اگر جهان رو در مقیاس خیلی خیلی بزرگ (صد ها میلیون تا میلیارد ها سال نوری) نگاه کنیم، می بینیم ماده یکنواخت و یا تصادفی پخش نشده بلکه الگودار و شبکه ایه! این الگو همون شبکه ی کیهانیه.

این ساختار ۴ بخش اصلی داره: ۱. رشته ها (Filaments) رشته هایی از کهکشان ها، گاز داغ بین کهکشانی و رفیق عزیزم: ماده ی تاریک ۲. گره ها نقاطی که این رشته ها به هم می رسن. در گره ها، خوشه های عظیم کهکشانی شکل می‌گیرن و چگالی ماده بسیار زیاده. ۳. فضای خالی بین رشته ها، مناطق عظیمی وجود داره که تقریبا خالی اند و بسیار کم چگال هستن. بیشتر حجم جهان رو همین فضای خالی تشکیل داده. ۴. ماده ی تاریک مثل یک داربست و اسکلت عمل میکنه. دیده نمیشه و نور رو منتشر یا بازتاب نمیکنه اما گرانش داره. و همین گرانش باعث میشه ماده ی معمولی روی اون جمع شه.

این شبکه چطور به وجود اومد؟ بعد از مهبانگ، جهان تقریبا یک‌نواخت بود. تقریبا. نوسان های بسیار کوچک چگالی وجود داشت. در جا هایی که کمی چگالی بیشتر بود، گرانش بیشتر شد؛ در نتیجه ماده ی بیشتری جذب شد و چگال تر شد. یه جور اثر تقویتی. ماده ی تاریک خیلی زود تر از ماده ی معمولی ساختار های اولیه رو شکل داد. با گذشت میلیارد ها سال، توده ها به هم وصل شدن و رشته ها شکل گرفتن و گره ها (خوشه ها) در محل های تقاطع ایجاد شدن. و مناطق کم چگال تر، ماده‌شون رو از دست دادن و تبدیل به Void های بزرگ شدن. بینگو

این شبکه بدون ماده ی تاریک اصلا نمی تونست چنین ساختاری داشته باشه. و در حقیقت یکی از چیز هایی که باهاش وجود ماده ی تاریک رو حدس میزنیم همین شبکه ی کیهانیه.

چرا گفتم فضای خالی بیشتر حجم جهان رو تشکیل میده؟ مگه ماده و انرژی تاریک ۹۵ درصد جهان رو تشکیل نمی دادن؟ اون ۹۵ درصد مربوط به چیستی محتواست نه جاگیری در فضا خود ماده ی تاریک هم درون همین رشته هاست و مقدار کمی در void هاست. خلاصه اره

حالا دقیقا چرا اگر ماده ی تاریک نبود، جهان یک‌نواخت میشد؟ راهنمایی: در جهان اولیه، فوتون ها با ماده ی معمولی به شدت درگیر بودن و این برخورد ها مثل یک فشار بیرونی عمل می‌کرد و اجازه نمی‌ داد ماده راحت جمع بشه. هر جا کمی ماده جمع میشد، فشار تابش دوباره اون رو پخش می‌کرد.

حالا خود این ماده ی تاریک از کی و چطور به وجود اومد که اجازه داد خوشه ها شکل بگیرن؟ کسی نمیدونه tbvh ولی بهترین توضیح علم فعلا اینه که ماده ی تاریک، یک نوع ذره ی بنیادی ناشناخته ست که در جهان بسیار اولیه (؟) در اثر انرژی فوق العاده زیاد مهبانگ ایجاد شد و بعد از سرد شدن جهان، به شکل پایدار باقی موند. اما ایده های دیگری هم وجود داره.

ممکنه ماده تاریک یک "چیز" یا ذره نباشه؟ مثلا یه جور اثر هندسی از فضا-زمان🤷🏻‍♀ اگر ماده ی تاریک در جهان اولیه شکل گرفته، چرا هیچ اثر غیر گرانشی ازش نمی بینیم؟ این "کاملا منزوی بودن" رو فیزیک چطور می پذیره؟ چرا این نیروی ضدگرانش انرژی تاریک، شبکه ی کیهانی رو نابود نکرده؟ اگر ماده ی تاریک فقط گرانش داره، چرا شکل این شبکه کیهانی، شبکیه ایه و نه توده ای؟ و آیا ممکنه ما فقط بخش کوچکی از واقعیت رو ببینیم؟ شاید ماده تاریک صرفا یک پروکسی از یک چیز اساسی تر باشه. ابعاد دیگه؟ فاز دیگری از ذرات یا فضا؟

و به نظرم مهم ترین سوال: ما داریم یک پدیده ی واقعی رو توضیح میدیم، یا داریم یک نقص در فهم خودمون از گرانش در مقیاس بزرگ رو با یک موجود فرضی پر میکنیم؟

بله دوستان شبیه نورون های مغزه

آره که چی از پیتر کپی رفتم