3⃣⬇️⬇️
🔆تفاوت نعم، آلاء و منن
سپس حضرت زهرا س ميفرمايند: وَ سُبُوغِ آلَاءٍ أَسْدَاهَا وَ تَمَامِ مِنَنٍ أَوْلَاهَا.
در زبان فارسي براي بيان معناي نعمت هم تنها واژه نعمت را داريم كه البته آن هم از زبان عربي عاريه گرفته شده است؛ اما در زبان عربي هم «نعمت»، هم «ألا» و هم «منت» گفته ميشود كه جمع آنها به ترتيب «نعم»، «آلاء» و«منن» است و تفاوتهاي ظريفي بين آنها وجود دارد.
نعم به همه نعمتها و هر چيزي كه ملايم با طبع باشد اطلاق ميشود و معناي عامي دارد.
در مورد آلاء گفته اند: آن نعمتي است كه نياز متنعم را كاملاً برطرف ميكند. قرآن در سوره الرحمن فراوان ميفرمايد: فَبِأَيِّ آلَاء رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ؛ يا در جاي ديگر ميفرمايد: فَاذْكُرُواْ آلاء اللّهِ. اينها نعمتهايي است كه در آنها ويژگي مذكور لحاظ شده است.
حضرت در كنار اينها واژه منت را به كار ميبرند. منت و منن در مورد نعمتهاي خيلي ارزشمند و گرانسنگ بكار ميرود؛ از اين رو در قرآن در موارد خاصي كلمه «منَّ» به جاي «انعم» به رفته است؛ لَقَدْ مَنَّ اللّهُ عَلَى الْمُؤمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولاً؛ نعمت وجود پيغمبر را با تعبير «منّ» بيان ميفرمايد؛ يعني انعم بنعمة عظيمة ثمينة. حضرت زهرا س اول واژه نعم، سپس واژه آلاء و بعد واژه منن را بكار برده اند؛ يعني واژههاي بعدي به
ترتيب بار معنايي بيشتري دارند. اين از مراتب فصاحت كلام است كه وقتي چند واژه مشابه را به كار ميبرند، تدريجاً از ضعيف به قوي سير كنند.
🔅اعطاي نعمت هم باز با واژههاي مختلفي بيان شده است و اين نشان ميدهد كه آن كسي كه اين واژهها را به كار گرفته چه تسلطي بر كلام، بر لغات و بر تركيبات داشته است!
وَ سُبُوغِ آلَاءٍ أَسْدَاهَا ؛ اين جا از ماده سبوغ استفاده شده است. يعني خدا را ثنا ميگويم به واسطه فراواني نعمتهاي ويژه اي كه ارزاني داشته است. أَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ؛ يعني نعمتهايش را فراوان در اختيار شما گذاشت.
وَ تَمَامِ مِنَنٍ أَوْلَاهَا يا والاها، «أولي النعمة» يعني اعطاها. اين واژه معاني متعددي دارد كه يكي از معاني اش «كاري را به انجام رساندن» است. در بعضي از نسخهها «والاها» است. والا يعني در پي آوردن. اگر والاها باشد، ميتوان گفت: نكته ظريفي در آن رعايت شده است و آن اين است كه وقتي خدا نعمتي به كسي ميدهد، به همان مقدار اكتفا نمي كند؛ بلكه به دنبال آن نعمت بزرگتر و سنگين تري ميدهد.
منبع:کتاب شرح خطبه فدکیه_آیت الله مصباح ره
#خطبه_فدکیه