🔰چرا امروز باید شاهنامه بخوانیم؟ راهکارهای شاهنامه برای عبور از ایام عسرت 🔸 سوال مهمی که این روزها برای ما مطرح است این است که چگونه ایرانیان‌باستان در دل آشوب‌های تاریخی تاب می‌آوردند و چه پاسخی برای چالش‌های زمانه خود داشتند؟ حامد مهراد، شاهنامه‌پژوه خراسانی ضمن معرفی شاهنامه به عنوان «کتاب بالینی» ملت ایران، از درس‌های عقلانیت و هویت در این اثر سخن می‌گوید که می‌تواند چراغ راه ملت در شرایط خطیر کنونی باشد. 🔸پرسشِ اساسیِ این روزهایِ ما این است که در آستانه آینده‌ای نامعلوم و در میان طنین جنگ، چگونه می‌توانیم به شاهنامه مراجعه کنیم؟ مراجعه به این گنجِ بی‌پایان چه کمکی به ما خواهد کرد؟ و مهم‌تر از همه، ایرانیان باستان در روزگاران مشابه جنگ و آشوب، چگونه واکنش نشان می‌دادند و راه عبور از بحران را چگونه می‌یافتند؟ 🔸وقتی از زمانه عسرت، تنگنا و هنگامه آشوب حرف می‌زنیم، از انوع و اقسام آن می‌گوییم که در شاهنامه تمام این انواع و اقسام موجود است، یعنی مسائلی نظیر قحطی و خشکسالی، جنگ‌های تاریخی، ستیز با دشمن خارجی و... تمام این گرفتاری‌ها در شاهنامه موجود است. 🔸به تعبیر سیاست‌مداران و جامعه‌شناسان در زمانه عسرت و بحران «عقلانیت» و «هویت» نسخه‌های شاهنامه هستند. این نسخه هویت یا چیستی، آن چیزی است که با گزاره «رستگاری با شاهنامه» به دست می‌آید. شاهنامه خواندن، جدای از اینکه به چه داستانی مراجعه کنیم گوهر «هویت» را در ما تقویت کرده و می‌تواند ما را به رستگاری برساند، و نسخه عقلانیت هم با گزاره «رستگاری در شاهنامه» به دست می‌آید به این معنی که ما با خواندن داستان‌های شاهنامه به چگونگی و ضرورت کاربستِ خرد در تک تک ماجراها می‌رسیم. ibna.ir/x6Gg9 @ibna_official

🔰محمدجعفر یاحقی در گفت‌وگو با ایبنا مطرح کرد؛ اصغر دادبه؛ استوانه استوار اندیشه و آزادگی که ادبیات را با نگاه فلسفی می‌کاوید 🔸محمدجعفر یاحقی، استاد برجسته ادبیات فارسی گفت: اندیشه‌های کسانی مثل دادبه و اسلامی ندوشن برای پیوستگی فرهنگ ایرانی و استقلال فرهنگی ما نقش حیاتی دارد. روحش شاد که به فرهنگ ایران و حافظ عشق و اعتقاد خاصی داشت. 🔸 «دکتر دادبه خیلی کم می‌نوشت و کتاب‌های کمی از ایشان مانده است، هرچند مقالات و نوشته‌هایی دارد، اما سخنرانی‌های او بسیار اثرگذار بود. با بیان مستدل، منطقی و آشنایی با اصول سخنوری، می‌توانست مطلب را در جان مخاطب بنشاند. بنده بارها شاهد بودم که مخاطبان در سخنرانی‌های ایشان میخ‌کوب می‌شدند و همان لذت معنوی را که من حس می‌کردم، دیگران هم با من هم‌آواز و همراه می‌شدند.» 🔸 «در این آشفتگی‌های روزگار، جنگ‌ها و نابسامانی‌ها، ما نیاز داریم که به قائمه هویت و فرهنگ ایرانی بچسبیم و از کیان ملی خود دفاع کنیم. اندیشه‌های کسانی مثل دادبه و اسلامی ندوشن برای پیوستگی فرهنگ ایرانی و استقلال فرهنگی ما نقش حیاتی دارد. روحش شاد که به فرهنگ ایران و حافظ عشق و اعتقاد خاصی داشت. شاگردان و دوستداران دردمند ایشان کم نیستند.» ibna.ir/x6Gjw @ibna_official

🔰خاطرات هاشمی رفسنجانی در «اوج دفاع»؛ اطلاع دادند که دیروز حال امام به هم خورده و خطرناک بوده است 🔸آقای [محمدعلی] انصاری گفت، حالشان به سرعت رو به بهبودی است و دیگر لزومی ندارد من بروم. 🔸پیش از ظهر با رئیس‌جمهور تلفنی مذاکره کردم. اطلاع داد که دیروز حال امام به هم خورده و خطرناک بوده است. ایشان را که خارج از تهران بوده، احضار کرده بودند و معلوم شد احضار من- که دیشب انجام شد- به این جهت بوده و به دیگران اطلاع نداده‌اند و امروز حالشان بهتر است و خطر رفع شده. عصر از بیت امام پرسیدم. آقای [محمدعلی] انصاری گفت، حالشان به سرعت رو به بهبودی است و دیگر لزومی ندارد من بروم. عصر از اهواز به دزفول آمدیم شب را در پایگاه هوایی دزفول ماندیم. عراق در جبهه شمال حمله کرده است. ibna.ir/x6Gjx @ibna_official

🔰معرفی «گفتمان قدرت در جمهوری اسلامی»؛ اندیشه گفت‌وگو در دو جناح اصلی در گفتمان قدرت 🔸مولف کتاب «گفتمان قدرت در جمهوری اسلامی ایران» به تبارشناسی هردو گفتمان پرداخته و معتقد است تاریخچه پیدایش گفتمان اصول‌گرایی ریشه در اندیشه سیاسی شیعه دارد. 🔸از نظر این دو گفتمان صرفا به معنای گزاره‌های زبانی نبوده بلکه به عنوان مثال در گفتمان لیبرال دموکراسی، صندوق‌های رای، رقابت‌های حزبی، رسانه‌ها و کرسی‌های دانشگاه همگی پدیده‌های گفتمانی هستند، یعنی در نظر آن‌ها گفتمان ارتباط تنگاتنگی با کنش‌های اجتماعی، عقاید، مشی و منش‌های افراد دارد. در این بخش پس از تحلیل انواع گفتمان و همچنین بیان هدف از تحلیل هر گفتمان، به ظهور و سقوط گفتمان‌های گوناگون و کارکردهای مختلف آن از اجبار تا مشروعیت‌زدایی و مشروعیت‌سازی برمی‌خوریم. 🔸به عقیده مولف با شکل‌گیری دو گفتمان مایی و آن‌هایی، غیریت‌سازی و تخاصم در فضای گفتمانی اجرا می‌شود. هرچه خصومت گفتمان حاکم با گفتمان رقیبش بیشتر شود، گفتمان رقیب برجسته‌تر شده و با قوی‌تر شدن گفتمان رقیب، گفتمان حاکم مجبور به نشان دادن خصومت بیشتری می‌شود و این روند در نهایت شاید به هژمونیک شدن گفتمان رقیب و فروپاشی گفتمان حاکم منجر شود. ibna.ir/x6G9V @ibna_official

🔰دبیر کل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در گفت‌وگو با ایبنا: فعالیت کتابخانه‌ها در دوره جنگ، ادامه جریان زندگی و امید است 🔸آزاده نظربلند، دبیرکل کتابخانه‌های عمومی کشور گفت: تلاش ما این بود که نشان دهیم روشن ماندن چراغ کتابخانه‌ها در چنین روزهایی، خودش یک پیام بزرگ دارد، اینکه جریان زندگی، آگاهی، گفت‌وگو و امید، حتی در سخت‌ترین شرایط هم متوقف نمی‌شود و فرهنگ، یکی از ستون‌های اصلی حفظ آرامش و پایداری جامعه است. 🔸وقتی جامعه در شرایط دشوار قرار می‌گیرد و با التهاباتی مثل جنگ، فشارهای روانی، نااطمینانی‌های اجتماعی یا هجمه‌های رسانه‌ای دست‌وپنجه نرم می‌کند، اولین سنگری که آسیب می‌بیند، «امید»، «آرامش روان» و «حس همبستگی» مردم است. در چنین روزهایی که اضطراب، شایعه و سردرگمی گسترش پیدا می‌کند، کتابخانه به‌عنوان یک فضای امن، بی‌طرف و قابل اعتماد، نقش پناهگاه فرهنگی و پایگاه انسجام اجتماعی را پیدا می‌کند. تاب‌آوری اجتماعی دقیقاً در دل همین پاتوق‌ها شکل می‌گیرد؛ تاب‌آوری‌ای که صرفاً به معنای تحمل منفعلانه سختی‌ها نیست، بلکه یعنی جامعه بتواند خود را بازیابی کند، قدرت تحلیلش را حفظ کند و در برابر فشارها دچار گسست نشود. وقتی کتابخانه در دسترس باشد، آدم‌ها با هر پیشینه و دغدغه‌ای زیر چتر فرهنگ دور هم جمع می‌شوند، گفت‌وگو می‌کنند، تجربه‌هایشان را به اشتراک می‌گذارند و از دل همین ارتباطات، حس اعتماد اجتماعی تقویت می‌شود. 🔸 باور ما این است که در روزهای ملتهب، تعطیل شدن کتابخانه فقط خاموش شدن یک ساختمان نیست، بلکه کم‌رنگ شدن یک نقطه امید اجتماعی است. تلاش ما این بود که نشان دهیم روشن ماندن چراغ این پاتوق‌ها در چنین روزهایی، خودش یک پیام بزرگ دارد: اینکه جریان زندگی، آگاهی، گفت‌وگو و امید، حتی در سخت‌ترین شرایط هم متوقف نمی‌شود و فرهنگ، یکی از ستون‌های اصلی حفظ آرامش و پایداری جامعه است. ibna.ir/x6GjH @ibna_official

🔰کتاب اندیشه در ۱۴۰۴- «هوش‌مصنوعی و خلاقیت»؛ ماشین یا خلاقیت؟! 🔸در خلاقیت، عنصری غیرعقلانی و معماگونه وجود دارد که کنترل آن و نیز دست یافتن به درکی روشن از منشأ یا سازوکار لحظه‌هایِ جادویی موسوم به «اورِکا» را دشوار می‌سازد. اما هوش مصنوعی با آرزوی شبیه‌سازی ذهن انسان، در حال دگرگون کردن این چشم‌انداز است. 🔸نیکلاس هاگه‌بک مولف کتاب، تجربه‌ای گسـترده در زمینه تحول دیجیتال و مدیریت خطر دارد. وی که در بانک‌های بزرگی در آسیا و اروپا، مسئولیت‌های اجرایی و نظارتی متعدد برعهده داشته و پروژه‌های پیچیده‌ای را در زمینه تحول دیجیتال و مدیریت خطر رهبری کرده، در سال‌های اخیر، در زمینه هوش‌مصنوعی، به‌ویژه یادگیری ماشین، کارهای زیادی انجام داده و به توسعه برنامه‌هایی در زمینه استدلال خودکار انسانی و خلاقیت محاسباتی کمک کرده است. 🔸کتاب با تشریح سازوکار خلاقیت انسانی، خواننده را به درکی روشن از اصول طراحی پژوهش‌ها و پروژه‌هایی می‌رساند که هدف‌شان، ایجاد و تقویت خلاقیت در ماشین است. این اثر تصویری جذاب و روشن از یکی از پیشرفته‌ترین و نوظهورترین شاخه‌های هوش‌مصنوعی ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد چگونه ابزارهایی برای فعال‌سازی خلاقیت محاسباتی در حال شکل‌گیری‌اند که توان دگرگون‌ساختن زندگی انسان را دارند. ibna.ir/x6Ghp @ibna_official

🔰یک فعال چاپ در گفت‌وگو با ایبنا تاکید کرد؛ صنعت چاپ نیازمند بازتعریف در سامانه جامع تجارت است 🔸مجید خادمی، فعال حوزه چاپ و بسته‌بندی، درباره بازنگری تعریف صنعت چاپ در سامانه جامع تجارت، گفت؛ این سامانه با اصلاح، بهینه‌سازی و ارتقای ساختارها، به ابزاری کارآمد در ساماندهی زنجیره ارزش صنعت چاپ و بسته‌بندی کشور تبدیل می‌شود. 🔸معتقدم با پیگیری مستمر، هدفمند و هماهنگ این نهادها می‌توان ساختاری دقیق، ساده و فراگیر را برای کل صنعت چاپ و بسته‌بندی، مبتنی بر اصول اساسی و واقعیت‌های این حوزه، نهادینه کرد؛ ساختاری که هم منافع فعالان صنف را تأمین کند و هم به شفافیت و کارآمدی نظام تصمیم‌سازی کمک کند. 🔸 با توجه به آنکه سامانه جامع تجارت در آینده‌ای نزدیک به جایگاهی مهم و اثرگذار در ساختار اقتصادی کشور خواهد رسید، اکنون بهترین زمان برای طرح و تبیین کارشناسی این موضوع است. در این زمینه برگزاری چند نشست تخصصی با حضور همه فعالان مرتبط در محل اتحادیه یا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌تواند از بروز مشکلات ساختاری در آینده جلوگیری کند. ibna.ir/x6FKd @ibna_official

🔰شیما جعفری دهقی در گفت‌وگو با ایبنا از کتیبه‌های سنگی گفت؛ اشکانیان به روایت سنگ‌نبشته‌ها بیشتر کتیبه‌های دوره اشکانی خوانده شده‌اند 🔸شیما جعفری دهقی گفت: تعداد آثار پارتی متعلق به دوره اشکانی یا اندکی پس از آن بسیار اندک است و محدود. بنابراین بیشتر آثار متعلق به این دوره خوانده شده‌اند. 🔸زبان‌ پارتی‌ به‌ دلیل‌ تماس‌ دراز مدتِ سخنگویانش‌ با سخنگویان‌ زبان‌ یونانی‌، واژه‌هایی‌ را از آن‌ زبان‌ پذیرفته‌ است‌. به‌ علاوه‌، از آنجا که‌ مانویان‌ بسیاری‌ از آثار دینی‌ خویش‌ را از اصل‌ سُریانی‌ به‌ پارتی‌ ترجمه‌ می‌کردند و از آن‌ جا که‌ گسترش‌ آیین مانی‌ در شرق‌ برقراریِ ارتباط میان‌ مانویان‌ و پیروان‌ ادیان‌ هندی‌ را در پی‌ داشت‌، در آثار پارتی‌ مانوی‌ واژه‌های‌ دخیل‌ سریانی‌ و هندی‌ نیز دیده‌ می‌شود. از سوی دیگر، بسیاری از واژه‌های پارتی به زبان‌های فارسی میانه، سغدی، آرامی، سریانی، مندایی، ارمنی و از طریق ارمنی به گرجی راه یافته است. نفوذ زبان‌ پارتی‌ در خراسان‌ و ماوراءالنهر در سده‌های‌ نخستین‌ هجری‌ سبب‌ شد که‌ انبوهی‌ از واژه‌های‌ این‌ زبان‌ به‌ فارسی‌ دری‌ نیز وارد شود. ibna.ir/x6FZt @ibna_official

🔰کتابخانه تعطیل‌نشدنی نیست؛ روایتی از تلاش بی‌وقفه برای ترویج کتابخوانی در دل جنگ/ از قصه‌گویی مجازی تا امانت کتاب در مدارس 🔸کتابخانه عمومی شهید مطهری کرمانشاه با وجود محدودیت‌ها به فعالیت‌های فرهنگی خود ادامه داده و با خلاقیت و ابتکاراتی چون قصه‌گویی مجازی و رساندن کتاب به مدارس، داستان تلاش بی‌وقفه برای ترویج کتابخوانی را در فضایی مملو از امید روایت می‌کند. 🔸در کتابخانه عمومی مطهری کرمانشاه، دستان پرتلاش یک کتابدار چراغ کتاب و کتابخوانی را روشن نگه داشته و در برابر تاریکی، نوری از امید می‌تاباند. این تلاشگر عرصه فرهنگ با عزمی راسخ نه تنها کتابخانه را تعطیل نکرده بلکه آن را به سنگری برای ترویج علم و ادب در دل بحران تبدیل کرده است. این پایداری نشان می‌دهد که فرهنگ و دانش حتی در سخت‌ترین شرایط می‌تواند به عنوان ستون‌های استوار جامعه عمل کنند. 🔸این کتابخانه با توجه به موقعیت خود مخاطبان خاص خود را دارد و تاکنون لحظه‌ای فعالیت آن متوقف نشده و در حال ارائه خدمات به اعضا است. ibna.ir/x6Gjz @ibna_official

🔰دنیا دید که چگونه پرونده نیروی دریایی عراق در نصف روز بسته شد 🔸اما توپ‌ها و موشک‌های ایرانی به آنها امان ندادند و چهار ناوچه که به هر کدام از آنها حداقل یک گلوله توپ و یا موشک اصابت کرده بود، به بندر ام‌القصر عقب‌نشینی کرده و تا آخر جنگ از خورعبدالله بیرون نیامدند تا بلکه در پناه توپخانه زمینی از گزند دریانوردان قدرتمند ایرانی در امان بمانند. 🔸بررسی خاطرات، اسناد و منابع خارجی نشان می‌دهد که خلبانان ایرانی در ماه اکتبر(۱۰ مهر تا ۱۰ آبان)، ۳۱ پیروزی هوایی را به نام خود ثبت و اف ۱۴ها به تنهایی در روزهای ۱۸ تا ۲۹ اکتبر ۱۳ هواپیمای میگ ۲۱، میگ ۲۳، سوخو ۲۰ و توپولوف ۲۲ را ساقط کردند. 🔸ماه دسامبر(۱۰ آذر تا ۱۰ دی ۵۹) نیز نیروی هوایی عراق در کنار ضربات سنگین پدافند هوایی ایران، ۱۳ هواپیما را در هوا از دست داد. بررسی منابع مختلف نشان می‌دهد عراق در سال ۱۹۸۰ میلادی (۳ ماه اول جنگ( ۹۸ هواپیمای خود را در جنگ‌های هوایی و حداقل ۱۰۰ فروند را در اثر بمباران (بر روی زمین) و یا آتش پدافند از دست داد. می‌توان گفت، پس از حمله به اچ ۳ و ادامه نبردهای هوایی و شدت عمل پدافندها، عراق ۹ ماه بعد از جنگ نیروی هوایی را در اختیار نداشت و تنها پس از آنکه موج کمک‌های جدید فرانسه و شوروی به این کشور رسید توانست دوباره قدعلم کند. ibna.ir/x6Gk2 @ibna_official

🔰خاطرات هاشمی رفسنجانی در «اوج دفاع»؛ صیاد از حمله ارتش عراق خبر می‌داد و کمک خواست جمعه هشتم فروردین ۱۳۶۵/ ۱۷ رجب ۱۳۰۶/ ۲۸ مارچ ۱۹۸۶: 🔸ساعت سه بعد از نیمه شب با تلفن صیاد شیرازی از منطقه عملیاتی والفجر ۹ بیدار شدیم. از حمله ارتش عراق خبر می‌داد و کمک خواست. به سپاه گفتم نیرو اعزام دارد. 🔸بعد از نماز با اتومبیل به طرف باختران حرکت کردیم. بخشی از جاده‌ها خوب نبود. تقریبا در تمام مسیر از اراضی مزروعی و آباد عبور کردیم، غیر از قسمت کوهستانی. در قهوه‌خانه کوچکی توقف کردیم و چای و کباب برگ خوردیم. آقای محسن رضایی هم به ما ملحق شد. 🔸ظهر به شهرباختران [=کرمانشاه] رسیدیم و در مرکز سپاه پاسداران به صوورت ناشناس مستقر شدیم. با جبهه تماس گرفتیم. وضعشان خوب نبود. آقایان محسن رضایی و سرهنگ ترابی برای کمک به آنها به مریوان رفتند که صیاد را تقویت کنند و یا سپاه مسئولیت دفاع را به عهده بگیرد. 🔸شب گزارش برنامه‌ها را دادند. آقای حمیدنیا فرمانده قرارگاه نجف ۲ آمد. گزارش وضع جبهه‌های غرب و برنامه عملیات محدود در منطقه نوسود و زیمناکوه را داد. عصر در منطقه باغ مرکز سپاه با دکتر روحانی پیاده‌روی کردیم و درباره جنگ و ارتش و سپاه بحث کردیم. ibna.ir/x6GjZ @ibna_official

🔰یادداشت؛ کنترل اضطراب در دل جنگ/ چگونه می‌توان در دل نیستی، معنا ساخت؟ 🔸مصطفی سلیمانی، نویسنده، روان‌شناس و دکتری تخصصی فلسفه با توجه به شرایط و کنترل اضطراب در دل جنگ برای ساختن معنا در دل نیستی پنج رویکرد کلیدی را بیان کرد. 🔸فلسفه وجودی انسان بر پایه اراده آزاد و جست‌وجوی معنا استوار است و نشان می‌دهد که حتی در تاریک‌ترین لحظات تاریخ، نور امید و استقامت می‌تابد. تجربیات کسانی که در بحران‌های گذشته دوام آوردند همراه با پژوهش‌های روان‌شناختی، گواه آن است که کنترل این بحران ممکن است و راه‌های آن عملی و در دسترس هر انسانی قرار دارد. 🔸درک زیستی استرس کمک می‌کند چرخه نگرانی را بشکنیم. رابرت ساپولْسکی در کتاب «چرا گورخرها زخم معده نمی‌گیرند» می‌نویسد: «استرس مزمن در انسان، برخلاف حیوانات، به دلیل نگرانی مداوم از آینده، بدن را فرسوده می‌کند.» او با مقایسه پاسخ استرسی انسان و حیوانات توصیه می‌کند تمرکز بر لحظه حال، استراحت‌های کوتاه و مدیریت افکار کلیدی است. در شرایطی که آینده نامعلوم است، تمرین‌های ساده مانند شمارش نفس‌ها، توجه به صداهای اطراف یا حتی نوشتن نگرانی‌ها روی کاغذ می‌تواند ذهن را از چرخه نگرانی خارج کند و انرژی را برای تصمیم‌گیری‌های بهتر حفظ نماید. ibna.ir/x6GhX @ibna_official