق امامت به فرزندش، امام هادی(ع) منتقل شد.[4]
⤴️1. طبری، دلائل الامامه، ۱۴۱۳ق، ص۳۹۴.
⤴️2. پیشوایی، سیره پیشوایان، ۱۳۷۹ش، ص۵۳۰.
⤴️3. مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۷۳.
⤴️4. مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۹۵.
#محتوای_مناسبتی
🆔 @MaharateTabligh
🏴 محتوای مناسبتی با موضوع: شهادت امام محمدتقی (علیه السلام)
⁉️پرسشهای شیعیان و پاسخهای امام
◽️با اینکه امام رضا(ع) در موارد متعددی به امامت جوادالائمه تصریح کرده بود[1] برخی از شیعیان برای اطمینان بیشتر، وی را با پرسشهایی میآزمودند.[2] این آزمایش در مورد ائمه دیگر نیز مطرح بود[3] اما با توجه به سن کمِ جوادالأئمه، درباره او ضرورت بیشتری داشت.[4] برخی از پژوهشگران بر این باورند این کار از سوی شیعیان به این دلیل صورت میگرفت که گاهی به دلایلی همچون تقیه و حفظ جان امام، بر چندین نفر وصیت میشد.[5]
◾️گزارشهای مختلفی از پرسشهای شیعیان و پاسخهای امام جواد در منابع روایی آمده است. پاسخهای ایشان سبب ترفیع جایگاه وی و پذیرش امامت او نزد شیعیان میشد.[6] البته پرسشهای شیعیان مختص امام جواد نبود. آنان افراد دیگر را به همین شیوه میآزمودند.[7] بنابر برخی روایات، گروهی از شیعیان که از بغداد و شهرهای دیگر به حج آمده بودند برای دیدار جوادالأئمه به مدینه رفتند. آنان در مدینه با عبدالله بن موسی دیدار کردند و از او سؤالاتی پرسیدند، پاسخهای عبدالله آنان را قانع نکرد، شیعیان متحیر و نگران بودند تا اینکه با امام جواد(ع) دیدار کردند و با پاسخهای او قانع شدند.[8]
⤴️1. برای نمونه ر. ک. کلینی، الکافی، ج۱، ۱۴۰۷ق، ص۳۲۰-۳۲۳.
⤴️2. پیشوایی، سیره پیشوایان، ۱۳۷۹ش، ص۵۳۹.
⤴️3. برای نمونه ر.ک. کشّی، رجال، ص۲۸۲-۲۸۳.
⤴️4. جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، ۱۳۸۱ش، ص۴۷۶.
⤴️5. جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، ۱۳۸۱ش، ص۴۷۶.
⤴️6. جاسم، تاریخ سیاسی غیبت امام دوازدهم، ۱۳۸۶ش، ص۷۸.
⤴️7. ابن شهر آشوب، مناقب آل ابیطالب، نشر علامه، ج۴، ص۳۸۳.
⤴️8. طبری، دلائل الامامة، ۱۴۱۳ق، ص۳۹۰-۳۸۹؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص۹۹-۱۰۰.
#محتوای_مناسبتی
🆔 @MaharateTabligh
🏴 محتوای مناسبتی با موضوع: شهادت امام محمدتقی (علیه السلام)
♻️مناظره در مجلس مأمون
◾️از مناظرات مهم امام محمد تقی(ع) که در زمان مأمون عباسی در بغداد صورت گرفت، مناظره با یحیی بن اکثم، فقیه دربار عباسی، بود. بنابر برخی منابع شیعه، علت وقوع این مناظره، اعتراض سران عباسی به پیشنهاد ازدواج او با ام الفضل از سوی مأمون بود. مأمون برای اثبات درستی تصمیم خویش، به آنان پیشنهاد کرد تا جوادالأئمه(ع) را بیازمایند. آنان پذیرفتند و برای آزمودن آن حضرت، جلسه مناظرهای ترتیب دادند.
◽️یحیی در مناظره، نخست مسئلهای فقهی درباره شخص مُحرمی که حیوانی را شکار کرده مطرح ساخت. امام جواد، با مطرح کردن وجوه گوناگون برای مسئله، از یحیی بن اکثم پرسید منظور وی کدام وجه است. یحیی بن اکثم در جواب درماند. سپس خود امام جواد، مسئله را با صورتهای مختلف آن پاسخ گفت. درباریان و علمای عباسی پس از شنیدن جواب امام، بر تبحر او در فقه اعتراف کردند. گفتهاند که مأمون پس از مناظره گفت: خدای را بر این نعمت سپاسگزارم که آنچه من اندیشیده بودم، همان شد.[1]
⤴️1. طبرسی، الاحتجاج، ۱۴۰۳ق، ص۴۴۴؛ مسعودی، اثبات الوصیة، ۱۴۲۶ق، ص۲۲۴.
#محتوای_مناسبتی
🆔 @MaharateTabligh
🏴 محتوای مناسبتی با موضوع: شهادت امام محمدتقی (علیه السلام)
◼️شهادت
◾️خلفای عباسی دو بار امام محمد تقی(ع) را به بغداد احضار کردند. سفر اول در زمان مأمون چندان طولانی نبود.[1] بار دوم، در ۲۸ محرم سال ۲۲۰ق، به دستور معتصم وارد بغداد شد و در ذیالقعده[2] یا ذیالحجه[3] همان سال در بغداد به شهادت رسید. روز شهادت وی، در بیشتر منابع، آخر ذیالقعده است؛[4] اما در برخی منابع پنجم[5] یا ششم ذی الحجه[6] نیز آمده است. پیکر او را در کنار جدش موسی بن جعفر(ع) در مقبره قریش در کاظمین به خاک سپردند.[7] سن او را به هنگام شهادت ۲۵ سال گفتهاند[8] از این رو جوانترین امام شیعیان به هنگام شهادت بوده است.
◽️برخی علت شهادت وی را سعایت ابن ابیداود (قاضی بغداد) در نزد معتصم عباسی دانستهاند. دلیل آن هم پذیرفتهشدن نظر امام درباره قطع دست سارق بود که باعث شرمندگی ابن ابیداود و شماری از فقیهان و درباریان شده بود. [9]
◾️درباره چگونگی شهادت پیشوای نهم شیعیان اختلاف است؛ در برخی از منابع آمده است که معتصم به وسیله منشی یکی از وزیرانش او را مسموم کرد و به شهادت رساند.[10] برخی معتقدند که معتصم به وسیله ام الفضل محمد بن علی را مسموم کرد.[11] به گزارش مسعودی، معتصم و جعفر بن مأمون در اندیشه کشتن محمد بن علی(ع) بودند. چون جوادالأئمه از ام الفضل فرزندی نداشت، جعفر، ام الفضل (خواهرش) را تحریک کرد که محمد بن علی را مسموم کند. آن دو سمی را در انگور نهادند و امام از آن خورد. ام الفضل پس از آن که جوادالأئمه را مسموم کرد، پشیمان شد و میگریست اما امام به او خبر داد که به بلایی دچار میشود که مرهم پذیر نباشد.[12] درباره چگونگی شهادت او به دست ام الفضل سخنان دیگری نیز گفته شده است.[13]
⤴️1. رک: ابن شهر آشوب، مناقب آل ابیطالب، نشر علامه، ج۴، ص۳۸۰.
⤴️2. مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۹۵.
⤴️3. ابن ابیالثلج، تاریخ الائمة، ۱۴۰۶ق، ص۱۳.
⤴️4. اشعری، المقالات و الفرق، ۱۳۶۱ش، ص۹۹؛ طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۱۰۶.
⤴️5. ابن ابیالثلج، تاریخ الائمة، ۱۴۰۶ق، ص۱۳.
⤴️6. ابن فتال، روضة الواعظین، ۱۳۷۵ق، ج۱، ص۲۴۳.
⤴️7. مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۹۵.
⤴️8. مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۷۳، ۲۹۵.
⤴️9. ر. ک. عیاشی، تفسیر، ۱۳۸۰ق، ج۱، ص۳۲۰.
⤴️10. عیاشی، التفسیر، ۱۳۸۰ق، ج۱، ص۳۲۰.
⤴️11. مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص۱۳، ۱۷.
⤴️12. مسعودی، اثبات الوصیة، ۱۴۲۶ق، ص۲۲۷.
⤴️13. ابن شهر آشوب، مناقب آل ابیطالب، نشر علامه، ج۴، ص۳۹۱.
#محتوای_مناسبتی
🆔 @MaharateTabligh
🏴 محتوای مناسبتی با موضوع: شهادت امام محمدتقی (علیه السلام)
✨جایگاه امام نزد اهل سنت
◽️عالمان اهل سنت، پیشوای نهم شیعیان را به عنوان یک عالم دینی احترام میکنند. برخی از آنان شخصیت علمی جوادالأئمه را ممتاز دانسته[1] و شیفتگی مأمون به او را به دلیل شخصیت علمی و معنوی او در کودکی دانستهاند.[2] آنان همچنین از برتری محمد بن علی(ع) در ویژگیهای دیگری همچون تقوا، زهد و سخاوت سخن گفتهاند.[3] به عنوان نمونه ابن تیمیه ملقب شدن او به جواد را، به دلیل شهرتش در سخاوت و بزرگواری میداند.[4] جاحظ عثمان معتزلی نیز، محمد بن علی(ع) را عالم، زاهد، عبادتپیشه، شجاع، بخشنده و پاک معرفی کرده است.[5]
⤴️1. برای نمونه: سبط بن جوزی، تذکرة الخواص، ۱۴۱۸ق، ص۳۲۱.
⤴️2. هیثمی، الصواعق المحرقة، ۱۴۲۴ق، ص۲۸۸.
⤴️3. سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ۱۴۱۸ق، ص۳۲۱.
⤴️4. ابن تیمیه، منهاج السنه، تحقیق: محمد رشاد سالم، ج۴، ص۶۸-۶۹.
⤴️5. العاملی، الحیاة السیاسیة للامام الجواد، ۱۴۲۵ق، ص۱۳۷.
#محتوای_مناسبتی
🆔 @MaharateTabligh
🏴 محتوای مناسبتی با موضوع: شهادت امام محمدتقی (علیه السلام)
📚کتابشناسی
◾️درباره امام جواد آثار زیادی به زبانهای مختلف به ویژه فارسی و عربی نوشته شده است. در مقاله کتابشناسی امام جواد، ۶۰۵ اثر در قالب کتاب(۳۲۴)، مقاله(۲۴۸) و پایاننامه(۳۳) معرفی شده است. از این تعداد ۴۷۴ عنوان به زبان فارسی، ۱۲۲ مورد به زبان عربی و ۹ عنوان به زبانهای دیگر است.
◽️وفاة الامام الجواد، مسند الامام الجواد، موسوعة الامام الجواد علیهالسلام، الحیاة السیاسیة للامام الجواد، حیاة الامام محمد الجواد و سبل الرشاد از مهمترین کتابهایی است که به زبان عربی درباره امام جواد منتشر شده است.
#محتوای_مناسبتی
🆔 @MaharateTabligh