💥بایسته‌های اولیه مدیریت آب‌های سطحی در شهر (به بهانه بارش‌های اخیر و شیوع کف‌پوش در تبریز!) امروزه اثرات پوشاندن بیش از پیش رفوژهای میانی و کناری خیابان‌ها با کفپوش بتنی نفوذناپذیر فقط به کاهش فضای سبز محدود نمی‌شود. تداوم این رویکرد عمرانی به ظاهر ساده، قطعاً یک زنجیره از پیامدهای شهری، زیست‌محیطی و حتی اقتصادی را در پی خواهد داشت که ذیلاً به اهم آن‌ها اشاره می‌شود. 🔹️افزایش رواناب سطحی و آب‌گرفتگی؛ وقتی آب باران نتواند در خاک نفوذ کند، سریع‌تر وارد جوی‌ها و شبکه دفع آب می‌شود. در نتیجه شاهد افزایش آب‌گرفتگی معابر در بارش‌های شدید، فشار بیشتر بر شبکه جمع‌آوری آب‌های سطحی و نهایتاً افزایش احتمال سیلاب‌های موضعی خواهیم بود. 🔹️کاهش تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی؛ رفوژهای خاکی و سبز تا حدی به نفوذ آب و تغذیه آبخوان‌ها کمک می‌کنند. با بتن‌کاری نفوذ طبیعی آب کم می‌شود، بازچرخش محلی آب مختل می‌شود و در بلندمدت می‌تواند به افت بیشتر منابع آب زیرزمینی دامن بزند. 🔹️تشدید جزیره حرارتی شهری؛ سطوح بتنی و سخت در طول روز گرما را جذب و در شب آزاد می‌کنند. در نتیجه دمای موضعی خیابان‌ها بالا می‌رود، آسایش حرارتی عابران کاهش می‌یابد و نیاز به سرمایش در ساختمان‌های اطراف بیشتر می‌شود. 🔹️افت کیفیت هوا؛ فضای سبز حاشیه‌ای هرچند کوچک، در جذب بخشی از گردوغبار و آلاینده‌ها نقش دارد. حذف یا تضعیف آن باعث می‌شود توان پالایش طبیعی هوا کمتر شود، گردوخاک معلق بیشتر در محیط باقی بماند و کیفیت تنفس برای شهروندان بدتر شود. 🔹️آسیب به درختان و پوشش گیاهی موجود؛ اگر در رفوژها درخت یا درختچه وجود داشته باشد، پوشش سخت اطراف آن‌ها می‌تواند تبادل هوا و آب در ناحیه ریشه را محدود کند، رشد ریشه را مختل کند و نهایتاً باعث ضعف، بیماری یا خشکیدگی تدریجی گیاه شود. 🔹️کاهش تنوع زیستی شهری؛ حتی فضاهای سبز کوچک کنار خیابان هم برای برخی پرندگان، حشرات و موجودات شهری زیستگاه خرد محسوب می‌شوند. با سخت‌سازی بیش از حد سطوح شهری زیستگاه‌های کوچک از بین می‌روند، پیوستگی اکولوژیک شهری ضعیف‌تر می‌شود و حتی حضور پرندگان و حشرات مفید کمتر می‌شود. 🔹️افزایش آلودگی صوتی و بازتاب حرارت و نور؛ سطوح سخت معمولاً صدا را بیشتر بازتاب می‌دهند، تابش و خیرگی بیشتری ایجاد می‌کنند و محیط خیابان را خشن‌تر و کم‌آسایش‌تر می‌کنند. 🔹️کاهش کیفیت منظر شهری؛ رفوژ سبز فقط کارکرد زیست‌محیطی ندارد؛ در زیبایی شهر هم مؤثر است. جایگزینی گسترده آن با بتن می‌تواند سیمای شهر را خشک و بی‌روح کند، حس سرزندگی و کیفیت فضا را کاهش دهد و ادراک شهروندان از مطلوبیت محیط را بدتر کند. 🔹️افزایش هزینه‌های بلندمدت شهری؛ شاید در کوتاه‌مدت بتن‌کاری ساده‌تر یا کم‌دردسرتر به نظر برسد، اما در بلندمدت ممکن است هزینه دفع آب‌های سطحی بیشتر شود، هزینه جبران خسارت آب‌گرفتگی بالا برود و نیاز به اصلاحات مجدد و پروژه‌های سازگاری اقلیمی ایجاد شود. 🔹️کاهش تاب‌آوری شهر در برابر تغییر اقلیم؛ شهرهای امروز باید بتوانند با بارش‌های ناگهانی، موج‌های گرما و خشکسالی سازگار شوند. حذف سطوح نفوذپذیر برعکس این مسیر است و تاب‌آوری هیدرولوژیک شهر را کم می‌کند، تاب‌آوری حرارتی شهر را هم کاهش می‌دهد. 👈 جمع‌بندی: به طور خلاصه، این نوع بتن‌کاری بیش از حد می‌تواند همزمان باعث پیدایش مشکلات زیر شود: ▪️آب‌گرفتگی بیشتر ▪️گرمای بیشتر ▪️افت کیفیت هوا ▪️آسیب به پوشش گیاهی ▪️کاهش زیبایی و زیست‌پذیری شهر ▪️افزایش هزینه‌های آینده مدیریت شهری ✍️ رضا پاک‌نهاد کانال ایتا #تبریزوَند https://eitaa.com/tabrizvand کانال بله #تبریزوَند http://ble.ir/tarbizvand

🔵 پروژه "لطفاً آشغال نریزید"! (فاز اول) دوستی تعریف می‌کرد که در سفری اداری به کشور آلمان، هرچه تماشا کرده و دقت در مسافت بین شهرهای مختلف، هیچ آشغالی ندیده. از سطح شهرها بگیر تا مراکز خرید و پارک‌ها و از لبه آسفالت جاده‌ها تا جایی که چشم کار می‌کرد در اطراف. و جمع‌بندی و نتیجه‌گیری‌اش این بود که در شهرهای آلمان، شهرداری‌ها وظیفه‌شان را به نحو احسن انجام می‌دهند و البته تاخت و تازی هم نثار شهرداری‌های ایران داشت! حرف‌هایش که تمام شد، احساس کردم مشعوف از سوغاتِ از آلمان آورده‌اش، بی‌صبرانه منتظر تایید من است. حیفم می‌آمد توی ذوقش بزنم، امّا نمی‌توانستم نظر خودم را درز بگیرم و برای خوشآیند ایشان سانسور کنم. واقعیت این است که آنچه که دوستمان دیده بود، نمود کامل و عینیِ "مدیریت شهری مشارکتی" نامیده می‌شود. و صد البته که ما در کشورمان متاسفانه مشارکت در مدیریت شهری را در ساخت و اجرای پروژه‌های ساختمانی، مراکز خرید لوکس و بزرگ و امثالهم خلاصه و منحصر کرده‌ایم. مفهوم اصلی مدیریت مشارکتی یعنی ایفای نقش فعال و دائمی تبریزوَندان(شهروندان) در موضوعاتی از زندگی روزانه شهری با شهرداری. ایتدایی‌ترین، کم‌زحمت‌ترین و بی‌هزینه‌ترین شکل این مشارکت؛ عمل به "لطفاً آشغال نریزید" است. یکی از وظایف اصلی شهرداری‌ها تنظیف است. امّا باید توجه داشت که اگر تبریزوَندان(شهروندان)، عادتِ ریختن آشغال در کوچه و خیابان را رها نکنند، شهرداری‌ها هر چقدر هم که تلاش کند، باز هم از عهده تمیز کردن و به‌ویژه تمیز نگه‌داشتن پهنه‌های وسیع شهر برنخواهند آمد. مخلص کلام؛ حوزه خدمات شهری عموماً و خاصّه تنظیف، یکی از حوزه‌های هزینه‌برَ‌ خدمات عمومی شهرداری‌ است. بنابراین تبریزوَندان(شهروندان) می‌توانند از طریقِ مشارکت در پروژه(!) "لطفاً آشغال نریزید"، موثّرترین و مستقیم‌ترین اقدام را در کاهش هزینه خدمات شهری انجام دهند. ✍️ رضا پاک‌نهاد کانال ایتا #تبریزوَند https://eitaa.com/tabrizvand کانال بله #تبریزوَند http://ble.ir/tarbizvand