🔰نقد و بررسی کتاب «چیستی ایران» نوشته محمود فتوحی در نشست بخارا؛
چیستی ایران؛ سپهر نشانهای در ادبیات درباری
🔸کتاب «چیستی ایران» با عنوان فرعی «نشانهشناسی مفهوم ایران در ادبیات درباری» که به تازگی توسط انتشارات سخن منتشر شده، در نشستی از سلسله نشستهای «عصر یکشنبههای مجله بخارا» معرفی و بررسی شد. مؤلف کتاب و سه تن از پژوهشگران درباره رویکرد نشانهشناختی، کارکرد سیاسی قصیده و ضرورت «پرسش از ایران» سخن گفتند.
🔸«ایران یک سپهر است، یک کهکشان. اگر این چارچوب را نگاه کنید، دو بستر اصلی داریم، زمین و زبان. نشانهها در این دو بستر معنا پیدا میکنند. زمین، همان جیحون تا فرات (آمودریا تا اروند) است که همیشه تکرار میشود. نشانهای که در این فضای نشانهای بچرخد و معنادار باشد، ایرانی است؛ اما پشت مرزهای این سپهر، کلمه «اردیبهشت» دیگر معنیاش را از دست میدهد، یا کلمه «تاج» در آن سوی فرات بیمعنا میشود. نشانههایی که در این سپهر فرهنگی میچرخند، نشانههای ایرانی هستند و خود این سپهر، ایران است.»
🔸️«ایران اصلاً سرزمین بیقراری است. ایران سرزمین بحران است. سرزمین همان انفجارهایی که گفتند. یعنی از اسکندر بگیرید تا به امروز، بیانقطاع این سرزمین سرشار از بحران بوده. اما علیرغم همه این بحرانها، شما یک ثباتی، یک نوع قراری در این بیقراری شاهد هستید. هنر زیستن در سرزمین بیقرار، قرار گرفتن در بیقراری است. ما اگر این هنر قرار در بیقراری را نداشتیم، در این سرزمین اصلاً نمیتوانستیم ادامه حیات بدهیم. از جمله بیقراریهای این سرزمین، زلزله است. از جمله بیقراریهایش، سیل است. این یک چیز طبیعی است، خیلی مادی هم هست.»
🔸️«مفهوم ایران، برخلاف آنچه گاهی در مطبوعات و فضای مجازی گفته میشود، واقعاً مفهومی کهن و باستانی است. هر جا بگردیم میتوانیم آن را پیدا کنیم. درست است که ناسیونالیسم ایرانی به این معنی جدیدش، از دوره مشروطه پیدا شده، اما یک تلقی فرهنگی از هویت تاریخی ایران همیشه وجود داشته است. در همه جای ایران اینطور بوده؛ یعنی چون یک کهنالگوی باستانی از ایران قدیم داشتند، در هر جای ایران که حاکم کوچکی، حتی یک شهر کوچک را در تصرف داشت، خودش را حاکم ایران میدانست و امید داشت که قلمروش، قلمرو اصلی ایران بشود.»
🔸️«مفهوم ایران، برخلاف آنچه گاهی در مطبوعات و فضای مجازی گفته میشود، واقعاً مفهومی کهن و باستانی است. هر جا بگردیم میتوانیم آن را پیدا کنیم. درست است که ناسیونالیسم ایرانی به این معنی جدیدش، از دوره مشروطه پیدا شده، اما یک تلقی فرهنگی از هویت تاریخی ایران همیشه وجود داشته است. در همه جای ایران اینطور بوده؛ یعنی چون یک کهنالگوی باستانی از ایران قدیم داشتند، در هر جای ایران که حاکم کوچکی، حتی یک شهر کوچک را در تصرف داشت، خودش را حاکم ایران میدانست و امید داشت که قلمروش، قلمرو اصلی ایران بشود.»
ibna.ir/x6Jg2
@ibna_official
🔰مترجم کتاب «نظام جدید هنرها؛ پژوهشی در تاریخ زیباییشناسی»:
هنرهای زیبا بیش از آنکه زاییده عقل باشند، زاییده تاریخاند
🔸مترجم کتاب «نظام جدید هنرها؛ پژوهشی در تاریخ زیباییشناسی» گفت: فیلسوفان نقش مهمی در استقلال زیباییشناسی و مفهوم پردازی دربارهی هنرها داشتند. متفکرانی در فرانسه و انگلستان و آلمان تلاش کردند نظریههایی دربارهی زیبایی و هنرها بپردازند و آنها را ذیل اصول و مفاهیمی عام به بحث بگذارند.
🔸پرسش متن این است که آنچه امروز «هنرهای زیبا» مینامیم - یعنی نقاشی، شعر، مجسمهسازی، معماری و موسیقی- چگونه در کنار هم قرار گرفتند و بهعنوان اعضای یک گروه خاص شناخته شدند؟ آیا این اتفاق صرفا حاصل انتزاع عقلانیِ یک وجه مشترک میان این فعالیتها بود؟ یعنی انسان از همان آغاز با مشاهدهی این امور ویژگی مشترکی را در آنها پیدا کرد و سپس آنها را ذیل مفهومی کلی به نام «هنرهای زیبا» صورتبندی کرد؟
🔸نظریهها و آراء متنوع و رنگارنگی در این دوره پدید آمد که به لحاظ استواری و انسجام بیسابقه بودند. با این حال این گفته به معنای آن نیست که همهچیز ناگهان در قرن هجدهم پدید آمده باشد. میبینیم که دستاوردهای این دوره محصول پیوست یا گسست از تحولاتی است که از دوران باستان تا سده هفدهم در کار بوده است. زمینههای نزدیکی و خویشاوندی هنرها از سالها قبل مثلا با طرح مفهوم محاکات یا با مقایسه هنرها کمکم مهیا شده بود.
🔸متن چندان به جزئیات تغییرات سیاسی یا تصمیمگیریهای سیاسی وارد نمیشود، اما به برخی نکات اشاره میکند. مثلا یکی حمایتهای دولتی فرانسه در سازماندهی آکادمیها است. آکادمیها در فرانسه ساختار منسجمتری پیدا کردند و حتی آکادمیهای استانی هم شکل گرفتند.
ibna.ir/x6JhQ
@ibna_official
🔰مروری بر فیلمهای اقتباسی ادبیات کودکونوجوان؛
انتقال قصهها از کتاب به سینما
🔸مرور این آثار نشان میدهد ادبیات کودک و نوجوان ایران گنجینهای از داستانهای تصویری، شخصیتهای ماندگار و روایتهای انسانی در اختیار سینما و تلویزیون قرار داده است. با این حال، در سالهای اخیر تعداد اقتباسهای ادبی نسبت به دهههای گذشته کاهش یافته و بسیاری از آثار ارزشمند نویسندگان معاصر.
🔸کمتر مجموعهای در تلویزیون ایران به اندازه «قصههای مجید» توانسته است هم به کتاب وفادار بماند و هم هویت مستقلی پیدا کند. داستانهای ساده اما عمیق هوشنگ مرادی کرمانی با کارگردانی کیومرث پوراحمد به مجموعهای تبدیل شد که امروز نیز برای چند نسل خاطرهانگیز است. موفقیت این اقتباس نشان داد اگر متن ادبی بهدرستی فهم شود، میتواند حتی از کتاب نیز دامنه مخاطبان گستردهتری پیدا کند.
🔸️هرچند «مهمان مامان» بیش از آنکه اثری ویژه کودک باشد، مخاطب نوجوان و خانواده را نیز در بر میگیرد، اما اقتباس داریوش مهرجویی از داستان مرادی کرمانی نشان داد مرز میان ادبیات نوجوان و سینمای بزرگسال گاهی بسیار باریک است. فیلم با حفظ گرمای روابط انسانی کتاب، به یکی از موفقترین اقتباسهای تاریخ سینمای ایران تبدیل شد.
ibna.ir/x6Jkm
@ibna_official
🔰گفتوگو با هوشنگ طالع، سیاستمدار و نماینده پیشین مجلس شورای ملی؛
جبههای به گستردگی ایران
پس از ۹ اسفند ملّت ایران به صورت خودجوش جنگ میهنی اعلام کردند
🔸هوشنگ طالع گفت:ملت ایران در همان روز نهم اسفند اعلام جنگ میهنی کرد و به خیابان آمدند. یعنی جبههای به گستردگی ایران گشودند و این حضور مردم در خیابانها و میدانها در شهرها و روستاها باعث شد که روحیه ارتش، نیروهای مسلح و سپاه تقویت شود و روحیه خصم درهم شکست. اصلاً در تاریخ جهان تاکنون چنین چیزی دیده نشده است، ملتی بیاید و آماده کشته شدن و شهادت باشد.
🔸اگر ما دارای پدافند موثر هستهای بودیم چنین نمیشد، دکتر فریدون عباسی روزی گفتند که ما با فتوی هم کاری نداریم و میتوانیم بمب نیتروژنی درست کنیم، میتوانیم بمب مغناطیسی درست کنیم، میتوانیم بمب هیدروژنی درست کنیم که خیلی هم قویتر است. اگر ما پدافند موثر هستهای داشتیم، حتما امروز ما در سوریه بودیم، حتما به ما تجاوز نمیشد. یعنی ما خودمان خودمان را خلع سلاح کردیم. اول از آقای روحانی شروع شد که به ژنو رفت و آن قرارداد را بست. همه سانترفیوژها را واگذار کردند. فقط یک سانترفیوژ میتواند بچرخد آن هم بدون گاز.
🔸روحیه ملی الان هست. در تجمعات بانویی آمده و در حالیکه بچهاش را هم در بغل دارد، زیر بمب ایستاده است. در طول تاریخ چنین چیزی دیده نشده، البته ما دو بار در ایران این را تجربه کردهایم. روز ۲۱ آذر ۱۳۲۵ پیش از اینکه پای ارتش ایران به تبریز برسد، مردم تبریز با یک قیام خودجوش فرقه دموکرات پیشه وری را با تمام فدائیان مسلح اش در هم کوبیدند.
ibna.ir/x6Jk9
@ibna_official
🔰نگاهی به کتاب «ما هرگز بیدار نبودهایم»؛
روایتی متفاوت از یکی از جنجالیترین مفاهیم سیاست امروز
🔸شاید مهمترین دستاورد کتاب نیز همین باشد: در روزگاری که بسیاری از مباحث سیاسی به جدال میان شعارها تبدیل شدهاند، موسی الغربی از خودِ اندیشیدن دفاع میکند. او یادآوری میکند که نخستین وظیفه یک پژوهشگر، نه انتخاب یک اردوگاه سیاسی، بلکه فهم دقیق واقعیت است؛ حتی اگر این واقعیت، خوشایند هیچیک از دو سوی منازعه نباشد
🔸این کتاب، بیش از هر چیز، دعوتی است به بازگشت به گفتوگوی عقلانی؛ یادآوری اینکه نقد معتبر، پیش از هر چیز، باید بر فهم دقیق موضوع استوار باشد، نه بر برچسبها و کلیشههای سیاسی.
🔸شاید مهمترین دستاورد کتاب نیز همین باشد: در روزگاری که بسیاری از مباحث سیاسی به جدال میان شعارها تبدیل شدهاند، موسی الغربی از خودِ اندیشیدن دفاع میکند. او یادآوری میکند که نخستین وظیفه یک پژوهشگر، نه انتخاب یک اردوگاه سیاسی، بلکه فهم دقیق واقعیت است؛ حتی اگر این واقعیت، خوشایند هیچیک از دو سوی منازعه نباشد.
🔸️نکته جالب این است که عنوان کتاب تا حدی طعنهآمیز است. نویسنده، موسی الغربی، نمیگوید «ووک وجود ندارد». استدلال او این است که چیزی که امروز در رسانهها و فضای سیاسی «ووک» نامیده میشود، یک جنبش کاملاً جدید نیست. به نظر او، بسیاری از رفتارها و الگوهای فکری که امروز «ووک» خوانده میشوند، در دورههای مختلف تاریخ نیز وجود داشتهاند.
🔸️از دید او، بحث اصلی کتاب اصلاً این نیست که «ووک خوب است یا بد». بلکه میخواهد نشان دهد: چرا راست و چپ هر دو تصویری اغراقآمیز از «ووک» ساختهاند.
ibna.ir/x6Jkt
@ibna_official
🔰استقبال کارگردانان از آثار وولف؛
تابستان ویرجینیا وولف در هالیوود؛ بازگشت مدرنیسم با سه اقتباس تازه
🔸سه اقتباس سینمایی تازه از آثار ویرجینیا وولف در تابستان ۲۰۲۶ باعث شده این نویسنده مدرنیست بار دیگر به یکی از نامهای پررنگ هالیوود تبدیل شود؛ آثاری که با جابهجایی زمان و مکان، جهان وولف را از لندن به لاگوس و نیویورک میبرند و نشان میدهند دلتنگی، میل و جستوجوی عشق همچنان همان دغدغههای همیشگی انساناند.
🔸یکی از مهمترین اقتباسهای امسال، فیلم «کلاریسا» به کارگردانی آری و چوکو اسیری است که داستان «خانم دالووی» را به لاگوس نیجریه منتقل میکند. این فیلم که در جشنواره کن مورد تحسین قرار گرفت، با بازی سوفی اوکوندو در نقش کلاریسا، از سوی منتقدان بهدلیل بازتاب اندوه، نابرابری طبقاتی و میراث استعمار ستوده شده است.
🔸️منتقدان معتقدند آنچه این اقتباسها را به هم پیوند میدهد، بیش از هر چیز مفهوم «اشتیاق» است؛ همان میل دردناک و جستوجوی بیپایان برای عشق، معنا و امکان زیستن که وولف با دقتی کمنظیر به تصویر کشیده است.
🔸️به باور بلر مککلندون، یکی از دستاندرکاران فیلم «کلاریسا»، زنان جهان وولف در هر زمان و مکانی با مسئلهای مشترک روبهرو هستند: چگونه عشق را ممکن کنند، در حالی که طبقه، جنسیت، قدرت و استعمار مسیر زندگی آنها را شکل میدهد.
ibna.ir/x6Jjf
@ibna_official
🔰پژوهشها از فواید شگفتانگیز کتابخوانی میگویند؛
کتابخوانی، عادت سادهای که باعث افزایش طول عمر میشود
🔸پژوهشهای علمی نشان میدهد مطالعه منظم کتاب، فراتر از یک سرگرمی فرهنگی، میتواند با کاهش خطر زوال شناختی، افسردگی و تنهایی، به حفظ سلامت مغز و حتی افزایش طول عمر کمک کند. کارشناسان معتقدند تنها چند دقیقه کتابخوانی در روز، سرمایهگذاری ارزشمندی برای سلامت جسم و روان در سالهای آینده است.
🔸️فواید مطالعه تنها به سلامت مغز محدود نمیشود. کتابخوانی با کاهش استرس، افزایش تمرکز، تقویت همدلی و فراهم کردن فرصتی برای فاصله گرفتن از فشارهای روزمره، نقش مهمی در حفظ سلامت روان ایفا میکند. پژوهشها همچنین نشان دادهاند افرادی که به مطالعه و دیگر فعالیتهای ذهنی علاقه دارند، کمتر احساس تنهایی میکنند و خطر ابتلا به افسردگی در آنها کاهش مییابد.
🔸️در دورانی که بخش زیادی از اوقات فراغت افراد صرف تلفن همراه و شبکههای اجتماعی میشود، کتاب میتواند جایگزینی آرام، سالم و بدون صفحهنمایش باشد. حتی اختصاص روزانه ۱۰ تا ۲۰ دقیقه به مطالعه، اگر به عادتی پایدار تبدیل شود، میتواند در بلندمدت به سلامت مغز و بهبود کیفیت زندگی کمک کند.
ibna.ir/x6J4B
@ibna_official
🔰یادداشت؛
رژیم اطلاعاتی
🔸جامعه امروز به «اینفوتراپیست» نیاز دارد؟
امیررضا اصنافی، دانشیار گروه علم اطلاعات و دانششناسی دانشگاه شهید بهشتی، میپرسد، چه کسی میتواند کمک کند تا مردم رابطه سالمتری با دنیای اطلاعات برقرار کنند؟ از تشخیص منابع معتبر تا کاهش اضطراب ناشی از اخبار، طراحی رژیم اطلاعاتی.
🔸️در سالهای اخیر اصطلاحاتی مانند «اضطراب اطلاعاتی»، «اضافهبار اطلاعاتی»، «خستگی دیجیتال» و «اخبار جعلی» وارد ادبیات علمی شدهاند. این مفاهیم نشان میدهند که اطلاعات، اگرچه ارزشمند است، اما استفاده نادرست از آن میتواند کیفیت زندگی، تصمیمگیری، سلامت روان و حتی روابط اجتماعی را تحت تأثیر قرار دهد.
🔸️منظور از اینفوتراپی، صرفاً ارائه اطلاعات بیشتر نیست، بلکه کمک به افراد برای انتخاب، ارزیابی، مدیریت و استفاده سالم از اطلاعات است؛ به گونهای که اطلاعات به جای ایجاد اضطراب و سردرگمی، به تصمیمگیری بهتر، یادگیری مؤثرتر و زندگی آگاهانهتر منجر شود.
🔸️بر این اساس میتوان از نقش جدیدی با عنوان «اینفوتراپیست» سخن گفت؛ متخصصی که وظیفه او درمان بیماریهای جسم یا روان نیست، بلکه کمک به افراد برای مدیریت مسائل اطلاعاتی است. همانگونه که رواندرمانگر به فرد کمک میکند احساسات و هیجانات خود را سامان دهد، اینفوتراپیست میتواند به افراد کمک کند تا رابطه سالمتری با دنیای اطلاعات برقرار کنند؛ از تشخیص منابع معتبر گرفته تا مدیریت اضافهبار اطلاعاتی، کاهش اضطراب ناشی از اخبار، طراحی رژیم اطلاعاتی، تقویت سواد اطلاعاتی و بهرهگیری آگاهانه از هوش مصنوعی.
ibna.ir/x6JkG
@ibna_official
🔰محمد پوررشیدی در گفتوگو با ایبنا مطرح کرد؛
زندگی قصه نرسیدنها و تلخکامیهاست
🔸محمد پوررشیدی، نویسنده، گفت: به مرور فهمیدهام که تمایل دارم طنز را از دل تلخکامیها بیرون بکشم. این نوع طنزنویسی را به عنوان مخاطب هم دوست دارم. به نظرم طنزهای واقعیتر همانها هستند که از دل زندگی بیرون آمدهاند و زندگی قصه نرسیدنها و تلخکامیهاست.
🔸️مایلم مخاطب برداشت خودش را از داستان داشته باشد. شاید داستان برای مخاطب صرفاً نوستالژیِ بازی باشد. شاید صرفاً برای خندیدن یا لذت بردن از جنون فوتبال این کتاب را بخواند. مخاطب است که تصمیم میگیرد چه برداشتی داشته باشد. اما برای من، محمد یکی از آدمهاییست که به من شباهت دارد و به خیلیها شباهت دارد. محمد از نسل محرومیست که تسلیم نمیشود و برای رویاهایش میجنگد. من هم مثل محمدِ داستان فکر میکنم باید تا آخر عمر جنگید و رویاپردازی کرد. فکر میکنم ما محکومیم به ادامه دادن.
ibna.ir/x6J5M
@ibna_official
🔰در نگاهی به رمان «آدمخواران» نوشته ژان تولی؛
آدمخواران، فوکو و پرسشی که هنوز زنده است
🔸کتاب «آدمخواران» نوشته ژان تولی، بهانهای برای مرور تاریخ مجازات و تنبیه و البته تأمل در نسبت عدالت، خشونت و قانون است؛ بهویژه در روزگاری که کمپینهای مختلف، مخالفت خود را با مجازات اعدام آشکارا مطرح میکنند و بار دیگر بحث درباره فلسفه مجازات را به یکی از موضوعات مهم افکار عمومی تبدیل کردهاند.
🔸محور اصلی کتاب فروپاشی نظم حقوقی است. آنچه میتوان از آن به عنوان مرگ قانون و ظهور عدالت خیابانی یاد کرد. در لحظهای که شایعه جای حقیقت را میگیرد، قانون نیز در عمل از بین میرود.هیچ دادگاهی تشکیل نمیشود، هیچ قاضیای حضور ندارد و هیچ فرصتی برای دفاع وجود ندارد. مجازات، پیش از اثبات جرم اجرا میشود.این همان چیزی است که امروز آن را Mob Justice یا«عدالت اوباش» مینامند.
🔸️کتاب یادآورمجازاتهای پیشامدرن اروپاست؛ دورانی که اعدام و شکنجه در میدانهای شهر، بخشی از نمایش قدرت حکومت بود. با این تفاوت جالب که در گذشته دولت نمایش خشونت را اجرا میکرداما دراین کتاب، مردم خودشان نقش دولت را بازی میکنند.
ibna.ir/x6Jm9
@ibna_official
🔰تاملی درباب مسئولیت اجتماعی؛
مادر ترزا و رنج محرومان
🔸الهام گرفتن از انسانهایی که محیط خود را به مکانی شادتر، عادلانهتر و انسانی تبدیل میکنند، میتواند تأثیر چند برابری در جامعه داشته باشد، جایی که تلاشهای فردی میتواند تودهها را جمع کند و به یک نیروی جمعی تبدیل شود. یکی از نامداران این الهامبخشی مادر ترزای کلکته است.
🔸️انجمن مبلغان در سراسر جهان از جمله شوروی سابق و کشورهای اروپای شرقی گسترش یافت. آنها کمک مؤثری به فقیرترین فقرا در تعدادی از کشورهای آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین میکنند و در پی فجایع طبیعی مانند سیل، بیماریهای همهگیر، و قحطی و برای پناهندگان کارهای امدادی را انجام میدهند. این خیریه همچنین دارای خانههایی در آمریکای شمالی، اروپا و استرالیا است که در آن از افراد از کار افتاده، معتادین، بیخانمانها و مبتلایان به بیماریهای سخت مراقبت میکنند.
🔸مادر ترزا بیش از ۴۵ سال به فقرا، بیماران، کودکان بیسرپرست و انسانهای در حال مرگ خدمت کرد و در عین حال، ابتدا در هند و سپس در کشورهای دیگر، از جمله در آسایشگاهها و خانههای فقیرترین و بیخانمانها، به گسترش خیریه کمک کرد و در ۵ سپتامبر ۱۹۹۷ درسن ۸۷ سالگی چشم از جهان فرو بست. در زمان حیاتش در دهه ۱۹۹۰ بیش از یک میلیون مُبلغ در بیش از ۴۰ کشور وجود داشت.
ibna.ir/x6JkY
@ibna_official
🔰زندگی و زمانه استاد جلیل رسولی
🔸جلیل سال ۱۳۲۶ خورشیدی در همدان شهری با قدمتی اصیل به دنیا آمد. دبستانی که شد؛ برخلاف باقی دانشآموزان از مشق نوشتن لذت میبرد. اغلب هم بیش از تکلیف مینوشت و مورد تحسین معلمهای مدرسه قرار میگرفت.
🔸جلیل رسولی در مدت چهار سال قواعد خط را در انجمن خوشنویسان آموخت؛ با روش اساتید مختلف آشنا شد و دیپلم ممتاز انجمن را دریافت کرد. او که از نوجوانی پرکار و خوش قریحه بود؛ کم کم اندیشید که میتواند حرکت تازهای را در هنر خوشنویسی رقم بزند و در خط به استقلال فکری مطلوبش برسد. همین اندیشه او را بر آن داشت تا برای یافتن روش و الگویی تازه در زمینه خوشنویسی به مطالعه و بررسی شیوه استادان گذشته بپردازد. او آثار کتابت استاد میرعماد حسنی قزوینی را در نستعلیق و استاد درویش عبدالمجید طالقانی را در شکسته نستعلیق با تامل بررسی کرد و الگوی خود قرار داد. بعد از مدتی که در این وادی با مرکب سیاه نوشت با دلهره و تردید رنگ را به کارهایش اضافه کرد. هرچند که در ابتدای امر انتقادات بسیار به او وارد کردند و گفتند؛ ترکیب رنگ با خوشنویسی اصالت این هنر را زیر سوال خواهد برد اما جلیل به دنبال ایجاد صمیمیت در هنرش بود و اعتقاد داشت رنگ میتواند زینب بخش خطوط زیبای خوشنویسی باشد.
ibna.ir/x6JkM
@ibna_official