🔰به مناسبت پنجم اسفند، روز مهندسی؛ مهندس در ساحت ادبیات؛ از معشوق تا معمار 🔸مهندس در تاریخِ ایران، هرگز یک فن‌سالارِ صِرف نبوده است؛ او گاه «فرهادِ» کوه‌کن در قامت یک طراح عاشق، گاه «سِنِمّارِ» نابغه در چنگال تقدیر و گاه «هندسه‌ی ابروی معشوق» در غزل‌های حافظ است. 🔸در ادبیات کهن ما مهندس همواره چهره‌ای دوگانه داشته است؛ گاه یک نابغه‌ی ستایش‌شده و گاه رقیبی برای فیلسوف و عاشق. 🔸در «شاهنامه‌ی فردوسی»، مهندس نماد اقتدار ملی است. او کسی است که با «سنگ و گل» دیوار می‌سازد و با «خشت از برش هندسی کار می‌کند». فردوسی مهندسان را «کارآزموده و با دانش» می‌خواند که حتی پادشاهان برای ساخت پل‌ها و دژهای مستحکم، به تخصص آن‌ها محتاجند. 🔸در ادبیات معاصر ایران، تصویر «مهندس» از قامت یک معمار سنتی خارج و در مواردی در شمایل انسان مدرن و گاه سرگشته میان سنت و مدرنیته ظاهر شده است. رمان‌های مختلف ایرانی را می‌توان مثال زد که شخصیتی مهندس در آن‌ها حضور دارد. در اینجا به نمونه از این رمان‌ها اشاره می‌کنیم؛ یکی «زمستان 62» از اسماعیل فصیح و دیگری «آداب بی‌قراری» از یعقوب یادعلی. تصویر مهندس در این دو رمان به نمادی از شکاف‌های عمیق روانی و اجتماعی بدل گشته است. ibna.ir/x6FZG @ibna_official

🔰مدیر شهرکتاب مشهد در گفت‌وگو با ایبنا؛ خرید قسطی کتاب هم با اقتصاد ناپایدار منتفی است 🔸مدیر شهرکتاب مشهد، گفت: کاهش قدرت خرید مردم سبب شده مخاطبان توان خرید قسطی کتاب را هم از دست بدهند 🔸در حال حاضر، به‌دلیل فشارهای اقتصادی، اغلب کتابخوان‌ها با هدف مشخصی، وارد کتابفروشی می‌شوند؛ کتابی را که از پیش انتخاب کرده‌اند تهیه می‌کنند و می‌روند. در گذشته مخاطبان زمان بیشتری برای جست‌وجو، مقایسه و حتی مشورت با فروشنده صرف می‌کردند و گاه چند عنوان پیشنهادی را نیز بررسی و خریداری می‌کردند. اما امروز کمتر پیش می‌آید مشتری توان یا تمایل خرید چند کتاب را داشته باشد. 🔸قیمت کتاب، افزایش یافته به همین دلیل در سبد خرید بسیاری از خانواده‌ها اولویت خود را از دست داده است. افزایش هزینه‌های زندگی و کاهش قدرت خرید مردم موجب شده مبلغی برای خرید کالاهای فرهنگی باقی نماند. با ادامه این روند، آینده کتابفروشی‌ها چندان روشن به نظر نمی‌رسد و احتمال تعطیلی برخی واحدهای کوچک و حتی بزرگ وجود دارد. ibna.ir/x6FZv @ibna_official

🔰بهزاد خواجات در رثای علی باباچاهی مطرح کرد؛ علی بابا چاهی؛ شیدایی زبان محزون 🔸بهزاد خواجات - شاعر، پژوهشگر و منتقد ادبی - در گفت‌وگو با ایبنا گفت: باباچاهی شخصیتی «جامع‌الاطراف» داشت. شاید از نظر گستردگی فعالیت (روزنامه‌نگاری، کار فولکلوریک، نقد و ترجمه) کسی به پای شاملو نرسد، اما باباچاهی گزینه‌ای قابل اعتناست که می‌تواند در کنار بزرگی چون شاملو یا در افقی دیگر در کنار رضا براهنی قرار بگیرد. 🔸در حالی که بسیاری از هم‌نسلان ایشان در پی حفظ پرستیژ سنتی خود بودند، باباچاهی با یک هوشمندی غریزی، خطرِ ورود به ورطه «شعر تجربی» را پذیرفت. این کار برای شاعری جاافتاده بسیار خطرناک است، چون اگر شکست بخورد، داشته‌های پیشین خود را هم از دست می‌دهد. اما ایشان این جسارت را داشتند. به‌ویژه زمانی که مسئول صفحات شعر مجله «آدینه» بودند، با معرفی هوشمندانه شاعران جوان، پیوندی عمیق با نسل نو برقرار کردند و همپای آن‌ها در تجربه‌گرایی پیش رفتند. 🔸شعر ایشان بیش از آنکه وامدار گزاره‌های استدلالی و منطقی باشد، شعری «افشانشی» و القایی است. ایشان کشف‌های زبانی خود را به شکل پرتاب‌گونه در اختیار خواننده قرار می‌دهند. باباچاهی معتقد بود زبان رسمی و عادی، درگیر مناسبات سیاسی است؛ لذا برای رهایی، باید علیه این نظم زبانی شورید. ibna.ir/x6G2w @ibna_official

🔰برای مبل‌نشین‌ها: چهار سفر ادبی به آثار جنایی 🔸ماه جاری برای خوانندگانی که از خانه سفر می‌کنند، ماهی پربار بود: چهار رمان جنایی از نویسندگان شناخته‌شده و صداهای تازه ادبیات جهان که هر کدام در جغرافیا و ژانری متفاوت، داستانی پرکشش روایت می‌کنند؛ از معمای تاریخی و تریلر سیاسی تا بازی‌های فرامتنی با سنت کارآگاهی و وحشتی بی‌امان. 🔸مسافرانِ مبل‌نشینِ این ماه حسابی خوش‌اقبال بوده‌اند؛ چرا که با تنوعی چشمگیر از بهترین آثار جنایی بین‌المللی روبه‌رو شده‌اند. در میان آن‌ها می‌توان به کتاب‌های جدیدی از چهره‌های قدرتمند ادبیات بین‌المللی مانند اولیور پوتسش و آرتورو پرز-رورته اشاره کرد، در کنار استعدادهای نوظهوری چون امارا لخوس و مود روآیه. در ادامه، داستان‌هایی برای (تقریباً) هر سلیقه‌ای خواهید یافت: از یک معمای اتاقِ دربسته در یونان گرفته تا یک داستان «قاتل کیست؟» در وین، یک تریلر سیاسی الجزایری و یک رمان وحشت از کبک. لذت ببرید! ibna.ir/x6FZm @ibna_official

🔰حاشیه‌نویسی ایمانوئل کانت بر متافیزیک باومگارتن؛ بیداری فیلسوف آلمانی از خواب جزم‌اندیشی 🔸بسیاری از مورخان فلسفه معتقدند که با بررسی این دست‌نوشته‌ها می‌توان روند گذار کانت از جزم‌اندیشی (دگماتیسم) به سمت فلسفه نقدی را ردیابی کرد. در واقع، نطفه‌ی بسیاری از ایده‌های کتاب «نقد عقل محض» در لابه‌لای نقد کانت بر جملات باومگارتن بسته شده است. 🔸یکی از جذاب‌ترین بخش‌های حاشیه‌نویسی کانت، کلنجار او با مفهوم «زمان و مکان» است. کانت پیش از آنکه در کتاب «نقد عقل محض» به این نتیجه برسد که زمان و مکان صرفاً «صورت‌های شهود» هستند، در حاشیه‌های کتاب باومگارتن با نظریات رایج زمان خود (نیوتن و لایب‌نیتس) دست‌وپنجه نرم می‌کرد. 🔸نسخه‌ فیزیکی و کامل این کتاب (که به نسخه‌ شخصی یا Handexemplar کانت معروف است) خوشبختانه به طور کامل باقی مانده و موجود است. این کتاب اکنون در کتابخانه دانشگاه تارتو (University of Tartu) در کشور استونی نگهداری می‌شود. این نسخه شامل متن چاپی کتاب باومگارتن (چاپ سال ۱۷۵۷ یا ۱۷۳۹ بسته به نسخه) است که کانت آن را برای تدریس استفاده می‌کرد. ibna.ir/x6G2H @ibna_official

🔰ایبنا از اصفهان گزارش می‌دهد؛ اصفهان در آستانه خاموشی چراغ کتاب 🔸 ناشران اصفهانی از سقوط تیراژ به ۱۰۰ نسخه، جهش سه‌برابری کاغذ و قفل شدن سرمایه در انبارها در اثر تک نرخی شدن ارز و حذف ارز ترجیحی کاغذ در شرایط تورم افسارگسیخته خبر می‌دهند؛ سیاست ارزی که بدون بسته حمایتی، صنعت نشر خارج از تهران را به مرز توقف رسانده است. 🔸سهم کاغذ در هزینه تمام‌شده کتاب به حدی بالاست که هر نوسان ارزی مستقیم به افزایش قیمت پشت جلد منجر می‌شود و در نهایت مصرف‌کننده‌ای که با مشکلات معیشتی روبه‌روست، نخستین کالایی که از سبد خرید خود حذف می‌کند، کتاب است. تک‌نرخی شدن ارز نه‌تنها رقابت را عادلانه نکرده بلکه به دلیل نیاز به نقدینگی بالا، عملاً دست ناشران شهرستانی را کوتاه‌تر کرده است. 🔸سهم کاغذ در بهای تمام‌شده کتاب بین ۳۰ تا ۵۰ درصد است، کوچک‌ترین افزایش قیمت در این مؤلفه، زنجیره‌ای از افزایش قیمت پشت جلد، کاهش فروش، برگشت کتاب از کتاب‌فروشی‌ها و قفل شدن سرمایه در انبارها را به دنبال دارد. ibna.ir/x6G3s @ibna_official

🔰گفت‌وگو با کامیار عابدی درباره دو کتاب تازه‌اش و وضعیت نقد ادبی؛ پنجاه چهره‌پژوهی؛ از وقار شیرازی تا ابتهاج و گلشیری/امروزه امثال زرین‌کوب و براهنی را نداریم 🔸کامیار عابدی - منتقد و پژوهشگر ادبی - در گفت‌وگو با ایبنا درباره دو کتاب تازه‌اش - «نوسنت‌گرایان ادبی» و «نواندیشان ادبی» - این دو کتاب را نوعی «چهره‌پژوهی»، یعنی شناخت یک یا چند ویژگی مهم یک شاعر یا یک ادیب در پرتو آثارش، توصیف کرد و نیز درباره نسبت نوسنت‌گرایان با نوگرایان گفت: نوسنت‌گرایان و نوگرایان در هر دوره همدیگر را تکمیل می‌کنند و حتی وقتی که در تقابل با هم قرار می‌گیرند، نوعی داد و ستد فکری و فرهنگی و ادبی و زبانی میان آنان برقرار است. 🔸این کتاب‌ها درواقع تألیف نشده‌اند و مجموعه مقاله‌هایی هستند که در یک دوره بیست‌ساله نوشته‌ام. این مقاله‌ها در کتاب‌های دیگرم تجدید چاپ نشده و آنها را با ویراست نو و افزایش و پیرایش جدید در این دو کتاب گنجانده‌ام. حتی احتمال اینکه هر کتاب می‌توانست به بیش از ۲۵ چهره ادبی، به‌عنوان نمونه تا ۳۰ یا ۳۵ چهره نیز اختصاص و ارتقا یابند، بود اما متأسفانه به دلایلی این امکان حاصل نشد. 🔸می‌توان این نوع مقاله‌نویسی در این دو کتاب را نوعی «چهره‌پژوهی» نامید، یعنی شناخت یک یا چند ویژگی مهم یک شاعر یا یک ادیب در پرتو آثارش، نه الزاماً زندگینامه‌شناختی (درمجموع، سه چهار مقاله حالت دانشنامه‌ای دارد که استثنا هستند هرچند آنها هم برای انتشار در این کتاب دچار تغییراتی شده‌اند). ibna.ir/x6FXn @ibna_official

🔰ایبنا گزارش می‌دهد؛ آیا ۱۶ میلیون دانش‌آموز فرصت واقعی مطالعه دارند؟ 🔸بیش از ۱۶ میلیون دانش‌آموز ایرانی در مدارس تحصیل می‌کنند، اما نبود برنامه منسجم و کتابخانه‌های مجهز، آینده عادت به مطالعه را تهدید می‌کند. 🔸تحقیقات نشان می‌دهد، پرسشگری والدین و معلمان، کلید ایجاد این مهارت است. به جای پرسیدن «کتاب را تمام کردی؟»، می‌توان پرسید «کدام بخش کتاب تو را به فکر فرو برد؟» یا «اگر جای شخصیت داستان بودی چه می‌کردی؟». گفت‌وگو و پرسشگری، موتور درک و پایه خواندن فعال‌اند. 🔸طرح «سفر کتاب» یکی از مهم‌ترین رویدادهای حوزه کتاب در کشور است؛ بیش از ۵۰ هزار نمایشگاه کتاب در مدارس با همکاری وزارت آموزش‌وپرورش و بخش‌های دیگر فرهنگی وابسته به این دستگاه و سازمان پژوهش برگزار خواهد شد. در کنار آن، تجهیز کتابخانه‌های کلاسی و طراحی برنامه‌های متنوع برای توسعه جریان کتاب‌خوانی در مدارس در دستور کار قرار گرفته است. ibna.ir/x6G3t @ibna_official

🔰حیات علمی خواجه‌نصیرالدین‌طوسی در گفت‌وگو با امیرمحمد گمینی؛ خواجه‌ مغولان را از تهدید به فرصت تبدیل کرد 🔸بر خلاف تصور رایج که مغولان به ایران حمله کردند و باعث نابودی علم و دانش شدند، مثال خواجه‌نصیرالدین‌طوسی و رصدخانه مراغه، مثال نقضی برای این حرف است و نشان می‌دهد حمله مغول باعث نابودی علم و دانش نشد و اتفاقاً خود عاملی شد برای ساختن یک رصدخانه بزرگ و نهادی علمی که بسیاری از دانشمندان در آنجا جمع شدند. 🔸یکی از بزرگ‌ترین ریاضی‌دانان و فلاسفه، همچنین متکلم نیمه دوم تمدن اسلامی است. وی دانشمندی است که از طرفی در کلام و فلسفه کار کرده که در آنجا بسیار درخشان است، از طرف دیگر، در نجوم و ریاضیات. از این جهت، اگر بخواهیم وی را با ابن‌سینا مقایسه کنیم، به یک معنا جانشین ابن‌سینا در قرن هفتم هجری است، ولی نسبت به ابن‌سینا در ریاضیات بسیار قوی‌تر است، ولی برعکس در پزشکی به پای ابن‌سینا نمی‌رسد. همان‌قدر که ابن‌سینا در طبابت قوی است ولی در ریاضیات کار شاخصی ندارد، خواجه‌نصیرالدین‌طوسی برعکس. ولی در فلسفه و کلام به ابن‌سینا شبیه است. 🔸یکی از آثار تألیفی و تحقیقی خواجه‌نصیرالدین‌طوسی، کتابی است به‌نام «التذکرة فی علم الهیئة». این کتاب شاید مهم‌ترین و بزرگ‌ترین اثری باشد که خواجه در نجوم نوشته است. علم نجوم قدیم هم به چند شاخه تقسیم می‌شد. یک بخش، نجوم محاسباتی بود، و بخش دیگر، ساختار افلاک و کیهان‌شناسی که ما به دومی، علم‌الهیئة می‌گوییم. به نجوم محاسباتی هم معمولاً علم زیج‌ها می‌گفتند. ibna.ir/x6G2R @ibna_official

🔰محمدکاظم رحمتی از تاریخ و تفسیر طبری گفت؛ ردپای تاریخ در تفسیر طبری 🔸خوانش تراث تفسیری در ماه نزول قرآن 🔸محمدکاظم رحمتی، عضو هیات علمی دائره‌المعارف بزرگ اسلامی گفت: مباحث تاریخی به چند شکل در تفسیر طبری دیده می‌شود؛ تفسیر آیات ناظر به سیره پیامبر و دیگر آیات مربوط به اهل کتاب. طبری روایت‌های متداول در سنت تفسیر اسلامی در خصوص شخصیت‌ها و اشارات قرآن به اهل کتاب را بر اساس همین روایت‌ها نقل کرده است. 🔸مباحث تاریخی به چند شکل در تفسیر طبری دیده می‌شود؛ تفسیر آیات ناظر به سیره پیامبر(ص) و دیگر آیات مربوط به اهل کتاب. طبری روایت‌های متداول در سنت تفسیر اسلامی در خصوص شخصیت‌ها و اشارات قرآن به اهل کتاب را بر اساس همین روایت‌ها نقل کرده است. 🔸تفسیر طبری در حقیقت یکی از تفاسیر معیار است و خاصه بر تفاسیر روایی بعد از خود تأثیر چشمگیری داشته و این موارد با ماخذ قرار گرفتن تفسیر او قابل مشاهده است. تقریبا همۀ مفسران بعد از او با هر گرایشی که در نگارش تفسیر داشته‌اند، به تفسیر او مراجعه کرده‌اند. ibna.ir/x6G2q @ibna_official

🔰مترجم کتاب «ماشین مامانی» در گفت‌وگو با ایبنا عنوان کرد؛ داستان ابزاری کارآمد برای عادی‌سازی تفاوت‌هاست 🔸پریسا فراهانی - مترجم کتاب «ماشین مامانی» - گفت: از نظر روانشناسی رشد، روایت داستان یکی از مؤثرترین ابزارها برای پردازش موضوعات اضطراب‌زا در کودکان است. کودک در سال‌های اولیه زندگی، مفاهیم پیچیده‌ای مانند معلولیت و بیماری را در قالب نماد و داستان بهتر می‌فهمد تا توضیح مستقیم. داستان همچنین به شکل‌گیری همدلی و رشد نظریه ذهن کودک کمک می‌کند؛ کودک یاد می‌گیرد دیگران را با تفاوت‌هایشان بفهمد، نه اینکه از آن‌ها فاصله بگیرد. 🔸از نظر روانشناسی رشد، روایت داستان یکی از مؤثرترین ابزارها برای پردازش موضوعات اضطراب‌زا در کودکان است. کودک در سال‌های اولیه زندگی، مفاهیم پیچیده‌ای مانند معلولیت و بیماری را در قالب نماد و داستان بهتر می‌فهمد تا توضیح مستقیم. وقتی درباره بیماری و معلولیت از طریق داستان صحبت می‌کنیم، در واقع به کودک فرصت «فاصله‌گذاری ایمن» می‌دهیم؛ یعنی کودک می‌تواند بدون احساس تهدید مستقیم یا تجربه هیجان‌هایی چون غم و سردرگمی، این واقعیت را پردازش کند. 🔸خواندن کتاب فرآیندی عمیق و فعال است. کودک هنگام شنیدن یا خواندن داستان، تصویرسازی ذهنی می‌کند، پیش‌بینی می‌کند و هیجان‌ها را دنبال می‌کند؛ این فرآیندها به رشد و تنظیم هیجانی کودک و بالا رفتن تمرکز او کمک می‌کند. na.ir/x6G2P @ibna_official

🔰گفت‌وگوی ایبنا با محمد شهبازی، خوشنویس و از دوستان محمد احصایی؛ احصایی جزو احیاگران خط ثلث در دوران معاصر است/ او نقاشی-خط را در ایران پایه‌گذاری کرد 🔸محمد احصایی مبدع نقاشی‌-خط است، پایگاه آثار او خوشنویسی است؛ برخلاف برخی از نقاشی-خط کاران که از نقاشی به سمت خط رفتند، احصایی از خوشنویسی به سمت نقاشی-خط حرکت کرد. 🔸استاد احصایی یکی از پرافتخارترین هنرمندان دوران اخیر در زمینه هنرهای تجسمی بوده و در این زمینه شهره آفاق است. آثار او به عنوان افتخارات هنری ایران در دوران معاصر در نظر گرفته می‌َشود. او نه تنها در زمینه خوشنویسی و نقاشی‌-خط بلکه در همه زمینه هنرهای تجسمی شناخته شده است. 🔸همین درباره استاد احصایی کفایت می‌کند که بگوییم او از پایه‌گذاران نقاشی-خط در ایران بود و جنبه امروزی و مدرن و مدرنیزه شده هنر خوشنویسی در دوران ما همین نقاشی-خط است. او مبدع نقاشی‌-خط است ولی نه مانند حسین زنده‌رودی؛ پایگاه آثار احصایی خوشنویسی بود؛ برخلاف برخی از نقاشی-خط کاران که از نقاشی به سمت خط رفتند، ibna.ir/x6G3B @ibna_official