نقد حقوقی توافق اسلام آباد (بخش دوم) 🖋 دکتر احمد قدیری ۶. طبق بند ۴، آمریکا محاصره دریایی ایران را «برمی‌دارد» -با استفاده از همان واژه مناقشه‌برانگیز «Lift» که پیشتر شرمن به عنوان مذاکره‌کننده ارشد ایالات متحده، معنای «تعلیق» را بر آن حمل نمود- و به جای آنکه اقدام خود را خاتمه دهد، از مداخله یا مانع‌تراشی علیه ایران «جلوگیری» (Prevent) می‌کند که دلالت بر تعلیقی بودن آن دارد. در ادامه بند مذکور، در جمله‌ای مجهول آورده شده «تردد کشتی‌ها باید متناسب با حجم تردد قبل از جنگ از سوی ایران باشد» که عبارتی به زیان ماست. زیرا با وجود حصر طولانی دریایی و ضرورت تردد پرتعداد کشتی‌هایمان، حجم تردد لازم است متناسب (Proportional) با حجم پیش از جنگ باشد؛ موضوعی که صرفاً در بند مربوط به رفع حصر دریایی گنجانده شده و در بند مربوط به رفع انسداد تنگه آورده نشده است. مهم‌تر آنکه در ادامه بند ۴ (موضوع محاصره دریایی) آمده است «ایالات متحده همچنین متعهد می‌شود ظرف ۳۰ روز پس از توافق نهایی، نیروهای خود را از مناطق پیرامونی خارج کند»؛ موضوعی که پیوستگی آشکاری به مقوله رفع موقت حصر دریایی دارد و برخلاف ادعای عجیب و مشکوک برخی افراد، ارتباطی به تعطیلی پایگاه‌های آمریکا و خروج نیروهای آن از منطقه ندارد. در پایان بند مذکور نیز در حالی که ایران ۳۰ روز برای گشایش تنگه مهلت دارد، در عبارتی به‌ظاهر ارفاقی، برای این مهلت چنین قید شده که «با در نظر گرفتن نیاز به رفع موانع فنی و خنثی‌سازی مین‌ها توسط ایران». نکته آنکه این قید برخلاف آنچه نشان می‌دهد، ملاحظه زمان ایران را که ظرف (سقف) آن در هر حال ۳۰ روز است، ندارد و صرفاً درصدد متوجه کردن مسئولیت مین‌روبی به کشور است؛ جایی که حتی یک برخورد یا خودزنی، نقض توافق محسوب خواهد شد و محاصره دریایی را موجب می‌گردد. ۷. در بند ۶ آمده است «ایالات متحده متعهد می‌شود که همراه با شرکای منطقه‌ای خود، برنامه‌ای جامع مورد توافق دو طرف برای بازسازی و توسعه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران ایجاد کند‌‌ با تضمین تأمین مالی حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار». فارغ از اینکه تعهد از جانب ثالث مطلقاً اعتبار ندارد و تا پیش از گشایش تنگه باید تعهد مکتوب کشورهای حوزه خلیج فارس ضمیمه توافق شود، لازم است این «شرکای منطقه‌ای» به طور دقیق مشخص گردند وگرنه هر کشور حوزه خلیج فارس می‌تواند ادعا نماید موضوع این متن نیست. به‌علاوه عبارت فریبنده «مورد توافق دو طرف» یعنی آمریکا به عنوان طرف دیگر حق وتو دارد و تا رضایت آن جلب نشود، طبق متن هیچ تعهدی در این خصوص ندارد. همچنین قید محدودیت‌ساز «بازسازی و توسعه اقتصادی ایران» یعنی نفی «نفی سبیل» و دادن حق نظارت و دخالت در کل چرخه مالی کشور (FATF) به آمریکا تا به بهانه حصول اطمینان از مصرف شدن در حوزه «بازسازی و توسعه اقتصادی» و عدم «انحراف» آن به حوزه هسته‌ای، موشکی و منطقه‌ای، بر تمام مسیرهای مالی کشور اشراف یابد. در ادامه بند مذکور آمده است «سازوکار اجرایی این برنامه، به عنوان بخشی از توافق نهایی، ظرف ۶۰ روز تدوین خواهد شد»، همان‌طور که رفع تحریم‌ها در بند ۷ منوط به «توافق نهایی» (Final Agreement) در زمان نامعلوم گشته است. این قید در واقع مکانیسم ماشه/اسنپ‌بک نهفته در متن است؛ زیرا توافق نهایی یعنی کسب رضایت آمریکا و این یعنی در آینده نزدیک با یک دوقطبی خسارت‌بار در کشور مواجه خواهیم بود؛ جایی که به جامعه گفته خواهد شد سرمایه‌گذاری موهوم ۳۰۰ میلیارد دلاری، موکول به جلب رضایت آمریکا و عقب‌نشینی‌های پی‌درپی در حوزه‌های هسته‌ای، موشکی و منطقه‌ای است و طبیعتاً اینجاست که رهبر انقلاب مانع «عواید مالی ۳۰۰ میلیارد دلاری» معرفی خواهند شد. ۸. حدود دو ماه مذاکره در عالی‌ترین سطوح و با وجود دست‌برتر در خلیج فارس اگر نتواند دست کشور را از عواید مالی پر کند، در دوره گشایش تنگه چطور تواند این هدف را محقق نماید؟ باید بدانیم استناد و التزام یک‌طرفه به حقوق بین‌الملل در موضوع تنگه، غلط‌ترین اقدام ممکن و مصداق اسارت حقوقی است وقتی طرف مقابل، مفاد منشور ملل متحد و قواعد آمره را نیز به طور فاحش نقض می‌کند. اگر به جای انتظار برای سرمایه‌گذاری دشمن، با استفاده از سیالیت و تابع قدرت بودن حقوق بین‌الملل، اراده خود را در برقراری رژیم حقوقی جدید تنگه در دریافت «عوارض» اعمال نماییم دیگر نیازی نیست خود را معطل و اسیر چنین مکانیسم شکننده و غیر قابل تحققی کنیم. ادامه دارد... @GhadiriNetwork

نقد حقوقی توافق اسلام آباد (بخش سوم) 🖋 دکتر احمد قدیری ۹. در بند ۸، آمده است «ایران مجدداً تأکید می‌کند که هرگز سلاح هسته‌ای تولید نخواهد کرد». عبارتی که به دلیل تصریح نکردن بر عدم انحراف هسته‌ای ایران، صورت‌بندی مطلوبی ندارد و بهتر بود همچون بند ۱ توافق الجزایر که آمریکا بیان داشته «سیاست ایالات متحده این است و از این پس این خواهد بود که به صورت مستقیم یا غیرمستقیم، سیاسی و یا نظامی، در امور داخلی ایران مداخله ننماید»، ایران نیز اظهار می‌داشت «مجدداً تأکید می‌کند که هرگز دنبال تولید سلاح هسته‌ای نبوده و نخواهد بود». اینکه چرا و چطور موضوع هسته‌ای و مشخصاً «سرنوشت مواد غنی شده» و «سرنوشت تمام مسائل مرتبط با موضوع هسته‌ای» علی‌رغم نهی صریح رهبر انقلاب به توافق راه یافته است، موضوع مجزایی است. به‌علاوه، «تمام مسائل مرتبط با موضوع هسته‌ای» شامل همان چیزی که در بند ۳ پیوست ب قطعنامه ۲۲۳۱ آمده نیز می‌شود؛ یعنی «موشک‌های بالستیک طراحی شده برای قابلیت حمل سلاح‌های هسته‌ای» که روزنه ورود آمریکا به موضوع موشکی است. ۱۰. مطابق ماده ۱۱ «ایالات متحده متعهد می‌شود که به موازات پیشرفت مذاکرات به سمت توافق نهایی، وجوه و دارایی‌های توقیف شده یا مسدود شده جمهوری اسلامی ایران، آزاد شود و به‌طور کامل در دسترس قرار گیرد». در این خصوص، اولا اشاره به اموال غارت شده توسط خاندان پهلوی ضروری بود؛ ثانیا عبارت «به موازات پیشرفت در مذاکرات» قیدی ذهنی (Subjective) و بنابر تشخیص ایالات متحده و تا زمان توافق نهایی -با تاریخ نامعلوم و موکول به رضایت آمریکا- است. یعنی آمریکا می‌تواند ادعا کند با توجه به عدم تحقق خواسته‌هایش، هیچ پیشرفتی در مذاکرات وجود نداشته و به همین دلیل وجهی آزاد نمی‌گردد. در ادامه همان بند، آمده است «این وجوه، چه در حساب اصلی نگهداری شوند و چه منتقل شوند، برای هر پرداخت نهایی به ذی‌نفع تعیین شده توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران استفاده خواهند شد» که حائز دو نکته است: اولا عبرت‌نگرفتن از پول‌های غیر قابل استفاده و منتقل شده به قطر در اینکه آمریکا تعهدی به «انتقال» پول به حساب ایران ندارد و ثانیا برای «هر پرداخت» به ذی‌نفع تعیین شده توسط بانک مرکزی، باید با طرف آمریکایی هماهنگی صورت گیرد تا پس از احراز اینکه این وجوه صرف «بازسازی و توسعه اقتصادی» خواهد شد (طبق بند ۶ توافق)، به طور قطره‌چکانی، آن هم پس از راستی‌آزمایی و تأیید آمریکا به حساب بانک مرکزی واریز گردد. ۱۱. با وجود آنکه عواید نقد و البته موقت ایران از توافق، وقفه در جنگ لبنان -بدون اشاره به موضوع خروج اسرائیل از آن- (بند ۱)، رفع محاصره دریایی (بند ۴)، برخی معافیت‌های تحریمی در حوزه نفت و پتروشیمی (بند ۱۰) و احتمالا آزادسازی بخشی از دارایی‌های ایران است، اما طبق آنچه به تفصیل بیان شد، برآیند کلی سند کاملا به سود آمریکاست و مطلقا توافقی «متوازن» نیست. اللّهُمَّ اجْعَلْ عَواقِبَ امُورِنا خَیْراً ۱۴۰۵/۳/۲۸ @GhadiriNetwork

✉️ پیام مخاطب @GhadiriNetwork

💢ذخایر نفت آمریکا فقط برای ۵۰ تا ۶۵ روز دیگر جواب می‌داد/ برای توافق کمی عجله کردیم! 🛢 سند رسمی وزارت انرژی آمریکا: ذخایر راهبردی نفت برای مدیریت عرضه نفت در جهان ایجاد شده؛ برای همین چهار هفته است که ترامپ برای کنترل قیمت نفت بیشترین برداشت از این ذخایر را انجام داده و سطح ذخایر به ۳۴۰ میلیون بشکه که پایین‌ترین میزان در ۴۳ سال گذشته می‌باشد، رسیده است. 🔅تحلیلگر شناخته شده انرژی، جک پرندلی می‌گوید: ذخایر انرژی آمریکا فقط برای ۵۰ تا ۶۵ روز جواب می‌دهد. ❇ این یعنی اگر تنگه را دو ماه دیگر دیرتر باز می‌کردیم، آمریکا بیچاره شده بود و مجبور به دادن امتیازاتی جدی‌تر بود. ♨️در آخرین مورد هم ترامپ اعتراف کرد فقط برای ۴ هفته ذخایر آمریکا جواب می‌داد! 🔖 چه کسی این همه عجله را برای توافق به مسئولین تزریق می‌کرد؟ برخی گزارشات نادرست! شنیدم مسئولی به دروغ گزارشی نوشته و به مسئولین نظام داده که دو هفته دیگر کشور به قحطی می‌رسید. یک مسئول انقلابی که به بررسی گزارش او پرداخته بود، فهمید از اساس آمارش دروغ بوده است! @motafavetbekhoon

ساعاتی پیش کاخ سفید متن توافق را رسما منتشر کرد؛ همراه با گزاره‌برگ‌های خود. مندرجات افزوده‌ای به زیان ایران و خلاف آنچه مسئولان ادعا می‌کردند وجود دارد. تقریبا تمام آنچه در قالب نقد و انذار نسبت به حفره‌های حقوقی آن، در سه بخش بیان نموده بودم را آمریکایی‌ها یا در خود متن گنجانده‌اند و یا با گزاره‌برگ‌های اعلامی، تفسیر خویش و مسیر توافق را عینیت داده‌اند. خدا رهبر و کشورمان را برای‌مان حفظ کند! احمد قدیری ۱۴۰۵/۳/۲۸ @GhadiriNetwork

کاخ سفید نسخه کامل توافق چهارده بندی آمریکا و ایران را منتشر کرد ترجمه و افزوده از بی‌بی‌سی فارسی بند اول ایالات متحده آمریکا، جمهوری اسلامی ایران و متحدان آنها در جنگ جاری، با امضای این تفاهم‌نامه، پایان فوری و دائمی عملیات نظامی در همه جبهه‌ها، از جمله لبنان، را اعلام می‌کنند و متعهد می‌شوند از این پس هیچ جنگ یا عملیات نظامی علیه یکدیگر آغاز نکنند، از تهدید یا استفاده از زور علیه یکدیگر خودداری کنند و تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان را تضمین کنند. توافق نهایی، پایان دائمی جنگ در همه جبهه‌ها از جمله لبنان و سایر مفاد این بند را تایید خواهد کرد. بند دوم ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران متعهد می‌شوند به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند و از دخالت در امور داخلی یکدیگر خودداری کنند. بند سوم ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران متعهد می‌شوند حداکثر ظرف ۶۰ روز درباره توافق نهایی مذاکره کرده و به آن دست یابند. این مهلت با رضایت متقابل قابل تمدید است. بند چهارم بلافاصله پس از امضای این تفاهم‌نامه، ایالات متحده آمریکا روند رفع محاصره دریایی و هرگونه مزاحمت یا مانع علیه جمهوری اسلامی ایران را آغاز خواهد کرد و ظرف ۳۰ روز به طور کامل به محاصره دریایی پایان خواهد داد. در این دوره، تردد کشتی‌ها متناسب با میزان بازگشت ترافیک دریایی به سطح پیش از جنگ که از سوی جمهوری اسلامی ایران برقرار می شود، خواهد بود. ایالات متحده آمریکا همچنین متعهد می‌شود ظرف ۳۰ روز پس از توافق نهایی، نیروهای خود را از مجاورت جمهوری اسلامی ایران خارج کند. توضیح مقام آمریکایی: مقصود این بند آن است که ظرف ۳۰ روز پس از توافق نهایی، در صورتی که به توافق نهایی برسیم، آرایش نیروهای آمریکا در منطقه به وضعیت پیش از آغاز درگیری‌ها بازگردد. این همان چیزی است که این بند در عمل پیش‌بینی می‌کند. بند پنجم با امضای این تفاهم‌نامه، جمهوری اسلامی ایران با به کارگیری حداکثر تلاش خود، عبور ایمن کشتی‌های تجاری را بدون دریافت هیچ گونه عوارض یا هزینه، به مدت ۶۰ روز در مسیر خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس تضمین خواهد کرد. تردد کشتی‌های تجاری بلافاصله آغاز خواهد شد، با در نظر گرفتن ضرورت رفع موانع فنی و نظامی و اجرای عملیات مین روبی توسط جمهوری اسلامی ایران که ظرف ۳۰ روز انجام خواهد شد. جمهوری اسلامی ایران با پادشاهی عمان گفت‌وگو خواهد کرد تا درباره نحوه اداره آینده و خدمات دریایی تنگه هرمز، با مشارکت دیگر کشورهای ساحلی خلیج فارس و در چارچوب حقوق بین‌الملل و حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی این تنگه، به توافق برسد. توضیح مقام آمریکایی: در این بند تاکید شده است که عبور کشتی‌های تجاری بدون دریافت عوارض خواهد بود. همچنین ایران نه فقط با عمان، بلکه با کشورهای خلیج فارس برای تدوین یک توافق بلندمدت درباره تنگه هرمز همکاری خواهد کرد. ممکن است ایران بر حقوق خود تاکید کند، اما کشورهای خلیج فارس هرگز با سازوکاری که شامل دریافت عوارض برای عبور از تنگه هرمز باشد موافقت نخواهند کرد. بند ششم ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شود با همکاری شرکای منطقه‌ای، یک برنامه نهایی مورد توافق طرفین با حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار برای بازسازی و توسعه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران تدوین کند. سازوکار اجرای این برنامه به عنوان بخشی از توافق نهایی، ظرف ۶۰ روز نهایی خواهد شد. تمام مجوزها، معافیت‌ها و اجازه‌های لازم برای انجام معاملات اولیه مرتبط از سوی ایالات متحده آمریکا صادر خواهد شد. توضیح مقام آمریکایی: این بند آمریکا را ملزم نمی‌کند حتی یک دلار به ایران پرداخت کند یا در این صندوق مشارکت مالی داشته باشد. مفهوم آن این است که اگر توافق نهایی حاصل شود و ایران به تعهدات خود عمل کند، آمریکا اجازه خواهد داد که برای مثال امارات متحده عربی در ایران نیروگاه برق احداث کند. بند هفتم ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شود همه انواع تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی ایران را لغو کند؛ از جمله تحریم‌های مرتبط با قطعنامه های شورای امنیت و شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی و همچنین تمامی تحریم‌های یک جانبه آمریکا، اعم از اولیه و ثانویه. زمان بندی اجرای این اقدام در چارچوب توافق نهایی تعیین خواهد شد. دو طرف همچنین اعلام می‌کنند که قصد دارند این موضوع را فورا در مذاکرات بررسی کنند تا به توافق متقابل برسند. @GhadiriNetwork

بند هشتم جمهوری اسلامی ایران بار دیگر تاکید می‌کند که سلاح هسته‌ای تولید یا خریداری نخواهد کرد. ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران توافق کرده‌اند درباره نحوه تعیین تکلیف ذخایر مواد غنی شده ایران، مطابق سازوکاری که در آینده مورد توافق قرار خواهد گرفت، تصمیم‌گیری کنند. حداقل اقدام پیش‌بینی شده، رقیق سازی این مواد در داخل ایران تحت نظارت آژانس بین المللی انرژی اتمی است. دو طرف همچنین توافق کرده‌اند درباره موضوع غنی‌سازی و سایر مسائل مرتبط با نیازهای هسته‌ای ایران در چارچوبی که در توافق نهایی تعیین خواهد شد، مذاکره کنند. توافق نهایی، مفاد این بند را تایید خواهد کرد. دو کشور تاکید می‌کنند که موضوعات هسته‌ای از اهمیت حیاتی برخوردار است و قصد دارند فورا برای دستیابی به توافق در این زمینه وارد مذاکره شوند. توضیح مقام آمریکایی درباره بندهای ۷ و ۸: نخست این که توافق فقط به گفت‌وگو درباره موضوع هسته‌ای اشاره نکرده است. برخلاف ادعاهای مطرح شده در تبلیغات ایران، موضوع هسته ای به طور صریح در این تفاهم نامه آمده است. دوم این که حداقل استاندارد تعیین شده این است که ذخایر اورانیوم غنی شده از طریق رقیق سازی از بین برود. این کف مطالبات ماست و برای فراتر رفتن از آن تلاش خواهیم کرد، اما همین که ایران با این موضوع موافقت کرده، یک پیروزی بزرگ برای آمریکا محسوب می شود. سوم این که بندهای هفت و هشت به یکدیگر وابسته هستند. لغو تحریم‌ها در بند هفت مستقیما به حل و فصل موضوع هسته‌ای در بند هشت مرتبط است. هر اندازه ایران در اجرای تعهدات هسته‌ای خود پیشرفت کند، به همان میزان از رفع تحریم‌ها بهره مند خواهد شد. بندهای نهم و دهم تا زمان دستیابی به توافق نهایی، دو طرف توافق می‌کنند وضعیت موجود حفظ شود. جمهوری اسلامی ایران وضعیت فعلی برنامه هسته‌ای خود را حفظ خواهد کرد و ایالات متحده آمریکا هیچ تحریم جدیدی اعمال نخواهد کرد. همچنین آمریکا متعهد می شود بلافاصله پس از امضای این تفاهم‌نامه و تا زمان لغو کامل تحریم‌ها، وزارت دارایی مجوزهای لازم برای صادرات نفت، فرآورده های نفتی و مشتقات آن و همچنین تمامی خدمات مرتبط از جمله مبادلات بانکی، بیمه و حمل و نقل را صادر کند. بند یازدهم ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شود پس از اجرای این تفاهم‌نامه، دسترسی کامل جمهوری اسلامی ایران به دارایی‌ها و منابع مالی مسدود شده یا محدود شده را فراهم کند. جزئیات مربوط به آزادسازی این دارایی‌ها در جریان مذاکرات تعیین خواهد شد. آمریکا همچنین متعهد می‌شود تمامی مجوزها و تاییدیه‌های لازم را برای انتقال این دارایی‌ها به حساب‌های مورد تایید بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران صادر کند. توضیح مقام آمریکایی: آنچه ایران در ابتدا خواهان آن بود، دسترسی به این دارایی‌ها بلافاصله پس از امضای تفاهم‌نامه بود. اما در نهایت پذیرفت که تنها در صورت اجرای تعهدات خود بتواند به بخشی از این دارایی‌ها دسترسی پیدا کند. اگر ایران به تعهدات خود عمل کند، برای مثال در موضوع هسته‌ای همکاری نشان دهد، بخشی از این دارایی‌های مسدود شده آزاد خواهد شد. بند دوازدهم ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران توافق می‌کنند یک سازوکار اجرایی برای نظارت بر اجرای موفق این تفاهم‌نامه و پایبندی به توافق نهایی ایجاد شود. بند سیزدهم پس از امضای این تفاهم‌نامه و آغاز اجرای بندهای ۱، ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱ و ادامه اجرای آنها، ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران مذاکرات درباره توافق نهایی را آغاز خواهند کرد. بند چهاردهم توافق نهایی با یک قطعنامه الزام‌آور شورای امنیت سازمان ملل متحد تایید و پشتیبانی خواهد شد. @GhadiriNetwork

مهم‌ترین افزوده‌های بر متن غیررسمی در متن رسمی: ۱. منع مطلق دریافت هرگونه عوارض و «هزینه»، ۲. نفی مدیریت ایران با دخیل نمودن «همه کشورهای خلیج فارس»، ۳. ممنوعیت مطلق تولید یا «خرید» سلاح هسته‌ای و ۴. الزام به «رقیق‌سازی مواد هسته‌ای». احمد قدیری @GhadiriNetwork