Faraz13_51: یادداشت/ هشدار فرمانده سپاه کربلا در خصوص تغییر ساختار جمعیتی مازندران چالش سالمندی، تهدیدی برای توسعه پایدار و امنیت ملی/ جوانان را دریابید کاهش نرخ باروری و افزایش جمعیت سالمند، به‌عنوان یکی از جدی‌ترین چالش‌های جمعیتی در ایران و به‌ویژه استان مازندران، ابعاد گسترده‌ای دارد که نیازمند بررسی علمی و جامع است. مازندران، به‌عنوان دومین استان پیر کشور بعد از گیلان، با نرخ باروری ۱.۴ فرزند و میانگین سنی جمعیتی ۳۵ سال، در مسیری قرار گرفته که در صورت عدم اتخاذ سیاست‌های فوری، تا سال ۱۴۳۰ قریب به ۳۰ درصد جمعیت آن را سالمندان تشکیل خواهند داد. این تغییرات جمعیتی، نه‌تنها مسائل اقتصادی و اجتماعی را پیچیده‌تر می‌کند، بلکه امنیت ملی و پایداری استان را نیز به خطر می‌اندازد. ابعاد اقتصادی سالمندی جامعه سالمندی جمعیت، تأثیرات مستقیمی بر اقتصاد مازندران خواهد گذاشت. بر اساس آمار، ۹۵ درصد عرصه‌های استان درگیر فعالیت‌های بخش کشاورزی است و سالانه حدود یک میلیون و هفتصد هزار تن برنج تولید می‌کنند که تامین کننده 42 درصد از برنج کشور محسوب می شود و نقشی کلیدی در امنیت غذایی کشور دارد. با افزایش جمعیت سالمند و کاهش نیروی کار جوان، بهره‌وری در این بخش کاهش یافته و خطر وابستگی به واردات افزایش می‌یابد. علاوه بر کشاورزی، گردشگری نیز به‌عنوان یکی از ارکان اقتصادی مازندران با چالش مواجه خواهد شد. استان مازندران فقط در تابستان سال گذشته بیش از ۳۸ میلیون نفر روز، گردشگر داخلی را جذب کرده است. این صنعت، به نیروی کار جوان و خدمات باکیفیت وابسته است که با افزایش سالمندی، کیفیت این خدمات کاهش می‌یابد و توان رقابتی استان در بازار گردشگری افت خواهد کرد. ابعاد اجتماعی و فرهنگی سالمندی سالمندی جمعیت در مازندران موجب تغییرات قابل توجهی در ساختار اجتماعی و فرهنگی استان شده است. یکی از این تغییرات، کاهش نرخ ازدواج و افزایش طلاق است. در سال‌های اخیر، مازندران بالاترین نرخ طلاق در کشور را داشته است (۳.۳ طلاق به ازای هر ۱۰۰۰ نفر). هرچند با اجرای سیاست های جمعیتی دولت شهید رئیسی و همچنین طرح‌هایی مانند «واسطین خیر» و «حکمیت طلاق» توسط سپاه کربلا، این آمار با کاهش سه درصدی، استان مازندران را به رتبه سوم رسانده است، اما کاهش ازدواج و افزایش خانواده‌های تک‌فرزند یا بی‌فرزند، به چرخه معیوب کاهش جمعیت دامن می‌زند. از نظر فرهنگی، سالمندی جمعیت باعث تضعیف انتقال ارزش‌های بومی و سنتی شده است. بسیاری از روستاهای مازندران، به‌ویژه در مناطق کوهستانی، به سکونتگاه سالمندان تبدیل شده‌اند و مهاجرت جوانان به کلان‌شهرها، مانع از انتقال مهارت‌های سنتی مانند کشاورزی و صنایع دستی به نسل بعدی شده است. این موضوع نه‌تنها هویت فرهنگی استان را تهدید می‌کند، بلکه آسیب‌هایی مانند کاهش انسجام اجتماعی و انزوای سالمندان را نیز به همراه دارد. ابعاد بهداشتی و رفاهی سالمندی افزایش جمعیت سالمند، نیاز استان به خدمات درمانی و رفاهی را چندین برابر کرده است. تقریبا تمام زیرساختهای شهری برای قشر میانسال و جوان طراحی شده و امکانات مناسب سالمندان مانند، پل عابر یا پیاده رو مخصوص، مرکز فرهنگی و تفریحی مناسب کمتر وجود دارد. طبق گزارش وزارت بهداشت، حدود ۶۰ درصد سالمندان مازندران حداقل به یک بیماری مزمن مبتلا هستند. این بیماری‌ها، نظیر دیابت و بیماری‌های قلبی، هزینه‌های درمانی قابل توجهی را هم به اقتصاد خانواده و هم به استان تحمیل می‌کنند. در حال حاضر، تعداد بیمارستان‌ها و مراکز درمانی استان پاسخگوی این نیازها نیستند و توزیع بعضا نامتوازن این مراکز در سطح استان، دسترسی بسیاری از سالمندان را دشوار کرده است. در حوزه رفاه اجتماعی نیز، کاهش حمایت خانوادگی از سالمندان، ناشی از کوچک شدن خانواده‌ها و مهاجرت فرزندان، منجر به افزایش انزوای اجتماعی شده است. این مسئله می‌تواند زمینه‌ساز مشکلات روانی مانند افسردگی و اضطراب در میان سالمندان باشد. ابعاد امنیتی سالمندی سالمندی جمعیت در مازندران، به‌ویژه در حوزه امنیتی، تهدیدی جدی محسوب می‌شود. نیروی انسانی جوان، یکی از ارکان اصلی توان دفاعی و امدادی در بحران‌ها است. مازندران، به‌دلیل موقعیت جغرافیایی خود، همواره در معرض بلایای طبیعی مانند سیل و زلزله قرار دارد. در سیل سال ۱۳۹۸، ۸۰ درصد نیروهای امدادی محلی از گروه‌های جوان بسیج و هلال احمر بودند. با افزایش سالمندی و به دنبال آن، تغییر ساختار جمعیتی، می‌تواند انسجام اجتماعی و روحیه جمعی را تضعیف کند. جوانان، با مشارکت فعال خود در گروه‌های امدادی، سازمان‌های داوطلبانه و برنامه‌های آموزشی، ستون اصلی شبکه‌های اجتماعی و دفاعی در مواقع اضطراری هستند. در غیاب آنان، بسیج اجتماعی برای مدیریت بحران دشوارتر می‌شود و امکان افزایش تلفات انسانی و خسارات مالی به‌شدت بالا می‌رود.