🔰به‌مناسبت زادروز صادق هدایت؛ هدایت به‌عنوان شخصیت داستانی؛ از جمالزاده تا مندنی‌پور 🔸بیش از ۱۲۰ سال از تولد صادق هدایت می‌گذرد و او همچنان به‌عنوان نویسنده‌ای پیشرو در ادبیات معاصر ایران مطرح است و اندیشیدین به او گویی به بخشی جدایی‌ناپذیر از کار نوشتن برای نویسنده ایرانی بدل شده است. در این گزارش به تعدادی از داستانهای ایرانی پرداخته‌ایم که هدایت در آن‌ها به عنوان شخصیت داستانی حضور دارد. 🔸میراث او را، اگر بخواهیم فقط به‌لحاظ ادبی بسنجیم، ناچاریم اعتراف کنیم که به‌استثنای «بوف کور» و چند شاهکار و اثر قابل قبول دیگر، کار ضعیف هم کم ندارد. اما در همان کارهای ضعیف هم ایده‌هایی جسورانه می‌درخشند که به آن‌ها ارزشی فراتر از ارزش ادبی می‌دهند. این دست آثار هدایت، برای یادگیری تکنیک نویسندگی به کار نمی‌آیند اما حاوی درسی اساسی‌ترند؛ اینکه برای آفرینش هنری و ادبی، باید ذهن و تخیلی یاغی، متمرد، تسلیم‌ناپذیر، مردد و شکاک داشت و رندانه در هرچه قطعی انگاشته می‌شود تردید کرد. این رمز اصلی خلاقیت را هدایت با آثار و موضع‌گیری‌ها و زیست هنری‌اش به ما می‌آموزد. 🔸هدایت گویی همچنان جلوه‌ای از تنهایی تراژیک نویسنده ایرانی و نوشتن برای سایه‌ی خود است. در ادبیات داستانی ایران، هیچ نویسنده‌ای را سراغ نداریم که به اندازه او در آثار نویسندگان دیگر حضور داشته باشد. این حضور هم فقط از جنس ارجاع به آثار هدایت و روابط بینامتنی نیست. هدایت، فراتر از آثارش، به‌عنوان شخصیت داستانی هم در داستان‌های ایرانی حضور داشته است. ibna.ir/x6FTB @ibna_official

🔰گزارش ایبنا از پنجمین روز نمایشگاه کتاب استانی؛ شور جوانی در نمایشگاه کتاب ارومیه/ عرصه‌ای برای گفت‌وگو و تبادل نظر 🔸نمایشگاه کتاب ارومیه این روزها عرصه‌ای برای تبادل نظر جوانان درباره کتاب و فضای ادبی کشور شده است. جوانان با حضور در نمایشگاه ضمن خرید کتاب، هم در نشست‌ها شرکت می‌کنند و هم با دیگر مراجعه کنندگان درباره کتاب‌ها به گفت‌وگو می نشینند. 🔸برخلاف تصور رایج که کتابخوانی را فعالیتی انفرادی و منزوی می‌داند، راهروهای نمایشگاه در ساعات اوج بازدید نوجوانان، مملو از فضای گفت‌وگو، تبادل نظر و هیجان بود. غرفه‌هایی که به ادبیات فانتزی، رمان‌های اجتماعی، کتاب‌های توسعه فردی و به‌ویژه کمیک‌ها و مانگاها اختصاص داشتند، کانون توجه این نسل بودند. 🔸پرشوری نسل نوجوان در نمایشگاه کتاب ارومیه، نویدبخش آینده‌ای روشن‌تر برای فرهنگ مطالعه در منطقه است. این شور، نه یک اتفاق گذرا، بلکه نشانه‌ای از عطش این نسل به محتوای عمیق و متصل به دنیای واقعی‌شان است؛ عطشی که با حمایت هوشمندانه مسئولان و برنامه‌ریزی دقیق ناشران، می‌تواند به یک عادت پایدار فرهنگی تبدیل شود. ibna.ir/x6FTg @ibna_official

🔰توسط انتشارات بنام؛ «وقایع اتفاقیه کتول»؛ احیای تاریخ ناگفته و فراموش‌شده یک منطقه 🔸مدیر موسسه فرهنگی میرداماد از انتشار کتاب «وقایع اتفاقیه کتول» به قلم حسین شکی، نویسنده و پژوهشگر گلستانی به اهتمام موسسه میرداماد کتاب خبر داد و گفت: کتاب با هدف شناساندن تاریخ کمتر گفته شده و گاه تاریک منطقه کتول به نسل کنونی و آیندگان منتشر شده است. 🔸نویسنده در «وقایع اتفاقیه کتول» کوشیده است با کنار هم نشاندن اخبار، گزارش‌ها و وقایع منتشر شده در مطبوعات آن دوره، تصویری روشن از تحولات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی کتول در یکی از حساس‌ترین برهه‌های تاریخ معاصر ایران ارائه دهد. بسیاری از این رخدادها، به گفته نویسنده، یا به فراموشی سپرده شده‌اند یا هرگز به‌درستی برای نسل امروز روایت نشده‌اند. ibna.ir/x6FQy @ibna_official

🔰مدیر انتشارات دانشگاه الزهرا در گفت‌وگو با ایبنا مطرح کرد؛ تولید منابع علم اطلاعات، گرفتار سیاست‌گذاری‌های اپراتوروار است 🔸مدیر انتشارات دانشگاه الزهرا، درآسیب‌شناسی جریان تولید منابع رشته علم اطلاعات، می‌گوید وقتی بخش آموزشی کشور، نداند به کدام سمت می‌خواهد حرکت کند یا نداند سکان در دست چه کسی است، کارها اپراتوروار، پیش می‌رود و نگاه عمیق وجود ندارد. 🔸متاسفانه در بخش نشر، با وجود همه تلاش‌ها، بی‌شمار آثار ترجمه به چاپ رسیده است، ادامه داد: ترجمه‌هایی که به زیست‌بوم کشور وارد نشده و صرفاً ترجمه لغوی است. همواره سعی داشتم از بسیاری از این کتاب‌ها در کلاس استفاده کنم، اما می‌بینم برای دانشجو قابل فهم نیست؛ به‌گونه‌ای که دانشجوی دهه هشتادی یا نودی متن انگلیسی را راحت‌تر از ترجمه فارسی می‌خواند. در برگردان فارسی متأسفانه مترجم، باری‌به‌هرجهت ترجمه انجام داده است و جان‌مایه فرهنگ ایرانی در متن دمیده نشده است. 🔸 با وجود اینکه می‌دانیم مسیر به کدام سمت است، تولیدات علمی فاخری برای پوشش سرفصل دروس نداشته‌ایم. البته بخش عظیمی از این مسئله به متولیان امر برمی‌گردد. وقتی بخش آموزشی کشور، یعنی وزارت علوم، نداند به کدام سمت می‌خواهد حرکت کند یا نداند سکان در دست چه کسی است، متأسفانه کارها اپراتوروار، پیش می‌رود و نگاه عمیق و افق دید وجود ندارد. ibna.ir/x6Fwt @ibna_official

🔰 بر کتاب «در ستایش عقل» نوشته مایکل پاتریک لینج؛ خرد به چه کار می‌آید؟ 🔸نویسنده دیدگاهی را که عقل‌گرایی حداکثری می‌نامد قبول ندارد و به نقد آن پرداخته اما ضدعقل هم نیست و به دفاع از دیدگاه میانه‌رویی می‌پردازد که عقل‌گرایی انتقادی می‌نامد و به نجات مولفه‌های ضروری عقلانیت می‌پردازد. او معتقد است که عقل‌گرایی انتقادی برای داشتن جامعه‌ای مداراجو، مدنی و چندفرهنگ‌گرا ضروری است. 🔸برای شکاکیت چندین آبشخور برشمرده شده: اولین آبشخور آن این باور است که هر نوع دلیل آوری تنها نوعی دلیل‌تراشی بوده یعنی عطف به‌ماسبق کردن و پایبند شدن به چیزی که احساساتمان برگزیده است. آبشخور دوم این است که نمی‌توانیم برای اعتقادمان به علم و عقل دلایل موجهی دست‌وپا کنیم. آبشخور سوم مبتنی بر این دیدگاه است که عقل صورتک باطلی بر چهره زده: یعنی ادعا می‌کند که به حقیقت عینی دسترسی دارد اما امروزه طیفی از نگرش‌های فرهنگی اساساً وجود یا دسترسی به حقیقت عینی را قبول ندارند. این دیدگاه که زیرآب حقیقت عینی را می‌زند، توسط پست‌مدرنیسم اشاعه یافته و تشجیع می‌شود. 🔸نقش علوم انسانی در یافتن واقعیت چیست؟ آیا علوم انسانی اساساً فایده‌ای هم دارد؟ تصوری وجود دارد مبنی بر اینکه نهاد دانشگاه شامل «دو فرهنگ» است: یک فرهنگ علوم طبیعی-تجربی که با آزمایش‌های دقیق و فرضیه‌پردازی محتاطانه، واقعیت عینی را کشف می‌کند و یک فرهنگ هنر و علوم انسانی که در کار بسط قوه خیال، تحلیل مفاهیم و تحول حس متفاوت‌بودگی ماست. این تقسیم‌بندی دوگانه از سی.پی اسنو(C.P Snow) منشا گرفته است. ibna.ir/x6FTn @ibna_official

🔰«کودکی در دنیای مدرن» در گفت‌وگو با اسما صارمی؛ از کیفیت زیست کودکان غافل نباشیم 🔸به‌باور صارمی: «اگر امنیت عاطفی و سلامت روان کودک جدی گرفته نشود، جامعه در سال‌های آینده با نسلی مواجه خواهد شد که از درون فرسوده است، حتی اگر در ظاهر موفق به نظر برسد.» 🔸یکی از مسائل نگران‌کننده امروز، کاهش گفت‌وگوی واقعی در خانواده‌هاست. رابطه گاه به دستور، نصیحت یا بازخواست تقلیل پیدا می‌کند و فرصت شنیدن فعال از بین می‌رود. در چنین فضایی کودک احساس دیده‌شدن و به‌رسمیت‌شناخته‌شدن نمی‌کند. پیامد این وضعیت می‌تواند انزوا، پرخاشگری یا گسست عاطفی باشد. گفت‌وگو صرفاً تبادل کلمات نیست، بلکه به‌معنای پذیرش کودک به‌عنوان سوژه‌ای صاحب احساس و تجربه است. 🔸بازی ابزار اصلی یادگیری در کودکی است، نه فعالیتی حاشیه‌ای. کودک در بازی، مهارت حل مسئله، خلاقیت، تنظیم هیجان و همکاری را تمرین می‌کند. حذف بازی به نفع آموزش فشرده ممکن است ظاهراً به پیشرفت تحصیلی کوتاه‌مدت کمک کند، اما در بلندمدت رشد اجتماعی و خلاقیت را تضعیف می‌کند. کودکی که فرصت بازی نداشته باشد، فرصت تمرین زندگی اجتماعی را از دست می‌دهد. ibna.ir/x6FQz @ibna_official

🔰مروری بر کتاب «جنگ و دولت»؛ چرا قعطنامه 598 پذیرفته شد؟ 🔸کتاب «جنگ و دولت» در خاطرات سید محمد صدر با مصاحبه و تدوین محمد قبادی است و نکاتی کمتر ناگفته‌ای درباره جنگ عراق و ایران دارد که به سیاست‌های دولتمردان ایرانی در دل جنگ اشاره دارد. 🔸محمد قبادی در مقدمه این کتاب به نحوه ثبت و ضبط این خاطرات اشاره کرده است: «دستمایه آغازین این کتاب پنج ساعت مصاحبه دکتر سیدمحمدصدر با پژوهشگران دفتر ادبیات انقلاب‌اسلامی در ۱۳۷۵ و پانزده ساعت مصاحبه در ۱۳۸۷ با مصاحبه‌گران مرکز اسناد انقلاب‌اسلامی بود که او در اختیارم گذاشت. مطالعه متن این مصاحبه‌ها در کنار تورق مطبوعات به خصوص دو روزنامه رسالت و جمهوری اسلامی مرا برآن داشت تا گفت‌وگویی دیگر با محمد صدر انجام دهم. 🔸 این گفت‌وگوها در شش جلسه و در ۱۳۹۸ در وزارت امورخارجه انجام شد. در آن مصاحبه‌ها او بارها به روزنوشت‌هایی اشاره می‌کرد که می‌توانست بسیار قابل تأمل باشد. آن روزنوشت‌ها در آن روزها به هر دلیل در دسترس نبود، اما وقتی کار تحقیق و تدوین به سامان می‌رسید به اتفاق صدر به بازخوانی آن روزنوشت‌ها پرداختیم. 🔸حاصل این بازخوانی در شش جلسه در منزلش، بین سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ در لابه‌لای متن به چشم می‌آید. حاصل، کتاب پیشرو است.» بخشی از اوراق این کتاب به دلایل پذیرش قطعنامه 598 اشاره دارد و شرایطی که ایران در زمان جنگ با آن مواجه بود. ibna.ir/x6FTR @ibna_official

🔰یادداشت؛ «بی‌زبانی» داستانِ هویت و حافظه است 🔸 یک نویسنده درباره یک رمان تازه منتشر شده نوشت: رمان «بی‌زبانی» به مفاهیمی چون هویت و حافظه می‌پردازد و نشان می‌دهد گاهی برای فهمیدن زمان حال، باید به دل تاریک گذشته سفر کرد. 🔸از جمله مفاهیمی که در هسته رمان «بی‌زبانی» قرار دارد، داستان هویت و چگونگی شکل‌گیری آن در گذر نسل‌ها و تحت تأثیر حوادث گوناگون سیاسی و اجتماعی است. نسل‌های مختلف این خانواده، هر کدام زبان و درک متفاوتی از وقایع دارند و برای برقراری ارتباط عمیق، نیازمند یافتن زبانی مشترک هستند. اما به نظر می‌رسد در این مسیر ناکام مانده و دچار بی‌زبانی شده‌اند؛ در واقع آن‌ها به نوعی ناتوانی در انتقال کامل احساسات، تجربه‌ها و درک‌هایشان به یکدیگر دچار شده‌اند. ibna.ir/x6FQ6 @ibna_official

🔰یادداشت؛ بازخوانی زمان ورود بریل به ایران 🔸نگاهی سندمحور به یک مناقشه تاریخی 🔸حسین عبدالملکی، پژوهشگر و فعال حوزه خط بریل نوشت: اهمیت زمان ورود بریل به ایران ازآنجاست، که به دست دادن یک روایت منسجم و متقن از آن، در ارتباطی مستقیم با چگونگی تفسیر و تشریح رویدادهای بعدی در حوزه بریل فارسی است. 🔸به‌راستی چگونه می‌‌شود؟ فردی با گرفتن چیزی همانند درفش در دست، که «قلم» می‌‌نامندش، و سوراخ‌سوراخ کردن کاغذی قرارگرفته در میان یک «صفحه مشبک»، و سپس درآوردن و برگرداندن آن، و لمس نقطه‌های پُرشمارِ برجسته‌ای که بیش از هر چیز به سمباده می‌مانند، به‌سان سایر افراد بنویسد و بخواند! باآنکه چشمانش سویی ندارد! 🔸آن هم فردی که تا پیش از ورود بریل به‌واسطه ندیدنش و کلیشه‌‌ها و تصورات قالبی که درباره‌ او وجود داشت، در بیشتر موارد هیچ حسابی رویش نمی‌‌شد. 🔸اهمیت زمان ورود بریل به ایران ازآنجاست، که به دست دادن یک روایت منسجم و متقن از آن، در ارتباطی مستقیم با چگونگی تفسیر و تشریح رویدادهای بعدی در حوزه بریل فارسی است. رخدادهایی که بعضاً همچنان حوزه بریل فارسی بعد از یک قرن متأثر از پیامدها، کژ کارکردها و برخی نتایج ناخواسته آن‌هاست. ibna.ir/x6FTL @ibna_official

🔰یادداشت؛ بازخوانی زمان ورود بریل به ایران 🔸نگاهی سندمحور به یک مناقشه تاریخی 🔸حسین عبدالملکی، پژوهشگر و فعال حوزه خط بریل نوشت: اهمیت زمان ورود بریل به ایران ازآنجاست، که به دست دادن یک روایت منسجم و متقن از آن، در ارتباطی مستقیم با چگونگی تفسیر و تشریح رویدادهای بعدی در حوزه بریل فارسی است. 🔸به‌راستی چگونه می‌‌شود؟ فردی با گرفتن چیزی همانند درفش در دست، که «قلم» می‌‌نامندش، و سوراخ‌سوراخ کردن کاغذی قرارگرفته در میان یک «صفحه مشبک»، و سپس درآوردن و برگرداندن آن، و لمس نقطه‌های پُرشمارِ برجسته‌ای که بیش از هر چیز به سمباده می‌مانند، به‌سان سایر افراد بنویسد و بخواند! باآنکه چشمانش سویی ندارد! 🔸آن هم فردی که تا پیش از ورود بریل به‌واسطه ندیدنش و کلیشه‌‌ها و تصورات قالبی که درباره‌ او وجود داشت، در بیشتر موارد هیچ حسابی رویش نمی‌‌شد. 🔸اهمیت زمان ورود بریل به ایران ازآنجاست، که به دست دادن یک روایت منسجم و متقن از آن، در ارتباطی مستقیم با چگونگی تفسیر و تشریح رویدادهای بعدی در حوزه بریل فارسی است. رخدادهایی که بعضاً همچنان حوزه بریل فارسی بعد از یک قرن متأثر از پیامدها، کژ کارکردها و برخی نتایج ناخواسته آن‌هاست. ibna.ir/x6FTL @ibna_official

🔰به مناسبت بیست و نهمین سالگرد درگذشت بزرگ علوی؛ از پشت میله‌ها تا ژرفای چشم‌ها؛ معمای ناتمام آقا بزرگ علوی 🔸بیست‌وهشتم بهمن‌ماه، سال‌گشت هجرت ابدی نویسنده‌ای است که رئالیسم اجتماعی را در ایران از یک گزارش ساده به هنر تراز اول بدل کرد. بزرگ علوی، نه‌فقط خالقِ شاهکارهایی چون «چشم‌هایش» و «گیله‌مرد»، بلکه پیشگامِ جسوری بود که با ترکیبِ نبوغِ داستانی و تعهدِ سیاسی، موفق شد رنجِ زندان، فریادِ عدالت‌خواهی و پیچیدگی‌های عشق را در کالبدِ نثری معماگونه و مدرن جاودانه کند. 🔸علوی با نثری که هم‌زمان بوی باران‌های گیلان و غبار کتابخانه‌های برلین را می‌داد، توانست پل تماشایی میان «هنر برای هنر» و «ادبیات متعهد» بزند. او میانِ طنازی‌های کافه‌نشینی گروه «ربعه» به رهبری هدایت و انضباط پولادین مبارزان سیاسی به رهبری ارانی، راه سومی را گشود؛ راهی که در آن عشق، سیاست و معما در هم می‌تنند تا راوی صادق رنج‌های بشری باشند. 🔸 مردی که ثابت کرد حتی روی کاغذ سیگار و در قلب استبداد هم می‌توان از «آزادی» نوشت و آن را جاودانه کرد. 🔸آنچه به آثار علوی فرمی امروزی و جذاب می‌بخشد، «وجه معمایی» و پلیسی آن‌هاست. او روایتگر «پسا-واقعه» است؛ یعنی داستان‌هایش معمولاً از جایی شروع می‌شوند که حادثه رخ داده و حالا کسی (راوی) باید قطعاتِ پاشیده حقیقت را کنار هم بگذارد. در «چشم‌هایش»، ناظم مدرسه در نقش یک کارآگاه، به دنبال صاحب آن چشم‌های مرموز می‌گردد. در بسیاری از داستان‌های کوتاهش نیز، ما با نامه‌ها یا اشیایی روبه‌رو هستیم که رازی را در سینه دارند. ibna.ir/x6FM2 @ibna_official

🔰به بهانه سالگرد «شهریار خراسان»؛ «عماد خراسانی»؛ از شاعری و انزوا تا آواز و ضرب‌المثل 🔸 عماد خراسانی غزل‌سرای نامدار خطه خراسان که اخوان ثالث او را «شهریار خراسان» نامید؛ ۲۸ بهمن ۱۳۸۲ درگذشت و مهمان همیشگی حکیم فردوسی شد. 🔸نوشته‌اند که تخلص عماد خراسانی را فریدون مشیری برای او انتخاب کرد. شعر عماد را تجلی دردها، ناراحتی‌ها و سرخوردگی‌هایی که او در زندگی خود با آن‌ها روبه‌رو بوده، دانسته‌اند. پرویز خائفی، غزل‌سرای معاصر می‌گوید که عماد هیچ‌گاه از روی تفنن غزلی نسرود و حتی شعرش را بالاتر از شهریار می‌داند. اما نکته جالب اینجاست که عماد، شیفته شهریار بود و مهدی اخوان ثالث نیز عماد را «شهریار خراسان» خوانده بود. ibna.ir/x6FTv @ibna_official