🔸دینداری سیاسی مردم ایران توانست مانع از وقوع یک بحران سیاسی و امنیتی بنیادین در کشور شود.
🔹در تبلیغات دشمنان، سالها از چیزی به نام اسلام سیاسی نام آورده میشد که به معنی همین اسلامی است که توانسته در ایران با تشکیل حکومت، دستگاههای گوناگون، نظامهای اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، نظامی و غیره، یک هویّت دینی و اسلامی را برای یک ملّت تحت یک پرچم واحد ایجاد کند. این تبلیغات، مردم را بازیچه جریان خاص معرفی میکرد که توانسته بود با ترویج دین دولتی، منافع خودش را از جیب مردم استیفا کرده و در مقابل، عایدی برای آنها نداشته باشد.
🔹اما جنگ اخیر میان ایران و آمریکا، همچون یک آزمایشگاه واقعی، نشان داد که اتفاقاً اسلام سیاسی به معنای واقعی کلمه، کارآمدترین صورت دینداری در میدان مقابله با مستکبران جهانی است که میتواند در عین حفظ منافع مردم در مقابل دشمنان اسلام و انسانیت نیز نقشآفرینی موثرداشته باشد. حقیقت این است که آنچه در جنگ اخیر، مردم را به صحنه نقشآفرینی مؤثر در حوزههای متنوع وارد کرد، اجبار حاکمیت یا صرفاً احساسات ملی نبود، بلکه اعتقاد به جهاد و دفاع از کیان و ارزشهای اسلامی و ایستادگی در برابر ظلم و مستکبر بود که مستقیماً از اسلام سیاسیِ انقلابی مایه میگرفت.
🔹دشمن با ترکیبی از عملیات نظامی، آشوبهای خیابانی و جنگ شناختی، سعی در ایجاد فروپاشی در انسجام داخلی کشور داشت تا به هدف بلعیدن و تجزیه ایران دست پیدا کند. اما تجربه ثابت کرد که نسخه اسلام سیاسی و ولایتفقیه، توانست به عنوان یک گفتمان زنده و پاسخگو برای همه بحرانهای سیاسی، امنیتی و هویتی جامعه و نخ تسبیح و حدت ملی ایرانیان عمل کند و همچون سپری، ذهنها و قلبها را از تردید مصون داشته و با به صحنه آوردن مردم، اجازه ندهد که کشور دچار بحران سیاسی و امنیتی بنیادین شود.
🔹در واقع این اتفاقات ثابت کرد که آنچه روزی سوءاستفاده سیاست از دین نامیده میشد، در واقع سرمایهای عظیم برای صیانت از تمامیت ارضی، هویت ملی و جان و مال جامعه است. در صحنه بینالملل و در میان مسلمانان و آزادگان جهان نیز، ایستادگی مثالزدنی مردم ایران با تکیه بر انقلاب اسلامی، نسخهای کارآمد و مستحکم از دینداری در اسلام را به تصویر کشید که گمشده بسیاری از مسلمانان جهان در سالهای اخیر و مرحمی بر زخم جنایات دشمن بر پیکره جهان اسلام در مسئله فلسطین بود.
https://eitaa.com/tiyaam_cs
🔸تنها آیینهای جمعی توان امیدبخشی، اراده آفرینی، حیاتبخشی و حماسهسازی در ایران را دارد.
🔹مناسک و آیینها در ایران زنده و بالندهاند؛ از روح عمیق شیعی و اسلامی نشئت میگیرند و بهحسب شرائط، خود را نو میکنند. این نوبهنو شوندگی توأم با تغذیه از روح و اصل معانی دینی، قوت فرهنگ دینی ایرانیان را نشان میدهد. در جنگ تحمیلی هشتساله دیدیم که چگونه نواهای حماسی-شیعی و روضههای شبهای عملیات و حتی موسیقیهای انقلابی-حتی از قبل از انقلاب و بعد در میانه جنگ- چگونه مردم را به میدان جهاد و شهادت، و پاسداری از یاد و خاطره شهدا میکشاند.
🔹این فقط یک برهه بود. بعدها این روند ادامه پیدا کرد و در حوادث گوناگون هماهنگی مناسک با حوادث بارها مشاهده شد. در نمونه اربعین که خود یک حادثه تمدنی است عملاً مناسک و معانی شیعی بازآفرینی شدند و دریایی از اخلاص و خدمت بر محوریت حضرت سیدالشهدا (ع) آفریدند؛ حول آن نیز فناوریهای اجتماعیای چون موکب و موکبداری بازتولید و گسترده شد همانطور که انواع نواها و موسیقیهای مذهبی در هیآت برآمد.
🔹اکنون نیز در میانه کارزار با دشمنان، مناسک خیابانی علاوه بر ایجاد انتظام خاص خود که یک انتظام غیر بروکراتیک و غیرسازمانی به معنای معهود اداری آن است، اراده میآفریند؛ زیرا هر فرد، خود را درون جمعی عازم و قاصد مییابد. حضور جمعیت انبوهی که با تکبیر و توکل به برترین قدرت، به میدان مبارزه با بدترین دشمنان حق، گام نهاده، امید و حیات و حماسه خلق میکنند. اکنون در بستر خیابانها و میادین سراسر ایران، دیدن رقص زیبای پرچم کشور در دست هزاران نفر در اطراف خود، حالتی از ابتهاج و نشاط و اراده خلق میکند؛ امروز هر تکانه پرچم، به معنای ایستادگی و حرکت است.
https://eitaa.com/tiyaam_cs
🔸حضور پررنگ اجتماعی بانوان در خیابان به معنای باز تولید دین زیسته در جامعه ایران است.
🔹زنان در خانواده ایرانی عموماً نقش حافظ و راوی دین در خانواده را دارند و دینداری خانواده حول نحوه دین ورزی آنها و روایتی است که آنها از دینداری ارائه میدهند. با جنگ تحمیلی سوم، زنان اصلیترین محرک حضور خانوادهها در خیابان بودند و خود نیز بسیار بیشتر از مردان در خیابانها حاضر شدند؛ لذا عملاً با آغاز جنگ تحمیلی سوم تاکنون، سلوک روزمره مردم حاضر در خیابان دچار تغییرات جدی شده است.
🔹 اما آن نیروی پشتیبانی که سبب شده است دین روزمره مردم در سلوک جدید خیابانی بازتولید شود و زیسته متفاوتی برای خانوادههای ایرانی شکل بگیرد، به خوانشی بازمیگردد که زنان از رابطه دین و سیاست داشته و به آن جامه عمل میپوشانند؛ بنابراین آنچه امروز حضور مردمی در خیابانها خوانده میشود، مناسک بازتولید شده دینی است که خوانش اسلام سیاسی آنها را ایجاد کرده و سبب شده تا زنان، حوزه جدیدی از کنشگری را برای خود کشف کنند و روحیه جمعی ملت ایران را ارتقا دهند.
🔹 توجه به این مسئله بسیار مهم است که ظرفیت دینداری ایرانیان بهگونهای است که میتواند متناسب با حوادث رخداده، روند روزمره خود را بازسازی کرده و زیسته جدیدی را خلق کند که بتواند در جهت حفظ و پاسداری امنیت کشور، عمل کند. این نحوه از دینداری، نشان میدهد که زنان در حفظ و ترویج دینداری در جامعه، نقشی پیشران دارند و میتوانند در عرصه اجتماعی، بسیار فعال عمل کنند.
https://eitaa.com/tiyaam_cs
🔸حضور خانوادگی مردم در خیابان نشان داد ماهیت دینداری در ایران خانوادهمحور است و فردی نشده است.
🔹در زمانی که کشور ما مورد تهاجم دشمن قرار گرفت، واکنش مردم تنها در قالب حضور فردی شکل نگرفت؛ بلکه خانوادهها بهصورت کامل وارد میدان پشتیبانی اجتماعی شدند. امروز مادران، پدران، کودکان و جوانان، همگی در کنار هم در خیابانها حاضر میشوند تا حمایت خود را از کشور و مدافعانش اعلام کنند. این نوع حضور، تنها یک رفتار اجتماعی نیست؛ بلکه آینهای است که ماهیت دینداری در چنین جامعهای را آشکار میسازد.
🔹در این شرایط، دینداری امری فردی و محدود به تجربه شخصی نیست، بلکه در بطن خانواده ریشه دارد. وقتی یک خانواده در لحظات تهدید در کنار هم میایستند، نشان میدهد که رابطه آنها با دین نه صرفاً یک انتخاب فردی، بلکه یک «فرهنگ مشترک» و «هویت جمعی» است. مادرانی که فرزندان را همراه خود میآورند، در واقع پیام میدهند که ارزشهای معنوی و باورهای دینی در این جامعه نسلی و خانوادگی منتقل میشود، نه صرفاً از مسیر انتخاب فردی.
🔹 این حضور خانوادگی در خیابان، تبدیل به نمادی از یک دینداری اجتماعی شده است؛ دینی که نه در گوشهنشینی فردی، بلکه در کنار هم بودن، همدلی و دفاع مشترک معنا پیدا میکند. از نگاه تحلیلی، وقتی خانوادهها در حساسترین لحظات کنار هم ظاهر میشوند، روشن میشود که ساختار معنوی جامعه بر پایه «خانواده» استوار است؛ خانوادهای که هم پشتیبان هویت دینی است و هم ستون مقاومت ملی. هر قدم خانوادگی در خیابان، نشان میدهد که ایمان در جامعه ایرانی یک تجربه جمعی و خانوادگی است.
https://eitaa.com/tiyaam_cs
🔸رفتار جمعی مردم ایران در جنگ نشان داد پیمایشهای سنجش دینداری توانایی بازنمایی واقعیت دینداری جامعه ایران را ندارد.
🔹در سالهای اخیر، پیمایشهای افکار عمومی و سنجش دینداری در ایران، تصویری از افول و کاهش التزام دینی در جامعه ایران ترسیم کردهاند؛ اما آنچه در جنگ اخیر رخ داد، صحنه حضور ایمانی و دینداری مردم بود که در واقع نارسایی این پیمایشها را برملا کرد. در این پیمایشها، بسیاری از پرسشنامهها بهدلیل طراحی غیربومی، بیتوجهی به لایههای هویتی دینداری ایرانی و اتکا به سنجه های بعضاً ناکارآمد و محدود، از درکِ واقعیت هویت ایمانی و دینداری مردم عاجز بودند.
🔹 افزون بر این، سوگیریهای تحقیقیِ برخی افراد یا جریانهای داخلی و نیز پروژههای خصمانه دشمن در قالبِ جنگِ شناختی و انگارهسازیِ وارونه، همگی در خدمت ارائه آمارهایی ناامیدکننده و غیرواقعی در این موضوع بوده که رهبر شهید انقلاب نیز بارها در مقابل نتایج این پیمایش ها، مطالبی در موضوع دینداری جامعه ایران مطرح فرموده بودند.
🔹امروزه پس از دفاع مقدس سوم، رفتار جمعی مردم ایران در دلِ بحران جنگ و تقابل سخت و نرم دشمن، تصویری دیگر از واقعیت دینداری مردم ایران را به نمایش گذاشت. میدانِ نبرد شاهد استغاثههای دستهجمعی مردم به امام زمان (عج)، فداکاریِ مردم از هر قشر و طبقه و سن و جنسیت در خطوط مقدم نظامی و خیابان بود که با اتکا به هویت دینی و ملی خود و ارزشهای اسلامی نظیر جهاد و دفاع از وطن و ناموس و مقابله با مستکبر و متجاوز به صحنه آمده بودند.
🔹صحنههایی از جانفشانی و شهادتطلبیِ داوطلبانه رقم خورد که با منطق پرسشنامه ها و شاخص های سنجش، قابل توضیح و تفسیر نبود. در واقع این کنشها، پاسخی عملی به تمام آن نمودارها و شاخص های افولسنج و ناکارآمد بود. حقیقت این است که مردم در سایه جمهوری اسلامی و گام اول انقلاب، رشد چشمگیر دینی و معنوی را پشت سر گذاشتهاند که در مقایسه با ابتدای انقلاب اسلامی، تفاوت معناداری پیدا کرده است.
🔹 این مهم در حالی بود که سخت ترین و سهمگین ترین جنگ های رسانه ای و شناختی دشمن در طول این دهه ها، نسبت به مردم ایران اعمال شده است و اوج ظهور این معنویت و دینداری در جنگ اخیر به نمایش گذاشته شد. اکنون و بر مبنای این تجربه عظیم، ضروری است شاخصهای سنجش دینداری بهطور بنیادین اصلاح شوند و روایتهای واقعی میدان، جایگزینِ اعدادِ بعضا گمراهکننده شود و انگارهسازیهای باطلِ دشمن و جریانهای همسو، از دایره تحلیلهای اجتماعی بیرون رانده شود.
https://eitaa.com/tiyaam_cs
🔹فتنه (آزمایش) نخبگان!
رضا طراوت
🔻در شب تهدید به زدن زیرساخت تودۀ مردم خود را آماده کرده بودند ولو بلغ ما بلغ پای جنگ بایستند! امّا این ایمان هرچند ممدوح است، ایمانی است که در دلش کمی هم جهل دارد. همان دانایی که نخبگان را به شدّت هراسناک میکند که با خوردن زیرساختها و با لحاظ وضعیت نظامی، چگونه بجنگیم؟! مردم ما مبعوث شدند. توده در خیابان هستند امّا مردم فقط توده نیستند! نخبگان کجا هستند؟! نخبه در ظرف عقلانیت خود است و در خیابان هست و نیست! و این بودنی که در واقع نبودن است امروز مشکل ما است!
🔻مهمترین رهاورد مدرنیته برای بشریّت عقلانیت مدرن است. عقلانیتی که با تکیّه بر ظرفیت نامحدود انسان در تسخیر طبیعت و عالم ولو در قامت جامعه بشریّت را به سوی قلّههای علم و فناوری سوق داد. اعتقاد به الوهیت انسان مهمترین باور ایدئولوژیک دنیای مدرن است. باوری که میگوید حتّی خدا هم نمیتواند F35 را ببیند!
باور دومی که در ساخت عقلانیت مدرن به شدّت حاضر است، غیب گریزی است. غیب یا اساسا معنادار نیست یا اگر هم معنادار باشد در خدمت انسان مدرن است. این باور، باور مستقلی نیست بلکه زاییده باور اوّل است. برای پایداری اعتقاد به الوهیت انسان باید غیب که ساحتی فرا انسانی است نفی شود!
🔻عقلانیت مدرن به شدّت محاسبهگر است زیرا غیبگریز است و مشاهده مادّی همیشه میگوید که انسان و ظرفیتش محدود است! بنابراین عقلانیت مدرن برای پیشبرد توسعه که برپایۀ فکرِ بینهایتی انسان است چارهای جز خیالفروشی ندارد! ادبیات رؤیای آمریکایی یا رؤیای ایرانی که نادانسته زیاد تکرار میشود نتیجه همین است. در واقع توسعه در دوگانۀ متضاد محاسبهگری و بینهایتی راه خود را باز میکند! هرگاه محاسبهگری اوج پیدا میکند ترامپی پیدا میشود که با شکاندن قالبهای متداول محاسبهپذیری امکانهای نو را در توسعه الوهیت انسان مطرح میکند! در واقع تنظیمگری رؤیافروشی و محاسبهگری کار بسیار سختی است که هنر طرّاحان توسعه است.
🔻افسوس که نخبگان ایرانی محاسبهگری مدرن را خوب یاد گرفتهاند امّا بینهایتیاش را فراموش کردهاند. این نتیجه سالها تحقیر انسان شرقی در عقلانیت مدرن است. برای همین در ایدۀ بسیاری از نخبگان انقلابی و غیر انقلابی، بمب اتم نداشتن حماقت است! جنگیدن در شرایط ذخایر اندک موشکی حماقت است! جنگیدن در فردای خوردن زیرساختها حماقت است و قس علی هذا! عقل مدرن مؤمنین ما را هم مشرک کرده! با این تفاوت که حتّی در مشرک بودنمان هم کامل نیستیم. نه اعتماد به نفس انسان مدرن را یکسره داریم نه اعتماد به خدای انسان را!
این مسیر قلّه و آرمانشهرش آمریکا است، همان آمریکایی که بهشت روی زمین جهان مدرن است و اکنون ساکنانش از تضادّ درونی رنج میبرند. آنها با رؤیای آمریکای اوّل بزرگ شدهاند و امروز میبینند که آمریکا اوّل نیست!
🔻اکنون مظهر اعلای مدرنیته با ما وارد جنگ شده و همه نشانهها دالّ بر این است که در پسای این جنگ نظم جدیدی بر منطقه حاکم خواهد شد و دشمن تا یکسره کردن تکلیف ما دست نخواهد کشید و این آخرین امکانِ عقل مدرن در مهار ایرانِ انقلابی را مفت از دست نخواهد داد!
توسعه مدرن در سنّت الهی امداد (کلّ نمِّّد هؤلاء و هؤلاء) امکانپذیر است. ما اگر در سودای مقابله و شکست مدرنیته هستیم. ابتدا باید عقل مدرن را شکست دهیم.
تمدّن توحیدی محصول عقلانیت توحیدی غیبباور است، در تک تکِ آجرهای ساختمان جدید و الهی بشریت باید باور به غیب موج زند. نمیشود این بنای باشکوه را بخواهی بسازی امّا در دلِت انسان را پرستش کنی! محاسبهگریِ محض را ستایش و غیبباوران را مسخره کنی!
🔻غیب و نصرت غیبی محاسبهپذیر نیست. در سپاهیان طالوت هم کسی نمیدانست چگونه قرار است در برابر جالوت پیروز شوند! امّا با صبر و امید به نصرت الهی و ایمان به غیب و محاسبات غیرظاهری پیروز شدند. نصرت الهی گاهی در قامت اشتباه ظاهر میشود! مگر در عملیات فتحالمبین اشتباه مقدّمه پیروزی نشد؟! مهم این است که خالصانه و مؤمنانه در میدان باشی همین! اگر قرار باشد نصرت غیبی الهی هم فرموله شود و شما بدانی کِی و چگونه بهرهمند خواهی شد دیگر چه غیبی است؟! این ایمان الهی است که دقیقا در نقطه توکّل و تفویض بارور میشود!
🔻در این موقعیت تاریخی نخبگان باید تصمیم خود را بگیرند! یا با نیمی از عقل محاسبهگر مدرن، دنبال ایرانی مدرن بروند و ایران سوخته به ارمغان آورند! یا با آتش زدن عقل مدرن که گوساله سامریِ نخبگان ما است، در متن باور به غیب تدبیرگری را سرلوحه قرار خواهد گرفت! امّا ملّت مبعوث اجازه تسلیم نخواهد داد و در ادامۀ این نبرد تاریخساز یا نخبگان ما به تودۀ حاضر در خیابان میپیوندند یا تودۀ مبعوث شده در خیابان نخبگان خود را برخواهد کشید! این تضاد نمیتواند چندان ادامه یابد!
https://eitaa.com/tiyaam_cs