نهج‌البلاغه #حکمت_69 محمد رضا رنجبر @mrranjbar3

نهج البلاغه حکمت ۶۹ إِذَا لَمْ يَكُنْ مَا تُرِيدُ، فَلَا تُبَلْ [كَيْفَ] مَا كُنْتَ. آنچه از کلام امام علیه السلام فهمیده می‌شود: اگر آنچه می‌خواستی برایت میسر نشد، مأیوس و شکسته‌دل نشو. زندگی همیشه مطابق میل ما پیش نمی‌رود، و بسیاری از آنچه امروز نمی‌شود، در دل خود حکمتی پنهان دارد. گاهی چیزی که آرزو می‌کنی، اگر به‌دستت برسد، بارت می‌شود نه برکتت. و گاهی محرومیت از چیزی، در واقع نجات از آسیبی است که نمی‌دیدی. پس هر جا که هستی، با دل آرام و نگاهی قانع زندگی کن. قناعت یعنی پذیرش با آرامش، یعنی دیدن نیمه‌ی روشن آنچه داری، نه حسرتِ آنچه نداری. انسان قانع، در کمترین امکانات هم احساس غنا می‌کند، چون شادی‌اش را به بیرون از خود گره نزده است. گاهی آنچه داری، همان چیزی است که دیگری در حسرتش می‌سوزد، و آنچه از دست داده‌ای، شاید چیزی بوده که باید می‌رفت تا راهی تازه در زندگی‌ات باز شود. پس وقتی خواسته‌ای محقق نمی‌شود، به جای شکایت، درنگی کن و با خود بگو: «شاید در این نخواستن، خیری است که من هنوز نمی‌دانم.» و همین نگاهِ آرام و راضی، تو را به جایگاهی می‌رساند که حتی بی‌آنچه می‌خواستی، احساس بی‌نیازی و آرامش می‌کنی. واژه ها: إِذَا: هرگاه، زمانی که، اگر زمانی لَمْ يَكُنْ: نبود، رخ نداد، اتفاق نیفتاد مَا: آنچه، چیزی که، هر آنچه تُرِيدُ: می‌خواهی، آرزو داری، قصد داری فَلَاتُبَلْ:پس اهمیت نده، پس باکی نداشته باش مَا كُنْتَ: هرگونه که هستی، در هر شرایطی که قرار داری، و هر موقعیتی که داری

شرح: هسته قیسی را ببین، که در میان آن فضای طلایی و نرم و لطیف و پر از شهد و شیرینی آرمیده است. هر چه نگاهش کنی، در آسایش و لذت است، در دل گرمی و نرمی و شیرینی. اما باغبان دانا، بی‌آنکه به نرمی و شیرینی آن دل ببندد، هسته را از میان آن بیرون می‌کشد و زیر یک عالمه خاک دفن می‌کند. در نگاه سطحی، شاید این کار ظلمی باشد، بیرون کشیدن از بهشتِ قیسی و سپردن به تاریکی و رطوبت و فشار خاک. اما در حقیقت، این لحظه آغاز زندگی اوست، نه پایانش. حال اگر این هسته مثل من و تو عقل می‌داشت، و می‌توانست فکر کند و آرزو کند، خواسته‌اش چه بود؟ آیا دلش می‌خواست در همان قیسی بماند، در آن نرمی و شیرینی و راحتی؟ یا می‌خواست به زیر خاک برود، جایی که نه نور هست، نه هوا، نه راحتی؟ بی‌تردید، قیسی را انتخاب می‌کرد. او همانند انسان، آسایش را بر رشد، لذت را بر معنا، و راحتی را بر رنجِ سازنده ترجیح می‌داد. اما حقیقت این است که بهترین حالت برای او، همان زیر خاک بودن است. چرا؟ چون تنها در دل خاک است که دانه به معنا می‌رسد. و در تاریکی و فشار و تنهایی خاک است که شکافته می‌شود، ریشه می‌دواند، جوانه می‌زند، قد می‌کشد، و درخت می‌شود. و آن‌گاه، از دل همین خاکِ سرد و تاریک، به روشنایی می‌رسد، به آسمان، به شکوفه، به ثمر، و هر ساله هم یک عالمه قیسی می‌آفریند. در حالی که در میان قیسی بودن، اگرچه خوش و شیرین است، اما همیشگی نیست. دیر یا زود، آن فضای طلایی و لطیف یا فاسد می‌شود، یا می‌پوسد، یا خورده می‌شود و در نهایت، جز زباله و نجاست چیزی از آن باقی نمی‌ماند. پس ببین، گاهی آنچه ما رنج می‌پنداریم، در حقیقت آغاز زندگی ماست. گاهی آنچه از آن می‌گریزیم، همان چیزی‌ست که باید در آن دفن شویم تا ریشه بدوانیم. باغبان دانا، بی‌دلیل ما را از آسایش‌ها بیرون نمی‌کشد و به دل سختی‌ها نمی‌فرستد؛ او بهتر از ما می‌داند که قیسی‌مان ماندگار نیست، اما درخت‌مان می‌تواند جاودانه شود. زیر خاک رفتن درد دارد، اما درون همین درد، معنا زاده می‌شود. و آن‌که به باغبان اعتماد کند، روزی به درختی بدل می‌شود که سایه‌اش پناه دیگران است، و میوه‌اش شیرینی زندگی. حال قصه انسان و خواسته‌های شیرین او حکایت همین هسته و قیسی را دارد آدمی دوست دارد به خواسته‌های شیرین خود برسد حال آنکه آنچه نمی‌خواهد گاه به مراتب بهتر است از آنچه که می‌خواهد آنچه نمی‌خواهد شبیه زیر خاک رفتن هسته است. از این روست که قرآن کریم می فرماید: عسی آن تکرهوا شیئا و یجعل الله فیه خیرا کثیرا،چه بسا چیزی را خوش نداشته باشید اما خداوند خیرات و خوبی‌های فراوانی در آن برای شما مقرر و مقدر کرده باشد. درست مثل همان خاک برای هسته که اگر عقل می‌داشت خوش نمی‌داشت حال آنکه در دل آن حیات، ریشه، جوانه، درخت و دنیا دنیا قیسی نهفته بود. یعنی گاهی در همان چیزی که از آن می‌ترسی، نجات تو پنهان است. در همان تاریکی، نور رشد نهفته است. در همان خاک، بهار در انتظار توست. درست مثل همان هسته‌ی کوچک قیسی؛ اگر عقل می‌داشت، هرگز به زیر خاک رفتن را نمی‌پسندید، و از آن همه فشار و تاریکی می‌گریخت. اما در دل همان خاک، زندگی آغاز می‌شود: ریشه، جوانه، درخت، و جهانی از قیسی‌های تازه. بر همین اساس وجود نازنین امیرالمومنین علیه السلام می‌فرماید: إِذَا لَمْ يَکُنْ مَا تُرِيدُ؛ وقتی که نبود و نشد آنچه را که می‌خواهی یعنی نرسیدی به آن خواسته‌های شیرین و آن رویاهای خیال‌انگیز، فَلا تُبَلْ مَا کُنْتَ؛ پس هیچ اعتنایی نکن به آن وضعیتی که در آنی یعنی اینقدر توجه و تمرکز به وضع ناخوشایندی که داری نداشته باش نگران نباش، دلگیر نشو، به حال خود بی‌اعتنا باش، یعنی: آن‌قدر ذهن و جانت را درگیر نداشتن‌ها و نشدن‌ها نکن. بی‌خیال باش، چون شاید آنچه نخواستی، بهترین اتفاق زندگی‌ات باشد.بی خیال باش و خود را خسته و دلخسته نکن تو چه می‌دانی به قول حافظ: شاید که چو وا بینی خیر تو در این باشد آدمی نیز چنین است. دوست دارد به خواسته‌های شیرین خود برسد: به راحتی، به لذت، به آرزوهایی که رنگ طلا و بوی شهد دارند. اما گاه، آنچه نمی‌خواهد، آنچه از آن می‌گریزد، به‌مراتب بهتر است از آنچه که می‌خواهد. آن ناخوشی‌ها، آن ناکامی‌ها، همان «زیر خاک رفتن هسته»‌اند. جایی که چشم ظاهربین جز ظلمت نمی‌بیند، اما درون آن ظلمت، بذر حیات نهفته است. پس هرگاه چیزی نشد، هرگاه در مسیر زندگی‌ات از قیسیِ راحتی بیرون افتادی و در خاک سختی دفن شدی، بدان که باغبانِ دانا در کارِ ساختنِ درختِ توست. در دل خاک، اتفاقی بزرگ در راه است. تنها کافی‌ست صبر کنی، ریشه بدوانی، و به تدبیر او اعتماد داشته باشی. زیرا آنچه امروز تلخ می‌نماید، شاید فردا به شیرینیِ هزار قیسی بدل شود.

نتیجه‌ اینکه: زندگی پر است از لحظه‌هایی که به‌ظاهر تلخ‌اند، اما در عمق خود بذر رشد و رهایی را پنهان دارند. همان‌گونه که هسته‌ی قیسی در تاریکی خاک، معنا و حیات می‌یابد، انسان نیز در دل ناملایمات، به بلوغ و درک می‌رسد. آنچه امروز رنج می‌نماید، فردا ممکن است ریشه‌ی شیرینی باشد که هنوز نروییده است. برای پیاده‌سازی این حکمت در زندگی: در سختی‌ها صبر کن و به جای گلایه، نگاهت را به ثمرِ در راه بدوز. وقتی خواسته‌ای برآورده نشد، فوراً قضاوت نکن؛ شاید آن “نشدن” خودش آغاز بهترین شدن باشد. در لحظات ناکامی، به خود یادآوری کن که باغبان دانا، در حال کاشتنِ توست، نه دفن کردنت. از راحتی‌های سطحی دل بکن و به رشد درونی توجه کن؛ رشد همیشه در دل خاکِ تجربه‌های سخت است. هرگاه میان تاریکی و بن‌بست ماندی، یادت باشد: هسته تا ترک بر ندارد، درخت نمی‌شود. آرامش درون 🌹👇 @aramesheedaron

🔴روضه‌خوانی تکان‌دهنده‌ و قدیمی آیت‌الله خامنه‌ای (حفظه الله ) در ذکر مصائب حضرت ام‌البنین سلام‌الله‌علیها. #ام_البنین آرامش درون 🌹👇 @aramesheedaron

🔴«بهشت زیر پای مادر است» یعنی:... آرامش درون 🌹👇 @aramesheedaron