✍ علامه حسن زاده آملی رضوان الله تعالی علیه
☘ محقّقان در معنیِ "مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ فَقَد عَرَفَ رَبَّهُ" گفته اند: معرفتِ نفس، دلیلِ معرفت خدا از راه مخالف است نه از راه موافقت!
☘ زیرا هرکس که نفسِ خود را بشناسد (و بداند) که مُحدِث است(= حادث شده، پدید آمده) خدا را (هم) بشناسد و بداند که واجب الوجود است.
☘ هرکس نفس خود را به عبودیّت بشناسد، خدای را به ربوبیّت بشناسد.
☘ هرکس نفس خود را به تقصیر بشناسد، خدای را به نفاذِ (= جاری کنندهی حُکم و قضا، نافذ) مَشیّت و تقدیر بشناسد.
☘ و هرکس که نفس خود را به تغییر و فنا بشناسد، خدای را به دوام و بقاء بشناسد.
☘ پس معلوم شد که معرفت نفس، دلیل بر معرفت خدای تعالی از طریق مخالفت است نه از راه موافقت. واللهُ اَعْلَم
🖌 (جناب علامه میفرماید:) همهی وجوهِ یاد شده، از معانی حدیثِ مذکورند. نه (اینکه این وجوه) انحصاری باشند. بلکه حدیثِ شریف را وجوهِ معانیِ صحیح و مُتقَن دیگر، بسیار است.
📚هزار و یک نکته، نکته ۱۵، صفحه ۴۵
@allame_hasanzadeh