کتاب «دولت‌ها چگونه فکر می‌کنند: عقلانیت در سیاست خارجی» (به انگلیسی: How States Think) اثر جان میرشایمر و سباستین روزاتو، دقیقاً همان مدل تحلیلی کتاب ولی نصر را در سطحی کلان‌تر و نظری‌تر تایید می‌کند. ادعای مرکزی میرشایمر در این کتاب این است که «بیشتر دولت‌ها، بیشتر اوقات در سیاست خارجی خود کاملاً عقلانی رفتار می‌کنند» و برچسب «غیرعقلانی» یا «ایدئولوژیک دیوانه» که رسانه‌های غربی به کشورهایی مثل ایران یا روسیه می‌زنند، آدرس غلط و ناشی از نفهمیدن منطق ژئوپولیتیک است. [1, 2, 3, 4] فرمول و مدل میرشایمر برای اثبات عقلانی بودن استراتژی کلان کشورها (از جمله مدل محور مقاومت ایران) بر سه اصل استوار است که در ادامه به تفکیک کتاب تشریح می‌شود: [5, 6] ۱. تعریف عقلانیت: بقا به عنوان هدف مطلق (Goal Rationality) میرشایمر در فصل مربوط به «عقلانیت هدف» استدلال می‌کند که در دنیای آنارشیک، تنها یک قانون تغییرناپذیر وجود دارد: تلاش برای بقای دولت. [5, 6] انطباق با مدل ایران: از نظر میرشایمر، هدف نهایی جمهوری اسلامی نه صدور ایدئولوژی برای خودِ ایدئولوژی، بلکه حفظ بقای نظام و حاکمیت ملی ایران در محاصره تهدیدات است. بنابراین، وقتی هدف «بقا» باشد، هر ابزاری که به این بقا کمک کند کاملاً عقلانی است. [1, 5] ۲. استراتژی بر اساس نظریه‌های معتبر (Strategic Rationality) کتاب توضیح می‌دهد که رهبران عقلانی بر اساس نقشه‌های ذهنی و «نظریه‌های معتبر روابط بین‌الملل» تصمیم می‌گیرند، نه بر اساس توهمات یا جنون مذهبی. [4, 7] انطباق با مدل ایران (محور مقاومت): دکترین «محور مقاومت» ایران دقیقاً بر پایه نظریه «دفاع پیشگیرانه» و «موازنه قوا» چیده شده است. ایران می‌داند که توانمندی تسلیحات متعارفش (مثل نیروی هوایی) از آمریکا و اسرائیل ضعیف‌تر است. در نتیجه، طبق منطق رئالیسم تهاجمی/تدافعی، ساختن زنجیره‌ای از متحدان منطقه‌ای (حزب‌الله، انصارالله، حشدالشعبی) عقلانی‌ترین راه برای انتقال خط مقدم به خارج از مرزها و ایجاد «بازدارندگی کم‌هزینه» است. میرشایمر این نوع محاسبات را نمونه بارز تفکر استراتژیک عقلانی می‌داند. [7] ۳. تصمیم‌گیری مشورتی و بوروکراتیک (Deliberation) یکی دیگر از شاخص‌های عقلانیت از نظر میرشایمر این است که تصمیمات بزرگ یک کشور حاصل تصمیم‌گیری‌های فردی، ناگهانی یا احساسی یک نفر نیست، بلکه در ساختارهای مشورتی و پس از بحث‌های طولانی بین نهادهای نظامی، امنیتی و دیپلماتیک شکل می‌گیرد. [4, 8] انطباق با مدل ایران: سیاست‌های منطقه‌ای ایران و توسعه محور مقاومت، تصمیماتی هیجانی نیستند، بلکه خروجی نهادهای بالادستی و مشورتی (مانند شورای عالی امنیت ملی) در طول چند دهه بوده‌اند که روند تحولات منطقه را رصد و تحلیل کرده‌اند. [7] نقد میرشایمر به حماقت آمریکا در قبال ایران میرشایمر در مقالات و تحلیل‌های تکمیلی خود (از جمله در یادداشت‌های پیوست کتابش) صراحتاً اقدامات دشمنان ایران را غیرعقلانی می‌خواند، نه رفتار ایران را. برای مثال: [9] او تصمیم ترامپ برای ترور شهید سلیمانی یا تهدید به حمله نظامی به ایران را کاملاً غیرعقلانی (Irrational) ارزیابی می‌کند؛ چون بر اساس یک «نظریه پیروزی ناقص» شکل گرفته بود که فکر می‌کرد با این کار ایران تسلیم می‌شود، در حالی که نتیجه معکوس داد و بازدارندگی ایران را محکم‌تر کرد. [9] میرشایمر تلاش ایران برای دستیابی به توانمندی یا آستانه هسته‌ای را هم در همین کتاب و نظریات دیگرش کاملاً عقلانی می‌داند؛ زیرا کشوری که توسط قدرت‌های هسته‌ای (آمریکا و اسرائیل) تهدید به تغییر رژیم می‌شود، طبق منطق بقا، چاره‌ای جز افزایش سطح بازدارندگی خود ندارد. خلاصه کلام از زبان میرشایمر اگر بخواهیم مدل کتاب «دولت‌ها چگونه فکر می‌کنند» را روی ایران پیاده کنیم، پاسخ این است: سیاست خارجی و منطقه‌ای ایران (محور مقاومت) نه حاصل افراط‌گرایی، بلکه محصول یک دکترین بقای کاملاً عقلانی، حساب‌شده و مبتنی بر واقعیات سخت ژئوپولیتیک است تا مانع از تهاجم نظامی به خاک خود شود. [1, 7] [1] https://www.independent.org [2] https://mises.org [3] https://www.iranketab.ir [4] https://books.google.com [5] https://www.independent.org [6] https://cisss.org.pk [7] https://frqjournal.csr.ir [8] https://www.tandfonline.com [9] https://mearsheimer.substack.com 🆔@world_order

#کتاب «استراتژی کلان ایران: یک تاریخ سیاسی» اثر دکتر ولی نصر مشاور دولت اوباما ، اساساً برای ارزیابی «درست یا غلط بودن» اخلاقی یا ایدئولوژیک سیاست خارجی ایران نوشته نشده است؛ بلکه از دیدگاه واقع‌گرایی دفاعی (Defensive Realism) نشان می‌دهد که چرا راهبرد «محور مقاومت» و «دفاع پیشگیرانه»، پاسخی منطقی، عقلانی و حساب‌شده به تهدیدات پیرامونی ایران بوده است. بخشی هایی از کتاب در پست بعد 🆔@world_order

کتاب «استراتژی کلان ایران: یک تاریخ سیاسی» اثر دکتر ولی نصر، مشاور دولت اوباما اساساً برای ارزیابی «درست یا غلط بودن» اخلاقی یا ایدئولوژیک سیاست خارجی ایران نوشته نشده است؛ بلکه از دیدگاه واقع‌گرایی دفاعی (Defensive Realism) نشان می‌دهد که چرا راهبرد «محور مقاومت» و «دفاع پیشگیرانه»، پاسخی منطقی، عقلانی و حساب‌شده به تهدیدات پیرامونی ایران بوده است. [1, 2] نویسنده در بخش‌های مختلف کتاب (به‌ویژه در بخش دوم تحت عنوان Khamenei and the Grand Strategy of Resistance) تبیین می‌کند که چرا این رویکرد از نظر امنیت ملی ایران کارآمد و ناگزیر بوده است. سرفصل‌ها و استدلال‌های کلیدی کتاب به همراه ارجاع به صفحات نسخه اصلی انگلیسی (انتشارات دانشگاه پرینستون) به شرح زیر است: [3] ## ۱. درس‌های جنگ تحمیلی و درک «تنهایی استراتژیک» (صفحات ۷۳ تا ۱۱۰) ولی نصر در فصل ۴ (دفاع مقدس: چگونه جنگ استراتژی ایران را متحول کرد) توضیح می‌دهد که تنهایی ایران در جنگ با عراق، سنگ‌بنای عقلانیت محور مقاومت شد. [3] * محور استدلال: ایران در جنگی هشت‌ساله قرار گرفت که در آن تقریباً تمام قدرت‌های بزرگ (آمریکا و شوروی) و کشورهای عربی پشت سر صدام بودند. این تجربه به رهبران ایران ثابت کرد که در دنیا تنها هستند، نظام بین‌الملل قابل اعتماد نیست و هیچ قدرت خارجی در روز حادثه به داد ایران نخواهد رسید. [4, 5] * منطق کارآمدی مقاومت: نصر استدلال می‌کند که دکترین «خوداتکایی نظامی» و نیاز به «عمق استراتژیک» دقیقاً برای جبران این تنهایی و جلوگیری از تکرار چنین تهاجم مرگباری شکل گرفت. [2, 4] ## ۲. دکترین دفاع پیشگیرانه و بازدارندگی (صفحات ۲۵۰ تا ۲۶۵) در فصل ۷ (دفاع پیشگیرانه: جستجوی عمق استراتژیک برای مقاومت) و فصل ۸ (ظهور محور مقاومت)، نویسنده به طور مستقیم کارآمدی این شبکه منطقه‌ای را تحلیل می‌کند. [3] * محور استدلال: نصر می‌نویسد شبکه‌سازی ایران و حمایت از گروه‌هایی مانند حزب‌الله، حماس و انصارالله به عنوان ابزار موازنه قوا عمل می‌کنند. این نیروها به ایران اجازه می‌دهند تا به جای جنگیدن در داخل مرزهای خود، تهدیدات را در دوردست‌ها و در مرزهای دشمنانش (مانند اسرائیل و پایگاه‌های آمریکا) مهار کند. [2, 4] * منطق کارآمدی مقاومت (صفحه ۲۶۳): نویسنده صراحتاً اشاره می‌کند که محور مقاومت به عنوان «سپر بازدارنده اصلی ایران» عمل کرده است. این استراتژی هزینه‌های حمله نظامی مستقیم آمریکا یا اسرائیل به خاک ایران را به شدت بالا برده و عملاً مانع وقوع جنگ در داخل خاک ایران شده است. نصر توضیح می‌دهد که این شبکه به ایران اجازه می‌دهد «با شروط خود و در زمان مورد نظر خود» بجنگد. [2, 4, 6] ## ۳. کارآمدی در برابر سیاست‌های مهار آمریکا (صفحات ۲۷۰ تا ۲۷۵) در اواخر بخش دوم، نصر به زنجیره تحولات پس از حملات ۱۱ سپتامبر و اشغال عراق و افغانستان توسط آمریکا می‌پردازد. [7] * محور استدلال: پس از آنکه بوش پدر و پسر سیاست «مهار دوگانه» و قرار دادن ایران در «محور شرارت» را پیش بردند، ایران دریافت که هدف بعدی تغییر رژیم از سوی واشنگتن است. [7] * منطق کارآمدی مقاومت: ولی نصر نشان می‌دهد که ایران با فعال کردن اهرم‌های منطقه‌ای خود در عراق و افغانستان، عملاً پروژه خاورمیانه بزرگ آمریکا را با بن‌بست مواجه کرد. از نظر نصر، اگر ایران این ابزارهای نفوذ (محور مقاومت) را نداشت، به راحتی توسط ارتش آمریکا محاصره و منزوی می‌شد. ## نتیجه‌گیری تحلیل کتاب کتاب در صفحه ۲۸۰ (فصل پایانی: بهای مقاومت) یادآور می‌شود که اگرچه این سیاست هزینه‌های اقتصادی سنگینی (مانند تحریم‌ها) برای ایران داشته است، اما از دیدگاه کادر امنیتی و تصمیم‌گیران تهران، «بقا و حفظ حاکمیت ملی ایران در یک محیط به شدت خصمانه» بزرگترین دستاورد این استراتژی بوده و نشان می‌دهد که این منطق از نظر محاسبات بقا، تا حد زیادی به اهداف خود دست یافته است. [2, 8] [1] [https://ciss.org.pk](https://ciss.org.pk/irans-grand-strategy-a-political-history-book-review/) [2] [https://www.ariel.ac.il](https://www.ariel.ac.il/wp/jimes/wp-content/uploads/sites/147/2025/12/JIMES-11-2-5-Brami-Shoval-Review.pdf) [3] [https://www.gbv.de](https://www.gbv.de/dms/weimar/toc/1912851210_toc.pdf) [4] [https://indiasworld.in](https://indiasworld.in/irans-grand-strategy-a-political-history-by-vali-nasr/) [5] [https://www.khabaronline.ir](https://www.khabaronline.ir/news/2208575/%D8%A8%D8%B1-%D9%84%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%82%D9%84%D9%85-%D9%88%D9%84%DB%8C-%D9%86%D8%B5%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF) 🆔@world_order

ایران؛ بازیگرِ همیشه حاضر در کانون تحولات جهانی در دنیایی که نقشه‌های ژئوپلیتیکی مدام در حال تغییرند، «ایران» یک استثناست؛ کشوری که نه نادیده گرفته می‌شود و نه به راحتی قابل مهار است در کتاب «استراتژی کلان ایران»، ما با روایتی متفاوت از این قدرت منطقه‌ای روبرو هستیم. این اثر، دریچه‌ای است به تحلیل‌های ولی نصر، استاد برجسته علوم سیاسی و روابط بین‌الملل در دانشگاه جانز هاپکینز که به عنوان یکی از دقیق‌ترین تحلیل‌گرانِ خاورمیانه شناخته می‌شود. نصر که پیش‌تر به عنوان مشاور ارشد اوباما در وزارت امور خارجه آمریکا فعالیت کرده، در این کتاب با نگاهی عمیق، لایه‌های پنهانِ سیاست خارجی ایران را کالبدشکافی می‌کند او به جای تکرار کلیشه‌ها، به ما نشان می‌دهد که راهبرد کلان ایران چگونه بر پایه تلفیقی از هویت تاریخی، ضرورت‌های بقای امنیتی و سودایِ قدرت منطقه‌ای بنا شده است اگر می‌خواهید بدانید چرا تحرکات تهران، معادلات واشنگتن، تل‌آویو و ریاض را به‌هم می‌ریزد، این کتاب نقشه راه شماست. مطالعه این اثر، عبور از سطحی‌نگری‌های رسانه‌ای و ورود به عمقِ استراتژی‌هایِ بازیگرِ بزرگِ خاورمیانه است 🆔@world_order

یک کتابی هست : Grand Strategy of Iran به قلم ولی نصر که ایشان کتاب ظهور/تجدید حیات شیعه The Shia revival را هم نوشته اند . کتاب اول را می خوانید کاملا متوجه می شوید استراتژی امنیتی و سیاستگذاران آن نه بر مبنای ایدویولوژی ، بلکه بیشتربر مبنای ریالیسم ژیوپلتیکی منطقه غرب آسیا است. بسیار این دو کتاب در کنار کتاب برگمن به درک تقابل اسراییل - امریکا به ایران کمک می کند.

مقاله 🔻راهبرد کلان جدید ایران: چگونه جمهوری اسلامیِ بازسازی‌شده خاورمیانه را دگرگون خواهد کرد ✍️🏻 نرگس باجغلی - انسان‌شناس سیاسی و استاد مطالعات خاورمیانه دانشگاه جان هاپکینز ولی نصر- استاد روابط بین‌الملل و مطالعات خاورمیانه در همان دانشگاه 🔹مقاله بیش از آنکه یک گزارش خبری باشد، یک «سناریونویسی تحلیلی» است. نویسندگان عمداً یک ایرانِ پس از جنگ را با این سوال ترسیم می‌کنند که اگر جمهوری اسلامی از جنگ جان سالم به در ببرد، چه تحولاتی ممکن است در ساختار قدرت، جامعه و سیاست خارجی آن رخ دهد 🔸در آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در فوریه ۲۰۲۶، جمهوری اسلامی در وضعیتی آسیب‌دیده و تضعیف‌شده به نظر می‌رسید. بمباران‌های گسترده بخش‌هایی از صنعت و زیرساخت‌های کشور را نابود کرده بود و محاصره دریایی آمریکا اقتصادی را که پیش‌تر نیز با مشکلات جدی روبه‌رو بود، تحت فشار قرار داده بود. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در اوایل مارس به خبرنگاران گفت: «ما کل امپراتوری شرور آنها را درهم کوبیدیم.» چند هفته بعد نیز از «پیروزی کامل و مطلق» سخن گفت. 🔹اما سه ماه بعد، تصویر کاملاً متفاوت به نظر می‌رسد. ایران همچنان ظرفیت‌های نظامی و صنعتی خود را حفظ کرده و برخلاف فراخوان ترامپ برای سرنگونی حکومت، نشانه‌ای از یک قیام مردمی گسترده دیده نمی‌شود. هدف اولیه جنگ ــ وارد کردن ضربه نهایی به جمهوری اسلامی ــ دست‌نیافتنی از آب درآمد. 🔹به جای فروپاشی ایران، جنگ این کشور را به شکلی غیرمنتظره دگرگون کرده است. جمهوری اسلامی برای بقا و ایجاد مزیت‌های راهبردی جدید ناچار شد خود را با شرایط تازه تطبیق دهد؛ از شیوه جنگیدن گرفته تا اداره دولت و مدیریت جامعه. این تغییرات با سرعتی بی‌سابقه انجام شد. اکنون تهران نسبت به دستاوردهای خود اطمینان یافته و مصمم است آنها را در داخل و خارج کشور تثبیت کند. از دل این جنگ، ایرانی جدید ظهور کرده که در سال‌های آینده بر خاورمیانه و حتی روندهای ژئوپلیتیکی جهان تأثیر خواهد گذاشت. 🔸جانشینی آرام اسرائیل و آمریکا با این تصور که جمهوری اسلامی پس از جنگ ۱۲ روزه سال ۲۰۲۵ و اعتراضات گسترده ژانویه ۲۰۲۶ تضعیف شده است، در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ حملات هوایی خود را آغاز کردند. آنها انتظار داشتند با ترور هدفمند رهبران ایران به پیروزی سریعی دست یابند. اما حذف رهبران به فروپاشی نظام منجر نشد؛ بلکه راه را برای روی کار آمدن نسل جدیدی از مدیران و فرماندهان باز کرد. 🔹بسیاری از ناظران غربی تصور می‌کنند رهبری جدیدی که در جریان جنگ ظهور کرد و عمدتاً بر سپاه پاسداران متکی است، نسبت به آمریکا و اسرائیل ایدئولوژیک‌تر و تندروتر است. اما نویسندگان معتقدند تفاوت اصلی در جای دیگری نهفته است. 🔹آنچه اهمیت بیشتری دارد، ظهور نسل تازه‌ای از فرماندهان سپاه و مدیران امنیتی است که پس از انقلاب ۱۳۵۷ رشد کرده‌اند و اکنون در جایگاه‌های کلیدی تصمیم‌گیری قرار دارند. نگاه آنها به حکومت‌داری و امنیت، بیش از آنکه انقلابی باشد، ملی‌گرایانه است و همین امر در حال بازتعریف جمهوری اسلامی است. 🔹نسل بنیان‌گذار انقلاب، از جمله آیت‌الله روح‌الله خمینی و آیت‌الله علی خامنه‌ای، در بستر مبارزه با حکومت پهلوی و مخالفت با نفوذ آمریکا شکل گرفت. اما نسل دوم انقلاب، شامل مجتبی خامنه‌ای، محمدباقر قالیباف و احمد وحیدی، در دوران جنگ ایران و عراق به بلوغ رسید. جهان‌بینی آنها در سنگرهای طولانی‌ترین جنگ متعارف قرن بیستم شکل گرفت. 🔹نسل سوم که اکنون بخش بزرگی از ساختار مدیریتی و نظامی کشور را تشکیل می‌دهد، تنها ایران پس از انقلاب را تجربه کرده است. این نسل در نیروهای مسلح و سپاه، فرهنگی سازمانی، فنی و تکنوکراتیک را پذیرفته و نگاهش بیشتر بر دفاع ملی استوار است تا صدور انقلاب. 🔹این مدیران و فرماندهان جدید خود را نسلی می‌دانند که در دو جنگ علیه قدرت‌های نظامی برتر ــ جنگ ۱۲ روزه ۲۰۲۵ و جنگ بزرگ‌تر ۲۰۲۶ ــ از ایران دفاع کرده‌اند و به همین دلیل با اعتماد به نفس بیشتری حکومت می‌کنند. 🔹در حالی که نسل اول انقلاب همواره با نوعی ناامنی روانی و نیاز به اثبات مشروعیت خود مواجه بود، نسل جدید چنین احساسی ندارد. آنها انقلاب را به ارث برده‌اند و مشروعیت نظام را بدیهی فرض می‌کنند. به همین دلیل خود را نه مدافعان یک انقلاب، بلکه مدیران یک دولت می‌دانند. 🔹این تفاوت روانی پیامدهای عملی مهمی دارد. نسل قدیم در مذاکرات و رویارویی‌های بین‌المللی معمولاً از زبان مظلومیت تاریخی و احقاق حق اسلامی استفاده می‌کرد. نویسندگان معتقدند همین امر گاه به نقطه ضعف راهبردی تبدیل می‌شد. 🔹اما نسل جدید میان «انقلاب» و «حکمرانی» تفکیک قائل شده است. آنها کمتر از آرمان‌گرایی انقلابی سخن می‌گویند و بیشتر مانند ملی‌گرایانی عمل‌گرا رفتار می‌کنند که نقاط ضعف و قوت ایران را با واقع‌بینی بررسی می‌کنند و در پی حل مشکلات هستند.

نیروی سوم؛ نیروی جدید؛ آرمان‌خواهِ واقع‌بین.

نهاد علم، به ایران واقعی برگردد ✍️ عزیز نجف‌پور آقابیگلو مشاهده مردم و جامعه واقعی و متعاقباً تئوری‌پردازی تبیینی و تجویزی بر اساس مشاهدات واقعی، مبتنی بر مبانی و غایات این جامعه، ضرورت و نیاز حیاتی بدنه علمی کشور در عصر جدید ایران است. نظریات در خلاء متولد نمی‌شوند؛ بلکه در تعامل پژوهشگر با مسائل میدانی ساخته می‌شوند. متعاقباً بر اساس این نظریات بومی، رخدادهای واقعی جامعه‌ تبیین، پیش‌بینی و تجویز می‌یابند. راز تحلیل‌ها و تجویزهای بی‌ربط روشنفکران وطنی را در غفلت از همین ظریفه باید جست. جامعه‌ ایرانی نشان داد که در عین تغایر مبنایی و فرهنگی با دنیای مدرن، غایتی متفاوت از عصر اپستین جست‌وجو می‌کند و حاضر نیست همچون سایر ملت‌ها، روند استحاله تدریجی فرهنگی را بپذیرد و در تراز جهانی و دنیای آینده، برای خود شخصیتی مستقل قائل است. اینجاست که ضرورت علم بدیل و عالِم بديل رخ می‌نماید. ایران اسلامی پیشرفته در تراز جهانی‌، نیازمند علم، دانشگاه، استاد و دانشجوی تراز خود است و همین ضرورت «تحول نهاد علم» را متذکر می‌شود. ما با این نهاد علم، در بهترین حالت کارگران یقه سفید دنیای غرب که روحش به سیطره اصحاب اپستین درآمده، خواهیم بود. مروری بر ادبیات و سیاست‌های ابلاغی رهبر شهید در حوزه علم و فناوری، توجه ویژه ایشان بدین ضرورت را نشان می‌دهد. @bijanabdolkarimi

🎬 حیرت فعال آمریکایی از جمعیت تشییع کنندگان رهبر شهید! 🟡"پیش‌بینی می‌شود این مراسم به بزرگ‌ترین تجمع در تاریخ بشریت تبدیل شود | این نبرد تقابلِ «اسرائیل در برابر بشریت» است | آیت‌الله خامنه‌ای معمار بنیان مقاومت در برابر اسرائیل بود و این حضور میلیونی، سپاسگزاری جهان از اوست" ☀️ @shidtv

🔴شکاف در اتاق جنگ ترامپ؛ حمله شبانه‌ای که بحران هرمز را به نقطه انفجار برد / اسرائیل هیوم 🔴تصمیم پرهزینه 🔴حملات شبانه آمریکا در فاصله سه‌شنبه تا چهارشنبه، هم‌زمان با مخالفت و جدال درون دولت میان اردوگاه ونس، ویتکاف و کوشنر از یک‌سو و پیت هگست، اسکات بسنت، مارکو روبیو و جان رتکلیف از سوی دیگر انجام شد؛ شکافی که هسته اصلی معضل واشنگتن را نشان می‌دهد: چگونه باید با وضعیتی برخورد کرد که در آن نقض توافق، بازگشت تحریم‌ها و نگرانی از بسته‌شدن کامل تنگه هرمز هم‌زمان پیش آمده است. دونالد ترامپ وعده یک حمله فشرده دیگر داده؛ اقدامی که می‌تواند واکنش‌های متقابل ایران را فعال کند، هرچند احتمال بازگشت به جنگ تمام‌عیار همچنان پایین ارزیابی می‌شود. 🔴تصمیم حمله پس از آن گرفته شد که استیو ویتکاف و جرد کوشنر گزارش دادند عباس عراقچی، طرف مذاکره‌کننده ایرانی، گفته نمی‌تواند تضمین کند سپاه پاسداران تیراندازی به کشتی‌ها و نفتکش‌های عبوری از تنگه هرمز را ادامه ندهد. همین پیام عملاً تلاش برای رسیدن به تفاهمی موقت با سپاه درباره آرامش در دوره عزاداری علی خامنه‌ای و تداوم صادرات نفت ایران را پایان داد. 🔴قمار هرمز 🔴درخواست آرامش در روزهای عزاداری از سوی ایران مطرح شده بود و آمریکایی‌ها برآورد می‌کردند فرماندهی سپاه دست‌کم به‌طور موقت این تفاهم‌ها را رعایت کند، زیرا سهم بزرگی از کشتی‌ها و نفتکش‌های ایرانی از تنگه عبور می‌کرد و روزانه حدود نیم میلیارد دلار درآمد ایجاد می‌شد. واردات به ایران نیز از سر گرفته شده بود؛ عمدتاً غذا و دارو، و نیز تجهیزات صنعتی برای ترمیم خسارت‌های جنگ. با این حال، چشم‌انداز بلندمدت بدبینانه باقی ماند و مقامات احتمال رسیدن به توافق کامل میان ایران و آمریکا برای پایان جنگ را پایین دانستند. 🔴فرماندهی سپاه اما تصمیم گرفت قواعد را بشکند و بر اصل کنترل بلندمدت بر هرمز پافشاری کند؛ یعنی الزام همه کشتی‌های عبوری به گزارش‌دهی، دریافت مجوز عبور و پرداخت هزینه. این رفتار مستقیماً با بندی از یادداشت تفاهم در تعارض است که دست‌کم در طول مذاکرات، عبور کاملاً آزاد از تنگه را تضمین می‌کند؛ بندی که به امتیاز آمریکا برای لغو محاصره و تحریم‌ها، از جمله تحریم‌های پیش از جنگ، منجر شده بود. نتیجه اصلی نزد نهادهای اطلاعاتی و ارزیابی در اسرائیل و آمریکا این است که رهبری سپاه تصور می‌کند می‌تواند در آینده نزدیک امتیازهای بیشتری از واشنگتن بگیرد، حتی موافقت با اخذ عوارض عبور از هرمز، و برای این هدف حاضر است صادرات پرشتاب نفت را به خطر بیندازد. 🔴سه راه ترامپ 🔴ترامپ پس از مشورت با وزیران ارشد و چند مشاور، دستور حملاتی بزرگ‌تر از دور قبل را صادر کرد، اما نه در حدی که قواعد را کاملاً بشکند. ویتکاف و کوشنر، هم در همان نشست و هم در طول روز گذشته، همچنان از ادامه مذاکره با ایران دفاع کردند. ترامپ در گفت‌وگو با خبرنگاران در سفر به ترکیه گفت فرستادگانش خواهان ادامه گفت‌وگو هستند، اما خودش به این مسیر باور ندارد؛ ایرانی‌ها را دروغگو و دیوانه خواند و گفت حتی اگر توافقی وجود داشته باشد، آن را رعایت نخواهند کرد. هم‌زمان از وزیران و مشاورانش خواست چند گزینه آماده کنند. گزینه نخست، ادامه مذاکره برای رسیدن به توافق هسته‌ای است؛ با این فرض که منفعت اقتصادی ایران سرانجام بر مخالفت سپاه غلبه می‌کند و آتش ایران بخشی از روند چانه‌زنی است. 🔴این مسیر ناگزیر به امتیازهای مالی بیشتر از سوی آمریکا می‌رسد، چنان‌که پیشنهاد اخیر فرستادگان، صرف‌نظر تهران از دریافت عوارض در برابر آزادسازی فوری چند میلیارد دلار دیگر بود. گزینه دوم، اجرای تحریم‌های پیش از جنگ برای جلوگیری از بخش عمده صادرات سوخت و افزایش فشار بر سپاه است، بی‌آنکه عبور محدود نفتکش‌ها و کشتی‌ها متوقف شود و قیمت سوخت جهش کند. گزینه سوم، بازگشت به محاصره دریایی هرمز و توقف کامل صادرات نفت و واردات کالای ایران است؛ اقدامی که عملاً تنها ظرف دو هفته ممکن می‌شود، فشار اقتصادی را سنگین‌تر می‌کند و هم‌زمان خطر تشدید تنش، خروج محدود کشتی‌ها با اسکورت نظامی و حمله ایران به کشورهای خلیج فارس را بالا می‌برد. #روند #سناریو 🆔@world_order