مولانا جلال‌الدین در سرآغاز دفتر اول مثنوی معنوی اشاره می‌کند: آتش است این بانگ نای و نیست باد هر که این آتش ندارد نیست باد آتش عشق است کاندر نی فتاد جوشش عشق است کاندر می فتاد و در جایی دیگر از همان دفتر می‌فرماید: آتش طبعت اگر غمگین کند سوزش از امر ملیک دین کند آتش طبعت اگر شادی دهد اندرو شادی ملیک دین نهد باد و خاک و آب و آتش بنده‌اند با من و تو مرده با حق زنده‌اند پیش حق آتش همیشه در قیام همچو عاشق روز و شب پیچان مدام مسعود سعد سلمان ادیب و شاعر مشهور سده پنج و ۶ هجری قمری نیز در باب ماه آذر و آذرجشن چنین سرود: ای ماه، رسید ماه آذر برخیز و بده می چو آذر آذر بفروز و خانه خوش کن زآذر صنما به ماه آذر