سزاوارترین شخص به پیامبر (ص) حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، ثنا عَمْرُو بْنُ حَمَّادِ بْنِ طَلْحَةَ الْقَنَّادُ، ثنا أَسْبَاطُ بْنُ نَصْرٍ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ‌، عَنْ عِكْرِمَةَ‌، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ‌: أَنَّ عَلِيًّا رَضِيَ اللّٰهُ عَنْهُ كَانَ يَقُولُ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللّٰهِ صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ‌: "إِنَّ اللّٰهَ عَزَّ وَ جَلَّّ يَقُولُ‌: أَ فَإِنْ مٰاتَ أَوْ قُتِلَ اِنْقَلَبْتُمْ عَلىٰ أَعْقٰابِكُمْ" [آل عمران: 144] و اللّٰه لَا نَنْقَلِبُ عَلَى أَعْقَابِنَا بَعْدَ إِذْ هَدَانَا اللّٰهُ‌، و اللّٰه لَئِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ لَأُقَاتِلَنَّ عَلَى مَا قَاتَلَ عَلَيْهِ حَتَّى أَمُوتَ‌، و اللّٰه إِنِّي لَأَخُوهُ و وليه، و ابن عَمِّهِ‌، و وارثه فَمَنْ أَحَقُّ بِهِ مِنِّي» (المعجم الکبیر للطبراني، ج1، ص107). از ابن عباس نقل شده که علی (ع) در دوران حیات پیامبر خدا (ص) می‌گفت: «خداوند می‌گوید: "آیا اگر [محمد] بمیرد یا کشته شود بر پاشنه‌هایتان بر می‌گردید؟". به خدا قسم بر پاشنه‌هایمان بر نمی‌گردیم پس از آنکه خدا ما را هدایت کرد. به خدا قسم اگر او بمیرد یا کشته شود، بر آنچه که او جنگ کرد، می‌جنگم تا آنکه بمیرم. به خدا قسم من برادر او، ولیّ او، پسر عموی او، و وارث او هستم. پس چه کسی از من به او سزاوارتر است؟» این حدیث را نسائی، محمد بن سلیمان کوفی، ابن ابی حاتم، ابن اعرابی، ابوبکر قطیعی، و حاکم نیشابوری نیز نقل کرده‌اند (السنن الکبری، ج7، ص431؛ الخصائص للنسائي، ص61؛ مناقب أمیر المؤمنین، ج1، ص339، 385؛ تفسیر ابن أبي حاتم، ج3، ص777؛ المعجم، ج1، ص385 ؛ فضائل الصحابة، ج2، ص810؛ المستدرك، ج3، ص126). حاکم در نقلش به جای «وارثه»، «وارث علمه» آورده است. @Al_Meerath

تقیه و امر به معروف قَالَ‌: أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ‌: حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي حَبِيبٍ‌ الطَّائِفِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ قَالَ‌: التَّارِكُ الْأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ و النَّهْيِ عَنْ الْمُنْكَرِ كَالنَّابِذِ كِتَابَ اللّٰهِ وَرَاءَ ظَهْرِهِ إِلَّا أَنْ يتقى تقاة. قِيلَ‌: و مَا تُقَاتُهُ؟ قَالَ‌: يخاف جبارًا عَنِيدًا يَخَافُ أَنْ يَفْرُطَ أو أن يطغى (الطبقات الکبری، ج5، ص164-165؛ مشابه: حلیة الأولیاء، ج3، ص140). از علی بن الحسین علیهما السلام نقل شده که فرمود: «کسی که امر به معروف و نهی از منکر را رها کند مانند کسی است که کتاب خدا را پشت سرش انداخته، مگر اینکه تقیه کند». بدو گفته شد: تقیۀ او چیست؟ فرمود: «می‌ترسد از گردن‌کشی ستیزه‌جو که در عقوبتش شتاب کند یا سر به طغیان بردارد». #تقیه @Al_Meerath

حزن امام سجاد (ع) و حزن یعقوب (ع) حدثنا المظفر بن جعفر بن المظفر بن العلوي السمرقندي رضي الله عنه حدثنا جعفر بن محمد بن مسعود العياشي عن أبيه قال حدثنا عبد الله بن محمد بن خالد الطيالسي قال حدثني أبي عن محمد بن زياد الأزدي عن حمزة بن حمران عن أبيه حمران بن أعين عن أبي جعفر محمد بن علي الباقر ع قال‏:... وَ لَقَدْ كَانَ بَكَى عَلَى أَبِيهِ اَلْحُسَيْنِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ‌ عِشْرِينَ سَنَةً وَ مَا وُضِعَ بَيْنَ يَدَيْهِ طَعَامٌ إِلاَّ بَكَى حَتَّى قَالَ لَهُ مَوْلًى لَهُ يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ‌ أَ مَا آنَ لِحُزْنِكَ أَنْ يَنْقَضِيَ فَقَالَ لَهُ وَيْحَكَ إِنَّ يَعْقُوبَ‌ اَلنَّبِيَّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ كَانَ لَهُ اِثْنَا عَشَرَ اِبْناً فَغَيَّبَ اَللَّهُ عَنْهُ وَاحِداً مِنْهُمْ فَابْيَضَّتْ عَيْنَاهُ مِنْ كَثْرَةِ بُكَائِهِ عَلَيْهِ وَ شَابَ رَأْسُهُ مِنَ اَلْحُزْنِ وَ اِحْدَوْدَبَ ظَهْرُهُ مِنَ اَلْغَمِّ وَ كَانَ اِبْنُهُ حَيّاً فِي اَلدُّنْيَا وَ أَنَا نَظَرْتُ إِلَى أَبِي وَ أَخِي وَ عَمِّي وَ سَبْعَةَ عَشَرَ مِنْ أَهْلِ بَيْتِي مَقْتُولِينَ حَوْلِي فَكَيْفَ يَنْقَضِي حُزْنِي (الخصال، ج2، ص517-519). [علی بن الحسین علیهما السلام] بر پدرش حسين عليه السلام بيست‏ سال گريست و غذائى به پيش آن حضرت گذاشته نشد مگر آنكه گريست تا آنجا كه غلامش عرض كرد اى فرزند رسول خدا آيا روزگار اندوه تو بسر نيامد؟ فرمود: واى بر تو يعقوب پيغمبر دوازده پسر داشت و خداوند يكى از آنان را از چشم او پنهان كرد يعقوب از بس بر او گريست ديدگانش كور و موى سرش از اندوه سفيد گشت و پشتش از بار غم خميد و حال آنكه پسرش در دنيا زنده بود و من خودم ديدم كه پدرم و برادرم و عمويم و هفده نفر از خاندانم كشته و در كنار من افتاده بودند پس چگونه روزگار اندوه من بسر آيد؟ (ترجمۀ سید احمد فهری). مشابه این روایت در عامه از ابن ابی الدنیا (281ق) از حسین بن عبد الرحمن از ابوحمزه محمد بن یعقوب بن سوار از امام صادق علیه السلام نقل شده است: سئل علي بن الحسين (بن علي بن أبي طالب رضي الله عنه) عن كثرة بكائه، فقال: لا تلومونى فإن يعقوب (علیه السلام) فقد سبطا من ولده فبكى حتى ابيضت عيناه ولم يعلم أنه مات. و(قد) نظرت (أنا) إلى أربعة عشر رجلا من أهل بيتى (ذبحوا/ یذبحون) فى غداة (واحدة/ واحد) فترون حزنهم يذهب من قلبى‌ أبدا؟ (المجالسة وجواهر العلم، ج3، ص76؛ تاریخ دمشق، ج41، ص386؛ نیز نگر: حلیة الأولیاء، ج3، ص138). @Al_Meerath

قاضیان جهنمی و قاضی بهشتی حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ قَالَ‌: حَدَّثَنَا شَبَابَةُ بْنُ سَوَّارٍ، عَنْ شُعْبَةَ‌، عَنْ قَتَادَةَ‌، قَالَ‌: سَمِعْتُ رُفَيْعًا أَبَا الْعَالِيَةِ‌، قَالَ‌: قَالَ عَلِيٌّ‌ : «الْقُضَاةُ ثَلَاثَةٌ‌: اثْنَانِ فِي النَّارِ، و واحد فِي الْجَنَّةِ‌»، فَذَكَرَ اللَّذَيْنِ فِي النَّارِ، قَالَ‌: «رَجُلٌ جَارَ مُتَعَمِّدًا فَهُوَ فِي النَّارِ، و رجل أَرَادَ الْحَقَّ فَأَخْطَأَ فَهُوَ فِي النَّارِ، آخَرُ أَرَادَ الْحَقَّ فَأَصَابَ فَهُوَ فِي الْجَنَّةِ‌» قَالَ‌: فَقُلْتُ لِرُفَيْعٍ‌: أ رأيت هَذَا الَّذِي أَرَادَ الْحَقَّ فَأَخْطَأَ؟ قَالَ‌: «كَانَ حَقُّهُ إِذَا لَمْ يَعْلَمِ الْقَضَاءَ لَا يَكُونُ قَاضِيًا» (مصنف ابن أبي شیبة، ج4، ص540؛ مشابه: مصنف عبد الرزاق، ج11، ص328). مشابه این حدیث در عامه از بریده از پیامبر (ص) نیز نقل شده است. از قَتاده از رُفَیع ابوالعالیه نقل شده که گفت: علی (ع) فرمود: «قاضیان سه دسته‌اند: دو دسته در آتش و یک دسته در بهشت». پس علی (ع) یاد کرد دو دسته‌ای را که در آتش‌اند؛ فرمود: «[1.] مردی که عمداً ستم کند. او در آتش است. [2.] مردی که حق را خواهد، اما خطا کند. او در آتش است. [3.] دیگری هم حق را خواهد و به آن برسد. او در بهشت است». قتاده گوید: به رفیع گفتم: نظرت دربارۀ این قاضی که حق را خواسته، اما خطا کرده، چیست؟ رفیع گفت: باید چون قضاوت را نمی‌دانست، قاضی نمی‌شد. عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِيهِ‌ رَفَعَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ‌: اَلْقُضَاةُ أَرْبَعَةٌ ثَلاَثَةٌ فِي اَلنَّارِ وَ وَاحِدٌ فِي اَلْجَنَّةِ‌ رَجُلٌ قَضَى بِجَوْرٍ وَ هُوَ يَعْلَمُ فَهُوَ فِي اَلنَّارِ وَ رَجُلٌ قَضَى بِجَوْرٍ وَ هُوَ لاَ يَعْلَمُ فَهُوَ فِي اَلنَّارِ وَ رَجُلٌ قَضَى بِالْحَقِّ وَ هُوَ لاَ يَعْلَمُ فَهُوَ فِي اَلنَّارِ وَ رَجُلٌ قَضَى بِالْحَقِّ وَ هُوَ يَعْلَمُ فَهُوَ فِي اَلْجَنَّةِ‌ وَ قَالَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ اَلْحُكْمُ حُكْمَانِ حُكْمُ اَللَّهِ وَ حُكْمُ اَلْجَاهِلِيَّةِ‌ فَمَنْ أَخْطَأَ حُكْمَ اَللَّهِ حَكَمَ بِحُكْمِ اَلْجَاهِلِيَّة (الکافي، ج7، ص407؛ مشابه: کتاب من لا یحضره الفقیه، ج3، ص4؛ تهذیب الأحکام، ج6، ص218). از امام صادق (ع) نقل شده که فرمود: «قاضیان چهار دسته‌اند: سه دسته در آتش و یک دسته در بهشت: [1.] مردی که با آگاهی، به ستم قضاوت کرد. او در آتش است. [2.] مردی که بدون اینکه بداند، به ستم قضاوت کرد. او در آتش است. [3.] مردی که بدون اینکه بداند، به حق قضاوت کرد. او در آتش است. [4.] مردی که با آگاهی به حق قضاوت کرد. او در بهشت است». امام (ع) فرمود: «حکم، دو نوع حکم است: حکم خدا و حاکم جاهلیت. پس هرکس به حکم خدا نرسید و خطا کرد، به حکم جاهلیت حکم کرده است». @Al_Meerath

نخستین خصومت در روز قیامت حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ: سَمِعْتُ أَبِي قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو مِجْلَزٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ عُبَادٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ - رَضِيَ اللهُ عَنْهُ - قَالَ: أَنَا أَوَّلُ مَنْ يَجْثُو بَيْنَ يَدَيِ الرَّحْمَنِ لِلْخُصُومَةِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ. قَالَ قَيْسٌ: وَفِيهِمْ نَزَلَتْ: «هَذَانِ خَصْمَانِ اخْتَصَمُوا فِي رَبِّهِمْ» قَالَ: هُمُ الَّذِينَ بَارَزُوا يَوْمَ بَدْرٍ: عَلِيٌّ وَحَمْزَةُ وَعُبَيْدَةُ، وَشَيْبَةُ بْنُ رَبِيعَةَ وَعُتْبَةُ بْنُ رَبِيعَةَ وَالْوَلِيدُ بْنُ عُتْبَةَ (صحیح البخاري، ج6، ص98؛ مشابه: صحیح البخاري، ج5، ص75؛ تفسیر عبد الرزاق، ج2، ص29؛ مصنف ابن أبي شیبة، ج14، ص316؛ تفسیر الطبري، ج16، ص489؛ المستدرك للحاکم، ج2، ص386). از قیس بن عباده نقل شده که علی (ع) فرمود: «من نخستین کسی هستم که در روز قیامت برای خصومت در پیشگاه خداوند زانو می‌زنم». قیس گفت: دربارۀ ایشان این آیه نازل شد: «این دو گروه، دشمن هم هستند که دربارۀ پروردگارشان با هم دشمنی کردند». وی گفت: ایشان کسانی هستند که در روز بدر با یکدیگر مبارزه کردند: [در جبهۀ اسلام:] علی (ع)، حمزه (ع)، و عبیدة [بن حارث] و [در جبهۀ کفر:] شیبة بن ربیعه، عتبة بن ربیعه، و ولید بن عتبه. @Al_Meerath

مخاصمهٔ اصحاب علی علیه السلام در روز قیامت با جامه‌های خونین عمار بن یاسر رحمة الله علیه قَالَ‌: أَخْبَرَنَا وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَابِسٍ قَالَ‌: قَالَ عَمَّارٌ ادْفِنُونِي فِي ثِيَابِي فَإِنِّي مُخَاصِمٌ‌. قَالَ‌: أَخْبَرَنَا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ قَالَ‌: أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ مَثْنَى الْعَبْدِيِّ عَنْ أَشْيَاخٍ لَهُمْ شَهِدُوا عَمَّارًا قَالَ‌: لَا تَغْسِلُوا عَنِّي دَمًا و لَا تَحْثُوا عَلَيَّ ترابا فإني مخاصم (الطبقات الکبری، ج3، ص198). زید بن صُوحان رحمة الله علیه عَبْدُ الرَّزَّاقِ‌، عَنِ الثَّوْرِيِّ‌، عَنْ مُخَوَّلٍ‌، عَنِ الْعَيْزَارِ بْنِ حُرَيْثٍ‌، عَنْ زَيْدِ بْنِ صُوحَانَ قَالَ‌: «لَا تَغْسِلُوا عَنِّي دَمًا و لا تَنْزِعُوا ثَوْبًا إِلَّا الْخُفَّيْنِ‌، و ارمسوني فِي الْأَرْضِ رَمْسًا، فَإِنِّي رَجُلٌ مُحَاجٍّ أُحَاجُّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ‌» (مصنف عبد الرزاق، ج3، ص542). قَالَ‌: أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللّٰهِ الْأَسَدِيُّ قَالَ‌: حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مُصْعَبٍ أَبِي الْمُثَنَّى أَنَّ زَيْدَ بْنَ صُوحَانَ أَمَرَهُمْ أَنْ يَدْفِنُوا دَمَهُ بِثِيَابِهِ‌. أَخْبَرَنَا شِهَابُ بْنُ عَبَّادٍ قَالَ‌: حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمَّارِ الدُّهْنِيِّ قَالَ‌: قَالَ زَيْدٌ ادْفِنُونِي وَ ابْنَ أُمِّي فِي قَبْرٍ وَ لَا تَغْسِلُوا عَنَّا دَمًا فَإِنَّا قَوْمٌ مُخَاصِمُونَ‌. قَالَ شِهَابُ بْنُ عَبَّادٍ: وَ كَانَ سَيْحَانُ بْنُ صُوحَانَ قُتِلَ يَوْمَ الْجَمَلِ أَيْضًا. وَ هُوَ الَّذِي دُفِنَ مَعَ أَخِيهِ زَيْدِ بْنِ صُوحَانَ فِي قَبْرٍ (الطبقات الکبری، ج6، ص178). حُجر بن عَدی رحمة الله علیه قَالَ‌: أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ مَسْعَدَةَ عَنْ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَ‌: لَمَّا أُتِيَ بِحُجْرٍ فَأُمِرَ بِقَتْلِهِ قَالَ‌: ادْفِنُونِي فِي ثِيَابِي فَإِنِّي أُبْعَثُ مُخَاصِمًا (الطبقات الکبری، ج6، ص244). حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ‌، عَنْ هِشَامٍ‌، عَنْ ابْنِ سِيرِينَ‌، قَالَ‌: كَانَ إِذَا سُئِلَ عَنْ غُسْلِ الشَّهِيدِ حَدَّثَ بِحَدِيثِ حُجْرِ بْنِ عَدِيٍّ‌، قَالَ‌: قَالَ حُجْرُ بْنُ عَدِيٍّ‌، لِمَنْ حَضَرَهُ مِنْ أَهْلِ بَيْتِهِ‌: «لَا تُغَسِّلُوا عَنِّي دَمًا، و لا تُطْلِقُوا عَنِّي حَدِيدًا، و ادفنوني فِي ثِيَابِي، فَإِنِّي أَلْتَقِي أَنَا و معاوية عَلَى الْجَادَّةِ غَدًا» (مصنف ابن أبي شیبة، ج2، ص457). @Al_Meerath

«وَلَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا»؛ در دنیا یا در آخرت؟ عبد الرزاق، قال: حدثنا الثوري، عن الأعمش، عن ذر، عن [يسيع‏] الكندي في قوله تعالى: و لن يجعل الله للكافرين على المؤمنين سبيلا، قال: جاء رجل إلى علي بن‏ أبي‏ طالب‏، فقال: كيف تقرأ هذه الآية: و لن يجعل الله للكافرين على المؤمنين سبيلا و هم يقتلون! قال علي: ادنه، فالله يحكم بينكم يوم القيامة، و لن يجعل الله للكافرين يوم القيامة على المؤمنين سبيلا (تفسیر عبد الرزاق، ط 1411، ج1، ص168؛ به نقل از عبد الرزاق: تفسیر الطبري، ط 1422، ج7، ص609). این نقل با تفاوت‌هایی در متن در منابع دیگر به طرقی از اعمش از ذر نقل شده است (تفسیر الطبري، ج7، ص609-610؛ المستدرك للحاکم، ج2، ص309). مطابق این نقل‌ها سائل از کشته‌شدن مسلمین توسط کفار به شگفت آمده و احتمالاً به دلیل اینکه نفی سبیل در آیۀ «وَلَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا» را تکوینی و در همین دنیا فهمیده و گمان کرده که مقصود از آیه آن است که خداوند تسلط کفّار بر مؤمنین و مقهورشدن مؤمنین توسط کفّار را ناممکن قرار داده، آن را با واقعیت جنگ‌های میان مسلمین و کفار ناسازگار دیده و از حضرت دربارۀ این ناسازگاری پرسیده است. امیرالمؤمنین (ع) هم -مطابق این نقل‌ها- به عبارت قبلی در همین آیه توجّه داده‌اند که در آن آمده: «فَاللَّهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ» و بر اساس آن، ادامۀ آیه را هم دربارۀ روز قیامت دانسته‌اند و نفی سبیل را مربوط به قیامت دانسته‌اند. در این روایت البته تصریحی نشده که سبیلی که نفی شده، دقیقاً چیست، اما در این حد واضح شده که این نفی سبیل مربوط به روز قیامت است، نه دنیا. در روایتی در امامیه نیز نقل شده که ابوصلت هروی خدمت امام رضا (ع) گزارش می‌دهد از باور برخی از غلات کوفه به اینکه امام حسین (ع) به قتل نرسیده‌اند. وی می‌گوید که آنان به آیۀ «وَلَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا» احتجاج می‌کنند. بر این اساس، آن غالیان نیز این نفی سبیل را نفی تکوینی سلطه در دنیا می‌دانستند. سپس نقل شده که امام پس از تکذیب شدید و لعن آن غالیان و استناد به کشته‌شدن امیرالمؤمنین و امام مجتبی (ع) در تبیین آیه فرمودند: «وَأَمَّا قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ "وَلَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا" فَإِنَّهُ يَقُولُ لَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِكَافِرٍ عَلَى مُؤْمِنٍ حُجَّةً» (عیون أخبار الرضا، ج2، ص203-204؛ نیز نگر: الجعفریات، ص178). بر اساس روایت گذشته و روایت حاضر می‌توان گفت که ظاهراً مقصود از آیه این است که کافران در روز قیامت احتجاج و استدلالی علیه مؤمنان ندارند که بتوانند مؤمنان را بدان ملزَم کنند. به عبارتی دیگر معنای عبارت «فَاللَّهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا» چنین می‌شود: «خدا میان شما در روز قیامت داوری می‌کند. البته خدا در آن روز هیچ حجتی برای کافران علیه مؤمنان قرار نخواهد داد». نکتۀ مهمی که در نقل عامه از امیرالمؤمنین (ع) و نقل امامیه از امام رضا (ع) هست، این است که میان سائل و امام، مسلّم بوده که این آیه، ناظر به نفی تشریعی سبیل نیست. گفتنی است طبری (310ق) در ابتدای تفسیر این آیه می‌گوید که اختلافی نیست در اینکه نفی سبیل مربوط به روز قیامت است و پس از آن، غیر از روایات مروی از امیرالمؤمنین (ع)، نقلی از سُدِّی از ابومالک و نقلی از عطاء از ابن عباس می‌آورد که در آن‌ها هم نفی سبیل مربوط به قیامت دانسته شده است. سپس طبری می‌گوید که مقصود از سبیل در این آیه، حجّت است و به نقلی از سُدّی استناد می‌کند (تفسیر الطبري، ج7، ص609-611). @Al_Meerath

حبّ شیخین در قلب مختار ثقفی 1. حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ‌: حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ‌: حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ عَنْ ثَابِتِ بْنِ هُرْمُزَ عَنْ عَبَّادٍ قَالَ‌: أَتَى الْمُخْتَارُ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ‌ بِمَالٍ مِنْ الْمَدَائِنِ و عليها عَمُّهُ سَعْدُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ‌: فَوَضَعَ الْمَالَ بَيْنَ يَدَيْهِ و عليه مُقَطَّعَةٌ حَمْرَاءُ‌، قَالَ‌: فَأَدْخَلَ يَدَهُ فَاسْتَخْرَجَ كِيسًا فِيهِ نَحْوٌ مِنْ خَمْسَ عَشْرَةَ مِائَةٍ‌، قَالَ‌: هَذَا مِنْ أُجُورِ الْمُومِسَاتِ‌، قَالَ‌: فَقَالَ عَلِيٌّ‌ : «لَا حَاجَةَ لَنَا فِي أُجُورِ الْمُومِسَاتِ‌»، قَالَ‌: و أمر بِمَالِ الْمَدَائِنِ فَرُفِعَ إِلَى بَيْتِ الْمَالِ‌، قَالَ‌: فَلَمَّا أَدْبَرَ قَالَ لَهُ عَلِيٌّ‌ : «و اللّٰه، لَوْ شُقَّ عَلَى قَلْبِهِ لَوُجِدَ مَلْآنُ مِنْ حُبِّ اللَّاتِ و العزى» (مصنف ابن أبي شیبة، ج6، ص195).این روایت از ابوسلمه موسی بن اسماعیل نیز از ابوعوانه نقل شده است (الشعور بالعور، ص215؛ الإصابة، ج6، ص275). از عباد [بن عبد الله اسدی کوفی] نقل شده که گفت: مختار مالی را از مدائن نزد علی بن ابی طالب (ع) آورد در زمانی که عمویش سعد بن مسعود والی مدائن بود. مختار که جامۀ سرخی پوشیده بود، مال را دربرابر علی (ع) گذاشت. پس دستش را در آن مال برد و کیسه‌ای بیرون آورد که در حدود 1500 درهم بود. مختار گفت: این کیسه از مزد زنان بدکاره است. علی (ع) فرمود: «نیازی به مزد زنان بدکاره نداریم!». علی (ع) فرمان داد که مالی که از مدائن آمد [به غیر از آن کیسه] به بیت المال برود. چون مختار بازگشت، علی (ع) دربارۀ او گفت: «اگر قلبش شکافته شود، دیده می‌شود که قلبش پر است از حبّ لات و عُزَّی». در خصوص اینکه چرا حضرت پس از اینکه مختار اموال بدکاره‌ها را برای حضرت آورد، حضرت چنین سخنی دربارهٔ او گفتند، توجه به این گزارش ابن رستم طبری دربارهٔ عمر بن خطاب مفید است: «و ممّا نقموا عليه: أنّه جعل أموال المومسات في الجاهليّة في بيت مال المسلمين، و فرّق فيهم كما فرّق أموال الفيء» (المسترشد، ص534). بر این اساس، ممکن است به مناسبت اینکه مختار در این کار از سیرهٔ عمر تبعیت کرده، حضرت این سخن را دربارهٔ او گفته باشند. البته ممکن هم هست که حضرت این مطلب را مدنظر نداشته باشند و صرفاً به مناسبت کار غلطی که کرده به عیب بزرگ‌تر او توجه داده باشند. 2. مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ هِلَالٍ عَنْ أُمَيَّةَ بْنِ عَلِيٍّ الْقَيْسِيِّ عَنْ بَعْضِ مَنْ رَوَاهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ لِي يَجُوزُ النَّبِيُّ ص الصِّرَاطَ يَتْلُوهُ عَلِيٌّ وَ يَتْلُو عَلِيّاً الْحَسَنُ وَ يَتْلُو الْحَسَنَ الْحُسَيْنُ فَإِذَا تَوَسَّطُوهُ نَادَى الْمُخْتَارُ الْحُسَيْنَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع إِنِّي طَلَبْتُ بِثَارِكَ فَيَقُولُ النَّبِيُّ ص لِلْحُسَيْنِ ع‏ أَجِبْهُ فَيَنْقَضُّ الْحُسَيْنُ ع فِي النَّارِ كَأَنَّهُ عُقَابٌ كَاسِرٌ فَيُخْرِجُ الْمُخْتَارَ حُمَمَةً وَ لَوْ شُقَّ عَنْ قَلْبِهِ لَوُجِدَ حُبُّهُمَا فِي قَلْبِهِ (تهذیب الأحکام، ج1، ص466-467). از امام صادق (ع) نقل شده که فرمود: پیامبر (ص) از صراط می‌گذرد و در پس اوست، علی (ع) و در پس علی (ع) است، حسن (ع) و در پس حسن (ع) است حسین (ع). چون ایشان به وسط صراط رسند، مختار، حسین (ع) را نادی دهد: «ای ابا عبد الله! من خون‌خواهی تو را کردم». پیامبر (ص) به حسین (ع) می‌گوید: «پاسخ او را بده!». پس حسین (ع) در آتش مانند عقاب شکاری فرود آمد و مختار را نیم‌سوخته از آن بیرون آورد. اگر قلب مختار شکافته شود، در آن حبّ آن دو دیده می‌شود؛ [از همین روی، در آتش بود]. @Al_Meerath

3. قَالَ حَدَّثَنِي جَعْفَرُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ نَاحِيَةَ الْحَضْرَمِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي زُرْعَةُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْحَضْرَمِيُّ عَنْ سَمَاعَةَ بْنِ مِهْرَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ مَرَّ رَسُولُ اللَّهِ بِشَفِيرِ النَّارِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ حَسَنٌ وَ حُسَيْنٌ فَيَصِيحُ صَائِحٌ مِنَ النَّارِ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَغِثْنِي قَالَ فَلَا يُجِيبُهُ قَالَ فَيُنَادِي يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ثَلَاثاً أَغِثْنِي فَلَا يُجِيبُهُ قَالَ فَيُنَادِي يَا حَسَنُ يَا حَسَنُ يَا حَسَنُ أَغِثْنِي قَالَ فَلَا يُجِيبُهُ قَالَ فَيُنَادِي يَا حُسَيْنُ يَا حُسَيْنُ يَا حُسَيْنُ أَغِثْنِي أَنَا قَاتِلُ أَعْدَائِكَ قَالَ فَيَقُولُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ قَدِ احْتَجَّ عَلَيْكَ قَالَ فَيَنْفَضُّ عَلَيْهِ كَأَنَّهُ عُقَابٌ كَاسِرٌ قَالَ فَيُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ قَالَ فَقُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ وَ مَنْ هَذَا جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ الْمُخْتَارُ قُلْتُ لَهُ وَ لِمَ عُذِّبَ بِالنَّارِ وَ قَدْ فَعَلَ مَا فَعَلَ قَالَ إِنَّهُ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِنْهُمَا شَيْ‏ءٌ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ لَوْ أَنَّ جَبْرَئِيلَ وَ مِيكَائِيلَ كَانَ فِي قبلهما [قَلْبِهِمَا] شَيْ‏ءٌ لَأَكَبَّهُمَا اللَّهِ فِي النَّارِ عَلَى وُجُوهِهِمَا (السرائر، باب المستطرفات، ج3، ص566-567). از سماعة بن مهران نقل شده که امام صادق (ع) فرمود: چون روز قیامت آید، پیامبر خدا (ص) بر درۀ آتش عبور می‌کند به همراه امیرالمؤمنین، حسن، و حسین (ع). پس فریادزننده‌ای فریاد زند... پس ندا دهد: «ای حسین! ای حسین! ای حسین! به فریادم رس! من کشندۀ دشمنانت هستم». پس پیامبر خدا (ص) به حسین (ع) گوید: «بر تو احتجاج کرد». پس حسین (ع) مانند عقاب شکاری بر او فرود آید و او را از آتش خارج کند. سماعه گوید: به امام صادق (ع) گفتم: فدایتان شوم! این فریادزننده کیست؟ امام فرمود: «مختار». گفتم: چرا در آتش عذاب شد؛ در حالی که آن کارها را کرد؟ امام فرمود: «در قلبش چیزی از حبّ آن دو بود. به کسی که محمد (ص) را به حق برانگیخت، اگر در قلب جبرئیل و میکائیل چیزی از حبّ آن دو باشد، خداوند جبرئیل و میکائیل را بر روی در آتش افکند». علامه محمدباقر مجلسی پس از نقل روایت سرائر می‌گوید: «كأن هذا الخبر وجه جمع بين الأخبار المختلفة الواردة في هذا الباب بأنه و إن لم يكن كاملا في الإيمان و اليقين و لا مأذونا فيما فعله صريحا من أئمة الدين لكن لما جرى على يديه الخيرات الكثيرة و شفي بها صُدُورَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ كانت عاقبة أمره آئلة إلى النجاة فدخل بذلك تحت قوله سبحانه وَ آخَرُونَ اعْتَرَفُوا بِذُنُوبِهِمْ خَلَطُوا عَمَلًا صالِحاً وَ آخَرَ سَيِّئاً عَسَى اللَّهُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ و أنا في شأنه من المتوقفين و إن كان الأشهر بين أصحابنا أنه من المشكورين» (بحار الأنوار، ج45، ص339؛ نیز نگر: ملاذ الأخیار، ج3، ص313). @Al_Meerath

فضیلت زیارت قبر حضرت فاطمه بنت موسی علیهما السلام 1. حدثني علي بن الحسين بن موسى بن بابويه عن علي بن إبراهيم بن هاشم عن أبيه عن سعد بن سعد عن أبي الحسن الرضا ع قال: سألته عن زيارة فاطمة بنت موسى ع قال من زارها فله الجنة (کامل الزیارات، ص324؛ مشابه: ثواب الأعمال، ص98؛ عیون أخبار الرضا، ج2، ص267). 2. حدثني أبي و أخي و الجماعة عن أحمد بن إدريس و غيره عن العمركي بن علي البوفكي عمن ذكره عن ابن الرضا ع قال: من زار قبر عمتي بقم فله الجنة (کامل الزیارات، ص324). 3. روايت كرده‏اند كه جماعتى از مردم رى در صحبت ابى عبد اللّه الصادق عليه السّلام در آمدند و گفتند ما از مردم و اهل رى‏ايم ابى عبد اللّه الصادق عليه السّلام فرمود مرحبا برادران مرا از اهل و مردم قم مردمان گفتند اى امام ما از مردمان رى‏ايم ديگر باره صادق عليه السّلام فرمود مرحبا برادران ما را از اهل قم تا آن جماعت سه كرّت اين سخن را تكرار كردند و امام هر نوبت مى‏فرمود مرحبا برادران‏ قميان ما را پس امام فرمود خداى را حرميست و آن مكه است و رسول خدا را حرميست و آن مدينه است و امير المؤمنين عليه السّلام را حرميست و آن كوفه است و ما را حرميست و آن شهر قمست بدانيد كه زود باشد كه بشهر قم زنى را از فرزندان من فاطمه نام دفن كنند و هر كس كه زيارت او دريابد ببهشت رود و بهشت او را واجب شود، راوى گويد كه در آن زمانى كه ابى عبد اللّه الصّادق عليه السّلام اين سخن فرمود موسى كاظم در شكم مادرش هنوز پيدا نشده بود و مادرش بدو حامله نگشته 4. و در روايتى ديگر هم از صادق عليه السّلام روايتست كه زيارت قبر فاطمه عليها السلام معادل و موازى و برابر بهشت است بى شك و شبهه‏ (ترجمۀ تاریخ قم، ط توس، ص214-215). 5. حدّث الأمير السید الإمام العالم ضیاء الدین، سلطان العلماء، فضل الله بن علی بن عبیدالله الحسني، قال: أخبرني السید الإمام، السعید، تاج الدین ابوالماجد ظفر بن الحسین بن المظفّر، قال: أخبرني الشیخ المفید العالم الحسن بن جعفر الدوریستي بإسناده إلی ولد تمیم بن مهران، فقال: دخلتُ بلد کوتا قلعة محمد بن مسعود الثقفي فقلت: یا أبا الحسن تری أن تحدّثني بحدیث لم أسمعه منك، قال: نعم، حَدِّثْه... أنّه دخل یوماً علی أبي عبدالله (علیهم السلام) فقد قدم علیه وفود أهل الري فقالوا له: السلام علیکم یا أباعبدالله، فقال: «علیکم السلام، من أنتم؟» فقالوا: قوم من أهل الجبال، فقال: «من أيّ الجبال؟» فقالوا: من أهل الري، فأطرق ملیاً في الأرض حتّی ابتلت لحیته من دموعه، فقال لهم: «لعن الله الريّ وما حوت، فقد قتل بسببها جدّي الحسین (علیه السلام)». قام علیه متکلِّمُهم، فقال: یا أبا عبدالله إنّا رازيّون، فقال: «مرحباً بإخوانتا القمّیین المدينتان متقابلتین»، فقال: یا ابا عبدالله إنّا رازيّون! فقال: «مرحباً بإخواننا [القمّیّین]» فقالوا: یا أبا عبدالله أيّ فضیلة لهم لننتقل إلیها ونسکنها؟ فقال علیه السلام: «ألا إنّ [لله حرماً] وهي مکّة، ألا إنّ لرسول الله (صلی الله علیه وآله) حرماً وهي المدينة، ألا إنّ لأمیر المؤمنین علیه [السلام حرماً] وهي الکوفة، ألا إنّ حرمي وحرم ولدي من بعدی قم، فتدفن فیها امرأة من ولدي اسمها فاطمة تدخل بشفاعتها القمّیّون الجنّة، قالوا: وهذه المرأة من أيّکم؟ قال: من وَلَدي موسی بن جعفر (صلوات الله علیهما)». وجد في نسخ السعید أبي المکارم، نازویه القمي (رحمه الله)، من إملا السید الإمام ضیاء الدین بأسانید شیخنا إلی أبي عبدالله (علیه السلام) (در پایان نسخه‌ای کهن از ارشاد شیخ مفید). @Al_Meerath

اشتیاق بهشت به سه تن حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَاقَ ، أَنْبَأَ مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ السَّكَنِ الْوَاسِطِيُّ ، ثَنَا شِهَابُ بْنُ عَبَّادٍ ، ثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ ، ثَنَا الْحَسَنُ بْنُ حَيٍّ ، عَنْ أَبِي رَبِيعَةَ الْإِيَادِيِّ ، عَنِ الْحَسَنِ ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ " اشْتَاقَتِ الْجَنَّةُ إِلَى ثَلَاثَةٍ عَلِيٍّ وَعَمَّارٍ وَسَلْمَانَ . هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحُ الْإِسْنَادِ ، وَلَمْ يُخَرِّجَاهُ (المستدرك علی الصحیحین، ج3، ص137؛ مشابه: جامع الترمذي، ج6، ص131؛ مسند أبي یعلی، ج5، ص164، 165؛ المعجم الکبیر، ج6، ص215). از انس بن مالک نقل شده که پیامبر خدا (ص) فرمود: بهشت به سه تن مشتاق است: علی، عمار، و سلمان. این روایت در مصادر عامه نقل‌های متفاوتی دارد. در برخی از این نقل‌ها سه تن و در برخی دیگر چهار تن معرفی شده‌اند. بخش ثابت همۀ این نقل‌ها نام علی بن ابی طالب (ع) است. غیر از نام گرامی او که در تمام نقل‌ها آمده هر نقلی، از میان سلمان، ابوذر، مقداد، و عمار، دو یا سه تن را نام برده است. @Al_Meerath

فرمان خدا به حبّ چهار تن حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُوسَى الْفَزَارِيُّ ابْنُ بِنْتِ السُّدِّيِّ ، قَالَ : حَدَّثَنَا شَرِيكٌ ، عَنْ أَبِي رَبِيعَةَ ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ ، عَنْ أَبِيهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: إِنَّ اللهَ أَمَرَنِي بِحُبِّ أَرْبَعَةٍ ، وَأَخْبَرَنِي أَنَّهُ يُحِبُّهُمْ . قِيلَ: يَا رَسُولَ اللهِ ، سَمِّهِمْ لَنَا ، قَالَ: عَلِيٌّ مِنْهُمْ ، يَقُولُ ذَلِكَ ثَلَاثًا وَأَبُو ذَرٍّ وَالْمِقْدَادُ وَسَلْمَانُ وَأَمَرَنِي بِحُبِّهِمْ ، وَأَخْبَرَنِي أَنَّهُ يُحِبُّهُمْ " (جامع الترمذي، ج6، ص83؛ مشابه: سنن ابن ماجه، ج1، ص104؛ مسند أحمد، ج10، ص5446، 5448؛ مسند البزار، ج10، ص284؛ المعجم الأوسط، ج7، ص156؛ المستدرك علی الصحیحین، ج3، ص130). [1] از بریده نقل شده که پیامبر خدا (ص) فرمود: خداوند مرا به دوست‌داشتن چهار تن فرمان داد و به من خبر داد که آن‌ها را دوست می‌دارد. گفته شد: ای پیامبر خدا! ایشان را برایمان نام ببر! فرمود: «علی از ایشان است» . سه بار این را فرمود. [همچنین در ادامه فرمود:] «و ابوذر، مقداد، و سلمان. خداوند مرا به حب ایشان فرمان داد و خبر داد که آن‌ها را دوست می‌دارد». 1. در تمام مصادری که به عنوان مشابه روایت ترمذی ذکر شده، نام علی (ع)، سلمان، ابوذر، و مقداد آمده، به جز روایت حاکم نیشابوری که در آن از حبّ چهار تن بحث شده، اما تنها از علی (ع) نام برده شده است. @Al_Meerath