علامه حسن حسن‌زاده آملی

🔻دُردانۀ دوران در مهجوریت به یاد علامه ذوالفنون حسن‌زاده آملی وقتی عظمتی چون علامه طباطبایی(ره) فرموده حسن‌زاده را کسی نشناخت، جز امام زمان(عج‌الله)، پس هر دستی را نشاید که در باب حسن‌ حسن‌زاده آملی قلم برگیرد. نگارنده از باب آشنایی با «اسم» او و ریزه‌خواری از مَأْدُبه بی‌انتهای علم او، در آن باب که ذرّه‌ای فهم می‌کند، از این دریای بی‌کران مرواریدی را به قلم طبع می‌نشاند. اگرچه علامۀ حسن‌زاده، کرد آنچه را که می‌باید، اما بنابر قول بزرگانِ علم، چه‌بسا تا چندصد سال آینده نیز از آنچه او در عالم وجود محقَّق کرد، ادراکی حاصل نیاید. و این ظلمی است دوسویه؛ که نه‌فقط گدا را به مُعطی، که معطی را هم برای تحقّق صفت اعطا، به گدا نیاز است. نه‌تنها جامعه را به دانش بی‌مثال علامه نیاز است، بلکه او را نیز به بهره‌بردن جامعه از کمال دانشی‌اش، اشتیاق است. او معرفت و مکاشفه را در هم آمیخت و عقل قدسی را محقّق ساخت و شرح شهودی بر عرفان نگاشت. اما او هندسه را برای هندسه، نجوم را برای نجوم، فلسفه را برای فلسفه، حکمت را برای حکمت، عرفان را برای عرفان، و معرفت‌نفس را برای معرفت نفس نگفت. او غوّاص بی‌مثال اقیانوس علم شد برای تعالی انسان، برای ارتقای وجودی‌اش؛ و مگر می‌شود که بدون درگیری با «حیات دنیوی» و پاسخ به پرسش‌های «زندگی روزمره‌» انسان، زمینه و بستری برای ارتقای او فراهم شود؟ واقعیت آن است که علامه حسن‌زاده تا کنون در مقام انتزاع، محدود و محبوس مانده و تلاش محسوسی که از دل دانش او به «عینیات» جوامع انسانی نقبی بزند و از لجّۀ کمالاتش، «حل مسائل اجتماعی» کند، مشهود نیست. چه‌اینکه برخی فرونشاندن او از مقام انتزاع به واقعیات میدان را تنزّل جایگاهش می‌پندارند؛ اما مگر نه‌اینکه پیامبران نیز چنین تنزّلی داشته‌اند و کمال ایشان در چنین فرود و تنازلی بود‌؟ پس چرا بر مریدان او تلنگری نمی‌نشیند برای به میدان حیات‌ِ تجربی‌کشاندنِ دانش او؟! آنانکه شرح کرده‌اند او را، در مقام علمی محض محصورش کرده‌اند؛ البته که در قدر و فایده این شرح‌ها و تفاسیر تردیدی نیست؛ و باید قدردان این مشقت‌ها بود که واسطه بهره‌مندی از فیوضات علامه است. اما این دروس و شروح در عالم نظر و فردیّت نشسته‌اند؛ و برای میدان عمل و محسوسات و تعاملات حیات اجتماعی، نقشۀ راهی از آن گنجینه‌های مفتون، ارائه نگردیده است. آه از نهاد انسان بلند می‌شود وقتی می‌بیند چطور برخی بحرانی‌ترین مسائل روز جامعه می‌شود که با نگاشته‌های چند دهه قبل او، حل بشود و نمی‌شود؛ چون هنوز چنین ادراک و اراده‌ای قوام نیافته. دل به‌درد می‌آید آن هنگام که می‌بیند در سراسر محافل دانشگاهی کشور در علوم انسانی، مشخصاً دانش اجتماعی، نشانی از آثار بی‌بدیل او یافت نمی‌شود. در حالی‌که یکی از جدی‌ترین مسایل جامعه امروز ما، مسئله «علوم انسانی اسلامی» است. اگر از جایی که او ایستاده حرکت کنیم، فقط یک گام با نظریه‌پردازی در علوم انسانی فاصله داریم. علوم انسانی اسلامی، از نگاه او نه فقط در چارچوب شریعت نشاندن علوم، بلکه بدان معناست که باطن هر دانشی را اتصالی است به حقیقت نظام هستی، و علوم آنگاه اسلامی است، که در مدار اتصال به حقیقت، برای زندگی انسان تعریف شده و کاربست آن مهیا شود. علمی که از مجرای چنین اتصالی تعریف و عرضه نشود، نه برخاسته از حقیقت، که برخاسته از منیّت است؛ که حقیقت بی‌انتها و منیّت محدود به ضیق نفس است. نفسی که متصل به حقیقت شود، ظرفی است که از این اتصال، اتّساع خواهد یافت؛ و نفس منقطع، در حدود خود، محدود. او خلاصۀ تاریخ تکاملی فلسفه و عرفان شیعی است و اجتماع همۀ فضائل پراکندۀ دیگران. چه بسیار مایه‌های نهفته در آثارش برای نظریه‌پردازی! بسی حسرت که اهالی دانشگاه نقشۀ راه جامعه‌شناسی را از دل «‌انسان کامل از دیدگاه نهج‌البلاغه» او، نقشۀ راه روان‌شناسی را از «گنجینهٔ گوهر روان» او، نقشۀ راه ارتباطات را از «رساله رابط و رابطی» او، و نقشۀ راه فرهنگ را از دل «ده رساله فارسی» او، نجُسته‌اند؛ که تمام اینها و افزون بر آن، بالقوه در آثار او، که وارثان حقیقیِ اویند، هست و تنها به عزم مشتاقان و کاربلدان برای کشف و تدوین آن نیاز است. اگرچه آثار ایشان کشکولی‌ است و محدود به حد موضوعی خاص نمی‌شود، اما جویندگان، می‌توانند با غوطه‌وری در این آثار، هریک به مراد خود واصل شوند. اما دریغ که علامه از این زاویه هرگز نگریسته نشده و دأبی هم بر این پرداختِ پرثمر مشهود نیست. به‌موازات ارج نهادن به تلاش شاگردان حضرتش، که هر یک از اساتید مبرّز روزگارند، خلأ مطالعه آثار علامه با هدف یافتن راه‌حل مسائل زیست اجتماعی و رنگ‌وبوی ملکوتی بخشیدن به زندگی انسان، احساس می‌گردد. چه‌بسا که آه دل و ارادت باطنی شاگردان دانشگاهی ایشان بابی شود برای این کنکاش و خوشه‌چینی از خرمن وجود آن علامه ذوالفنون؛ که مهجوریت او، محرومیتِ پر درد ماست. آزاده محمودیان

۱. افزایش مشارکت در انتخابات با پخش سرودهای وطنی با پس‌زمینه پرچم، یک هفته مانده به انتخابات محقّق نخواهد شد؛ بلکه نیازمند اعتماد ملی به توانمندی نظام در دفاع از «حقوق مردم» است. ۲. حرکت کردن رسانه ملی، روی «لبۀ تیزِ» موضوعاتی که معیشت اقتصادی و فرهنگی مردم را به باد فنا داده، بستر خلق مرجعیت رسانه و فشار برای «شکستن سکوتِ» دستگاه‌های نظام، در ارتباط با این موضوعات است. ۳. این حرکت، نه در قالب تک‌برنامه‌ و تک‌گویی، که باید در یک «بسته کامل جریان‌ساز» صورت بگیرد، تا مطالبه‌گری را از یک گزاره ساده به حس نیاز جمعی تبدیل سازد. تنها در دل چنین جریانی، «زنجیرۀ سکوت و انفعال» شکسته خواهد شد. «اکنون» زمان مناسبِ جریان‌سازی برای «محاکمۀ خاطیان برجام»، و خلق «خودآگاهی» تاریخی‌ برای انتخابات پانزدهم ریاست‌جمهوری است. آزاده محمودیان https://eitaa.com/Najvayeqalam_Mahmoudian/416

تشخیص مصلحتِ کدام نظام؟ آقای باهنر و فرار از باورهای دیروز ۱. چندی پیش که در مراسم بزرگداشت شهید لاجوردی شرکت کرده بودم، آقای باهنر را دیدم که در ردیف اول نشسته است. سخنان آتشین سخنران مجلس، حقایق اعجاب‌آور و تلخی را درباره دشواری‌هایی که شهید لاجوردی با آن دست‌وپنجه نرم کرده بود، روایت می‌کرد. وقتی سخن به آنجا رسید که چگونه برخی از مسئولان نظام که اکنون هم مناصبی دارند زمینه آزادی منافقین را فراهم کردند و کمر لاجوردی را شکستند، آقای باهنر از جا بلند شد و عزم ترک مجلس کرد. همزمان مردم شروع به اعتراض کردند که: «نرو! از چه فرار می‌کنی؟». آن روز روایت تلخ نفوذ به مذاق او خوش نیامد و من فکر کردم که چرا به محض مطرح شدن برخی حقایق او اینچنین مجلس را ترک کرد. ۲. نمی‌دانم «یومَ تُبلی‌السَّرائر» برخی از مسئولان نظام فرارسیده؛ یا گندم‌های ری، استحاله را به بهترین نحو ممکن رقم زده‌اند. مسئله تغییر است یا برون‌ریزی؟ اما هرچه هست، امروز تشخیص مصلحت نظام اسلامی، وابسته به آرای برخی کسان است که معتقدند اجرای احکام شریعت، کشور را با معضل روبرو کرده و نتیجه‌ای جز تحمیل هزینه به جامعه ندارد؛ جلوگیری از جولان پلتفرم‌های جاسوسی، و تلاشی هرچند نحیف برای حفظ امنیت روانی جامعه، خنده‌آور و نماد عقب‌ماندگی است؛ قانون حجاب، دیگر قانونی نیست؛ با اجبار و ممنوعیت نمی‌توان جامعه را اداره کرد و دیگر امروز حفظ سرمایه اجتماعی است که اوجب واجبات است؛ و در یک کلام، تغییر مواضع نظام از «اسلامی‌بودن» به «سکولار شدن»، یک فرایند «اصلاحی» تلقی می‌شود. ۳. این‌ها سخنان محمدرضا باهنر، برادر شهید باهنر است؛ که از جملۀ معدود افرادی است که سال‌هاست مصلحت‌های نظام را تشخیص می‌دهند. اما فرد «منصوب رهبری» در مجمع تشخیص مصلحت نظام، تکلیف خود را با این گزاره از رهبر انقلاب که «در دولت و در قوه قضائیه و در بخش‌های مختلف در این زمینه(اجرای قانون حجاب) مسئولیت وجود دارد و باید به مسئولیت‌های قانونی و شرعی خود عمل کنند»، روشن نمی‌کند. به «حرام سیاسی» کاری ندارد و «حرام شرعی» را مسئلۀ نظام اسلامی نمی‌انگارد. هم میز و‌ منصب نظام اسلامی را اشغال کرده، هم آشکارا اجرای شریعت را ضروری این نظام نمی‌داند. ۴. البته باور آن سخت است، مسئولینی که چندی است دیگر ابایی از برون‌ریزیِ مکنونات خود ندارند، ندانند در روزگاری که از نظر آنان فیلترینگ خنده‌آور است و ممنوعیت، جواب نمی‌دهد، آمریکا، مهد آزادی اطلاعات در جهان، وجود یک شبکه اجتماعیِ غیرخودی را برنمی‌تابد؛ هم فیلتر می‌کند، هم سانسور، هم با اجبار به واگذاری و تغییر بنیان اندیشگی آن، سعی در حکمرانی فضای مجازی خودش دارد. فرسنگ‌ها از مصلحت نظام اسلامی عقب‌ مانده‌اند اگر ندانند کشف حجاب به‌عنوان یک حرام سیاسی، بنیان‌های تمدن‌ساز نظامِ ما را هدف گرفته و چالشی تحمیل‌شده از سوی برون‌ِ مرزهاست. وقتی سخنان اخیر آقای باهنر را مرور می‌کنم، نمی‌دانم «صداهایی که روح او را می‌خراشد» از کدام جنس صداهاست و چه نسبتی با صدای شهید لاجوردی‌ها دارد؟! https://eitaa.com/Najvayeqalam_Mahmoudian/417

🔻سکولاریسم و وداع با قانونیّتِ شریعت آزاده محمودیان ۱. در جمهوری اسلامی قرار نبود قوانین سایر کشورها بر اساس احکام شریعت ترجمه بشود، بلکه مدوّن شدن قانون در جمهوری اسلامی تلاشی بود برای «الزام اجرا»ی احکام شریعت و «قانون شدن دستورات الهی»؛ یعنی تضمین حکومتیِ اجرای شریعت، نه حکومت کردن با ادویۀ شریعت. ۲. اشتباه بنیادین و راهبردی در تعریف «هویت حجاب» در جامعه تبعات امروز را رقم زده است. یکی در لباس فقاهت آن را به اراده‌های شخصی وامی‌گذارد، آن‌یکی در لباس سیاست، مانع انسجام ملی می‌خواندش؛ و لمپن‌های رسانه‌دار در دست نامرئی بازار رهایش می‌کنند. حجاب پیش از آنکه یک قانون باشد، یک واجب شرعی اجتماعی است. هویت اصلی آن «ضرورت دین» بودنش است و نه هیچ هامش و‌ فرع دیگر. همین متکی و فرع بر قانون کردنِ حجاب، امروز بر دهان خیل عظیمی از مردم معترض به وضعیت فاجعه‌بار پوشش در کشور، اعم از مذهبی یا غیرمذهبی، مهر خاموشی زده است. ۳. از دو دهۀ پیش تولیدات انواع رسانه‌های رسمی و غیررسمی در نمایش زن‌های ایرانی بی‌حجاب در فیلم‌ها و سریال‌ها از یکدیگر پیشی می‌گرفتند و مثلا در ابتدا ذکر می‌کردند که صحنه‌های بی‌حجابی در فلان کشور همسایه ضبط شده است. پس هرگز به حجاب به‌عنوان متضمن سعادت انسان نگریسته نشد و فقدان حجاب زن مسلمان ایرانی، خسران و آسیب به روان‌های فردی و امنیت اجتماعی تلقی نشد. اینکه نمایش زن بی‌حجاب داخل مرزهای جغرافیایی ایران نباشد، کافی تصور شد. ۴. قطره‌‌قطره در جان مردم نهادینه شد که آنچه مهم است، نه حکم شرعی دین، بلکه قانون کشور است که با این لطایف‌‌الحیل نقض نشده است. و ذره‌ذره حرمت باطنی حکم شریعت را در افکار عمومی کمرنگ کردند و برای زیرپا نهادن آن توجیه ساختند. غافل از اینکه در نظام اسلامی این قانون است که اعتبار خود را از شریعت می‌طلبد، و حکم شرعی اعتبار الهی دارد و منتظر هیچ قانونی نخواهد ماند. ۵. اکنون که کار به‌جایی رسیده که نه‌تنها در گروه‌های مذهبی دانشجویی در تأویل آیات مربوط به حجاب سر خدشه می‌شود، بلکه در لباس پیامبر هم، برای رد الزام حجاب، نقب‌های بی‌ربط تاریخی زده می‌شود، زمان ورود علمای دین و اعلام شریعت است تا به‌عنوان متخصصان دین و صاحبان فتوا، روشن و بدون لکنت حدود این حکم شرعی و ضرورت‌های مواجهه حکومت دینی با تخلف از آن را برای عموم مردم بیان کنند و آن را از هجوم‌های همه‌جانبه نجات دهند. که اگر عالمان دین پای دین استقامت نورزند، طاعونِ فراگیر سکولاریسم به جان تک‌تک احکام اجتماعی شریعت خواهد افتاد و جامعه را خواهد بلعید. https://eitaa.com/Najvayeqalam_Mahmoudian/418

▪️سلسله نشست‌های مسئلۀ ملیّت و دیانت 🖇نشست اول: ملّیّت در قاب هویّت فطری (بسط رهیافت علامه حسن‌زاده) 🖇چهارشنبه ۷ آبان ۱۴۰۴، ساعت ۱۴ تهران، میدان فاطمی، انتهای اتوبان شهید گمنام، ابتدای اتوبان کردستان، تالار ایوان شمس، سالن آسمان. 🖇حضور مجازی از طریق: skyroom.online/ch/iict/farhang (امکان حضور برای علاقمندان وجود دارد)

💯🔊 #بشنوید 📻 صوت سلسله نشست های "مسئله ایرانی گری،‌ملیت و دیانت" 🔘 نشست اول نشست علمی «ملیت در قاب هویت فطری» 🎙 با حضور : ▪️ #محسن_ردادی ▪️ #مهدی_جمشیدی ▪️ #آزاده_محمودیان 📅 چهارشنبه ۷ آبان ماه ۱۴۰۴، ساعت ۱۴ 🏢 تهران، تالار ایوان شمس #صوت I #نشست 🆔 @iictchannel

📸 #گزارش_تصویری 🔸 نشست علمی «ملیت در قاب هویت فطری» 💢 از سلسله نشست های "مسئله ایرانی گری،‌ ملیت و دیانت" 🎙 با حضور: ▪️ #محسن_ردادی ▪️ #مهدی_جمشیدی ▪️ آزاده محمودیان 📅 چهارشنبه ۷ آبان ماه ۱۴۰۴ 🏢 تهران، تالار ایوان شمس #نشست_علمی 🆔 @iictchannel