🔰 بر کتاب «در ستایش عقل» نوشته مایکل پاتریک لینج؛ خرد به چه کار می‌آید؟ 🔸نویسنده دیدگاهی را که عقل‌گرایی حداکثری می‌نامد قبول ندارد و به نقد آن پرداخته اما ضدعقل هم نیست و به دفاع از دیدگاه میانه‌رویی می‌پردازد که عقل‌گرایی انتقادی می‌نامد و به نجات مولفه‌های ضروری عقلانیت می‌پردازد. او معتقد است که عقل‌گرایی انتقادی برای داشتن جامعه‌ای مداراجو، مدنی و چندفرهنگ‌گرا ضروری است. 🔸برای شکاکیت چندین آبشخور برشمرده شده: اولین آبشخور آن این باور است که هر نوع دلیل آوری تنها نوعی دلیل‌تراشی بوده یعنی عطف به‌ماسبق کردن و پایبند شدن به چیزی که احساساتمان برگزیده است. آبشخور دوم این است که نمی‌توانیم برای اعتقادمان به علم و عقل دلایل موجهی دست‌وپا کنیم. آبشخور سوم مبتنی بر این دیدگاه است که عقل صورتک باطلی بر چهره زده: یعنی ادعا می‌کند که به حقیقت عینی دسترسی دارد اما امروزه طیفی از نگرش‌های فرهنگی اساساً وجود یا دسترسی به حقیقت عینی را قبول ندارند. این دیدگاه که زیرآب حقیقت عینی را می‌زند، توسط پست‌مدرنیسم اشاعه یافته و تشجیع می‌شود. 🔸نقش علوم انسانی در یافتن واقعیت چیست؟ آیا علوم انسانی اساساً فایده‌ای هم دارد؟ تصوری وجود دارد مبنی بر اینکه نهاد دانشگاه شامل «دو فرهنگ» است: یک فرهنگ علوم طبیعی-تجربی که با آزمایش‌های دقیق و فرضیه‌پردازی محتاطانه، واقعیت عینی را کشف می‌کند و یک فرهنگ هنر و علوم انسانی که در کار بسط قوه خیال، تحلیل مفاهیم و تحول حس متفاوت‌بودگی ماست. این تقسیم‌بندی دوگانه از سی.پی اسنو(C.P Snow) منشا گرفته است. ibna.ir/x6FTn @ibna_official

🔰«کودکی در دنیای مدرن» در گفت‌وگو با اسما صارمی؛ از کیفیت زیست کودکان غافل نباشیم 🔸به‌باور صارمی: «اگر امنیت عاطفی و سلامت روان کودک جدی گرفته نشود، جامعه در سال‌های آینده با نسلی مواجه خواهد شد که از درون فرسوده است، حتی اگر در ظاهر موفق به نظر برسد.» 🔸یکی از مسائل نگران‌کننده امروز، کاهش گفت‌وگوی واقعی در خانواده‌هاست. رابطه گاه به دستور، نصیحت یا بازخواست تقلیل پیدا می‌کند و فرصت شنیدن فعال از بین می‌رود. در چنین فضایی کودک احساس دیده‌شدن و به‌رسمیت‌شناخته‌شدن نمی‌کند. پیامد این وضعیت می‌تواند انزوا، پرخاشگری یا گسست عاطفی باشد. گفت‌وگو صرفاً تبادل کلمات نیست، بلکه به‌معنای پذیرش کودک به‌عنوان سوژه‌ای صاحب احساس و تجربه است. 🔸بازی ابزار اصلی یادگیری در کودکی است، نه فعالیتی حاشیه‌ای. کودک در بازی، مهارت حل مسئله، خلاقیت، تنظیم هیجان و همکاری را تمرین می‌کند. حذف بازی به نفع آموزش فشرده ممکن است ظاهراً به پیشرفت تحصیلی کوتاه‌مدت کمک کند، اما در بلندمدت رشد اجتماعی و خلاقیت را تضعیف می‌کند. کودکی که فرصت بازی نداشته باشد، فرصت تمرین زندگی اجتماعی را از دست می‌دهد. ibna.ir/x6FQz @ibna_official

🔰مروری بر کتاب «جنگ و دولت»؛ چرا قعطنامه 598 پذیرفته شد؟ 🔸کتاب «جنگ و دولت» در خاطرات سید محمد صدر با مصاحبه و تدوین محمد قبادی است و نکاتی کمتر ناگفته‌ای درباره جنگ عراق و ایران دارد که به سیاست‌های دولتمردان ایرانی در دل جنگ اشاره دارد. 🔸محمد قبادی در مقدمه این کتاب به نحوه ثبت و ضبط این خاطرات اشاره کرده است: «دستمایه آغازین این کتاب پنج ساعت مصاحبه دکتر سیدمحمدصدر با پژوهشگران دفتر ادبیات انقلاب‌اسلامی در ۱۳۷۵ و پانزده ساعت مصاحبه در ۱۳۸۷ با مصاحبه‌گران مرکز اسناد انقلاب‌اسلامی بود که او در اختیارم گذاشت. مطالعه متن این مصاحبه‌ها در کنار تورق مطبوعات به خصوص دو روزنامه رسالت و جمهوری اسلامی مرا برآن داشت تا گفت‌وگویی دیگر با محمد صدر انجام دهم. 🔸 این گفت‌وگوها در شش جلسه و در ۱۳۹۸ در وزارت امورخارجه انجام شد. در آن مصاحبه‌ها او بارها به روزنوشت‌هایی اشاره می‌کرد که می‌توانست بسیار قابل تأمل باشد. آن روزنوشت‌ها در آن روزها به هر دلیل در دسترس نبود، اما وقتی کار تحقیق و تدوین به سامان می‌رسید به اتفاق صدر به بازخوانی آن روزنوشت‌ها پرداختیم. 🔸حاصل این بازخوانی در شش جلسه در منزلش، بین سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ در لابه‌لای متن به چشم می‌آید. حاصل، کتاب پیشرو است.» بخشی از اوراق این کتاب به دلایل پذیرش قطعنامه 598 اشاره دارد و شرایطی که ایران در زمان جنگ با آن مواجه بود. ibna.ir/x6FTR @ibna_official

🔰یادداشت؛ «بی‌زبانی» داستانِ هویت و حافظه است 🔸 یک نویسنده درباره یک رمان تازه منتشر شده نوشت: رمان «بی‌زبانی» به مفاهیمی چون هویت و حافظه می‌پردازد و نشان می‌دهد گاهی برای فهمیدن زمان حال، باید به دل تاریک گذشته سفر کرد. 🔸از جمله مفاهیمی که در هسته رمان «بی‌زبانی» قرار دارد، داستان هویت و چگونگی شکل‌گیری آن در گذر نسل‌ها و تحت تأثیر حوادث گوناگون سیاسی و اجتماعی است. نسل‌های مختلف این خانواده، هر کدام زبان و درک متفاوتی از وقایع دارند و برای برقراری ارتباط عمیق، نیازمند یافتن زبانی مشترک هستند. اما به نظر می‌رسد در این مسیر ناکام مانده و دچار بی‌زبانی شده‌اند؛ در واقع آن‌ها به نوعی ناتوانی در انتقال کامل احساسات، تجربه‌ها و درک‌هایشان به یکدیگر دچار شده‌اند. ibna.ir/x6FQ6 @ibna_official

🔰یادداشت؛ بازخوانی زمان ورود بریل به ایران 🔸نگاهی سندمحور به یک مناقشه تاریخی 🔸حسین عبدالملکی، پژوهشگر و فعال حوزه خط بریل نوشت: اهمیت زمان ورود بریل به ایران ازآنجاست، که به دست دادن یک روایت منسجم و متقن از آن، در ارتباطی مستقیم با چگونگی تفسیر و تشریح رویدادهای بعدی در حوزه بریل فارسی است. 🔸به‌راستی چگونه می‌‌شود؟ فردی با گرفتن چیزی همانند درفش در دست، که «قلم» می‌‌نامندش، و سوراخ‌سوراخ کردن کاغذی قرارگرفته در میان یک «صفحه مشبک»، و سپس درآوردن و برگرداندن آن، و لمس نقطه‌های پُرشمارِ برجسته‌ای که بیش از هر چیز به سمباده می‌مانند، به‌سان سایر افراد بنویسد و بخواند! باآنکه چشمانش سویی ندارد! 🔸آن هم فردی که تا پیش از ورود بریل به‌واسطه ندیدنش و کلیشه‌‌ها و تصورات قالبی که درباره‌ او وجود داشت، در بیشتر موارد هیچ حسابی رویش نمی‌‌شد. 🔸اهمیت زمان ورود بریل به ایران ازآنجاست، که به دست دادن یک روایت منسجم و متقن از آن، در ارتباطی مستقیم با چگونگی تفسیر و تشریح رویدادهای بعدی در حوزه بریل فارسی است. رخدادهایی که بعضاً همچنان حوزه بریل فارسی بعد از یک قرن متأثر از پیامدها، کژ کارکردها و برخی نتایج ناخواسته آن‌هاست. ibna.ir/x6FTL @ibna_official

🔰یادداشت؛ بازخوانی زمان ورود بریل به ایران 🔸نگاهی سندمحور به یک مناقشه تاریخی 🔸حسین عبدالملکی، پژوهشگر و فعال حوزه خط بریل نوشت: اهمیت زمان ورود بریل به ایران ازآنجاست، که به دست دادن یک روایت منسجم و متقن از آن، در ارتباطی مستقیم با چگونگی تفسیر و تشریح رویدادهای بعدی در حوزه بریل فارسی است. 🔸به‌راستی چگونه می‌‌شود؟ فردی با گرفتن چیزی همانند درفش در دست، که «قلم» می‌‌نامندش، و سوراخ‌سوراخ کردن کاغذی قرارگرفته در میان یک «صفحه مشبک»، و سپس درآوردن و برگرداندن آن، و لمس نقطه‌های پُرشمارِ برجسته‌ای که بیش از هر چیز به سمباده می‌مانند، به‌سان سایر افراد بنویسد و بخواند! باآنکه چشمانش سویی ندارد! 🔸آن هم فردی که تا پیش از ورود بریل به‌واسطه ندیدنش و کلیشه‌‌ها و تصورات قالبی که درباره‌ او وجود داشت، در بیشتر موارد هیچ حسابی رویش نمی‌‌شد. 🔸اهمیت زمان ورود بریل به ایران ازآنجاست، که به دست دادن یک روایت منسجم و متقن از آن، در ارتباطی مستقیم با چگونگی تفسیر و تشریح رویدادهای بعدی در حوزه بریل فارسی است. رخدادهایی که بعضاً همچنان حوزه بریل فارسی بعد از یک قرن متأثر از پیامدها، کژ کارکردها و برخی نتایج ناخواسته آن‌هاست. ibna.ir/x6FTL @ibna_official

🔰به مناسبت بیست و نهمین سالگرد درگذشت بزرگ علوی؛ از پشت میله‌ها تا ژرفای چشم‌ها؛ معمای ناتمام آقا بزرگ علوی 🔸بیست‌وهشتم بهمن‌ماه، سال‌گشت هجرت ابدی نویسنده‌ای است که رئالیسم اجتماعی را در ایران از یک گزارش ساده به هنر تراز اول بدل کرد. بزرگ علوی، نه‌فقط خالقِ شاهکارهایی چون «چشم‌هایش» و «گیله‌مرد»، بلکه پیشگامِ جسوری بود که با ترکیبِ نبوغِ داستانی و تعهدِ سیاسی، موفق شد رنجِ زندان، فریادِ عدالت‌خواهی و پیچیدگی‌های عشق را در کالبدِ نثری معماگونه و مدرن جاودانه کند. 🔸علوی با نثری که هم‌زمان بوی باران‌های گیلان و غبار کتابخانه‌های برلین را می‌داد، توانست پل تماشایی میان «هنر برای هنر» و «ادبیات متعهد» بزند. او میانِ طنازی‌های کافه‌نشینی گروه «ربعه» به رهبری هدایت و انضباط پولادین مبارزان سیاسی به رهبری ارانی، راه سومی را گشود؛ راهی که در آن عشق، سیاست و معما در هم می‌تنند تا راوی صادق رنج‌های بشری باشند. 🔸 مردی که ثابت کرد حتی روی کاغذ سیگار و در قلب استبداد هم می‌توان از «آزادی» نوشت و آن را جاودانه کرد. 🔸آنچه به آثار علوی فرمی امروزی و جذاب می‌بخشد، «وجه معمایی» و پلیسی آن‌هاست. او روایتگر «پسا-واقعه» است؛ یعنی داستان‌هایش معمولاً از جایی شروع می‌شوند که حادثه رخ داده و حالا کسی (راوی) باید قطعاتِ پاشیده حقیقت را کنار هم بگذارد. در «چشم‌هایش»، ناظم مدرسه در نقش یک کارآگاه، به دنبال صاحب آن چشم‌های مرموز می‌گردد. در بسیاری از داستان‌های کوتاهش نیز، ما با نامه‌ها یا اشیایی روبه‌رو هستیم که رازی را در سینه دارند. ibna.ir/x6FM2 @ibna_official

🔰به بهانه سالگرد «شهریار خراسان»؛ «عماد خراسانی»؛ از شاعری و انزوا تا آواز و ضرب‌المثل 🔸 عماد خراسانی غزل‌سرای نامدار خطه خراسان که اخوان ثالث او را «شهریار خراسان» نامید؛ ۲۸ بهمن ۱۳۸۲ درگذشت و مهمان همیشگی حکیم فردوسی شد. 🔸نوشته‌اند که تخلص عماد خراسانی را فریدون مشیری برای او انتخاب کرد. شعر عماد را تجلی دردها، ناراحتی‌ها و سرخوردگی‌هایی که او در زندگی خود با آن‌ها روبه‌رو بوده، دانسته‌اند. پرویز خائفی، غزل‌سرای معاصر می‌گوید که عماد هیچ‌گاه از روی تفنن غزلی نسرود و حتی شعرش را بالاتر از شهریار می‌داند. اما نکته جالب اینجاست که عماد، شیفته شهریار بود و مهدی اخوان ثالث نیز عماد را «شهریار خراسان» خوانده بود. ibna.ir/x6FTv @ibna_official

🔰بحران خاموش کتاب‌های غیرداستانی؛ چه کسی مقصر است؟ 🔸فروش کتاب‌های غیرداستانی در بریتانیا به پایین‌ترین سطح خود در هشت سال گذشته رسیده است. آمارها نشان می‌دهد مردم در مقایسه با شش سال قبل، ۱۷ میلیون نسخه کمتر کتاب‌های واقع‌محور می‌خرند. 🔸آمار موسسه NielsenIQ BookData این نگرانی را تایید می‌کند. فروش کتاب‌های غیرداستانی در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال قبل شش درصد کاهش داشته و به ۵۵ میلیون نسخه رسیده است؛ کمترین میزان از سال ۲۰۱۷ تاکنون. در حالی که فروش رمان‌ها به‌واسطه موج‌هایی مانند «رمانتاسی» همچنان پررونق است، کتاب‌های فکری و پژوهشی با افتی مداوم روبه‌رو شده‌اند. 🔸بحران کنونی شاید نتیجه رقابت فناوری‌های جدید، تغییر ذائقه مخاطبان و محافظه‌کاری صنعت نشر باشد؛ اما همچنان این پرسش پابرجاست که آیا جامعه می‌تواند بدون کتاب‌های جدی و اندیشه‌محور، آینده‌ای روشن داشته باشد؟ ibna.ir/x6FPs @ibna_official

🔰نگاهی به سال ۲۰۲۵ و شباهت‌های عجیب واقعیت با ادبیات علمی‌تخیلی وقتی خبرها شبیه رمان‌های پادآرمان‌شهری می‌شوند 🔸از مراسم‌های اشرافی میلیاردرها تا ظهور هوش مصنوعی و سیاست‌های پوپولیستی؛ برای بسیاری از جوانانی که با رمان‌های پادآرمان‌شهری بزرگ شده‌اند، جهان امروز دیگر شبیه آینده تخیلی نیست — بلکه ادامه همان داستان‌هاست. 🔸وقتی به عقب نگاه می‌کنیم، سال ۲۰۲۵ سالی فراموش‌نشدنی بود؛ با رخدادهایی عجیب مثل «بازی‌های پاپ» — نامی که اینترنت برای تب‌وتاب انتخاب پاپ جدید گذاشت — و سرقت لوور، دزدی‌ای آن‌قدر غیرقابل‌باور که بعضی‌ها فکر کردند تبلیغی برای فیلم بعدی مجموعه Now You See Me است. 🔸ناامیدی سیاسی و اقتصادی باعث شده حتی نسل جوان هم حسرت «دوران ساده‌تر» را بخورد؛ نتیجه‌اش افزایش گرایش‌های محافظه‌کارانه در شبکه‌های اجتماعی است — از «مردان آلفا» تا «همسران سنتی». 🔸این روند یادآور آینده تخیلی سرگذشت ندیمه نوشته مارگارت اتوود است؛ جهانی با سرکوب زنان، سلطه ایدئولوژیک و مقاومت. ibna.ir/x6FRk @ibna_official

🔰به مناسبت ۲۹ بهمن، روز عشق ایرانی و گرامیداشت سپندارمذگان؛ کتاب، کلمه و پیوند؛ روایت جاویدان هفت زوج که در ادبیات پیر شدند 🔸عشق در دنیای کلمات، تنها یک استعاره شاعرانه نیست؛ حقیقتی است که در سطر سطرِ زندگی مشترک بزرگانی تجلی یافته که قلم و قدمشان با هم یکی شد. در این گزارش، به بازخوانی زندگی زوج‌های اثرگذاری می‌پردازیم که از میانه کلاس‌های درس، تحریریه مجلات و کتابخانه‌ها، عهدی بستند که تنها مرگ توانست میانشان جدایی بیفکند. حکایت کسانی که نشان دادند می‌توان هم‌سنگرِ فکری بود، هم‌خانه ماند و میراثی ماندگارتر از یک زندگی معمولی برای تاریخ فرهنگ ایران به یادگار گذاشت. 🔸در روزگاری که مفاهیمی مثل «عشق» گاه در هیاهوی دنیای مدرن رنگ می‌بازند، بازگشت به قصه آدم‌هایی که «عشق ایرانی» را در عمل معنا کردند، هم فال است و هم تماشا. آن‌ها که در این گزارش معرفی می‌کنیم، فقط شریک سقف و سفره نبودند؛ آن‌ها «ویراستارِ» زندگی یکدیگر بودند. 🔸از خانلری‌ها که در دانشکده عاشق شدند تا هوشنگ گلشیری و فرزانه طاهری که میان داستان و واقعیت پل زدند. این‌ها روایتگرِ عشقی هستند که نه با تپش‌های تندِ زودگذر، بلکه با صبوریِ تحقیق و مداومتِ نوشتن صیقل یافته است. 🔸سیمین و جلال بی‌شک مشهورترین زوج ادبی معاصرند. اهمیت سیمین به عنوان نخستین زن نویسنده مدرن ایرانی و جلال به عنوان متفکر و منتقد اثرگذار، وزنه سنگینی به این پیوند داده است. ibna.ir/x6FNH @ibna_official

🔰«چالش قانون و شریعت» در گفت‌وگو با جواد نوری‌زاده؛ تکانه‌های تجدد در سنت 🔸به گفته نوری‌زاده: مدرنیته تکانه‌های شدیدی در اندیشه ایرانیان ایجاد کرد. آن‌ها در پاسخ به سوال «چرا عقب مانده‌ایم؟» به جواب‌های مختلف و گاه متناقضی رسیده و نسخه‌های متعددی نیز در دستور کار قرار دادند. این نسخه‌ها در طول ۱۵۰ سال گذشته ثابت کرده‌اند که هم‌چنان باگ دارند. و هم‌چنان باید درباره اصول و مبانی حکمرانی باید کار فکری و نظری عمیق انجام داد. 🔸فقهای ضدمدرنیته در مقابل تحولات برای نهادینه کردن حکومت قانون سنگ‌اندازی می‌کردند. در دورانی که تلاش‌ها برای متحول کردن نهادهای دولتی در دهه‌های موردبحث شروع شد هنوز فقها با مدرنیته آشنایی چندانی نداشتند. کما این‌که سی چهل سال بعد از این دوران بود که روحانیون و فقهای روشن‌اندیشی چون میرزای نائینی و آخوند خراسانی نه تنها با مواجهه با مدرنیته همراه شدند بلکه به اسلامیزه کردن دموکراسی هم پرداختند. 🔸نتیجه تحولات حقوقی عصر قاجار قدرت فقها و روحانیون را کم می‌کرد. مهم‌ترین عرصه تقلیل قدرت آنان در محاکم شرعی بود. مراجعات به فقها و روحانیون برای دادرسی‌های مدنی و کیفری در نتیحه این تحولات به‌شدت کاهش پیدا کرد. فقدان تلورانس و آستانه تحمل برای گفت‌وگو به‌حدی بود که مثلاً مشیرالدوله را از ملاقات با ملاعلی کنی حتی در گرمابه عمومی منع کرده بودند! ibna.ir/x6Fd9 @ibna_official