❇️چند نکته در مورد بحار الأنوار
✍محمدباقر ملکیان
در ميان محدّثان متأخّر شيعه، شايد هيچ کس به پرکاری و در عين حال تأثيرگذاری #علامه_مجلسی رحمه الله، نباشد. در کارنامه او، علاوه بر تکنگاریهای فارسی وعربی، با نگاشتههای حديثی درازدامن هم روبرو هستیم.
متأسفانه بسياری از ما، علامه مجلسی و همه فعاليت علمی او را تنها در حلية المتقين و #بحار_الأنوار خلاصه میکنيم،
🔰در اين يادداشت قصد داریم چند نکته درباره بحار الأنوار بگويیم.
1⃣به نظر می رسد بحار الأنوار کاری ناتمام و پروندهای نبسته در کارنامه علامه مجلسی باشد.
اگر بحار الأنوار را از ابتدا تورّق کنيد میبينيد که علامه مجلسی در ذيل بسياری از احاديث، بيان و توضيحاتی دارد، که البته گاه از چند کلمه تجاوز نمیکند وگاه در حدّ يک رساله چند صفحهای است. اما اين مسلّم است که عادت او بر اين است که از کنار احاديث به همين راحتی نمیگذرد. اما در يک پنجم آخر بحار الأنوار از اين بيانات ـ حتّی در حدّ يک جمله کوتاه ـ اثری به چشم نمیخورد، که به نظر میرسد ايشان فرصت اين کار را نيافته است.
مرحوم محدث بحرانی هم به نقل از برخی مشايخ معاصرين مینويسد:
إنّ الذي خرج منها ستة عشر مجلّداً خرجت من المسودات کاملة مهذّبة، وبقي تسع مجلّدات لم تکمل من التصحيح والإيضاح. وظاهره أن التسعة التي لم تخرج من المسودات هي کتاب الإيمان والکفر، إلخ.[۱]
اين که پرونده بحار الأنوار بسته نشده، شواهد ديگری نيز دارد، که بايد در مقالهای مستقلّ بدان پرداخت.
2⃣در روزگاری که علامه مجلسی دست اندر کار تأليف بحار الأنوار است، حر عاملی هم به کار وسائل الشيعة مشغول است. بحار و وسائل در بسياری از احاديث با هم مشابهاند، يعنی مثلاً هر حديث فقهی که در قرب الإسناد آمده هم در بحار به چشم میخورد و هم در وسائل. و همين طور احاديث فقهی بسياری از مصادر ديگر.
چند سالی که به نگارش تعليقه بر وسائل الشيعة مشغول بودم، هنگام اختلاف نسخه وسائل با مصادر چاپی، خود را ملزم به مراجعه به بحار الأنوار کرده بودم. آنچه جالب توجه است اين است که معمولاً هنگام اختلاف نسخ، نسخه بحار الأنوار، صحيحترين وجه را ثبت و ضبط کرده است. البته اين نکته بايد بررسی و روشن شود که آيا صحّت نسخه بحار الأنوار ـ آن گونه که سيدنا الأستاد شبيری زنجانی در مجلس درس میگفتند ـ مستند به نسخههای صحيح است، و يا تنها تصحيحات قياسی و اجتهادی علامه مجلسی است، چنان که محدّث بحرانی، اکثر تصحيحات ملا محسن فيض در کتاب وافی را تصحيحات اجتهادی میداند. از اين رو، برای تصحيح اين مصادر (البته نه کتب اربعه) مراجعه به بحار الأنوار، پسنديده و چه بسا ضروری است.
3⃣علی رغم اين که هنگام اختلاف نسخ، ثبت بحار الأنوار نسبت به وسائل الشيعة، صحيحترين وجه است، اما علامه مجلسی در نگارش بحار الأنوار از وسائل الشيعة نيز بهره برده است. البته نه نقل روايات بلکه در توضيح و تفسير روايات. از اين روست که گاه آنچه را حر عاملی در ذيل روياتی مینگارد، علامه مجلسی ـ بعينه ـ آن را در بحار الأنوار تکرار می کند.[۲]
4⃣بسياری از مطالبی که علامه مجلسی در مرآة العقول مینگارد، همان ها را ـ بعينه ـ در توضيح وتفسير روايات بحار الأنوار تکرار میکند.[۳]
به نظر میرسد علامه مجلسی پس از نگارش مرآة العقول، در توضيح روايات کافی که در بحار آنها را آورده، از مرآة العقول بهره برده است.
📚پینوشت
۱. لؤلؤة البحرين: ص۵۷
۲. وسائلالشیعه، ج۲۵، ص۲۱۶؛ بحار الأنوار: ج۶۳، ص۲۵۲.
۳. مرآة العقول: ج۷، ص۱۰۰ = بحار الأنوار: ج۶۵، ص۳۲۹ـ۳۳۰؛ مرآة العقول: ج۷، ص۱۰۲ = بحار الأنوار: ج۶۵، ص۳۳۴.
🌐https://malekian.kateban.com/post/4476
#کانال_علوم_ومعارف_حدیث
@MaarefHadith
هدایت شده از کانال تخصصی "علم رجال"
♨️همایش ملی «هزاره شیخ طبرسی»
❇️ این محورها عبارتند از:
🔹1. معرفی، زندگی و آثار شیخ طبرسی؛
🔹2. شیخ طبرسی و ابن شهرآشوب؛
🔹3. شیخ طبرسی و علمای دینی مازندران؛
🔹4. استادان و شاگردان شیخ طبرسی؛
🔹5. اندیشه های کلامی شیخ طبرسی در «الاحتجاج»؛
🔹6. اندیشه های فقهی شیخ طبرسی ومسائل فقهی در «الاحتجاج»؛
🔹7. تحلیل احادیث منقول در «الاحتجاج»؛
🔹8. بررسی مناظرات بین الادیانی در «الاحتجاج»؛
🔹9. تاثیر شیخ طبرسی بر عالمان پس از خود و معرفی معارف شیعی؛
🔹10. مسائل حقوقی در «الاحتجاج»؛
🔹11. محور مرحوم دکتر ابراهیم حلاجیان ( محور دانش آموزی با فرازهایی چون:مسابقه، مقاله نویسی ، پوستر، روزنامه دیواری، نقاشی ، عکاسی و ...)؛
🔹12. احداث، توسعه، تکمیل، تجهیز سالن ها و اماکن و فضاهای ورزشی به یادمان شیخ طبرسی.
🔸🔸🔸
🌐 توضیحات تکمیلی
🆔 @Rejal_science
✍ علیرضا نظری خرّم
همۀ ما فرعون را با ادعای خدایی اش می شناسیم. اما درباره اش نوشته اند که فرمانروای دلسوزی برای مردمان سرزمینش بوده است.
ساعتی پیش دیدم که سید بن طاووس در صفحۀ 359 از کتاب "المَلاحِم و الفِتَن" حکایت جالبی را به نقل از کتاب "المُعجَم البُلدان" دربارۀ فرعون گزارش کرده است.
به منبع اصلی نگاهی انداختم و دیدم جناب آقای "یاقوت حِموی" نویسندۀ کتاب "المُعجم البُلدان" که در سدۀ ششم هجری می زیسته در صفحۀ 237 از جلد سوم کتابش ذیل واژۀ "سَردوُسُ" نوشته است:
روزی از روزها فرعون به وزیر خود، هامان دستور می دهد تا به وضعیّت کم آبی در یکی از مناطق مصر رسیدگی کند.
هامان هم در پی اجرای اوامر ملوکانۀ فرمانروا، خلیجی به نام "سَردوُسُ" حفر و آب مورد نیاز روستاییان را تأمین می کند.
مردم آن نواحی نیز در ازای آبرسانی، پولی را به حکومت پرداخت می کنند (ویعطونه مالاً) هامان نیز حقابه ها را که یکصد هزار دینار شده بود بی کم و کاست برای فرعون می فرستد (یحمله الی فرعون).
در یکی از روزها فرعون رو می کند به هامان و گوید: این پول ها چیست که برایم فرستادی؟ (فساله فرعون عن ذلک). هامان نیز جریان حفر کانال و گرفتن پول ها را تعریف می کند (فاخبره بما فعل فی حفره).
فرعون که علی القاعده باید از شنیدن سخنان هامان خوشحال می شد ناگهان با حالتی برافروخته رو کرد به هامان و گفت:
مرد حسابی! تویی که خود را بزرگ و آقای مردم می دانی باید در برابر رعیّت، باملاطفت و مهربان باشی (ان یعطف علی عباده) و تا می توانی سعی کنی که به آنها دوزار و ده شاهی پول برسانی (ویفیض علیهم) نه آنکه به چِندرغاز پول در دست مردم هم نظر داشته و آنها را سرکیسه و تلکه کنی (ولا یرغب فی ایدیهم).
خیلی زود این پول ها را به مردم بازگردان (ردّ علیهم اموالهم).
نکند دلت می خواهد گردنت را بزنم؟! (یضرب عنقک).
مرد ناحسابی! بابت خدماتی که به بندگانم می رسانی از آنان پول طلب می کنی؟! (آخذ من عبیدی مالاً علی منافعهم).
دیگر تکرار نشود! زود پول ها را به صاحبانش برگردان (ردّها علیهم).
رفقای عزیزم! از اینکه بزرگی در قدّ و قوارۀ سید بن طاووس چنین حکایتی را در کتابش از فرعون نقل می کند برایم خیلی جالب توجه و درس آموز بود!
📝 بر گرفته از کانال یاداشت های یک طلبه.
#کانال_علوم_ومعارف_حدیث
@MaarefHadith
@albayannعلت جهانی شدن اسلام. aytollah farhani.mp3
زمان:
حجم:
2.6M
◀️ علت جهانی شدن اسلام
🔊🔊🔊 بیانات آیت الله فرحانی در جمع هادیان سیاسی اهواز، 9 دی
┄┅═══••✾❀✾••═══┅┄
♻️آرنولد توین بی، در کتاب تاریخ تمدنش سه تمدن بزرگ و اثرگذار را نام می برد ؛یعنی تمدن اسلام و مسیحیت و بودا.
🔰فرق اسلام با دین بودا و مسیحیت در این است که، اسلام یک خصوصیتی داشت و آن خصوصیت ،شتاب و سرعت گسترشش در سرتاسر عالم بود.
👈🏻تمدن اسلامی در کشورهای مصر ،آندلس ، بغداد و ایران ، پنج قرن حکومت کرد.
🔅لامارتین شاعر معروف فرانسوی می گوید؛ با در نظر گرفتن سه عامل؛
پیغمبر اکرم استثنائی ترن شخصیت دنیاست:
🔹عامل اول ،عدم قدرت مادی و مالی.
🔹عامل دوم ، دشمنان داخلی علی الخصوص خانواده و قبیله ی خودش قریش.
🔹عامل سوم ، سرعت گسترش و شتاب حرکت اسلام .
💢نتیجه ی انقلاب اسلامی با مدل اندیشه ی ولائی و با محوریت امامین انقلاب یک مجموعه ی مرجع قوی را تشکیل داده است.
👈🏻تنها راه زمین زدن این انقلاب به نظر غربی ها همان راهی است که تمدن پانصد ساله ی اسلام را زمین زد.
غربی ها با حمله به اندیشه ی نورانی اسلام و مدل اصلی این اندیشه یعنی مساله ولایت می خواهند، اثر اندیشه ی اسلامی را در شکل دهی تمدن اسلامی از بین ببرند.
┄┅═══••✾❀✾••═══┅┄
با تشکر از جناب آقای نواب بهرامی جهت ارسال این مطلب.
#کانال_علوم_ومعارف_حدیث
@MaarefHadith
علوم و معارف حدیث
✅ دهمین شماره از فصلنامه «دانش ها و آموزه های قرآن و حدیث» منتشر شد. این مجله نگاشته های علمی را در
به گزارش (خبرگزاری بین المللی قرآن) ایکنا، در دهمین شماره فصلنامه علمی اختصاصی «دانشها و آموزههای قرآن و حدیث» نگاشتههایی در قالبهای سرمقاله، مقاله سفید، مقاله شناختی و مقاله طرح علمی به چاپ رسیده است.
https://iqna.ir/fa/news/3944031/
┄┅═══••✾❀✾••═══┅┄
به گزارش خبرگزاری شبستان از قم، دهمین شماره از فصلنامه علمی اختصاصی «دانشها و آموزههای قرآن و حدیث» منتشر شد.
http://shabestan.ir/detail/News/1009561
┄┅═══••✾❀✾••═══┅┄
پایگاه اطلاع رسانی حدیث شیعه (حدیث نت): در دهمین شماره فصلنامه علمی اختصاصی «دانشها و آموزههای قرآن و حدیث» نگاشتههایی در قالبهای سرمقاله، مقاله سفید، مقاله شناختی و مقاله طرح علمی به چاپ رسیده است.
http://hadith.net/post/70691/
┄┅═══••✾❀✾••═══┅┄
مقالات شماره ده این مجله را می توانید در سایت مجله به صورت رایگان دانلود کنید:
آدرس http://majaleh-a.ir/current
#کانال_علوم_ومعارف_حدیث
@MaarefHadith
لطفا در ایتا مطلب را دنبال کنید
مشاهده در پیام رسان ایتا
#اعتبار_سنجی_احادیث_شیعه2
حجت الاسلام احسانی فر:
⬅️ اهل سنت به دلیل محرومیت از معصوم علیهم السلام چاره ای از رجوع به مباحث رجالی نداشتند
📌 کتاب «اعتبار احادیث شیعه» بزودی رونمایی خواهد شد.
🆔@tahavol_howze
#کانال_علوم_ومعارف_حدیث
@MaarefHadith
#حدیث_انتظار
💠عَنْ الاِمامِ الْمَهْدىّ عليه السلام فى تَوْقيعِهِ اِلى مُحَمَّدِ بْنِ عُثْمانَ: وَ اَكْثِرُوا الدُّعآءَ بتَعْجيلِ الْفَرَجِ فَاِنَّ ذلِكَ فَرَجُكُمْ.
┄┅═══••✾❀✾••═══┅┄
❇️حضرت مهدى عليه السلام در نامه مباركش به سفير خود محّمد بن عثمان: براى تعجيل فرج زياد دعا كنيد، چون همين دعا موجب فرج شماست.
📗كمال الدين: ص ۴۸۳.
#کانال_علوم_ومعارف_حدیث
@MaarefHadith
✍️ حجت الاسلام و المسلمین محمدمهدی احسانی فر (مدیر مسئول فصلنامه دانش ها و آموزه های قرآن و حدیث)
┄┅═══••✾❀✾••═══┅┄
بسم الله الرحمن الرحیم
دوران دوم خرداد، زمانه عجیبی بود. گویا به فرمایش امیر مومنان علیه السلام، شیطان با همه قوایش به میدان آمده بود. منافقان شناخته شده و نشده، متهمان به قتل شهید بهشتی و انفجار نخست وزیری و حمله به هواپیمای شهید محلاتی و ... پست های مهم کشور را گرفته بودند. عده ای خودباخته و عده دیگری خودفروخته، بیشترین مناصب دولتی و مجلسی را چونان طعمه ای تصاحب کردند. سیل شبهات بود که به جامعه سرازیر می شد. از وجود خدا تا نبوت و امامت و هر امر مقدس دیگری، مورد هجوم قرار گرفت تا جایی که یکی از همین آدم نمایان گفته بود: "حتی علیه خدا هم می شود تظاهرات کرد!"
آشوب های اجتماعی و دانشجویی هم از ناحیه مدعیان امنیت همچون برخی از مسوولان وزارت کشور، دامن زده و یا طراحی یا حمایت می شد.
جناح حق نیازمند یک فرمانده میدانی بود. کسی که شجاع باشد و از دشمن و تهدید نهراسد. کسی که عالم و فقیه و فیلسوف و مفسر و حدیث دان باشد تا بتواند مغالطه ها را بشکافد و پاسخ ها را به سطح عمومی جامعه یعنی همان جایی که شبهات، منتشر شده بود، بکشاند. کسی که از خود و جایگاه خویش بگذرد و برای دفاع از اسلام، کرسی های معنون را رها کرده و از سنگر منبر برای دفاع، بهره گیرد.
و آن بزرگ مرد عارف و عاشق، علامه مصباح یزدی بود. کسی که رهبری علمی حزب الله را بر عهده گرفت و مردانه ایستاد. کسی که از آبرو و مال و همه چیزش گذشت. کسی که ترور شخصیت عناصر جنگ روانی دولت دوم خرداد نتوانست او را از میدان جهاد علمی واقعی، خارج کند. کسی که تهدید امنیتی های پشیمان، او را نترساند. کسی که پناهگاه متدینان شد.
┄┅═══••✾❀✾••═══┅┄
آیت الله مصباح یزدی فقیهی بزرگ بود که منبر را بر کرسی های دیگر ترجیح داد و پابرهنه به میدان دفاع از دین آمد. کسی که به فرمایش رهبر معظم انقلاب اسلامی (حفظه الله) جای شهید مطهری، شهید بهشتی و علامه طباطبایی را در دوران ما پر کرد. آن مجاهد مبارز نشان داد که برای دفاع از اسلام نیاز به علم و اخلاق است.
┄┅═══••✾❀✾••═══┅┄
منبرهای حسینیه شهدا(پانزده خرداد)، مسجد امام حسن عسکری علیه السلام، مجتمع امام خمینی رحمةالله علیه، پیش از خطبه های نماز جمعه تهران و هر جای دیگری که سنگری برای روشنگری محسوب می شد، شاهد حضور این مجاهد بزرگ عرصه اندیشه و عمل بود. درس اخلاق دفتر مقام معظم رهبری (حفظه الله) در چهارشنبه شبها، تصویری دیگر از آن فیلسوف جامع علم و اخلاق را نشان می داد.
برای کسانی که سعی می کردند هیچ منبری از آن استاد بزرگ را از دست ندهند، فقدان ایشان دل سوز است.
آیت الله مصباح یزدی پدر جریان حزب الله بود. طلبه ها و دانشجویان حزب اللهی با شاخص ایشان درس می خواندند و با شاخص ایشان به خیابان می آمدند؛ با شاخص ایشان، تحصن می کردند و با شاخص ایشان، تحصن را جمع می کردند؛ با شاخص ایشان، اهل دعا و مناجات می شدند و با شاخص ایشان، اهل سفرهای راهیان نور؛ با شاخص ایشان، اهل قرآن و صحیفه سجادیه می شدند و با شاخص ایشان، اهل شعار و شعور در خیابان و مسجد محمدیه و مسجد چهارمردان و حسینیه شهدای صفائیه.
و اکنون آن پدر بزرگوار و متواضع و آن پیر حقیقت و طریقت پس از عمری تلاش در راه دفاع از دین، به مرحله دیگری از زندگی خویش پا نهاده است.
خدایا رحلت این مرد بزرگ برایمان سوزناک است؛ تو جای او را با مردانی دیگر برایمان پر کن.
خدایا ما اگر در راه تو ایستادگی نکردیم، اشکال از خودمان است و بر ما ببخشای و اگر ایستادگی کرده ایم، ناشی از هدایت و تربیت این مرد بزرگ است. او را در جوار صاحب قرآن (که این عالم فرزانه انس بسیاری با آن داشت) یعنی رسول الله صلی الله علیه و آله جای عطا فرما.
خدایا او هنگامی که مظلومیت اهل بیت علیهم السلام را دید، ساکت ننشست و بانگ برآورد. او را در جوار مولایش امیر مومنان و امام زین العابدین علیهما السلام (که با دعاهایشان بسیار مانوس بود) جای عطا فرما.
خدایا او با شنیدن مصائب اهل بیت علیهم السلام، دلشکستگی اش را بروز می داد و نمی توانست گریه خود را نگاه دارد. او را در جوار مولای پهلوشکسته اش فاطمه زهرا علیها السلام سکنی ده.
خدایا به فضل خویش با کسی که عمرش را در راه تو صرف کرد، رفتار کن که تو مفضل و منعم و مجمل و محسنی.
والحمد لله علی کل حال.
#کانال_علوم_ومعارف_حدیث
@MaarefHadith
شرح خطبه فدکیه.pdf
حجم:
3.2M
محموعه سخنرانی های مرحوم آیت الله مصباح یزدی در مورد شرح خطبه فدکیه حضرت زهرا سلام الله علیها
#کانال_علوم_ومعارف_حدیث
@MaarefHadith
#روحانی_نادرالوجود
#منبع_فکر_و_اندیشه_بی_غل_و_غش_معارف_اسلامی
#زمان_شناس_بصیر
تعابیر رهبر معظم انقلاب در مورد شخصیت آیت الله مصباح یزی رحمه الله علیه:
1. جناب آقای مصباح از چهره ها و شخصیت های برجسته و نادر الوجود روحانیون امروز ما هستند.
┄┅═══••✾❀✾••═══┅┄
2. جناب آقای مصباح یزدی جزو شخصیتهایی است که همه دلسوزان اسلام باید از اعماق دل قدردان و سپاسگزار این مرد عزیز باشند.
┄┅═══••✾❀✾••═══┅┄
3. واقعا از مفاخر زمان ما وجود شریف ایشان (حضرت آقای مصباح دامت برکاته) است، از برکات خدا بر ملت ما و بر حوزه های ما و برجوان های ما یکی همین وجود شریف و پرخیر و برکت است.
┄┅═══••✾❀✾••═══┅┄
4. اگر خدای متعال به نسل کنونی ما این توفیق را نداد که از شخصیت هایی مثل مرحوم علامه طباطبایی با مرحوم شهید مطهری استفاده کنند، اما بحمدالله این شخصیت عزیزو عظیم خلأ آن عزیزان را پر می کنند.
┄┅═══••✾❀✾••═══┅┄
5. جناب آقای مصباح حقیقتا یکی از وجودهای مبارک و مغتنم در دوره ی ما هستند؛ منبع فکر و اندیشه ی بی غل و غش معارف اسلامی.
┄┅═══••✾❀✾••═══┅┄
6. آیت الله مصباح یک فقیه، متکلم، فیلسوف، مفسر و زمان شناس بصیر است.
#کانال_علوم_ومعارف_حدیث
@MaarefHadith
1605964779-9796-23-9.pdf
حجم:
746K
#مقاله_بخوانیم
📝زبان شوخی در کلام معصومان
✍عاطفه ستودیان، سید کاظم طباطبایی
🔰با توجه به جایگاه مهم شوخی در تعاملات انسانی و نمود آن، شادی، که نیاز ضروری روح آدمی است، واکاوی نحوۀ برخورد پیامبر اکرم و ائمه در این باره بهعنوان اسوه، بسیار حائز اهمیت است. در بررسیهای اولیه، دو دسته روایت سلبی و ایجابی در این موضوع رخ مینماید. #مقاله (زبان شوخی در کلام معصومان) در درجۀ اول، چیستی شوخی، سپس با جمعبندی روایات در این زمینه، شکلهای وقوع شوخی در کلام معصومان و اهدافی که آن بزرگواران از شوخی داشتند، را مطرح کرده است.
┄┅═══••✾❀✾••═══┅┄
📚حدیث پژوهی، بهار و تابستان ۱۳۹۹، شماره ۲۳.
#کانال_علوم_ومعارف_حدیث
@MaarefHadith
#در_محضر_معصوم
💠عن علی عليه السلام: إذا لَم يَكُنْ ما تُرِيدُ فلا تُبَلْ ما كُنْتَ.
┄┅═══••✾❀✾••═══┅┄
❇️امام على عليه السلام: هر گاه، آن نشد كه تو مى خواهى، پس، از وضعى كه دارى دلگير مباش.
📗نهجالبلاغه، حکمت۶۹.
#کانال_علوم_ومعارف_حدیث
@MaarefHadith