✍ علامه حسن زاده آملی رضوان الله تعالی علیه ☘ محقّقان در معنیِ "مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ فَقَد عَرَفَ رَبَّهُ" گفته اند: معرفتِ نفس، دلیلِ معرفت خدا از راه مخالف است نه از راه موافقت! ☘ زیرا هرکس که نفسِ خود را بشناسد (و بداند) که مُحدِث است(= حادث شده، پدید آمده) خدا را (هم) بشناسد و بداند که واجب الوجود است. ☘ هرکس نفس خود را به عبودیّت بشناسد، خدای را به ربوبیّت بشناسد. ☘ هرکس نفس خود را به تقصیر بشناسد، خدای را به نفاذِ (= جاری کننده‌‌ی حُکم و قضا، نافذ) مَشیّت و تقدیر بشناسد. ☘ و هرکس که نفس خود را به تغییر و فنا بشناسد، خدای را به دوام و بقاء بشناسد. ☘ پس معلوم شد که معرفت نفس، دلیل بر معرفت خدای تعالی از طریق مخالفت است نه از راه موافقت. واللهُ اَعْلَم 🖌 (جناب علامه می‌‌فرماید:) همه‌‌ی وجوهِ یاد شده، از معانی حدیثِ مذکورند. نه (این‌که این وجوه) انحصاری باشند. بلکه حدیثِ شریف را وجوهِ معانیِ صحیح و مُتقَن دیگر، بسیار است. 📚هزار و یک نکته، نکته ۱۵، صفحه ۴۵ @allame_hasanzadeh