💠 چالش‌های ارتباطی روحانیت ✍ حبیب‌الله اسداللهی 🔸پانزده تا بیست سال پیش وقتی برای دوره‌‌های «آموزشی و تربیتی» به مدارس استان‌ها می‌رفتم، در بسیاری از شهرها تربیت دینی مردم به‌ویژه جوانان از عالمان دینی آن شهرها تأثیر می‌گرفت. تصویر عمومی از حوزویان، برگرفته از زهد، پارسایی و منش اخلاقی عالمان دینی بود که با آن‌ها سالیان طولانی و پیاپی تجربه زندگی داشتند. مردم برای شفای بیماران چشم امیدی هم به دعای آقای شهر داشتند. گرفتن عیدی کم و ناچیز روز غدیر از دست ایشان را با برکت می‌دانستد و خرج نمی‌کردند. خطبه عقد را باید آقا می‌خواند و با دعای ایشان زندگی‌ها دوام و قوام بیشتری داشت. دسته‌های عزاداری محرم و صفر برای عرض تسلیت به منزل عالم دیار می‌رفتند. هنگام نزاع و درگیری، طرفین دعوا امر ایشان را می‌پذیرفتند و اختلاف‌ها را کنار می‌گذاشتند. مردم احساس می‌کردند دژ و پناهگاه محکمی دارند. با همه وجود و با افتخار و بدون چشم‌داشت به او خدمت می‌کردند. در همیشه‌باز خانه و روی گشاده ایشان محل رفت‌و‌آمد و تسلی و طراوت خاطر مردم بود. مسجدش شلوغ‌ترین و سرزنده‌ترین مسجدها بود. بسیاری از سال‌خوردگان و میان‌سالان چنین تجربه‌های شیرینی را به یاد دارند. سید عبدالعلی آیت‌اللهی در لارستان، شیخ محمدعلی ناصری در اصفهان، میرزا احمد دشتی در بوشهر، سید کرامت‌الله ملک‌حسینی در یاسوج، سید حسین خراسانی در کاشان، شیخ جواد بنابی در تبریز، سید جواد حیدری در یزد و افرادی دیگر در گوشه و کنار این مرز پر گهر، نام و یادی خوش و آشنا در هر شهر و دیاری دارند. 🔹مردم برکات روحانی وارسته و آثار عینی و عملی او را با همه وجود در زندگی خود می‌دیدند؛ اما این روزها که بحث از اعتماد مردم به روحانیت پیش می‌آید باید سری به شهرهایمان بزنیم و ببینیم اوضاع چگونه است. نوجوانان گذشته در خانه عالمان دین بزرگ می‌شدند یا دست‌کم تجربه رفت‌وآمد به خانه ایشان را داشته‌اند؛ اما به‌نظر می‌رسد در این دوران، تجربه زندگی با روحانیت به کم‌رنگی یا بی‌رنگی پیش می‌رود. روحانیت در اذهان نوجوانان و جوانان این زمانه، همان تصویر رسانه‌ای از آنان در مناصب حکومتی و کرسی‌های وعظ و خطابه و اعلام بیانیه است. محله‌های اختصاصی زندگی عالمان دینی مانند مجتمع استادان حوزه، مجتمع طلاب، به‌ویژه در شهر قم قدم‌به‌قدم زندگی آنان را از مردم سوا و جدا می‌کند. نوع اشتغالات اداری طلاب و تمرکز نداشتن بر مسجدداری و کمی ارتباط مستقیم با مردم نیز بر این فاصله می‌افزاید. شاید بخشی از این تغییرات به علت تحول در سبک زندگی جامعه باشد؛ اما گویا روحانیت نیز به این سرمایه بزرگ اجتماعی کم‌ رغبت و توجه شده است. درحالی‌که همواره عزت و اقتدار عالمان در پیوند مستقیم با مردم بوده است. 🔸یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های روحانیت امروزی، تقابل سنت و مدرنیته است. لباس روحانیت و آداب و تعلیمات زندگی آنان با فرهنگ دینی و سنت، پیوند عمیقی دارد؛ اما زندگی مدرن این نوع پایبندی‌ها را برنمی‌تابد. نمونه اینکه مرشد دینی برای حضور در بین مردم نمی‌داند با لباس اختصاصی وارد مراکز تفریحی (پارک‌ها، کنار دریا، شهربازی و ...)، فست‌فودی‌ها، فروشگاه‌های بزرگ و زنجیره‌ای، ورزشگاه‌ها و مانند آن‌ها شود یا نه؟ گاهی برخی روحانیون برای نشان‌دادن مردمی‌بودن خود در همه‌جا با لباس حوزوی حضور دارند. تا جایی که رفتارهای همراهانه‌ای مانند نشستن کنار تماشاچیان فوتبال، موتورسواری در شهرهایی غیر از قم، روپایی زدن با توپ، حضور در پیتزافروشی‌ها و کلوپ‌ها را انجام می‌دهند. شاید این سنخ کارها در برخی موارد برای مردم جالب یا غافلگیرکننده باشد؛ ولی این‌ها به معنای ارتباط عمیق با مردم نیست. جامعه احساس می‌کند نوعی از تصنع برای جلب‌توجه است. مردم هنوز از روحانیت، معنویت، زهد، دلسوزی و خدمت را می‌خواهند. 🔹ارتباط نسل جدید با روحانیون با توجه به‌شدت تغییرات زندگی امری پیچیده‌ است. نسل امروزی حال و حوصله شنیدن و اطاعت را ندارد. مردم و جوانان در دورانی، مقلد بودند و روحانیون مرجع؛ اما امروزه در کنار فتواها به اقناع نیاز دارند. کاری که از عهده ادبیات سنتی برنمی‌آید. حرف از زهد و دوری از ظواهر دنیا را نمی‌پذیرند. به آنچه برخی می‌گویند اعتماد ندارند؛ زیرا هر روز در رسانه‌های مختلف روحانیونی را در جایگاه‌های حکومتی می‌بینند که سوار بهترین ماشین‌ها می‌شوند و خانه‌های خاص دارند. روحانی مردمی در دسترس هم کم به چشم می‌بینند. ادامه متن 👇 🔗@tiyaam_cs

🔸حضور دانش‌آموختگان حوزوی در مدارس یا دیگر مراکز آموزشی نیز نتوانسته این مشکل را حل کند؛ زیرا این کار، موقتی و غیررسمی است و در قالب برنامه‌های فوق‌العاده شکل می‌گیرد و نمی‌‌تواند تجربه زیستی کاملی از زندگی یک نوجوان با روحانیت باشد. روحانیون مدارس در برنامه‌‌های مناسبتی سال می‌کوشند از لحاظ اقناعی به شبهات و سؤالات پاسخ دهند. آنان در برخی موارد موفق و در برخی هم ناموفق‌اند؛ اما چیزی که ارتباط وثیق نسل جدید را با روحانیت رقم می‌زند تجربه زندگی با آنان است که در محیط‌های زندگی مانند محله، مجتمع و ارتباط مستقیم با خانواده‌ها شکل می‌گیرد. این‌که امروزه روحانیت چگونه می‌تواند این نوع از پیچیدگی‌های ارتباطی را حل کند، به گفتگو و هم‌اندیشی بسیار نیاز دارد. ایتا | بله | سایت

🎞 اخلاق حرفه‌ای در ارائه گزارش‌های علمی 🎙علیرضا مومن (دکتری جامعه‌شناسی): قاعدتاً کسی که کارشناس است، اولاً که باید به این بُعدش توجه کند. وقتی من دارم گزارش می‌دهم، زاویهٔ کارشناسی خود را دقیق مشخص کنم. ثانیاً امین باشه یعنی آن چیزی که خودم می‌خواهم، گروهم می‌خواهد، حزبم می‌خواهد را قرار نیست به رئیس‌جمهور انتقال بدم؛ قرار است آن چیزی که واقعیت است را انتقال بدهم. 🔸گفتگویی پیرامون گزارش تهیه شده توسط آقای علی ربیعی، دستیار اجتماعی رئیس جمهور 📽شما می‌توانید فیلم کامل این گفتگو را در سایت تیام مشاهده بفرمایید ... #شناخت_جامعه #پژوهش_علمی #نقد_علمی ایتا | بله | سایت

▫️ ضعف‌ها و محدودیت‌های پیمایش‌های تلفنی و آنلاین در مطالعه مسائل فرهنگی و اجتماعی ایران 📝مرکز مطالعات فرهنگی تیام 🔹پیمایش یکی از مهم‌ترین ابزارهای شناخت افکار عمومی است؛ اما نتایج آن فقط زمانی می‌تواند تصویری معتبر از جامعه ارائه کند که میان «افراد پاسخ‌گو» و «جامعه‌ای که قرار است درباره آن داوری شود» فاصله‌ای کنترل‌شده وجود داشته باشد. در ایران، گسترش تلفن همراه، اینترنت و شبکه‌های اجتماعی، اجرای پیمایش‌های تلفنی و آنلاین را سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر کرده است؛ بااین‌حال، سهولت جمع‌آوری داده را نباید با اعتبار علمی آن یکسان دانست. یک پرسشنامه ممکن است در مدتی کوتاه هزاران پاسخ دریافت کند؛ اما تعداد زیاد پاسخ‌ها لزوماً به معنای معرف بودن نمونه، صحت پاسخ‌ها یا امکان تعمیم نتایج به کل جامعه نیست. مسئله اصلی در پیمایش نه‌فقط شمار پاسخ‌گویان، بلکه نحوه انتخاب آنان، میزان پوشش گروه‌های مختلف، احتمال عدم پاسخ و کیفیت سنجش نگرش‌های حساس است. 🔸برای ارزیابی پیمایش‌های تلفنی و آنلاین می‌توان از چارچوب «خطای کل پیمایش» استفاده کرد. در این چارچوب، اعتبار یک پیمایش حاصل کنترل مجموعه‌ای از خطاهاست: خطای پوشش، خطای نمونه‌گیری، خطای عدم پاسخ، خطای اندازه‌گیری، خطای پردازش و خطای ناشی از شیوه اجرای پیمایش. بر این اساس، حتی اگر حجم نمونه ازنظر آماری بزرگ باشد، وجود سوگیری در هر یک از این مراحل می‌تواند نتیجه نهایی را منحرف کند. به‌ویژه در مطالعه مسائل فرهنگی، اجتماعی و سیاسی، خطاها معمولاً فقط تصادفی نیستند، بلکه ممکن است جهت‌دار باشند؛ یعنی برخی گروه‌ها با احتمال بیشتری وارد نمونه شوند، برخی گروه‌ها بیشتر از پاسخ‌گویی خودداری کنند و بعضی پاسخ‌گویان نیز نظر واقعی خود را به‌طور کامل بیان نکنند. 🔻مهم‌ترین مسئله در پیمایش تلفنی، تعریف و کیفیت چارچوب نمونه‌گیری است. اگر نمونه صرفاً از شماره‌های تلفن ثابت انتخاب شود، افرادی که تلفن ثابت در دسترس ندارند، کمتر از آن استفاده می‌کنند یا بیشتر ساعات روز در منزل حضور ندارند، شانس کمتری برای ورود به نمونه خواهند داشت. چنین الگویی می‌تواند سهم گروه‌هایی مانند جوانان، افراد شاغل، خانوارهای دارای تحرک مکانی بالا و بخشی از جمعیت کم برخوردار را کاهش دهد. استفاده از تلفن همراه دامنه پوشش را افزایش می‌دهد، اما مسئله را به‌طور کامل حل نمی‌کند. مالکیت چند سیم‌کارت، سیم‌کارت‌های غیرفعال، واگذاری شماره به افراد دیگر، استفاده مشترک از تلفن و نبود ارتباط پایدار میان پیش‌شماره و محل سکونت فعلی، محاسبه احتمال انتخاب هر فرد را دشوار می‌کند؛ بنابراین، «فراگیری تلفن همراه» به‌خودی‌خود به معنای وجود یک چارچوب نمونه‌گیری کامل و برابر نیست. مشکل مهم دیگر در پیمایش تلفنی، عدم پاسخ است. تماس‌های تبلیغاتی، مزاحمت‌های تلفنی، تماس‌های مشکوک و بی‌اعتمادی به شماره‌های ناشناس سبب می‌شود بسیاری از افراد تماس را پاسخ ندهند یا پس از آگاهی از موضوع پژوهش، از ادامه مصاحبه خودداری کنند. اگر عدم پاسخ کاملاً تصادفی بود، می‌شد آن را عمدتاً با افزایش حجم نمونه جبران کرد؛ اما در عمل، احتمال پاسخ‌گویی با ویژگی‌هایی مانند سن، تحصیلات، شغل، میزان اعتماد اجتماعی، علاقه به موضوع، وقت آزاد و احساس امنیت در بیان نظر ارتباط دارد. درنتیجه، کسانی که حاضر به انجام مصاحبه تلفنی می‌شوند ممکن است از نظر نگرش‌ها و رفتارهای موردمطالعه با کسانی که پاسخ نمی‌دهند تفاوت داشته باشند. افزایش شمار تماس‌ها در چنین شرایطی الزاماً سوگیری را برطرف نمی‌کند و ممکن است فقط تعداد بیشتری از همان گروه‌های پاسخ‌گو را وارد نمونه کند. 🔗برای مطالعه ادامه این یادداشت کلیک کنید ... #پیمایش_تلفنی #پیمایش_آنلاین #سنجش_افکار_عمومی #جامعه_شناسی ایتا | بله | سایت

🎞 تله‌ی روش‌شناختی در تفسیر وضعیت ایران علیرضا مومن (دکتری جامعه‌شناسی): مفهوم مفاهیمی مثل اعتماد وابسته به جغرافیا، قومیت و بسترهای اجتماعی است. با دو یا سه سوال و بدون در نظر گرفتن بافت فرهنگی، نمی‌شود داده‌های به دست آمده را با آمارهای بین‌المللی مقایسه کرد. نتیجه چنین پیمایش‌های غیرعلمی چیزی جز سرخورده کردن و خسته کردن جامعه نیست. 🔸گفتگویی پیرامون گزارش تهیه شده توسط آقای علی ربیعی، دستیار اجتماعی رئیس جمهور 📽شما می‌توانید فیلم کامل این گفتگو را در سایت تیام مشاهده بفرمایید ... #شناخت_جامعه #پژوهش_علمی #نقد_علمی ایتا | بله | سایت