قبول دارم که ممکنه بین جمعیت افرادی مسلح یا سازمان‌یافته هم بوده باشند؛ هیچ حرکت اجتماعی بزرگی کاملاً یک‌دست نیست. اما همین جا سؤال اصلی شروع می‌شود: اینکه یک اعتراض به ۱۸ و ۱۹ دیِ پرخشونت ختم شد، محصول تصمیم چه کسی بود؟ ناکارآمدی در مدیریت بحران، نشنیدن هشدارهای اجتماعی، بستن مسیرهای اعتراض قانونی و بی‌اعتمادی انباشته، سهم چه نهادی است؟ وقتی سال‌ها امکان اعتراض کم‌هزینه، رسانه‌ی مستقل و سازوکار پاسخ‌گویی واقعی محدود می‌شود، طبیعی است که هر جرقه‌ای به آتش بزرگ‌تری تبدیل شود. وجود عناصر مسلح اگر واقعاً بوده، مسئولیتِ برخورد هدفمند و تفکیک‌شده را از دوش حاکمیت برنمی‌دارد؛ اتفاقاً کارآمدی یعنی بتوانی معترض را از خرابکار جدا کنی، نه اینکه صورت‌مسئله را یک‌جا امنیتی کنی.

من ادعا نمی‌کنم روایت من حقیقت مطلق است. حرفم این است که اعتبار یک روایت به امکان راستی‌آزمایی، شفافیت و پاسخ‌گویی وابسته است. اگر روایت رسمی درست است، باید از بررسی مستقل، آمار شفاف، دادگاه علنی و رسانه‌ی آزاد نترسد. وقتی امکان پرسشگری محدود است، طبیعی است که روایت رسمی برای بخشی از جامعه قانع‌کننده نباشد. جنگ روایت‌ها زمانی منصفانه است که زمین بازی برابر باشد؛ وگرنه یکی با تریبون و قدرت رسمی سخن می‌گوید و دیگری با تجربه زیسته و هزینه‌ای که داده. شما چگونه به روایت خود انقدر مطمئن هستید؟ چرا افراد مخالف شما همه گول رسانه را خوردند؟ چرا من، که مخالف این حکومت هستم همواره باید انگ بازیچه خارجه شدن را بخورم؟

اینکه همه را مقصر می‌دانید بجز خود انجام دهنده ظلم هم به نوعی جالب است.

اینکه بگوییم جوانان «با هیجان» تصمیم گرفتند، شاید بخشی از واقعیت روان‌شناختی باشد، اما هیجان هم از جایی می‌آید؛ از احساس بی‌عدالتی، بن‌بست، شنیده نشدن. تقلیل آن به ساده‌لوحی یا بازی‌خوردگی، پاک کردن صورت مسئله است. اگر واقعاً دغدغه این است که چرا جوانان به این نقطه می‌رسند، باید پیش از هر چیز امکان نقد و اصلاح درون ساختار را جدی گرفت. اگر قرار است از «جنگ روایت‌ها» حرف بزنیم، بهتر است میدان را برابر کنیم: اجازه دهیم روایت‌های مختلف شنیده شوند، آمارها شفاف بررسی شوند، و مسئولیت‌ها دقیق و بدون فرافکنی تعیین شود. تا وقتی پاسخ‌گویی جای خود را به مقصرسازی بیرونی می‌دهد، شکاف روایت‌ها عمیق‌تر می‌شود، نه حل.

📪 پیام جدید شما از جنگ‌نابرابر روایت‌ها صحبت می‌کنید وقتی هر فردی می‌تونه به تنهایی یک تریبون در هر اپلیکیشنی داشته باشه. وقتی هر خونه‌ای وقتی دلش بخواد می‌تونه شبکه‌های ماهواره‌ای رو دنبال کنه. وقتی تریبون به قول شما رسمی که همون ص.س میشه رو بخش خیلی خوبی از جامعه دنبال نمی‌کنن. می‌بینید؟ همچین هم نابرابرانه نیست! نمی‌خوام مقصر یابی کنم که اگر قرار باشه این کارو بکنیم، بخش بزرگی از مقصر آدم‌های مسئول حکومتن. می‌خوام بگم درسته در داخل کشور فضای خوبی برای روایت های شخصی ساخته نشده، ولی در جو جامعه ما واقعا تنها راه روایت بخشی از مردم توی خیابون اومدن و جنگ خیابونی راه انداختنه؟ جدی؟ #دایگو

درست، ابزار انتشار زیاد شده. اما «داشتن میکروفن» با «داشتن قدرت تعیین پیامد» یکی نیست. فرق است بین اینکه بتوانی حرف بزنی، و اینکه حرفت بتواند بدون ترس از پیگرد، فیلتر، فشار امنیتی یا برچسب‌خوردن شنیده و پیگیری شود. رسانه رسمی فقط یک کانال پخش نیست؛ پشتش ساختار حقوقی، امنیتی و قضایی ایستاده که می‌تواند یک روایت را تثبیت و روایت دیگر را پرهزینه کند. نابرابری دقیقاً آنجاست. در عین حال من هم نمی‌گویم خیابان و درگیری، «تنها» یا «بهترین» راه روایت است. سؤال اما این است: وقتی راه‌های کم‌هزینه‌ترِ اعتراض—حزب، تجمع مجوزدارِ مؤثر، رسانه مستقل، تشکل دانشجویی آزاد، دادخواهی بی‌طرف—کارکرد نداشته یا اعتماد عمومی به آن‌ها پایین آمده، چه چیزی جای آن را پر می‌کند؟ خیابان معمولاً انتخاب اول نیست؛ انتخابِ وقتی است که مسیرهای دیگر بی‌اثر یا بسته تلقی می‌شوند. این توجیه خشونت نیست؛ توضیحِ چرخه‌ای است که از انسداد به انفجار می‌رسد.

اگر دغدغه‌مان این است که «چرا به اینجا می‌رسد؟»، باید بپرسیم مدیریت بحران چگونه بوده، آیا امکان تفکیک معترض از خرابکار فراهم شده، آیا بعد از هر رخداد، گزارش شفاف و رسیدگی مستقل ارائه شده یا نه. کارآمدی یعنی بتوانی هم امنیت را حفظ کنی، هم حق اعتراض را؛ هم با عنصر مسلح برخورد هدفمند کنی، هم معترض بی‌خشونت را به رسمیت بشناسی. پس مسئله، انتخاب بین «روایت رسمی» و «روایت خیابان» نیست؛ مسئله ایجاد زمینی است که روایت‌ها بتوانند بدون هزینه‌های نامتقارن آزموده شوند. اگر فضا برای نقد امن، شفاف و مؤثر شود، خیابان آخرین گزینه می‌ماند نه اولینش. تا آن زمان، هر دو طرف اگر فقط دیگری را مقصر مطلق بدانند، چرخه ادامه پیدا می‌کند.

@marrefat پیوی من اگر ناشناس براتون سخته.

اگر اینجوریه که عقلش از شما بیشتر می‌رسه.

یعنی در مخیله شما نمی‌گنجه یکی جمهوری خواه باشد و همسو با این نظام نباشد.

ــــــــــــ

ترامپ: ایران نباید سلاح هسته ای داشته باشد چرا که صلح درخاورمیانه به خطر خواهد افتاد! ترامپ از ایران خواست به طرح صلح خاورمیانه بپیوندد! / ترامپ: اگر ایران به ما بپیوندند خیلی جذاب خواهد بود اگر هم توافق نکنند برای آنها بد خواهد بود و خواهیم دید چه خواهد شد