۴ - آثار اثباتی در اهل سنت
افزون بر محافل امامیه ، در میان اهل سنت نیز احادیثی مبنی بر وجود ۱۲ نقیب یا امام پس از رسول اکرم (ص)، تداول داشته، اما تفسیر دیگری از این ۱۲ امام ارائه میشده است. در طول سده نخست هجری، از برخی از اصحاب رسول اکرم (ص) ، احادیثی با مضمون بشارت به ۱۲ امام پس از آن حضرت، در محافل گوناگون نقل میشد که از آن میان به خصوص حدیث جابر بن سمره از بیشترین شهرت برخوردار بوده است؛ در این حدیث بیان شده بود که امیران (امامان یا خلفا) پس از پیامبر (ص)، ۱۲ تن هستند و همه ایشان از قریشند.
این حدیث که یکی از مشهورترین احادیث در جهان اسلام است، نخست در منابع اهل سنت آمده، و از آنجا به منابع شیعی راه یافته است.
در ردیف بعد، باید از حدیثی به نقل از ابن مسعود یاد کرد که بر پایه آن، شمار نقیبان پس از پیامبر (ص)، ۱۲ تن به شمار نقیبان بنیاسرائیل بوده است.
۴.۱ - آثار در فضایل
افزون بر آنچه گذشت، از شخصیت ائمه (ع) در محافل اهل سنت نیز همواره با حرمتی شگرف یاد میشد و همین حرمت، گاه انگیزهای بود تا کتابی در فضائل آنان فراهم آورده شود. بیتردید نمونههایی از کتب تألیف شده در فضائل اهل بیت (ع) نزد اهل سنت، کم شمار نیست، اما در اینجا جا دارد به نمونههایی اشاره شود که در آنها سلسله امامان دوازدهگانه در پرداخت کتاب، موضوعیت یافته است. یکی از حرکتهای الهامبخش برای نویسندگان در این زمینه، قصیدهای از ابوالفضل یحیی بن سلامه حصکفی (د ۵۵۱ یا ۵۵۳ق) است که در آن یکایک امامان دوازدهگانه ستایش شدهاند.
از کتابهای تألیف شده در فضایل امامان دوازدهگانه در حوزه اهل سنت، از این نمونهها میتوان یاد کرد:
۱. مطالب السؤول فی مناقب آلالرسول ، از کمالالدین ابن طلحه شافعی (د ۵۶۲ق)، چ نجف، دارالکتب التجاریه؛
۲. تذکرة خواص الامة فی خصائص الائمه ، اثر عالم حنفی یوسف بن قزاوغلی سبط ابن جوزی (د ۶۵۴ق)، چاپ مکرر از جمله در نجف، ۱۳۶۹ق؛
۳. الفصول المهمة فى معرفة احوال الائمه ، از ابن صباغ مالکی (د ۸۵۵ق) که بارها، از جمله در نجف، دارالکتب التجاریه به چاپ رسیده، و نسخ پرشمار و متنوع آن در مخازن خطی جهان اسلام، نشان دهنده گستره رواج آن در طی سدههای متمادی است.
ابن صباغ در این اثر خود فراوان از منابع شیعی، مانند الارشاد شیخ مفید نقل قول کرده است؛
۴. الشذرات الذهبیه یا الائمة الاثنا عشر ، از شمسالدین ابن طولون ، عالم حنفی دمشقی (د ۹۵۳ق)، چ بیروت، ۱۹۵۸م، به کوشش صلاحالدین منجد؛
۵. الاتحاف بحب الاشراف ، از عبدالله بن عامر شبراوی ، عالم شافعی مصری (د ۱۱۷۲ق)، چ قاهره، ۱۳۱۳ق؛
۶. نور الابصار فی مناقب آل بیت النبی المختار ، از سید مؤمن شبلنجی (د بعد از ۱۲۹۰ق)، چاپ مکرر از جمله در قاهره، ۱۳۴۶ق؛
۷. ینابیع الموده ، اثر سلیمان بن ابراهیم قُندوزی ، عالم حنفی (د ۱۲۹۴ق)، چ استانبول، ۱۳۰۲ق.
@Yaranmontzar