🔰مروری بر «هویت فرهنگی و ملی ایرانیان»؛ «ایرانِ جان» به روایت ناصر تکمیل همایون 🔸اگرچه ایران‌زمین به دلیل تنوع مناطق جغرافیایی و وجود اقوام مختلف، منشأ تنوع فرهنگی و پاره‌فرهنگی بوده است، اقدامات حکومت‌های مرکزی و به وجود آمدن جاده‌ها و راه‌های ارتباطی جدید تا حد زیادی مردم را به یکدیگر نزدیک کرده است. این اقدامات به ویژه در دوران هخامنشیان تاثیر بزرگی در ایجاد انسجام فرهنگی داشته است. 🔸از دیرباز، انسان‌ها به دنبال تعریف و شناسایی خویش، قبیله، قوم و ملیت و نیز کشف تمایزات خود از دیگران بوده‌اند. مفهوم هویت، در حقیقت پاسخی به سوال چه کسی بودن و چگونه شناسایی شدن است. پاسخ به این سوالات است که یک فرد انسانی را از همنوع خود متمایز می‌نماید، ارزش‌های او را از ارزش‌های دیگری ممتاز می‌کند، تعلق فرد به گروه خاصی را نشان می‌دهد و بالاخره اینکه هویت جمعی او را تعریف نموده و نشان می‌دهد که او کیست؟ به چه جامعه‌ای و به چه ارزش‌هایی تعلق دارد؟ سوالات فوق در درون چارچوب‌های سیاسی و اجتماعی مختلف، پاسخ‌های متفاوتی را دریافت می‌کند. بر این اساس، هویت فردی و جمعی انسان‌ها تا حد زیادی محصول شرایط اجتماعی و سیاسی آنهاست و این زیست اجتماعی و سیاسی انسان‌هاست که پرسش‌ها و نیز پاسخ‌های آنها را درباره خودشان شکل می‌دهد. 🔸وقوع تداخل‌های فرهنگی بین اقوام و فرهنگ‌ها (فرهنگی و بیگانه) در برخی موارد می‌تواند منجر به تحولاتی در فرهنگ‌ها شود. برخی از این تداخل‌ها می‌توانند باعث بیداری فرهنگی و خویشتن‌یابی گردند. به عنوان مثال، تداخل فرهنگی با مقدونیان و سلوکیان به ویژه با استفاده از عناصر فرهنگی هلنیسم، یکی از عواملی بود که پیشرفت پارتیان را به مقداری که به اقوام غیرایرانی با ثروت‌ها و فرهنگ غنی دلالت کنیم، تحت تأثیر قرار داد. این اقوام می‌توانستند از منابع خود بهره‌برداری کنند و به موقعیت‌های مهمی در حکومت ایران‌زمین دست پیدا کنند. ibna.ir/x6GgD @ibna_official

🔰ایبنا گزارش می‌دهد؛ کتابخانه؛ سنگر آرام هویت ایرانی در روزهای جنگ 🔸در روزهایی که شهر درگیر جنگ است، کتابخانه‌ها  چه باز و چه بسته، به یاد مردم می‌آورند که هویت ملی تنها در مرزها یا نمادهای رسمی خلاصه نمی‌شود. 🔸تجربه جنگ نشان داده است که کتابخانه‌های عمومی یک کارکرد چندلایه دارند. نخستین لایه، همان کارکرد ملموس و فیزیکی است: مکانی امن و آرام برای مطالعه، گفت‌وگو و گردهمایی. اما جنگ این لایه را تهدید می‌کند. آهنگر یادآوری می‌کند: «اگر فعالیت کتابخانه‌های عمومی ادامه داشته باشد، جان اعضا و کتابداران در خطر است… بنابراین ارائه خدمات حضوری عاقلانه نیست.» این نکته مهمی است؛ زیرا بسیاری از مؤسسات اجتماعی در جنگ با تعطیلی کامل عملاً خاموش می‌شوند. 🔸جنگ، مردم را از محله‌ها جدا می‌کنند. اما کتابخانه‌های سیار، از وانت‌های کتاب تا چمدان‌های کتابداران، این پراکندگی را ترمیم می‌کنند. در مناطق آسیب‌دیده، کتابخانه‌های سیار حامل چیزی بیش از کتاب هستند: «حامل نشانه‌های فرهنگی، حامل زبان مادری، حامل ارزش‌های مشترک». 🔸شناخت از گذشته، همدلی امروز و امید به آینده سه خطی است که هویت جمعی را می‌سازند، و کتابخانه‌ها این سه را در قالب ادبیات به هم پیوند می‌دهند. ibna.ir/x6GjC @ibna_official

🔰کتاب اندیشه در ۱۴۰۴- «تمهیدات» اثر ایمانوئل کانت؛ نقطه عطف تاریخ اندیشه مدرن 🔸«تمهیدات» اثری محوری است که با قرار دادن متافیزیک در شرایط شناخت انسان، آن را از نو شکل می‌دهد. کانت در این کتاب چارچوبی دقیق برای درک امکان دانش و حدود عقل فراهم می‌آورد و نشان می‌دهد چرا برخی پرسش‌ها همچون وجود خدا یا جاودانگی روح فراتر از توان عقل نظری‌اند. 🔸حدادعادل پیش‌گفتار کتاب را این‌چنین آغاز می‌کند: «در فلسفه جدید اروپا که با دکارت آغاز می‌شود، مسئله «شناخت» یا بحث «معرفت« در مقایسه با فلسفه قرون‌وسطی و یونان بسی بیشتر از سایر مباحث مورد توجه فیلسوفان قرار گرفته و مهم‌تر محسوب شده است. در میان این فیلسوفان، هیچ‌کس ماننــد ایمانوئل کانت این مســئله را به جد نگرفته و به اندازه وی درباره آن به‌صورت منظم و مفصل بحث نکرده است». 🔸از آن جهت که کانت با فلسفه مستقل و بدیع خود، طرحی نو در افکنده و راهی نو پیش چشم آیندگان گشوده است، آشنایی با فلسفه او زمینه مناسبی برای درک مسیر بعدی فلسفه اروپا و تحولات آن در دوران پس از وی محسوب می‌شود ibna.ir/x6GfF @ibna_official

🔰به مناسبت ۷ فروردین، روز جهانی تئاتر؛ «تئاتر»، آیین جمعی همدلی 🔸از منظر روان‌شناسی اجتماعی، تئاتر با نمایش روایت‌های مشترک از رنج‌ها، امیدها و پیروزی‌ها، به مردم کمک می‌کند تا فشارهای روانی فردی را در قالبی جمعی مدیریت کنند. کمدی‌های هوشمندانه با نقد شیرین آسیب‌های اجتماعی، اضطراب را کاهش می‌دهند و تراژدی‌های اصیل با نمایش ظرفیت انسان برای ایستادگی، حس تاب‌آوری را در جامعه تقویت می‌کنند. 🔸تئاتر مثل یک «آیین جمعی» مدرن، فضایی امن برای تخلیه عواطف و هم‌ذات‌پنداری جمعی فراهم می‌آورد. حضور در یک سالن نمایش، تجربه‌ای منحصربه‌فرد از هم‌تنفسی است. وقتی تماشاگران در لحظاتی مشخص می‌خندند، می‌گریند یا در سکوت عمیق فرو می‌روند، در واقع شبکه‌ای از همدلی و همحسی را بازتولید می‌کنند. 🔸تئاتر در روزگار کنونی، فراتر از یک هنر نمایشی، «نیاز ملی» است. این هنر آیینی-مدرن می‌تواند با تقویت روحیه عمومی و ایجاد همدلی، خلأهای عاطفی جامعه را پر کرده و انسجام ملی را مستحکم کند. اما این مهم محقق نمی‌شود مگر با تقویت بنیان‌های مکتوب آن (کتاب) و حمایت از پویایی و آزادی عمل گروه‌های نمایشی. سرمایه‌گذاری بر تئاتر، سرمایه‌گذاری بر «زندگی جمعی» است. ibna.ir/x6GjD @ibna_official

🔰چرا امروز باید شاهنامه بخوانیم؟ راهکارهای شاهنامه برای عبور از ایام عسرت 🔸 سوال مهمی که این روزها برای ما مطرح است این است که چگونه ایرانیان‌باستان در دل آشوب‌های تاریخی تاب می‌آوردند و چه پاسخی برای چالش‌های زمانه خود داشتند؟ حامد مهراد، شاهنامه‌پژوه خراسانی ضمن معرفی شاهنامه به عنوان «کتاب بالینی» ملت ایران، از درس‌های عقلانیت و هویت در این اثر سخن می‌گوید که می‌تواند چراغ راه ملت در شرایط خطیر کنونی باشد. 🔸پرسشِ اساسیِ این روزهایِ ما این است که در آستانه آینده‌ای نامعلوم و در میان طنین جنگ، چگونه می‌توانیم به شاهنامه مراجعه کنیم؟ مراجعه به این گنجِ بی‌پایان چه کمکی به ما خواهد کرد؟ و مهم‌تر از همه، ایرانیان باستان در روزگاران مشابه جنگ و آشوب، چگونه واکنش نشان می‌دادند و راه عبور از بحران را چگونه می‌یافتند؟ 🔸وقتی از زمانه عسرت، تنگنا و هنگامه آشوب حرف می‌زنیم، از انوع و اقسام آن می‌گوییم که در شاهنامه تمام این انواع و اقسام موجود است، یعنی مسائلی نظیر قحطی و خشکسالی، جنگ‌های تاریخی، ستیز با دشمن خارجی و... تمام این گرفتاری‌ها در شاهنامه موجود است. 🔸به تعبیر سیاست‌مداران و جامعه‌شناسان در زمانه عسرت و بحران «عقلانیت» و «هویت» نسخه‌های شاهنامه هستند. این نسخه هویت یا چیستی، آن چیزی است که با گزاره «رستگاری با شاهنامه» به دست می‌آید. شاهنامه خواندن، جدای از اینکه به چه داستانی مراجعه کنیم گوهر «هویت» را در ما تقویت کرده و می‌تواند ما را به رستگاری برساند، و نسخه عقلانیت هم با گزاره «رستگاری در شاهنامه» به دست می‌آید به این معنی که ما با خواندن داستان‌های شاهنامه به چگونگی و ضرورت کاربستِ خرد در تک تک ماجراها می‌رسیم. ibna.ir/x6Gg9 @ibna_official

🔰محمدجعفر یاحقی در گفت‌وگو با ایبنا مطرح کرد؛ اصغر دادبه؛ استوانه استوار اندیشه و آزادگی که ادبیات را با نگاه فلسفی می‌کاوید 🔸محمدجعفر یاحقی، استاد برجسته ادبیات فارسی گفت: اندیشه‌های کسانی مثل دادبه و اسلامی ندوشن برای پیوستگی فرهنگ ایرانی و استقلال فرهنگی ما نقش حیاتی دارد. روحش شاد که به فرهنگ ایران و حافظ عشق و اعتقاد خاصی داشت. 🔸 «دکتر دادبه خیلی کم می‌نوشت و کتاب‌های کمی از ایشان مانده است، هرچند مقالات و نوشته‌هایی دارد، اما سخنرانی‌های او بسیار اثرگذار بود. با بیان مستدل، منطقی و آشنایی با اصول سخنوری، می‌توانست مطلب را در جان مخاطب بنشاند. بنده بارها شاهد بودم که مخاطبان در سخنرانی‌های ایشان میخ‌کوب می‌شدند و همان لذت معنوی را که من حس می‌کردم، دیگران هم با من هم‌آواز و همراه می‌شدند.» 🔸 «در این آشفتگی‌های روزگار، جنگ‌ها و نابسامانی‌ها، ما نیاز داریم که به قائمه هویت و فرهنگ ایرانی بچسبیم و از کیان ملی خود دفاع کنیم. اندیشه‌های کسانی مثل دادبه و اسلامی ندوشن برای پیوستگی فرهنگ ایرانی و استقلال فرهنگی ما نقش حیاتی دارد. روحش شاد که به فرهنگ ایران و حافظ عشق و اعتقاد خاصی داشت. شاگردان و دوستداران دردمند ایشان کم نیستند.» ibna.ir/x6Gjw @ibna_official

🔰خاطرات هاشمی رفسنجانی در «اوج دفاع»؛ اطلاع دادند که دیروز حال امام به هم خورده و خطرناک بوده است 🔸آقای [محمدعلی] انصاری گفت، حالشان به سرعت رو به بهبودی است و دیگر لزومی ندارد من بروم. 🔸پیش از ظهر با رئیس‌جمهور تلفنی مذاکره کردم. اطلاع داد که دیروز حال امام به هم خورده و خطرناک بوده است. ایشان را که خارج از تهران بوده، احضار کرده بودند و معلوم شد احضار من- که دیشب انجام شد- به این جهت بوده و به دیگران اطلاع نداده‌اند و امروز حالشان بهتر است و خطر رفع شده. عصر از بیت امام پرسیدم. آقای [محمدعلی] انصاری گفت، حالشان به سرعت رو به بهبودی است و دیگر لزومی ندارد من بروم. عصر از اهواز به دزفول آمدیم شب را در پایگاه هوایی دزفول ماندیم. عراق در جبهه شمال حمله کرده است. ibna.ir/x6Gjx @ibna_official

🔰معرفی «گفتمان قدرت در جمهوری اسلامی»؛ اندیشه گفت‌وگو در دو جناح اصلی در گفتمان قدرت 🔸مولف کتاب «گفتمان قدرت در جمهوری اسلامی ایران» به تبارشناسی هردو گفتمان پرداخته و معتقد است تاریخچه پیدایش گفتمان اصول‌گرایی ریشه در اندیشه سیاسی شیعه دارد. 🔸از نظر این دو گفتمان صرفا به معنای گزاره‌های زبانی نبوده بلکه به عنوان مثال در گفتمان لیبرال دموکراسی، صندوق‌های رای، رقابت‌های حزبی، رسانه‌ها و کرسی‌های دانشگاه همگی پدیده‌های گفتمانی هستند، یعنی در نظر آن‌ها گفتمان ارتباط تنگاتنگی با کنش‌های اجتماعی، عقاید، مشی و منش‌های افراد دارد. در این بخش پس از تحلیل انواع گفتمان و همچنین بیان هدف از تحلیل هر گفتمان، به ظهور و سقوط گفتمان‌های گوناگون و کارکردهای مختلف آن از اجبار تا مشروعیت‌زدایی و مشروعیت‌سازی برمی‌خوریم. 🔸به عقیده مولف با شکل‌گیری دو گفتمان مایی و آن‌هایی، غیریت‌سازی و تخاصم در فضای گفتمانی اجرا می‌شود. هرچه خصومت گفتمان حاکم با گفتمان رقیبش بیشتر شود، گفتمان رقیب برجسته‌تر شده و با قوی‌تر شدن گفتمان رقیب، گفتمان حاکم مجبور به نشان دادن خصومت بیشتری می‌شود و این روند در نهایت شاید به هژمونیک شدن گفتمان رقیب و فروپاشی گفتمان حاکم منجر شود. ibna.ir/x6G9V @ibna_official

🔰دبیر کل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در گفت‌وگو با ایبنا: فعالیت کتابخانه‌ها در دوره جنگ، ادامه جریان زندگی و امید است 🔸آزاده نظربلند، دبیرکل کتابخانه‌های عمومی کشور گفت: تلاش ما این بود که نشان دهیم روشن ماندن چراغ کتابخانه‌ها در چنین روزهایی، خودش یک پیام بزرگ دارد، اینکه جریان زندگی، آگاهی، گفت‌وگو و امید، حتی در سخت‌ترین شرایط هم متوقف نمی‌شود و فرهنگ، یکی از ستون‌های اصلی حفظ آرامش و پایداری جامعه است. 🔸وقتی جامعه در شرایط دشوار قرار می‌گیرد و با التهاباتی مثل جنگ، فشارهای روانی، نااطمینانی‌های اجتماعی یا هجمه‌های رسانه‌ای دست‌وپنجه نرم می‌کند، اولین سنگری که آسیب می‌بیند، «امید»، «آرامش روان» و «حس همبستگی» مردم است. در چنین روزهایی که اضطراب، شایعه و سردرگمی گسترش پیدا می‌کند، کتابخانه به‌عنوان یک فضای امن، بی‌طرف و قابل اعتماد، نقش پناهگاه فرهنگی و پایگاه انسجام اجتماعی را پیدا می‌کند. تاب‌آوری اجتماعی دقیقاً در دل همین پاتوق‌ها شکل می‌گیرد؛ تاب‌آوری‌ای که صرفاً به معنای تحمل منفعلانه سختی‌ها نیست، بلکه یعنی جامعه بتواند خود را بازیابی کند، قدرت تحلیلش را حفظ کند و در برابر فشارها دچار گسست نشود. وقتی کتابخانه در دسترس باشد، آدم‌ها با هر پیشینه و دغدغه‌ای زیر چتر فرهنگ دور هم جمع می‌شوند، گفت‌وگو می‌کنند، تجربه‌هایشان را به اشتراک می‌گذارند و از دل همین ارتباطات، حس اعتماد اجتماعی تقویت می‌شود. 🔸 باور ما این است که در روزهای ملتهب، تعطیل شدن کتابخانه فقط خاموش شدن یک ساختمان نیست، بلکه کم‌رنگ شدن یک نقطه امید اجتماعی است. تلاش ما این بود که نشان دهیم روشن ماندن چراغ این پاتوق‌ها در چنین روزهایی، خودش یک پیام بزرگ دارد: اینکه جریان زندگی، آگاهی، گفت‌وگو و امید، حتی در سخت‌ترین شرایط هم متوقف نمی‌شود و فرهنگ، یکی از ستون‌های اصلی حفظ آرامش و پایداری جامعه است. ibna.ir/x6GjH @ibna_official

🔰کتاب اندیشه در ۱۴۰۴- «هوش‌مصنوعی و خلاقیت»؛ ماشین یا خلاقیت؟! 🔸در خلاقیت، عنصری غیرعقلانی و معماگونه وجود دارد که کنترل آن و نیز دست یافتن به درکی روشن از منشأ یا سازوکار لحظه‌هایِ جادویی موسوم به «اورِکا» را دشوار می‌سازد. اما هوش مصنوعی با آرزوی شبیه‌سازی ذهن انسان، در حال دگرگون کردن این چشم‌انداز است. 🔸نیکلاس هاگه‌بک مولف کتاب، تجربه‌ای گسـترده در زمینه تحول دیجیتال و مدیریت خطر دارد. وی که در بانک‌های بزرگی در آسیا و اروپا، مسئولیت‌های اجرایی و نظارتی متعدد برعهده داشته و پروژه‌های پیچیده‌ای را در زمینه تحول دیجیتال و مدیریت خطر رهبری کرده، در سال‌های اخیر، در زمینه هوش‌مصنوعی، به‌ویژه یادگیری ماشین، کارهای زیادی انجام داده و به توسعه برنامه‌هایی در زمینه استدلال خودکار انسانی و خلاقیت محاسباتی کمک کرده است. 🔸کتاب با تشریح سازوکار خلاقیت انسانی، خواننده را به درکی روشن از اصول طراحی پژوهش‌ها و پروژه‌هایی می‌رساند که هدف‌شان، ایجاد و تقویت خلاقیت در ماشین است. این اثر تصویری جذاب و روشن از یکی از پیشرفته‌ترین و نوظهورترین شاخه‌های هوش‌مصنوعی ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد چگونه ابزارهایی برای فعال‌سازی خلاقیت محاسباتی در حال شکل‌گیری‌اند که توان دگرگون‌ساختن زندگی انسان را دارند. ibna.ir/x6Ghp @ibna_official

🔰یک فعال چاپ در گفت‌وگو با ایبنا تاکید کرد؛ صنعت چاپ نیازمند بازتعریف در سامانه جامع تجارت است 🔸مجید خادمی، فعال حوزه چاپ و بسته‌بندی، درباره بازنگری تعریف صنعت چاپ در سامانه جامع تجارت، گفت؛ این سامانه با اصلاح، بهینه‌سازی و ارتقای ساختارها، به ابزاری کارآمد در ساماندهی زنجیره ارزش صنعت چاپ و بسته‌بندی کشور تبدیل می‌شود. 🔸معتقدم با پیگیری مستمر، هدفمند و هماهنگ این نهادها می‌توان ساختاری دقیق، ساده و فراگیر را برای کل صنعت چاپ و بسته‌بندی، مبتنی بر اصول اساسی و واقعیت‌های این حوزه، نهادینه کرد؛ ساختاری که هم منافع فعالان صنف را تأمین کند و هم به شفافیت و کارآمدی نظام تصمیم‌سازی کمک کند. 🔸 با توجه به آنکه سامانه جامع تجارت در آینده‌ای نزدیک به جایگاهی مهم و اثرگذار در ساختار اقتصادی کشور خواهد رسید، اکنون بهترین زمان برای طرح و تبیین کارشناسی این موضوع است. در این زمینه برگزاری چند نشست تخصصی با حضور همه فعالان مرتبط در محل اتحادیه یا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌تواند از بروز مشکلات ساختاری در آینده جلوگیری کند. ibna.ir/x6FKd @ibna_official

🔰شیما جعفری دهقی در گفت‌وگو با ایبنا از کتیبه‌های سنگی گفت؛ اشکانیان به روایت سنگ‌نبشته‌ها بیشتر کتیبه‌های دوره اشکانی خوانده شده‌اند 🔸شیما جعفری دهقی گفت: تعداد آثار پارتی متعلق به دوره اشکانی یا اندکی پس از آن بسیار اندک است و محدود. بنابراین بیشتر آثار متعلق به این دوره خوانده شده‌اند. 🔸زبان‌ پارتی‌ به‌ دلیل‌ تماس‌ دراز مدتِ سخنگویانش‌ با سخنگویان‌ زبان‌ یونانی‌، واژه‌هایی‌ را از آن‌ زبان‌ پذیرفته‌ است‌. به‌ علاوه‌، از آنجا که‌ مانویان‌ بسیاری‌ از آثار دینی‌ خویش‌ را از اصل‌ سُریانی‌ به‌ پارتی‌ ترجمه‌ می‌کردند و از آن‌ جا که‌ گسترش‌ آیین مانی‌ در شرق‌ برقراریِ ارتباط میان‌ مانویان‌ و پیروان‌ ادیان‌ هندی‌ را در پی‌ داشت‌، در آثار پارتی‌ مانوی‌ واژه‌های‌ دخیل‌ سریانی‌ و هندی‌ نیز دیده‌ می‌شود. از سوی دیگر، بسیاری از واژه‌های پارتی به زبان‌های فارسی میانه، سغدی، آرامی، سریانی، مندایی، ارمنی و از طریق ارمنی به گرجی راه یافته است. نفوذ زبان‌ پارتی‌ در خراسان‌ و ماوراءالنهر در سده‌های‌ نخستین‌ هجری‌ سبب‌ شد که‌ انبوهی‌ از واژه‌های‌ این‌ زبان‌ به‌ فارسی‌ دری‌ نیز وارد شود. ibna.ir/x6FZt @ibna_official