#کوتاه‌نوشت_10: 💠 کاشکی هستی زبانی داشتی! ▪️ نکاتی پیرامون شناخت برخی مفردات روایی 🆔 @ali_amiry_ir •┈┈┈┈┈┈┈••✾••┈┈┈┈┈┈┈• ❁ـ﷽ـ❁ 🔹 از آن رو که تمرکز اصلی مرویات طبی (فارغ از اعتبارسنجی آنها) بر روی خواص و منافع طبی آن است و نه توصیفات ریخت‌شناسی، امروزه شناخت و تطبیق برخی مفردات روایی، از جمله مشکلاتِ فهم احادیث طبی قلمداد می‌شود. 🔸 بدیهی است آنچه در دوران معاصر، تحتِ عنوانِ «رده‌بندی سیستماتیک گیاهان» نامیده می‌شود، الزاماً نمی‌تواند معیارِ صوابی برای شناخت مفردات قرن اول و دوم باشد. نیز آنچه، این ناصوابی را ناکوک‌تر کرده تغییرات بنیادین مدرنیته به ویژه صنعت اصلاحِ بذر و گذارِ از کشت و داشتِ سنتی گیاهان بوده است. 🔹 مهم‌ترین و البته قدیمی‌ترین روش طبقه‌بندی گیاهان، همواره بر اساس صفات ریخت‌شناسی بوده است. تعیین یک یا چند صفت خاصِ ظاهری، جهت ایجاد تمایز در خانواده، گونه و زیر گونه‌های گیاهان! (نک: جونز، سیستماتیک گیاهی - همچنین: ولی الله مظفریان، رده‌بندی گیاهان) از این رو حدیث‌شناسان برای پِی بردن به گونه و زیرگونه‌های یک مفرده روایی، ملزم به بررسی دقیق محتوایِ کتبی هستند که توصیفات ریخت‌شناسی اندام گیاهان را ارائه کرده باشد و بر محور آن توصیفات اولیه، به بررسی سایر قرائن لغوی، تاریخی _ جغرافیایی و حتی بررسی خواصِ ویژه آن مفرده هم بپردازند. 🔸 اما مشکل از اینجا شروع می‌شود که تا پیش از قرنِ سوم، هیچ کتابی را در بابِ مفرده‌شناسی در جهانِ اسلام نمی‌شناسیم. عمده آثارِ گیاه‌شناسیِ قرنِ سوم به بعد نیز، حاصل ترجمه کتب یونانی از جمله دیسکوریدس و جالینوس است. (رک: مقایسه تطبیقی الحشایش، ناصحی، ص 2) کتابِ «الحشائش» به عنوان یکی از تاثیرگذارترین بنیان‌گذارانِ یونانیِ سنتِ مصورنگاریِ گیاهان، نهایتا توانسته به ویژگی‌های ریختی 600 گیاه اشاره کند و قریب به 400 گیاه را نیز در بندِ نقاشی و تصویر کند. آن هم در جغرافیایی محدود و غیر عربی و البته با توصیفاتی به غایت موجز و ابتدایی و بدون ذکر تفصیلی اقسام گونه‌ها و زیرگونه‌ها! 🔹 به همین دلیل، شناختِ برخی مفرداتِ گیاهی و معدنی و تفکیک دقیق آن از انواع زیرگونه‌ها در دوره معاصر، با پیچیدگی‌هایی همراه است که ما را با چالشی جدی در فهم و تطبیق برخی مفردات حدیثی مواجه می‌کند. (به طور مثال: تطبیق قطعی «بادرنجبویه» بر گونه گیاهی melissa officinalis و یا تطبیق سنگِ سرمهِ «اِثمد»، بر یکی از انواعِ کانیِ «گالن» یا «آنتی‌موآن» یا «کرومیت»!) 🔸 قدیمی‌ترین مرقومه ایرانی، که حاوی توصیفاتِ ریخت‌شناسی اندامِ گیاهان است، کتاب «النبات» دینوری (قرن 3) است. بعد از آن محمدِ بن زکریایِ رازی با «الحاوی»، جدی‌ترین اثر در این رویکردِ توصیفی محسوب می‌شود. نیز می‌توان اشارَتَک‌هایی را هم در «فردوس الحکمه» علی بن سهل طبری و برخی آثار قدیمی‌تر صید کرد، اما این اشارَتَک‌هایِ صیدیِ به غایت موجز، به رفویِ پارگی‌ِ شناختِ ما در ریخت‌شناسی اندام گیاهان کمکی نمی‌کند که نمی‌کند! (نک: مقاله تاریخ شناسی اندام برگ، سرتاسر متن) 🔹 باری! حُکماً انبوهی از مفردات گیاهی و معدنی هم، به دلیل شهرت و کاربرد عمومی‌شان، تمایز آشکاری با دیگر رُقبا دا‌شته و قابلِ شناساییِ دقیق هستند. این نیز مرهونِ میراث‌داری اطباء و انتقال سینه به سینه این اطلاعات به نسل‌های بعد بوده است. از قضاء به پشتوانه همین شناختِ فراگیر بوده که حکمایی چون شیخ رئیس و محمد بن زکریای رازی، خود را از توصیف ریخت‌شناسانه بسیاری از مفردات پرکاربرد بی‌نیاز دیده و در موارد متعددی ذیل بیان ماهیتِ گیاهان، تنها به تعبیر «مَعروف» اکتفا کرده‌اند. (مثال: نک: قانون، ج2، ص 122: «ريحان‏، الماهية: نبت معروف ذو صنفين.» - و یا مجلسی ذیل بیان مفرده «صبر» در بحار، ج 58، ص 148: «...الصبر من الأدوية المشهورة للعين عند الأطباء أكلا و كحلا...») 🔸 در نهایت، آنچه امروزه در قوطی عطاران با نام و نشان برخی احادیث عرضه می‌شود، محتاجِ مثقالی احتیاط و تامل بیشتر است! صد البته نیز، تردیدهایی که برخی ابجدخوانانِ حدیث و طب، در مفردات مشهور و مشخصی چون «الحبة السوداء»، «حرمل» و... تَراویده‌اند، روا نبوده و از ثری تا ثریا با حقیقت فاصله دارد. توصیه می‌شود به جای قالب کردن انواع ماشک و شِنگ و قره‌ماش، تلفظِ صحیحِ «هِندِباء» را مشق کنند، سودای کشف و اکتشاف مفردات اصیل روایی، پیش‌کش! ✍️ علی امیری — 19 شوال 1444 🆔 @ali_amiry_ir 🌐 http://ali-amiry.ir/234

. ◀️ انجام عمل جراحی زیبایی جایز نیست. ✍️ علی جهانیان - مهدی اخلاصی 🔹 دانلود مقاله از سایت طبنا: 🌐http://tebona.ir/1760 •┈┈┈┈┈••✾••┈┈┈┈┈• 🔰 انجام عمل جراحی زیبایی محض بعد از داخل شدن وقت نماز جایز نیست و شخص مرتکب معصیت شده است. در عمل جراحی زیبایی محض تا زمان بهبودی کامل شخص ناگزیر است که از به کار بردن آب پرهیز نماید، در نتیجه برای انجام اعمال عبادی همچون نماز با مشکل مواجه خواهد شد. ◀️ در این نوشتار با کمک گرفتن از مسئله «دور ریختن آب در دسترس و تیمم برای نماز» این نتیجه به دست آمد که انتقال از طهارت مائیه به ترابیه اختیاری نبوده و تنها در موارد اضطرار جایز است، بنابراین، مکلف نمیتواند دست به اقدامی بزند که فرایند آن خدشه وارد کردن به مقدمات اعمال عبادی وی است. ◀️ براین اساس، انجام عمل جراحی زیبایی محض بعد از داخل شدن وقت نماز جایز نبوده و در صورت اقدام به جراحی علاوه بر آن که شخص مرتکب معصیت شده، لازم است که نماز خود را با تیمم به جای آورد و این نماز مجزی بوده و نیازی به اعاده و قضا نیست. 🌐http://tebona.ir/1760 •┈┈┈┈┈┈┈••✾••┈┈┈┈┈┈┈• ⏮ موسسه طِبُنا در ایتا و تلگرام: 🌐@tebona

◀️ انجام عمل جراحی زیبایی جایز نیست ✍️ علی جهانیان - مهدی اخلاصی 🔹 دانلود مقاله از سایت طبنا: 🌐http://tebona.ir/1760

. ◀️ بررسی مواجهه معصومان (ع) با طبیب ✍️ کامران اویسی، استادیار گروه معارف قرآن و حدیث و محمد امین مدهوشی مزرعی طلبه سطح چهار 🔹 دانلود مقاله از سایت طبنا: 🌐http://tebona.ir/1775 •┈┈┈┈┈••✾••┈┈┈┈┈• 🔰 با توجّه به جایگاه علمی معصومین ع و عصمت و دوری ایشان از خطا و اشتباه نسبت به هر چیز از جمله دانش طبّ، پژوهش حاضر به بررسی گونه های مواجهه معصومان(ع) با اطباء می پردازد. ◀️ یافته های این پژوهش نشان می دهد با توجه به مقامات و فضایل و علم ویژه معصومان(ع)، مواجهه آنان با طبیب فقط به شکل مراجعه نبوده بلکه یا تأیید اصل بهره‌مندی از طبّ است یا تأیید عملکرد یک طبیب خاص یا جنبه تعلیمی داشته است که از لحاظ فنّی یا دینی به طبیب یا اطرافیان مطالبی را آموزش دهند. ◀️ حتّی گاهی این تعلیم به شکل تنبّه به نقص دانش طبّ بشری و خطاپذیری عمل طبیبان و استقلالی نبودن نقش آنها در معالجه از سوی معصومان(ع) نشان داده میشود و گاهی بدون نگاه سلبی به دانش طبّ بشر غیر معصوم و صرفاً برای نشان دادن جلوه کرامت معصومان (ع) و برتری علم آنها نسبت به دیگر آحاد بشر است. ◀️ ادلّه این مواجهه، تبلیغ و جذب پزشک به دین، الگوسازی از معصومان(ع) در مواجهه رجوعی به طبیب برای بهره مندی دیگران از آن در زندگی با مسلّم گرفتن جواز رجوع به پزشک، مبارزه با غلو با استفاده از نشان دادن بیمار شدن معصومان(ع)، عمل معصومان(ع) بر اساس ظاهر و نه علم لدنی - جز در برخی موارد - است. 🌐http://tebona.ir/1775 •┈┈┈┈┈┈┈••✾••┈┈┈┈┈┈┈• ⏮ موسسه طِبُنا در ایتا و تلگرام: 🌐@tebona

. ◀️ بررسی مواجهه معصومان (ع) با طبیب ✍️ کامران اویسی، استادیار گروه معارف قرآن و حدیث و محمد امین مدهوشی مزرعی طلبه سطح چهار 🔹 دانلود مقاله از سایت طبنا: 🌐http://tebona.ir/1775

. ◀️ افزایش سقط جنین، متقاضیان تغییر جنسیت و اهدای عضو نسبت به سال‌های گذشته! 🌐@tebona •┈┈┈┈┈┈┈••✾••┈┈┈┈┈┈┈• 1️⃣ افزایش 5 درصدی شاخص اهدای عضو در ایران! 🔸 فانا: امیرحسام علیرضایی رئیس مرکز مدیریت پیوند وزارت بهداشت: ارتقای شاخص اهدای عضو (PMP) در کشور از ۷/۸ در هر یک میلیون نفر در ۱۳۹۹ به ۱۲/۲ در ۱۴۰۱ رسیده. در ۱۳۹۹ تعداد اهدای عضو در کشور ۶۴۵ مورد بود که در ۱۴۰۰ به ۹۲۸ مورد رسید و در ۱۴۰۱ به ۱۰۱۶ مورد ارتقا یافت. (منبع: https://www.daroovasalamat.ir/fa/doc/news/48939) 2️⃣ افزایش ۸ درصدی متقاضیان تغییر جنسیت در ایران! 🔸فانا: عباس مسجدی آرانی رئیس سازمان پزشکی قانونی کشور گفت: در ۱۴۰۱ در مجموع ٨٧٣ نفر برای تغییر جنسیت و معاینه اولیه روانی ملال جنسی به پزشکی قانونی مراجعه کردند که از این تعداد ۶١١ نفر خواستار تغییر جنسیت از زن به مرد و ٢۶٢ نفر خواستار تغییر جنسیت از مرد به زن بودند. این آمار در مقایسه با ۱۴۰۰ که شمار متقاضیان ۸۰۸ مورد بود، ۸% افزایش یافت. متاسفانه یکی از دلایل افزایش این آمار افسارگسیختگی است که در فضای مجازی وجود دارد 3️⃣ افزایش ۱.۳ درصدی سقط جنین قانونی! 🔸فانا: عباس مسجدی آرانی رئیس سازمان پزشکی قانونی کشور گفت: در مورد سقط‌های درمانی باید بگویم که در سال ۱۴۰۱ مجموعا حدود ۱۲ هزار پرونده به پزشکی قانونی ارجاع شد که ۸۸۶۳ مورد مجوز سقط صادر شد. این آمار در مقایسه با سال ۱۴۰۰ که تعداد مجوزها ۸۷۵۰ مورد بود در حدود ۱.۳ درصد افزایش داشته است. (منبع: www.daroovasalamat.ir/fa/doc/news/48937) •┈┈┈┈┈┈┈••✾••┈┈┈┈┈┈┈• ⏮ موسسه طِبُنا در ایتا و تلگرام: 🌐@tebona

🔰 سطح علمی مرحوم حسن‌زاده آملی (ره) در ریاضیات، هندسه و نجوم! ✍️ برگرفته از سایت فکت‌نامه 🌐@tebona •┈┈┈┈┈┈┈••✾••┈┈┈┈┈┈┈• 1️⃣ سال‌ها است شایعاتی درباره دانش ریاضی و نجوم مرحوم حسن حسن‌زاده آملی، در حد حل مسائل پیچیده ریاضی و دانش بالای نجومی مطرح و منتشر می‌شود. بسیاری از طلاب فعال در حوزه علم طب هم، با مبنا قرار دادن نظریات نجومی یونان‌باستان و تاسی به نام بزرگانی چون ایشان، وارد وادی تنجیم طبی و تنجیم درمانی شده‌اند. بد نیست نگاهی به سطح علمی ایشان در هندسه، ریاضی و نجوم داشته باشیم: 2️⃣ مرحوم حسن‌زاده آملی در یک دوره سه ساله، کتاب «اُکَر» اثر «منلائوس اسکندرانی» را ارائه داده‌ است. این کتاب درباره روش‌های هندسه اقلیدسی روی کره است به کمک حل مسائل نجومی بر مبنای نظریه بطلمیوسی (زمین مرکزی) می‌آید. کتاب حدود ۲ هزار سال پیش نوشته و در قرون اولیه پس از اسلام به عربی ترجمه شده‌است. 3️⃣ ایشان «تصحیح و تعلیق تحریری» بر دو اثر ثاوذوسیوس «اُکَر» و «مساکن» دارد که بیش از ۲هزار سال پیش، تعمیم سه بعدی هندسه اقلیدسی کروی را ارائه داده‌ است. همچنین رساله‌هایی درباره زیج الغ‌بیگ، وقت نماز و قبله و صبح و شفق دارد. 🌐@tebona 4️⃣ بنابراین آنچه حسن زاده آملی در حوزه ریاضیات و نجوم تدریس می‌کرده و در آن تبحر داشته، «هندسه اقلیدسی» و «نجوم کلاسیک» است. در آموزش مقدماتی مدرن، آموزش هندسه اقلیدسی را از سال اول ابتدایی تا سال‌های پایانی دبیرستان ادامه می‌دهند. در بعضی رشته‌ها هندسه تحلیلی (دکارتی) را هم در سال‌های پایان دبیرستان آموزش می‌دهند که بعد از دوران رنسانس تدوین شده‌است و در آموزش‌های حوزوی قدیم چنین چیزی نیست. منابع دانش حوزوی از هندسه اقلیدسی هم به دوران پیش از میلاد بر می‌گردد. 5️⃣ در آموزش مقدماتی مدرن، نجوم کلاسیک و نظریه‌های زمین مرکزی (بطلمیوسی) منسوخ شده‌اند. اصول کلی کیهان‌شناسی را از علوم تجربی سال‌های ابتدایی آموزش داده و در سال‌های میانی دبیرستان، فیزیک نیوتون آموزش می‌دهند که مبنای مکانیک تحلیلی است و بعد از دوران رنسانس تدوین شده‌است. هرچند علاقه‌مندان به رصد آسمان یا عکاسی نجومی، برای آشنایی با آسمان شب، از دید ناظر زمینی آموزش می‌بینند. اما این حوزه‌ها در دسته «نجوم آماتوری» قرار دارند. البته برای اموری مانند تعیین قبله، زمان اذان، تقویم قمری و … کاربرد دارند. 6️⃣ حسن زاده آملی نویسنده کتاب «دروس هیئت و دیگر رشته های ریاضی» است که در حوزه‌ها تدریس می‌شود. محتوای این کتاب البته ارتباطی با ریاضیات و نجوم مدرن ندارد. در واقع آنچه او و در آن تبحر داشته، «هندسه اقلیدسی» و «نجوم کلاسیک» در حد چیزی است که در مدارس تدریس می‌شود. بنابراین آنچه در حوزه توسط «علامه حسن حسن زاده آملی» تحت عنوان ریاضیات و هیات تدریس می‌شده، با کیفیتی بهتر (حداقل روی کاغذ به رایگان) در تحصیلات مقدماتی دبستان و دبیرستان در دسترس عموم شهروندان است. •┈┈┈┈┈┈┈••✾••┈┈┈┈┈┈┈• ⏮ موسسه طِبُنا: 🌐@tebona

. ◀️ سندسازی‌های کتاب طب الأئمة ✍️ استاد عمیدرضا اکبری 🔹 دانلود مقاله از سایت طبنا: 🌐http://tebona.ir/1784 •┈┈┈┈┈••✾••┈┈┈┈┈• 1️⃣ «کتاب «طب‌الأئمة» به عبد‌الله و حسین، فرزندان بسطام منسوب است. عموم راویان صدر اسانید، همچون خود آن دو ناشناخته‌اند. فرزندان بسطام در اسانید کتاب، بیشتر واسطه روایت از طریقی خاص فرض شده‌اند. 2️⃣ این ابهام پیش رو است که حدود و ریشه این ضعف‌ها چیست؟ با بررسی مقایسه‌ای اسانید گوناگون کتاب و مشابه‌یابی آن‌ها در دیگر منابع، معلوم می‌شود نام‌های ابتدای بیشترِ اسانید، ساختگی و کاملاً بی‌ضابطه است و تنها نام تعداد انگشت‌شماری از مشایخ صدر اسناد، واقعی است. 3️⃣ البته، شواهدی از تعویض در ادامه هر دو دسته از اسناد در دست است. سندسازیِ تعویضیِ ضابطه‌مند در کتاب، شاخصه‌هایی متفاوت با سندسازی بی‌ضابطه در ابتدای اسناد دارد و این دو نوع سندسازی عمومی در دو مرحله صورت گرفته است. 4️⃣ از میان چند شیخ شناخته‌شده در صدر اسناد، بیشترشان از غالیان هستند و در طبقات متقدم‌تر اسناد کتاب هم شواهد توجه مؤلف به سرانِ خطابیه مانند: ابوالخطاب، ابن‌مهران و شریعی بسیار است و هم شاخصه‌های اختصاصی اسانیدِ غالیانِ خطابی فراوان به چشم ‌می‌خورد. البته، مؤلف از برخی دفاتر حدیثی امامیه نیز به صورت وجاده‌ای بهره برده است. 5️⃣ مؤلف کتاب و تحریف‌گر اسناد به صورت قطعی شناخته نشده است، ولی رجال، الگوهای سندسازی، توصیفات اختصاصی اسناد و تحریفات آن در «طب‌الأئمة» تناسب بسیار بالایی با کتاب نصیری «الهدایة» خصیبی دارد. 🌐http://tebona.ir/1784 •┈┈┈┈┈••✾••┈┈┈┈┈┈• ⏮ موسسه طِبُنا: 🌐@tebona

🔰 در بخش نتیجه گیری این مقاله آمده: 1️⃣ در حـدود ۸۷ درصـد از اسـانید طب الائمه، واسـطه مؤلـف تـا پاره‌سـندهای ثابـت در انتهـای اسـانید، رجالـی ناشـناس و متغیـر هسـتند کـه نامشـان در هیـچ جایـی از دیگـر منابـع و حتـی طب الائمه تکــرار نمیشــود. بنابــر قرائنــی، گفتــه مستند نشــده انصــاری دربــاره جعلی بــودن اکثــر رجــال ابتــدای اســناد درســت اســت. ایــن اســناد در واقــع ناقــص بوده انــد و کســی بــا نام هــای ســاختگی تکمیلشــان کــرده و تعابیــر حاکــی از ارســال را نیــز حــذف کــرده اســت. 2️⃣ اسـانید از کتـاب الگوهـای خاصـی دارد، و تعـداد کمـی از مشـایخ ابتـدای اسـناد رجالـی واقعـی هسـتند کـه بیشترشـان ارتبـاط عمیقـی بـا غالیـان دارنـد. ضعـف شـدید اسـناد کتـاب، وجـود راویـان اختصاصـی غـلات در اسـناد ماننـد برسـی، ارمنـی، جابربن‌حیـان، نـام جعلـی عبدالله بن ســنان زاهــری و ... یــا ســران آنــان ماننــد ابوالخطــاب، شــریعی و ابن مهــران و بعضـی از عقایـد مختـص غـلات حاکـی از تعلـق مؤلـف بـه جریانـی غالـی اسـت، و میتـوان بــر خطابی بــودن مؤلــف شــواهدی اقامــه کــرد. البتــه مؤلــف از دفاتــر حدیثــی امامیــه نیــز بــا وجـاده بهـره بـرده اسـت. 🌐@tebona 3️⃣ دلایلـی حاکـی از آن اسـت کـه هماننـد اسـناد بی‌ضابطـه، در اسـناد بـا اوایـل ضابطه‌منـد هــم سندســازی نیــز صــورت گرفتــه، ولــی برخــلاف جعــل مضطــرب بی‌ضابطــه، روشمنــد، و متکــی بــه تعویــض اســناد اســت. تفــاوت بســیار شــدید دو نــوع سندســازی و بــه تعبیــری چند لایگــی جعلهــا، احتمــال تکمیــل چند مرحلــه ای اســناد را تقویــت میکنــد. 4️⃣ نام فرزنــدان بســطام در هیــچ منبــع تاریخــی جــز در نســخه طب الائمه و گزارشــی از ابن عیــاش کــه شــواهد جعــل در کاربردهایــش وجــود دارد، یافــت نشــد. البتــه، گــزارش ابن عیــاش میتوانــد وابســته بــه همیــن نســخه باشــد، و وجــود خارجــی چنیــن مؤلفانــی جــای تردیــد دارد. چــه در نســخه کتــاب نیــز فرزنــدان بســطام بیشــتر واســطه روایــت از محمــد بــن خلـف از وشـاء فـرض شـده اند. تنهـا ممکـن اسـت مؤلـف نخسـتین - و نـه لزومـا تکمیل کننده اســناد بی‌ضابطــه- بــا برخــی از مشــایخ واقعــی صــدر اســناد مرتبــط باشــد، کــه آنهــا هــم عموما از غالیــان و نــه امامیــان بوده انــد. 🌐@tebona 5️⃣ بـا دسترسـی های محـدود بـه منابـع غـلات شـواهدی از اشـتراکات گسـترده طب الائمه و الهدایــة خصیبــی در مشــایخ، الگوهــای سندســازی و نیــز برخــی اغــلاط، توضیحــات و اصطالحــات ســندی و حتــی دو مرحلــه ای بــودن سندســازی ها و تألیــف هــر دو کتــاب یافــت شد. ✅ گرچــه در ظاهــر اســناد طب الائمه مؤلــف متأثــر از طیــف غالیــان مخمســی بخش هــای شــمال ایــران بــوده اســت، ولــی ارتبــاط او بــا خصیبــی شــواهد محکمتــری دارد. تکمیل کننــده اســناد بی‌ضابطــه نیــز شــاید خــود مؤلــف بــوده کــه دورهای متأخرتــر از تألیــف نخســتین، بــه تکمیـل اسـناد پرداختـه و شـاید غیـر او باشـد و بـه هرحـال ماننـد خصیبـی علایقی چـون زیـادی مشــایخ و متصــل نمایانــدن اســناد داشــته، ولــی در سندســازی بیضابطــه از نــام غالیــان کمتــر بهـره بـرده اسـت. 🌐http://tebona.ir/1784 •┈┈┈┈┈••✾••┈┈┈┈┈┈• ⏮ موسسه طِبُنا در ایتا و تلگرام: 🌐@tebona