🔰نگاهی به آثار برگزیده و شایسته تقدیر حوزه دین و اندیشه کتاب سال؛ از «مبداء و معاد» تا «سرمایه‌داری مرد» 🔸در گزارش حاضر نگاهی خواهیم داشت به آثار برگزیده و شایسته تقدیر چهل و سومین جایزه کتاب سال که صبح امروز یکشنبه ۱۹ بهمن‌ماه سال جاری در تالار وحدت برگزار شد. 🔸کتاب المبدأ والمعاد از آثار مهمّ ابن‌سینا است که برای تبیین حاصل و ثمرهٔ دو علم بزرگ «مابعدالطبیعه» و «طبیعیّات» نگاشته شده است. ابن‌سینا در این کتاب، ثمرۀ علم مابعدالطبیعه را شناخت مبدأ اوّل و نسبت موجودات _ براساس ترتیبشان _ به او دانسته و ثمرهٔ علم طبیعیّات را شناخت بقای نفس انسانی و معاد آن معرّفی می‌کند. 🔸اثر شایسته تقدیر درگروه فلسفه غرب چهل و سومین جایزه کتاب سال، فیزیک تألیف ارسطو؛"فیزیک" نوشته ارسطو متنی پیشرو در تاریخ فلسفه و علم است. از طریق کاوش در علیت، حرکت و جهان طبیعی، این اثر چارچوب‌های اولیه‌ای را برای درک جهان ارائه کرده است. ibna.ir/x6FM8 @ibna_official

🔰همایون کاتوزیان در گفت‌وگو با ایبنا عنوان کرد: شعر مشروطه راه‌هایی جدید را برای شعر و تحول آن گشود 🔸همایون کاتوزیان - از گردآورندگان و نویسندگان کتاب «شعر و شاعری در دوره مشروطه» - گفت: در عصر مشروطه، گذشته از الفاظ و کلمات، در پاره‌ای موارد فرم‌هایی مانند شعر مستزاد که تقریباً فراموش شده بودند دوباره احیاشدند. شعر مشروطه، به‌جز گشایش عرصه‌ای برای ورود مضامین سیاسی و اجتماعی به شعر، به‌لحاظ ادبی راه‌های جدیدی را برای شعر و تحول آن گشود که سابقه نداشت. 🔸طنز مشروطه عموماً سیاسی‌ست و این تفاوت عمده آن با طنز کلاسیک است. مثلاً خیلی از طنزها و طنزنامه‌های عبید - درست مانند ایرج - حاوی نقد تند و تیز اجتماعی‌ست ولی از اهداف سیاسی در آنها خبری نیست. 🔸هیچ‌گونه ناسازگاری بین مضمون و قالب در شعر مشروطه وجود ندارد، عنوان کرد: به طور کلی ساختارهای کلاسیک می‌توانند حاوی هر مضمونی باشند اما چنانکه پیشتر گفتم خیلی از الفاظ و کلمات در شعر مشروطه، حتی در شعر بهار، تازگی داشتند. ibna.ir/x6Ffz @ibna_official

🔰تبیین ماحصل مابعدالطبیعه و طبیعیات در گفت‌وگو با سیدحامد هاشمی؛ معیار ابن‌سینا، منطق، استدلال و عقلانیت است 🔸به گفته هاشمی: «ابن‌سینا فیلسوفی است که مهم‌ترین هدفش، رشد «عقلانیت» در جامعۀ انسانی و تعالی جایگاه انسان در نظام هستی است. او اگر از آثار پیشینیان بهره می‌برد، خود را به مقام «شارح» تنزل نمی‌دهد و اگر دربارۀ مسائل دینی بحث می‌کند، به «تقلید» و «تعصّب» روی نیاورده و به «نقل» اکتفا نمی‌کند» 🔸در حوزۀ فلسفه، به جرأت می‌توان گفت که ابن‌سینا با جامعیت علمی و فکر آزاد خویش، حیاتی جدید به علوم فلسفی بخشید و سمت‌وسویی تازه به آن داد، به‌گونه‌ای که فیلسوفان اسلامی و غربی، سالیانی دراز از خرمن او خوشه چیده‌اند. آثار چنین دانشمند بزرگی باید با دقت مورد توجه پژوهشگران قرار گیرد و نخستین گام در این راستا، ارائۀ متنی منقّح بر اساس اصول علمی تصحیح متون، از روی نسخه‌های خطیِ برجای مانده از آثار وی است. 🔸مطالب «المبدأوالمعاد»، بر اساس دیدگاه‌های ابن‌سینا و نیز آن دسته از آرای فیلسوفان مشایی تنظیم شده که او آنها را پذیرفته یا دست‌کم وجهی برای صحت‌شان قائل بوده است. مباحث اختصاصی این کتاب، در کنار دیگر آثار وی، تکمیل‌کنندۀ نظام فکری او به شمار می‌آیند؛ و در مباحث مشترک با آثار دیگر نیز، توضیحات و براهین متفاوت آن می‌تواند در رفع ابهامات و دشواری‌های فلسفی و نیز درک عمیق‌تر این مسائل از جنبه‌های مختلف سودمند باشد ibna.ir/x6FKH @ibna_official

🔰نویسنده کتاب «عکاسی باطنی» در گفت‌وگو با ایبنا مطرح کرد؛ عکاسی در ایران با اشتیاق زیادی از سوی ناصرالدین‌شاه آغاز شد 🔸دوران ناصرالدین‌شاه قاجار، دوران آغاز عکاسی به‌صورت گسترده است و دوران کشف کاربردها و کارکردهای عکاسی و رشد چشمگیر عکاسان و عکاس‌خانه‌ها در تهران و شهرهای بزرگ ایران است. 🔸کتاب «عکاسی باطنی» مجموعه‌ای از مقاله‌ها و یادداشت‌هایی است که پیش‌تر در نشریات تخصصی عکاسی منتشر شده بود و با اصلاحات و افزوده‌هایی در متن نوشتار، برای دستیابی آسان‌تر پژوهشگران دیگر و دانشجویان به صورت کتاب منتشر شد. 🔸عکاسی از زنان، عکاسی مستندنگاری، گزارش‌های تصویری، عکاسی از زندانیان، عکاسی برای کاربردهای شناسایی افراد و کارکنان دربار، عکاسی برای کاربردهای باستان‌شناسی و عکاسی با پرتو ایکس که بیشتر این موارد را در کتاب «ناصرالدین، شاهِ عکاس» به طور مشروح شرح داده‌ام. ibna.ir/x6Fpv @ibna_official

🔰محمد بختیاری از «جامعه روستایی ایران در دوره قاجار» گفت؛ ستون فقرات ایران عصر قاجار 🔸محمد بختیاری، دانشیار و عضو هیأت علمی گروه تاریخ دانشگاه بین‌المللی امام خمینی گفت: جامعه روستایی در دوره قاجار ستون فقرات حیات اقتصادی، اجتماعی و حتی سیاسی ایران بود، اما در پژوهش‌های تاریخی کمتر به‌صورت مستقل و نظام‌مند بررسی شده است. 🔸این پژوهش با رویکرد تاریخ اجتماعی می‌کوشد نشان دهد که بدون شناخت دقیق ساختارهای روستایی، تحلیل بسیاری از پدیده‌های دوره قاجار ناقص خواهد بود. از این منظر، مطالعه جامعه روستایی نه یک انتخاب موضوعی محدود، بلکه ضرورتی روش‌شناختی برای فهم تاریخ ایران تلقی شده است. 🔸ریخت‌شناسی یا ساخت فضایی روستاهای ایران در دوره قاجار، بازتابی مستقیم از شرایط طبیعی، اقلیمی، اقتصادی و امنیتی هر منطقه بود. روستاها اغلب بافتی فشرده داشتند؛ خانه‌ها از مصالح بومی مانند خشت و گل ساخته می‌شد و کوچه‌ها باریک و پیچ‌درپیچ بودند. این ساختار نه‌تنها ناشی از محدودیت منابع، بلکه متأثر از ضرورت‌های دفاعی و حفظ امنیت در برابر ناامنی‌های محلی، راهزنی و درگیری‌های ایلی بود. ibna.ir/x6FGh @ibna_official

🔰مدیر کتابفروشی کیهان در گفت‌وگو با ایبنا تاکید کرد؛ تخفیف کارگردان صحنه بازار کتاب است 🔸مدیر کتابفروشی کیهان، با انتقاد از تخفیف‌های نامتعارف برخی کتابفروشان برخط، می‌گوید: عامل اصلی جذب مشتری، قدرت تخفیف است و کتابفروش چنین قدرت مانوری ندارد. 🔸متأسفانه بسیاری از کتابفروشی‌ها برای اینکه از نظر اقتصادی زمین نخورند، بخش عمده فضای خود را به فروش محصولات غیرکتابی اختصاص داده‌اند. البته منظور من لوازم‌التحریر نیست، بلکه کالاهایی کاملاً نامرتبط مانند ظروف، وسایل تزئینی و اجناس مشابه است که جای کتاب را گرفته‌اند. بسیاری از کتابفروشی‌ها به‌مرور زمان ضعیف‌تر شده‌اند و تعدادی از آن‌ها نیز ناچار به تعطیلی کامل شده‌اند. 🔸پیاده‌روی جلوی کتابفروشی‌ها به دستفروشان واگذار شده و حتی جلوی در خود کتابفروشی‌ها نیز در اختیار آن‌ها قرار گرفته است. در حالی که این فضا باید متعلق به کتابفروش باشد تا بتواند در طول سال میز بگذارد و کتاب عرضه کند. ibna.ir/x6FLx @ibna_official

🔰وضعیت داستان کودک‌ونوجوان در گفت‌وگو با شهرام شفیعی؛ طنز ابله، مخاطب را هم ابله می‌پندارد 🔸شهرام شفیعی - طنزنویس حوزه کودک و نوجوان - در گفت‌وگو با ایبنا عنوان کرد: در داستان کودک و نوجوان یک شوخی خوب، اخلاقی و تکنیکی، قطعاً نه رهزن اندیشه که یار و یاور اوست. آن نوع طنزی که ابله است، مخاطب را نیز ابله می‌پندارد. 🔸آسیب ارتباطی با نویسندگان بزرگسال ندارد. نوشتن از بالا، آموزش از بالا و حمایت از بالا همه محصول سوء استفاده از قدرت و تفوق مالی و حقوقی بزرگترها نسبت به بچه‌هاست. این مشکل دامنه‌هایی در علم پداگوژی و همین طور اخلاق اجتماعی دارد. همچنین نظام‌های اقتصادی منافع خود را جوری ترتیب داده‌اند که در آن بچه تبدیل به یک محصول می‌شود. در چنین فضایی ادبیات کودک نیز ادبیاتی از بالا خواهد بود. ibna.ir/x6Fq4 @ibna_official

🔰یکی از عجیب‌ترین معماهای تاریخ ادبیات جهان؛ راز ناپدیدشدن آگاتا کریستی؛ معمایی واقعی شبیه داستان‌های خودش 🔸تقریبا یک قرن پس از ناپدیدشدن مرموز آگاتا کریستی، ملکه رمان‌های جنایی، این ماجرا همچنان یکی از عجیب‌ترین معماهای تاریخ ادبیات جهان باقی مانده است. 🔸ناپدیدشدن ناگهانی یکی از مشهورترین نویسندگان بریتانیا، جست‌وجویی گسترده به راه انداخت. بیش از ۱۰ هزار داوطلب، ده‌ها سگ پلیس و صدها مامور در عملیات یافتن او شرکت کردند. حتی سر آرتور کانن دویل، خالق شرلوک هلمز، برای کمک به حل معما به یک مدیوم مراجعه کرد و یکی از دستکش‌های کریستی را برای بررسی در اختیار او گذاشت. ibna.ir/x6FKW @ibna_official

🔰برای نوشتن باید گاهی حرکت کرد؛ چرا بسیاری از نویسندگان ورزشکارند؟ 🔸گزارشی تازه نشان می‌دهد که میان فعالیت بدنی و فرآیند خلاق نوشتن پیوندی عمیق وجود دارد. بسیاری از نویسندگان سرشناس جهان، از شناگران و دوندگان گرفته تا موج‌سواران، معتقدند ورزش نه‌تنها ذهن را آزاد می‌کند، بلکه دریچه‌ای تازه به سوی ایده‌های نو می‌گشاید. 🔸بر اساس پژوهش‌های علمی که در این مقاله به آنها اشاره شده، ورزش با افزایش ترشح پیام‌رسان‌های عصبی مانند دوپامین و سروتونین، توان تمرکز و توجه را بالا می‌برد و موجب شکل‌گیری ارتباطات تازه در مغز می‌شود؛ فرایندی که به بهبود تفکر خلاق و افزایش اصالت ایده‌ها منجر می‌شود. ibna.ir/x6FKV @ibna_official

🔰نگاهی به کتاب طلوع و غروب یک حزب؛ فراز و فرود یک حزب/ اسناد مذاکراتی که هیچ‌وقت منتشر نشد 🔸حزب جمهوری اسلامی که توسط پنج نفر از روحانیون نزدیک به رهبری انقلاب اسلامی تشکیل شده بود، توانست در مدتی کوتاه، میلیونها نفر از اقشار مختلف در جامعه را به عضویت خود درآورد. این حزب در واقع با زمینه‌های قبلی فکری، در سال ۱۳۵۶ پایه‌گذاری شده بود 🔸سید محمدمهدی درفولی، در کتاب «طلوع و غروب یک حزب» به بیان برخی شبهاتی پرداخته که نسبت به فعالیت حزب جمهوری اسلامی وجود داشت.از جمله «‌در فاصله معرفی کاندیداهای حزب جمهوری اسلامی تا برگزاری انتخابات مجلس خبرگان قانون اساسی، برخی شبه‌ها درباره حزب پدید آمد. 🔸ماجرای تسخیر سفارت آمریکا (لانه جاسوسی) در ۱۳ آبان ۱۳۵۸ از وقایع مهم پس از انقلاب بوده است. شورای انقلاب در برابر این ماجرا تصمیمات و اتفاقات معقول و مهمی اتخاذ کرد یک روز پس از واقعه گروگانگیری، شورای انقلاب، دستور اول جلسه خود را به ای نمسئله مهم اختصاص داد و پس از آن نیز حجم عظیمی از وقت و مباحثات شورا صرف این ماجرا شد ibna.ir/x6FJc @ibna_official

🔰نگاهی به اندیشه‌های متفکران درباره مفهوم انقلاب؛ آیا انقلاب تعریف علمی دارد؟ 🔸حداقل از زمان لاک، دیدگاه غالب در مورد انقلاب در فلسفه سیاسی غرب، چه در سنت‌های لیبرال و مارکسیستی، و چه شاید در فرهنگ سیاسی عامه نیز، به طور قابل توجهی آسان‌گیرانه‌تر از دیدگاه هابز و کانت و اسلاف قرون وسطایی آنها بوده است. 🔸انقلاب معمولاً دو مؤلفه دارد: رد اقتدار دولت موجود و تلاش برای جایگزینی آن با دولتی دیگر، که هر دو شامل استفاده از ابزارهای قهری فراقانونی هستند. در این خوانش، انقلاب و شورش یک هدف منفی مشترک دارند، رد کامل اقتدار یک دولت، اما انقلاب علاوه بر این شامل یک هدف مثبت نیز می‌شود، ایجاد یک دولت جدید به جای دولتی که نابود کرده است. 🔸گاهی اوقات اصطلاح «انقلاب» به معنای قوی‌تری به کار می‌رود، به این معنا که نه تنها به تلاشی فراقانونی برای جایگزینی یک دولت با دولت دیگر اشاره دارد، بلکه به ایجاد تغییر اساسی در نوع دولت نیز اشاره دارد، مانند انقلابی که برای جایگزینی استبداد با دموکراسی انجام می‌شود. 🔸شاید مشهورترین محکومیت انقلاب‌ها از امانوئل کانت باشد. به گفته کانت، انقلاب هرگز موجه نیست، صرف نظر از میزان سوءاستفاده از قدرت سیاسی. او می‌نویسد: «دلیل اینکه یک ملت وظیفه دارد حتی آنچه را که سوءاستفاده غیرقابل تحمل از مرجع عالی تلقی می‌شود، تحمل کند، این است که مقاومت آن در برابر بالاترین قانونگذار هرگز نمی‌تواند چیزی جز خلاف قانون و در واقع لغو کل قانون اساسی تلقی شود» ibna.ir/x6FKb @ibna_official

🔰جامعه شناسی ایرانی در گفت‌وگو با فاطمه سیارپور: مرز میان دانشگاه و حوزه عمومی، جایی که هم خطر هست، هم امکان 🔸بومی‌سازی وقتی سیاسی می‌شود، جامعه‌شناسی می‌میرد 🔸فاطمه سیارپور بیان کرد: جامعه‌شناسی بومی اگر به ابزار «خودی و غیرخودی» تبدیل شود، دیگر علم نیست. بومی‌بودن نه به معنای نفی دانش جهانی است و نه تکرار روایت رسمی. جامعه‌شناسی فقط جایی زنده می‌ماند که اجازه داشته باشد به نتایج ناخوشایند برسد. 🔸جامعه‌شناسان در ایران در فضایی پیچیده، چندلایه و گاهی متناقض فعالیت می‌کنند. از یک سو جامعه ما منبعی غنی از تنوع فرهنگی و اجتماعی انسانی است که موقعیت‌های ناب و لبریز از تجربه زیسته را برای شناخت پیش روی می‌گذارد و نیاز به مطالعات میدانی و اسنادی را برای برنامه‌ریزی‌های توسعه، رفاه و بهبود شرایط زندگی بیش از پیش ضروری می‌سازد. 🔸فرصت‌های پیش روی جامعه‌شناسی در ایران کم نیست. شرایط گذار ایران از موقعیت‌هایی مانند سنت به مدرنیته، دولت متمرکز به جامعه متکثر، انسجام فرهنگی به شکاف‌های نسلی و جنسیتی و غیره می‌تواند میدان پژوهش منحصر به فردی ایجاد کند که از یک سو بر دامنه تولید دانش بومی جامعه‌شناسی کمک کند و از سوی دیگر جامعه‌شناس را تنها به استاد دانشگاه بودن تقلیل ندهد. 🔸برای اینکه جامعه‌شناسی در ایران از حاشیه تفسیر وقایع به مرکز مشارکت در آینده‌سازی منتقل شود، مجموعه‌ای از پیش‌شرط‌های به‌هم‌پیوسته لازم است. برخی نهادی، برخی معرفتی، برخی سیاسی و برخی فرهنگی‌اند. ibna.ir/x6FFg @ibna_official