نقل‌های مروی از امام صادق (ع) دربارهٔ اهمیت دعا و تأثیر آن در دفع قضاء سوء @Al_Meearth

💠 وداع ماه مبارک رمضان الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ سَعْدَانَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي وَدَاعِ شَهْرِ رَمَضَانَ: اللَّهُمَّ إِنَّكَ قُلْتَ فِي كِتَابِكَ الْمُنْزَلِ: «شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ» وَ هَذَا شَهْرُ رَمَضَانَ وَ قَدْ تَصَرَّمَ فَأَسْأَلُكَ بِوَجْهِكَ الْكَرِيمِ وَ كَلِمَاتِكَ التَّامَّةِ إِنْ كَانَ بَقِيَ عَلَيَّ ذَنْبٌ لَمْ تَغْفِرْهُ لِي أَوْ تُرِيدُ أَنْ تُعَذِّبَنِي عَلَيْهِ أَوْ تُقَايِسَنِي بِهِ أَنْ يَطْلُعَ فَجْرُ هَذِهِ اللَّيْلَةِ أَوْ يَتَصَرَّمَ هَذَا الشَّهْرُ إِلَّا وَ قَدْ غَفَرْتَهُ لِي يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ بِمَحَامِدِكَ كُلِّهَا أَوَّلِهَا وَ آخِرِهَا مَا قُلْتَ لِنَفْسِكَ مِنْهَا وَ مَا قَالَ الْخَلَائِقُ الْحَامِدُونَ الْمُجْتَهِدُونَ الْمَعْدُودُونَ الْمُوَقِّرُونَ ذِكْرَكَ وَ الشُّكْرَ لَكَ الَّذِينَ أَعَنْتَهُمْ عَلَى أَدَاءِ حَقِّكَ مِنْ أَصْنَافِ خَلْقِكَ مِنَ الْمَلَائِكَةِ الْمُقَرَّبِينَ وَ النَّبِيِّينَ وَ الْمُرْسَلِينَ وَ أَصْنَافِ النَّاطِقِينَ وَ الْمُسَبِّحِينَ لَكَ مِنْ جَمِيعِ الْعَالَمِينَ عَلَى أَنَّكَ بَلَّغْتَنَا شَهْرَ رَمَضَانَ وَ عَلَيْنَا مِنْ نِعَمِكَ وَ عِنْدَنَا مِنْ قَسْمِكَ وَ إِحْسَانِكَ وَ تَظَاهُرِ امْتِنَانِكَ فَبِذَلِكَ لَكَ مُنْتَهَى الْحَمْدِ الْخَالِدِ الدَّائِمِ الرَّاكِدِ الْمُخَلَّدِ السَّرْمَدِ الَّذِي لَا يَنْفَدُ طُولَ الْأَبَدِ جَلَّ ثَنَاؤُكَ أَعَنْتَنَا عَلَيْهِ حَتَّى قَضَيْنَا صِيَامَهُ وَ قِيَامَهُ مِنْ صَلَاةٍ وَ مَا كَانَ مِنَّا فِيهِ مِنْ بِرٍّ أَوْ شُكْرٍ أَوْ ذِكْرٍ اللَّهُمَّ فَتَقَبَّلْهُ مِنَّا بِأَحْسَنِ قَبُولِكَ وَ تَجَاوُزِكَ وَ عَفْوِكَ وَ صَفْحِكَ وَ غُفْرَانِكَ وَ حَقِيقَةِ رِضْوَانِكَ حَتَّى تُظْفِرَنَا فِيهِ بِكُلِّ خَيْرٍ مَطْلُوبٍ وَ جَزِيلِ عَطَاءٍ مَوْهُوبٍ وَ تُوَقِّيَنَا فِيهِ مِنْ كُلِّ مَرْهُوبٍ أَوْ بَلَاءٍ مَجْلُوبٍ أَوْ ذَنْبٍ مَكْسُوبٍ‌ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِعَظِيمِ مَا سَأَلَكَ بِهِ أَحَدٌ مِنْ خَلْقِكَ مِنْ كَرِيمِ أَسْمَائِكَ وَ جَمِيلِ ثَنَائِكَ وَ خَاصَّةِ دُعَائِكَ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تَجْعَلَ شَهْرَنَا هَذَا أَعْظَمَ شَهْرِ رَمَضَانَ مَرَّ عَلَيْنَا مُنْذُ أَنْزَلْتَنَا إِلَى الدُّنْيَا بَرَكَةً فِي عِصْمَةِ دِينِي وَ خَلَاصِ نَفْسِي وَ قَضَاءِ حَوَائِجِي وَ تُشَفِّعَنِي فِي مَسَائِلِي وَ تَمَامِ النِّعْمَةِ عَلَيَّ وَ صَرْفِ السُّوءِ عَنِّي وَ لِبَاسِ الْعَافِيَةِ لِي فِيهِ وَ أَنْ تَجْعَلَنِي بِرَحْمَتِكَ مِمَّنْ خِرْتَ لَهُ لَيْلَةَ الْقَدْرِ وَ جَعَلْتَهَا لَهُ خَيْراً مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ فِي أَعْظَمِ الْأَجْرِ وَ كَرَائِمِ الذُّخْرِ وَ حُسْنِ الشُّكْرِ وَ طُولِ الْعُمُرِ وَ دَوَامِ الْيُسْرِ اللَّهُمَّ وَ أَسْأَلُكَ بِرَحْمَتِكَ وَ طَوْلِكَ وَ عَفْوِكَ وَ نَعْمَائِكَ وَ جَلَالِكَ وَ قَدِيمِ إِحْسَانِكَ وَ امْتِنَانِكَ أَنْ لَا تَجْعَلَهُ آخِرَ الْعَهْدِ مِنَّا لِشَهْرِ رَمَضَانَ حَتَّى تُبَلِّغَنَاهُ مِنْ قَابِلٍ عَلَى أَحْسَنِ حَالٍ وَ تُعَرِّفَنِي هِلَالَهُ مَعَ النَّاظِرِينَ إِلَيْهِ وَ الْمُعْتَرِفِينَ لَهُ فِي أَعْفَى عَافِيَتِكَ وَ أَنْعَمِ نِعْمَتِكَ وَ أَوْسَعِ رَحْمَتِكَ وَ أَجْزَلِ قَسْمِكَ يَا رَبِّيَ الَّذِي لَيْسَ لِي رَبٌّ غَيْرُهُ لَا يَكُونُ هَذَا الْوَدَاعُ مِنِّي لَهُ وَدَاعَ فَنَاءٍ وَ لَا آخِرَ الْعَهْدِ مِنِّي لِلِّقَاءِ حَتَّى تُرِيَنِيهِ مِنْ قَابِلٍ فِي أَوْسَعِ النِّعَمِ وَ أَفْضَلِ الرَّجَاءِ وَ أَنَا لَكَ عَلَى أَحْسَنِ الْوَفَاءِ إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ اللَّهُمَّ اسْمَعْ دُعَائِي وَ ارْحَمْ تَضَرُّعِي وَ تَذَلُّلِي لَكَ وَ اسْتِكَانَتِي وَ تَوَكُّلِي عَلَيْكَ وَ أَنَا لَكَ مُسَلِّمٌ لَا أَرْجُو نَجَاحاً وَ لَا مُعَافَاةً وَ لَا تَشْرِيفاً وَ لَا تَبْلِيغاً إِلَّا بِكَ وَ مِنْكَ فَامْنُنْ عَلَيَّ جَلَّ ثَنَاؤُكَ وَ تَقَدَّسَتْ أَسْمَاؤُكَ بِتَبْلِيغِي شَهْرَ رَمَضَانَ وَ أَنَا مُعَافًى مِنْ كُلِّ مَكْرُوهٍ وَ مَحْذُورٍ وَ مِنْ جَمِيعِ الْبَوَائِقِ الْحَمْدُ لِلهِ الَّذِي أَعَانَنَا عَلَى صِيَامِ هَذَا الشَّهْرِ وَ قِيَامِهِ حَتَّى بَلَّغَنِي آخِرَ لَيْلَةٍ مِنْهُ (الکافي، ج4، ص165-166). @Al_Meerath

💠 جوایز پروردگار در عید فطر عن جابر بن يزيد، عن أبي جعفر، قال: كان النبي ص إذا استهل هلال شهر رمضان... يقبل على الناس بوجهه فيقول:... حتى إذا كان يوم الفطر نادى مناد من السماء، اليوم يوم الجائزة، فاغدوا فبادروا خذوا جوائزكم " قال أبو جعفر: جوائز لا تشبه جوائز الأمراء. از جابر بن یزید جعفی از ابوجعفر [باقر] (ع) روایت شده است که فرمود: هنگامی که هلال ماه رمضان نمایان می‌شد، پیامبر (ص)... رو به مردم می‌کرد و می‌فرمود:«... تا آنکه روز عید فطر فرا رسد، در این روز ندادهنده‌ای از آسمان ندا دهد: "امروز، روز جایزه است. بامدادان برخیزید و به سوی دریافت جوایز خود بشتابید!"». ابوجعفر (ع) فرمود: جوایزی که همانند جوایز فرمانروایان نیست (حدیث جابر جعفی دربارهٔ ماه رمضان). @Al_Meerath

◾️اللَّهُمَّ إِلَيْكَ رُفِعَتِ الْأَبْصَارُ وَ بُسِطَتِ الْأَيْدِي وَ نُقِلَتِ الْأَقْدَامُ وَ دَعَتِ الْأَلْسُنُ وَ أَفْضَتِ الْقُلُوبُ وَ تُحُوكِمَ إِلَيْكَ فِي الْأَعْمَالِ فَاحْكُمْ بَيْنَنَا وَ بَيْنَهُمْ بِالْحَقِ‌ وَ أَنْتَ خَيْرُ الْفاتِحِينَ اللَّهُمَّ إِنَّا نَشْكُو إِلَيْكَ غَيْبَةَ نَبِيِّنَا وَ قِلَّةَ عَدَدِنَا وَ كَثْرَةَ عَدُوِّنَا وَ تَشَتُّتَ أَهْوَائِنَا وَ شِدَّةَ الزَّمَانِ وَ ظُهُورَ الْفِتَنِ أَعِنَّا عَلَيْهِمْ بِفَتْحٍ تُعَجِّلُهُ وَ نَصْرٍ تُعِزُّ بِهِ سُلْطَانَ الْحَقِّ وَ تُظْهِرُهُ ◾️خدایا! دیدگان به سوی تو بالا رفته، دست‌ها به درگاه تو گشوده شده، قدم‌ها به سوی تو برداشته شده، زبان‌ها تو را خوانده‌اند، دل‌ها نزد تو راز دل گفته‌اند، و در کارها داوری به سوی تو آورده شده است؛ پس میان ما و آنان به حق داوری کن، که تو بهترین داور و گشاینده‌ای. خدایا! ما به تو شکایت می‌کنیم از نبودِ پیامبرمان، کمیِ شمارمان، زیادیِ دشمنانمان، پراکندگیِ خواسته‌ها و دل‌هایمان، سختیِ روزگار، و آشکار شدن فتنه‌ها. ما را بر آنان یاری ده با گشایشی که آن را شتاب دهی، و با نصرتی که به وسیلهٔ آن فرمانرواییِ حق را عزت بخشی و آن را آشکار سازی. 📗 دعای منقول از امیرالمؤمنین (ع) در هنگام جنگ @Al_Meerath

💔 اللهم برداً وسلاماً علی لبنان وأهلها

و آنان را امامانی قرار دهیم الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ أَبِي الصَّبَّاحِ الْكِنَانِيِّ قَالَ: نَظَرَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع يَمْشِي فَقَالَ تَرَى هَذَا هَذَا مِنَ الَّذِينَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَ‌ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ‌ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثِينَ (الکافي، ج1، ص306؛ مشابه: مجمع البیان، ج7، ص375: روى العياشي بالإسناد عن أبي الصباح الكناني...)‌. نقل شده از ابوالصباح کنانی که گفت: ابوجعفر [محمد بن علی باقر] (ع) به ابوعبدالله [جعفر بن محمد] (ع) نگریست که داشت راه می‌رفت؛ پس ابوجعفر (ع) فرمود: «این [شخص] را می‌بینی؟ او از کسانی است که خدای -عزَّ وجلَّ- دربارۀ آن‌ها فرموده: و می‌خواهیم که منّت گذاریم بر کسانی که در زمین به ناتوانی کشیده شدند و آنان را امامانی قرار دهیم و آنان را وارثانِ [زمین] سازیم». @Al_Meerath

◾️کمک مالی امام صادق (ع) به شهدای همراه زید بن علی زید بن علی برادر کوچک امام باقر (ع) بود که بر علیه هشام بن عبدالملک قیام کرد و به شهادت رسید. امام صادق (ع) با وجود آنکه نسبت به سیرۀ جنگی او انتقاد داشتند نسبت به او ترحّم کردند و قاتل او را لعن کردند (رجال الکشي، 360؛ الکافي، 8/ 161، 252). در اینجا به گزارشی توجه می‌کنیم که از اعتنای امام صادق (ع) به خانواده‌های شهدای همراه زید خبر می‌دهد. با اینکه بسیاری از این خانواده‌ها باور به امامت امام صادق (ع) ندارند و صرفاً دوستدار اهل‌بیت (ع) هستند، امام به آنان توجه می‌کنند: محمد بن ابی‌عمیر -فقیه مشهور امامیه- (د. 217ق) نقل می‌کند از عبدالرحمن بن سیابه -از اصحاب امام صادق (ع)- که گفت: ابوعبدالله (جعفر بن محمد) (ع) هزار دینار به من داد و به من دستور داد که آن‌ها را در میان خانواده‌های کسانی که همراه زید بن علی کشته شدند، تقسیم کنم. پس به (خانوادۀ) عبدالله بن زبیر -برادر فضیل بن زبیر رسان- 4 دینار رسید. در روایات همچنین آمده که امام صادق (ع) ناراحت شدند از اینکه چرا اصحاب زید به گونه‌ای پیکر زید را مخفی نکردند که بنی‌امیه به آن دست پیدا نکنند (الکافي، 8/ 161، 248). همچنین منقول است که ایشان احراق پیکر زید را عامل رفتن حکومت از بنی‌امیه دانستند (تفسیر العیاشي، 1/ 325؛ الکافي، 8/ 161؛ ثواب الأعمال، 220). در روایات دیگر نیز آمده که امام صادق (ع) علی‌رغم مخالفت‌هایی که با بنی‌الحسن (ع) -مانند عبدالله محض و محمد نفس زکیه- داشتند، نسبت به مصائب ایشان اندوهگین می‌شدند (الکافي، 1/ 361؛ 8/ 394؛ مقاتل الطالبیین، 187). @Al_Meerath

خوشبختی امام محمد باقر (ع) عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ الْمُثَنَّى عَنْ سَدِيرٍ الصَّيْرَفِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ‌ إِنَّ مِنْ سَعَادَةِ الرَّجُلِ‌ أَنْ يَكُونَ لَهُ الْوَلَدُ يَعْرِفُ فِيهِ شِبْهَ خَلْقِهِ وَ خُلُقِهِ وَ شَمَائِلِهِ وَ إِنِّي لَأَعْرِفُ مِنِ ابْنِي هَذَا شِبْهَ خَلْقِي وَ خُلُقِي وَ شَمَائِلِي يَعْنِي أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع (الکافي، ج1، ص306؛ مشابه: مکارم الأخلاق، ص222، به نقل از المحاسن). نقل شده از سَدیر صَیرفِی که گفت: شنیدم از ابوجعفر [محمد بن علی باقر] (ع) که می‌فرمود: «از خوش‌بختی مرد آن است که فرزندی داشته باشد که در او، شبیه خَلْق (سیمای جسمانی)، خُلْق (سرشت اخلاقی)، و شمایل (سیمای رفتاریِ) خود را ببیند و من در این پسرم، شبیه خَلق، خُلق، و شمایلِ خود را می‌بینم». مقصودِ ابوجعفر (ع)، ابوعبدالله [جعفر بن محمد] (ع) بود. @Al_Meerath

◾️سپس آن كتاب را به آنان كه از ميان بندگان خود برگزيديم به ارث داديم قال إسماعيل بن علي بن عبد الله بن عباس: دخلت على أبي جعفر المنصور يوما و قد اخضلت لحيته بالدموع فقال لي: ما علمت ما نزل بأهلك فقلت: و ما ذلك يا أمير المؤمنين قال: فإن سيدهم و عالمهم و بقية الأخيار منهم توفي فقلت: و من هو يا أمير المؤمنين قال: جعفر بن محمد فقلت: أعظم الله أجر أمير المؤمنين و أطال لنا بقاءه فقال لي: إن جعفرا كان ممن قال الله فيه: ثم أورثنا الكتاب الذين اصطفينا من عبادنا و كان ممن اصطفى الله و كان من السابقين بالخيرات (تاریخ الیعقوبي، 2/ 383). نقل شده از اسماعیل بن علی بن عبدالله بن عباس (عموی منصور عباسی و از والیانِ او) که گفت: روزی بر ابوجعفر منصور (منصور دوانیقی؛ خلیفۀ عباسی) وارد شدم در حالی که محاسنِ او از اشک خیس شده بود. به من گفت: «نمی‌دانی بر خاندان تو چه مصیبتی وارد شده است؟». گفتم: «ای امیرمؤمنان، چه اتفاقی افتاده است؟». گفت: «همانا سرور آنان، عالمِ آنان، و باقی‌ماندۀ نیکانِ آنان درگذشت». گفتم: «ای امیرمؤمنان، او کیست؟». گفت: «جعفر بن محمد». گفتم: «خداوند پاداش امیرمؤمنان (در این مصیبت) را بزرگ گرداند و عمر او را برای ما طولانی کند». منصور به من گفت: «همانا جعفر از کسانی بود که خداوند درباره آنان فرموده است: "ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتَابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنَا مِنْ عِبَادِنَا" (سپس این کتاب را به آن بندگان خود که آنان را برگزیده بودیم، به میراث دادیم)؛ و او از کسانی بود که خداوند برگزید و از پیشگامان در کارهای نیک بود». @Al_Meerath

در جستجوی شخصیت تاریخی امام جعفر بن محمد الصادق [ع]: برخی ملاحظات روش‌شناختی در تاریخ‌گذاری احادیث شیعی 👤 عبدالله عَنصَر (کالج کارلتون) @Al_Meerath

💠 از مهم‌ترین پرسش‌ها پیرامون شخصیت‌های تاریخی-دینی که مورد توجه مذاهب و فرقه‌های مختلف بوده‌اند و در معرض انتساب‌های مذهبی و جدلی قرار گرفته‌اند، این است که کدام بخش از نقل‌های منسوب به آن‌ها اصیل و تاریخی است و کدام بخش برساخته است و به فهم تاریخی ما از آن شخصیت‌ها کمک نمی‌کند. عبدالله عنصر در این مقاله که پیش‌نویسِ آن منتشر شده، به صورت مشخص به احادیث منسوب به امام جعفر صادق (ع) می‌پردازد و تأملاتی روشی‌شناختی برای شناخت اصالت این احادیث مطرح می‌کند. عنصر تذکر می‌دهد که امام جعفر صادق (ع) همچون جدّش پیامبر (ص) کاریزمای مذهبی داشته و به همین دلیل سخنان و اعمالش در معرض تفسیر مجدّد، شاخ‌وبرگ‌دادن، و جعل قرار گرفته است و نیازمند مطالعات تاریخی انتقادی است؛ در حالی که چنین تحقیقات مفصّلی تاکنون صورت نگرفته است. عنصر به پژوهش مدرّسی دربارهٔ امام صادق (ع) می‌پردازد و آن را فاقد نظامی دقیق و روشن برای تمایز میان مطالب اصیل از غیراصیل می‌داند. همچنین اشاره می‌کند که در سمت مقابل مدرسی، امیرمعزی مطالعاتی در باب تشیع نخستین دارد که در آن‌ها هم انتساب گزارش‌ها به صورت روشمند به خود امامان بررسی نمی‌شود. عنصر به تحقیقات دیگران دربارۀ امام صادق (ع) هم توجه می‌کند و نیز تصویر امام در منابع سنی به عنوان یک راوی را شرح می‌دهد. 💠 پس از این مقدمات، عنصر پیشنهاد می‌کند که روایات امام صادق (ع) در سه گروه مختلف بررسی شود: روایات سنی که اسناد متعدد دارند، روایات شیعی که اسناد متعدد دارند، و روایاتی که اسناد متعددی ندارند. در روایات سنی که اسناد متعدد دارند، او به تحلیل اسناد-متن (ICMA) توجه می‌کند. بدین صورت که امام صادق (ع) به عنوان حلقۀ مشترک اصلی درنظر گرفته شود و نقل‌های هریک از حلقۀ مشترک‌های فرعی با هم مقایسه شود و روشن شود که آیا آن‌ها از یکدیگر استفاده کرده‌اند یا واقعاً به امام صادق (ع) بازمی‌گردند. او این تحلیل را مطئمن‌ترین روش برای انتساب تاریخی حدیثی به امام می‌داند. در روایات متعدد شیعی، به نظر عنصر نمی‌توان اغلب از روش اسناد-متن استفاده کرد؛ چه در روایات شیعی ما با تنوع کمتری برای نقل‌های یک حدیث مواجهیم و اسناد متنوعی به حلقۀ مشترک‌های فرعی ختم نمی‌شود تا بتوانیم از انتساب حدیث به آن‌ها مطئمن شویم. بنابراین باید از روشی غیر از اسناد-متن در روایات شیعی استفاده کنیم. عنصر خود در چند نمونه نشان می‌دهد که چگونه می‌توان در روایات شیعی از انتساب حدیث به امام صادق (ع) یا راویِ مستقیم از ایشان، مطمئن شد. عنصر در ادامه، 11 نکته برای ارزیابی وثاقت نقل‌های منفرد (چه سنی، چه شیعی) هم ارائه می‌کند که عمدتاً مربوط است به بررسی متنی گزارش‌ها؛ از جمله: درنظرگرفتن زمان‌پریشی واژگان و مفاهیم، سبک متن، تأییدهای مضمونی، هم‌گرایی گفتمانی، دقت تصنّعی جزئیات، انتساب محتوا با مرجع مورد انتساب، و توصیف غیرجدلی رویدادها. پس از آن نیز این ملاحظات را بر یک نقل منفرد سنی و یک نقل منفرد شیعی تطبیق می‌دهد. @Al_Meerath