🔰گزارش تصویری چهره ماندگار فلسفه ایران در ایبنا 🔸غلامرضا اعوانی، عضو پیوسته گروه مطالعات اسلامی فرهنگستان علوم و استاد ممتاز فلسفه با حضور در خبرگزاری کتاب ایران از بخش‌های مختلف تحریریه بازدید، و با خبرنگاران گفت‌وگو کرد. 📸عکاس:معصومه احمدی https://www.ibna.ir/photo/547390 @ibna_official

🔰زندگی و زمانه دکتر محمدجعفر یاحقی؛           میراث‌دارِ قدردان 🔸نقش دکتر محمدجعفر یاحقی در شناساندن فردوسی و شاهنامه و نیز خطه حماسه‌سرایی ایران، خراسان، کم‌نظیر است. او سال‌ها دربارۀ فردوسی پژوهش کرده و در زمینه‌های مختلف، از تألیف و تصحیح و ترجمه، بیش از ۶۲ عنوان کتاب و بیشتر از ۳۴۰ مقاله، منتشر کرده است. 🔸استاد یاحقی خاطرات زندگی اش را در دو مجلد با نام آن سال‌ها منتشر کرده است. این دو مجلد شامل بخشی از خاطرات او از دوران کودکی تا دوران دانشجویی است. مقدمه این خاطرات را هم شهزاده سمرقندی نویسنده معروف تاجیکستانی نوشته است. او در این مقدمه از استاد یاحقی به عنوان گنج گرانقدر خراسان نام برده است. 🔸در اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۷ و به پاس شصت سال فعالیت‌های علمی مستمر استاد، طی مراسمی به دست بنیاد نخبگان استان خراسان رضوی، دانشگاه فردوسی مشهد و شهرداری این شهر، کاشی ماندگار، بر سر در منزل او نصب شد. ibna.ir/x6FZ2 @ibna_official

🔰مروری بر کتاب «ندوشن»؛ ندوشن؛ روایتی از تاریخ و فرهنگ عامّه 🔸خواننده در نگاه نخست به کتاب«ندوشن: روایتی از تاریخ و فرهنگ عامّه» می‌پندارد که با کتابی به سبک و سیاق همه فرهنگ عامّه‌ها روبرو خواهد شد، ولی با ورق زدن چند برگ درمی‌یابد که نویسنده سبک ویژۀ خود را پیاده کرده و در چهارچوب یک داستان یا روایتی شیرین و کشنده و دل‌نشین، خواننده را گام‌به‌گام با ویژگی فرهنگ ندوشن آشنا می‌کند. 🔸نویسندۀ نکته‌بین و ژرف‌نگر در کتاب خود گریزی به تاریخ ندوشن در دوره‌های قاجار و دو پهلوی دارد؛ به گیاه‌شناسی با نام‌های بومی و علمی آن می‌پردازد؛ همۀ واژگان بومی را هم در متن و هم پانویس، اِعراب گزاری و آوانویسی کرده و برابر نهاد آن را آورده، سری به کتاب‌های دکتر اسلامی ندوشن زده و در روایت‌های خواندنی خود به هر گوشه و کنار سرکی کشیده؛ روستاهای هفتهر و سورک و غیره در پیرامون ندوشن را هم از یاد نبرده ؛ و خلاصه هیچ‌چیز از زیر قلم تیزبین او درنرفته؛ چون مردم‌شناسی آگاه و چون جامعه‌شناسی تجربی و ورزیده همه را به هم پیوند داده و کتابش را خواندنی کرده است. ibna.ir/x6FZK @ibna_official

🔰مشروطه‌خواهی در ایران و عثمانی در گفت‌وگو با محمدحسین صادقی؛ از تنظیمات نوعثمانی تا مشروطه‌خواهی ایرانی 🔸محمدحسین صادقی گفت: آغاز تکاپوهای مشروطه‌خواهی در هردو کشور تقریباً همزمان بود و زمانی که در عثمانی، نوعثمانیان با عبور از گفتمان تنظیمات، مفاهیم مشروطه‌خواهی را طرح می‌کنند؛ پیشگامان مشروطۀ ایران نیز همین کار را می‌کنند. 🔸نقش مطبعه‌داران ایرانی استانبول در پخش آثار حاوی اندیشۀ تجدد و مشروطه‌خواهی، تشکیل انجمن‌های ایرانی مشروطه‌خواه در عثمانی و یا حضور نیروهای نظامی جمعیت اتحادوترقی برای یاری مشروطه‌خواهان ایرانی نمونه‌هایی هستند که خبر از دامنه‌دار بودن این تأثیرات می‌دهند. 🔸بسیار جالب توجه است که علی‌رغم وجود گنجینه‌ای ارزشمند از رسائل مشروطه‌خواهان تاکنون و در بحث تأثیرات ازمیان پژوهشگران چه ایرانی، چه ترک و چه دیگران توجه شایسته‌ای بدین رسائل نشده است. 🔸این اثر توجه ویژه‌ای به نخبگان مهاجر، روزنامه‌نگاران و شبکه‌های فراملی نشان داده است. تمام این موارد در قالب «عوامل پخش» که اندیشۀ مشروطه‌خواهی را چه در عثمانی، چه در ایران و چه در بین این دو کشور منتشر می‌کردند مورد توجه بوده‌اند. 🔸بخش بزرگی از دعوای مشروطیت بر سر سازگاری یا عدم سازگاری آن با اسلام بود و موافقت یا مخالفت علما با مشروطیت هم بخش مهمی از مجادلات مشروطه‌خواهی در هر دو کشور را تشکیل می‌داد. ibna.ir/x6FZV @ibna_official

🔰نشر در تنگناهای ارزی؛ تک‌نرخی شدن ارز، تمرکز نشر را به شهرهای بزرگ محدود می‌کند/ آثار نویسندگان جوان در معرض آسیب 🔸 در حالی که سیاست‌گذاران اقتصادی از مزایای تک‌نرخی شدن ارز سخن می‌گویند، ناشران کتاب در استان لرستان از واقعیتی دیگر خبر می‌دهند؛ واقعیتی که در آن هزینه‌ها جلوتر از قدرت خرید حرکت می‌کند و کتاب، آرام‌آرام از سبد مصرف فرهنگی خانواده‌ها کنار می‌رود 🔸 در شهرستان‌ها، بازار کتاب از قبل هم کوچک‌تر از تهران بود. حالا با گران شدن کاغذ، هزینه چاپ برای ما تقریباً برابر با ناشران پایتخت شده، اما قدرت خرید مخاطب به‌مراتب کمتر است. وقتی کاغذ با ارز آزاد وارد می‌شود و حمایت مشخصی وجود ندارد، ادامه کار برای ناشر استانی به‌شدت دشوار می‌شود. 🔸تک‌نرخی شدن ارز بدون بسته حمایتی فرهنگی، عملاً به تمرکز بیشتر نشر در چند شهر بزرگ منجر خواهد شد. 🔸بیشترین آسیب متوجه کتاب‌های تالیفی و آثار نویسندگان جوان است؛ آثاری که ریسک فروش بالاتری دارند و در شرایط افزایش هزینه، اولین گزینه برای حذف از برنامه نشر می‌شوند. ibna.ir/x6G2f @ibna_official

🔰گفت‌وگو با غلامرضا اعوانی،‌ به مناسبت زادروز او؛ سعی کردم راه ایزوتسو و کربن و نصر و شهابی را ادامه دهم وقتی نماینده سازمان ملل در محضر علامه طباطبایی گریست/ بیروت مرا کتابخوان کرد 🔸غلامرضا اعوانی گفت:‌بر خلاف فلسفه امروز که در آن چندان بحث حقیقت مطرح نیست. در دوره جدید از حکمت فاصله گرفتیم. فراموش نکنیم ایران سهم بسیار مهمی در حکمت و بسط آن دارد. بزرگترین حکمای اسلامی از ایران فرهنگی بودند. ایران فرهنگی هم در آسیا و هند و چین موثر بوده و هم در اروپا. علاقه من به حکمت باعث شد که به فلسفه‌های قدیم بپردازم. حکمت علم مطلق است 🔸یکی از علل گرایش ایرانیان به اسلام آن است که اسلام حکمت را آموزه همه انبیا می‌داند. از دیدگاه قرآن حکمت امری جهانی است و اختصاص به یک منطقه یا دین خاصی ندارد. در تمدن‌های قدیم تعداد مکاتب کم بود،‌ زیرا غایت همه حکمت بود. روش‌ها متعدد بود. بر خلاف فلسفه امروز که در آن چندان بحث حقیقت مطرح نیست. در دوره جدید از حکمت فاصله گرفتیم. فراموش نکنیم ایران سهم بسیار مهمی در حکمت و بسط آن دارد. 🔸اخیرا کتابی با عنوان «فروغ حکمت» منتشر کردم که در آن نشان می‌دهم غربی‌ها معنای حکمت را نمی‌دانند و حکما را از دیدگاه فلسفه جدید بررسی می‌کنند. در این کتاب فلسفه غرب را از قدیم تا جدید مرور کردم. کتاب در حدود ۳۰ فصل است. در آن فلاسفه مختلف را بررسی کردم. نشان دادم که غربیان دید بسیار غلطی از حکما داشته‌اند. در غرب یک دید جامع کامل از مسائل دشوار حکمت وجود ندارد و حکمت را وارونه جلوه می‌دهند و مسائل دشوار را حتی بزرگان‌شان متوجه نشده‌اند. ibna.ir/x6G25 @ibna_official

🔰جدال خلاقیت و وفاداری در مسیر تصویری شدن یک اثر ادبی؛ «موزه معصومیت» و آزمون دشوار اقتباس از جهانِ اورهان پاموک 🔸«موزه معصومیت» داستانی ملودرام است و با وجود چند لحظه تیزبینی روان‌شناختی، بیش از آنکه داستانی قانع‌کننده از عشق باشد، کاوشی است در اینکه عشق میان زن و مرد در کشوری مانند ترکیه چه معنایی می‌تواند داشته باشد. 🔸«موزه معصومیت» فقط داستان عشقی یک‌ طرفه نیست و جامعه ترکیه در دهه ۷۰ و ۸۰ را نیز تحلیل می‌کند. پاموک با ظرافت به اختلاف طبقاتی، جایگاه زنان و گفتمان مردانه عشق می‌پردازد. کمال، نمادی از مردان بورژوا است که خواست‌ها و تملک خود را بر زندگی دیگران تحمیل می‌کند، در حالی که زنان اغلب به نقش‌های منفعل محدود می‌شوند. 🔸ویژگی‌های خاصِ‌ «موزه معصومیت» فقط به رمان و موزه محدود نمانده، به تازگی این رمان الهام‌بخش مینی‌سریالی در نتفلیکس شده است. 🔸این اقتباس، با حفظ تمرکز بر اشیا و خاطرات، تلاش کرده وسواس و نگاه درونی کمال را به تصویر بکشد. با این حال، نقدها متفاوت بوده است؛ برخی معتقدند سریال به ملودرام و رمانتیک‌سازی وسواس کمال گرایش پیدا کرده و برخی دیگر آن را ابزاری موفق برای بازنمایی ذهن و جامعه آن دوران می‌دانند. ibna.ir/x6G2r @ibna_official

🔰به مناسبت پنجم اسفند، روز مهندسی؛ مهندس در ساحت ادبیات؛ از معشوق تا معمار 🔸مهندس در تاریخِ ایران، هرگز یک فن‌سالارِ صِرف نبوده است؛ او گاه «فرهادِ» کوه‌کن در قامت یک طراح عاشق، گاه «سِنِمّارِ» نابغه در چنگال تقدیر و گاه «هندسه‌ی ابروی معشوق» در غزل‌های حافظ است. 🔸در ادبیات کهن ما مهندس همواره چهره‌ای دوگانه داشته است؛ گاه یک نابغه‌ی ستایش‌شده و گاه رقیبی برای فیلسوف و عاشق. 🔸در «شاهنامه‌ی فردوسی»، مهندس نماد اقتدار ملی است. او کسی است که با «سنگ و گل» دیوار می‌سازد و با «خشت از برش هندسی کار می‌کند». فردوسی مهندسان را «کارآزموده و با دانش» می‌خواند که حتی پادشاهان برای ساخت پل‌ها و دژهای مستحکم، به تخصص آن‌ها محتاجند. 🔸در ادبیات معاصر ایران، تصویر «مهندس» از قامت یک معمار سنتی خارج و در مواردی در شمایل انسان مدرن و گاه سرگشته میان سنت و مدرنیته ظاهر شده است. رمان‌های مختلف ایرانی را می‌توان مثال زد که شخصیتی مهندس در آن‌ها حضور دارد. در اینجا به نمونه از این رمان‌ها اشاره می‌کنیم؛ یکی «زمستان 62» از اسماعیل فصیح و دیگری «آداب بی‌قراری» از یعقوب یادعلی. تصویر مهندس در این دو رمان به نمادی از شکاف‌های عمیق روانی و اجتماعی بدل گشته است. ibna.ir/x6FZG @ibna_official

🔰مدیر شهرکتاب مشهد در گفت‌وگو با ایبنا؛ خرید قسطی کتاب هم با اقتصاد ناپایدار منتفی است 🔸مدیر شهرکتاب مشهد، گفت: کاهش قدرت خرید مردم سبب شده مخاطبان توان خرید قسطی کتاب را هم از دست بدهند 🔸در حال حاضر، به‌دلیل فشارهای اقتصادی، اغلب کتابخوان‌ها با هدف مشخصی، وارد کتابفروشی می‌شوند؛ کتابی را که از پیش انتخاب کرده‌اند تهیه می‌کنند و می‌روند. در گذشته مخاطبان زمان بیشتری برای جست‌وجو، مقایسه و حتی مشورت با فروشنده صرف می‌کردند و گاه چند عنوان پیشنهادی را نیز بررسی و خریداری می‌کردند. اما امروز کمتر پیش می‌آید مشتری توان یا تمایل خرید چند کتاب را داشته باشد. 🔸قیمت کتاب، افزایش یافته به همین دلیل در سبد خرید بسیاری از خانواده‌ها اولویت خود را از دست داده است. افزایش هزینه‌های زندگی و کاهش قدرت خرید مردم موجب شده مبلغی برای خرید کالاهای فرهنگی باقی نماند. با ادامه این روند، آینده کتابفروشی‌ها چندان روشن به نظر نمی‌رسد و احتمال تعطیلی برخی واحدهای کوچک و حتی بزرگ وجود دارد. ibna.ir/x6FZv @ibna_official

🔰بهزاد خواجات در رثای علی باباچاهی مطرح کرد؛ علی بابا چاهی؛ شیدایی زبان محزون 🔸بهزاد خواجات - شاعر، پژوهشگر و منتقد ادبی - در گفت‌وگو با ایبنا گفت: باباچاهی شخصیتی «جامع‌الاطراف» داشت. شاید از نظر گستردگی فعالیت (روزنامه‌نگاری، کار فولکلوریک، نقد و ترجمه) کسی به پای شاملو نرسد، اما باباچاهی گزینه‌ای قابل اعتناست که می‌تواند در کنار بزرگی چون شاملو یا در افقی دیگر در کنار رضا براهنی قرار بگیرد. 🔸در حالی که بسیاری از هم‌نسلان ایشان در پی حفظ پرستیژ سنتی خود بودند، باباچاهی با یک هوشمندی غریزی، خطرِ ورود به ورطه «شعر تجربی» را پذیرفت. این کار برای شاعری جاافتاده بسیار خطرناک است، چون اگر شکست بخورد، داشته‌های پیشین خود را هم از دست می‌دهد. اما ایشان این جسارت را داشتند. به‌ویژه زمانی که مسئول صفحات شعر مجله «آدینه» بودند، با معرفی هوشمندانه شاعران جوان، پیوندی عمیق با نسل نو برقرار کردند و همپای آن‌ها در تجربه‌گرایی پیش رفتند. 🔸شعر ایشان بیش از آنکه وامدار گزاره‌های استدلالی و منطقی باشد، شعری «افشانشی» و القایی است. ایشان کشف‌های زبانی خود را به شکل پرتاب‌گونه در اختیار خواننده قرار می‌دهند. باباچاهی معتقد بود زبان رسمی و عادی، درگیر مناسبات سیاسی است؛ لذا برای رهایی، باید علیه این نظم زبانی شورید. ibna.ir/x6G2w @ibna_official