🔰ایبنا گزارش می‌دهد؛ کتاب در سایه بحران/ روایت کتابفروشی‌های سنندج از تداوم حضور مخاطبان 🔸 در روزهایی که فضای عمومی جامعه تحت تأثیر تنش‌ها و اخبار نگران‌کننده قرار دارد، کتاب همچنان برای بخشی از مخاطبان به‌عنوان پناهی برای آرامش و فاصله گرفتن از اضطراب‌های روزمره باقی مانده است. بررسی میدانی از کتابفروشی‌های سنندج نشان می‌دهد که با وجود شرایط موجود، فعالیت کتابفروشی‌ها ادامه دارد و مراجعه‌کنندگان همچنان برای خرید یا جست‌وجوی کتاب به این مراکز فرهنگی سر می‌زنند. 🔸بررسی رفتار مخاطبان در این ایام نشان می‌دهد که سلیقه خرید نیز تا حدی دچار تغییر شده است. بر این اساس، برخی کتابفروشان از افزایش تقاضا برای رمان‌های داستان‌محور، آثار با زبان ساده‌تر و کتاب‌هایی با مضمون آرامش ذهن و امید خبر می‌دهند؛ در مقابل، برخی کتاب‌های تخصصی و سنگین‌تر با کاهش نسبی تقاضا مواجه شده‌اند. 🔸برخی مشتریان عنوان می‌کنند که در شرایط پرتنش، بیشتر به سراغ کتاب‌هایی می‌روند که روایت‌های ساده‌تر، پایان‌های امیدوارکننده‌تر یا فضای داستانی سبک‌تری دارند؛ انتخابی که به گفته آنان، فرصتی برای فاصله گرفتن از اخبار و فضای ذهنی ملتهب روزمره فراهم می‌کند. ibna.ir/x6GgS @ibna_official

🔰پژوهشگر حوزه عرفان عنوان کرد؛ عوامل جنگ افروزی زور مداران از منظر مولوی/هم‌نشینی قدرت و جهل، سرچشمه جنگ‌های تاریخ 🔸محتشم مومنی (سامان) نویسنده و پژوهشگر حوزه عرفان و ادبیات کلاسیک استان مرکزی با استناد به دیدگاه مولوی، جنگ‌های تاریخ بشر را حاصل هم زمانی دو عامل قدرت و جهل می‌داند و معتقد است هر جا این دو در فرد یا گروهی جمع شوند، آتشی ویرانگر بر پا خواهد شد 🔸باید دانست که هر یک از این دو نیز به تنهایی و بدون دیگری نمی توانند عاملی برای آتش افروزی و برپا کردن جنگ باشند، در این راستا نه قدرت به تنهایی می‌تواند کاری از پیش ببرد و نه جهل به تنهایی و بدون برخورداری از سلاح و قدرت، توانایی جنگ افروزی دارد. ولی آنگاه که این دو دست به دست هم می‌دهند باید چشم انتظار جنگی فراگیر، ویرانگر و خانمانسوز همچون دو جنگ جهانی معاصر بود که سرمایه‌های مادّی و معنوی بی شماری را بر باد می دهد و این درست همان مطلبی است که مولوی نیز بدان اشاره کرده و در دفتر ششم مثنوی با ذکر تمثیلی زیبا این مطلب را یادآور می شود. 🔸از منظر مولوی تجمیع دو عنصر قدرت (سلاح) و جهل آنچنان مخرّب است که هرگاه در یک فرد (یا یک گروه) جمع شوند از او بیدادگری همچون فرعون می‌سازند که جهانی را در آتش بیداد خود می‌سوزاند و فدای امیال شیطانی و هواهای نفسانی و توهّمات خود می کند. از همین روست که عارفانی همچون او در تمامی آثار نظم و نثرشان همواره بر آگاهی و مسلح شدن به سلاح علم و اندیشه و دوری از جهل و نادانی تأکید کرده اند . ibna.ir/x6GkT @ibna_official

🔰یادداشت؛ نوشتن و ساختن در خدمت بازگرداندن معنا/ دیوارها و روایت‌ها باید در کنار هم ترمیم شوند 🔸نویسنده کتاب مسکن و شهرسازی گفت: در ویرانی‌های جنگ، نوشتن و ساختن، هر دو باید در خدمت بازگرداندن معنا قرار گیرند. شاید بتوان گفت بازسازی واقعی، زمانی اتفاق می‌افتد که هم‌زمان با دیوارها، روایت‌ها نیز ترمیم شوند یا حداقل نشانی از این خاطرات باشد. ✍عاطفه صداقتی، نویسنده، پژوهشگر و استاد دانشگاه; 🔸جنگ، پیش از آنکه در تاریخ ثبت شود، در فضاها رسوب می‌کند. شهرسازی و معماری، در چنین شرایطی، دیگر صرفاً یک سازه فنی یا زیبایی‌شناختی نیست؛ بلکه به بستری برای بازتعریف زیستن و تجربه‌ای کمیاب از مواجهه با بحران به طور مصداقی و عملی، تبدیل می‌شود. 🔸آنچه از جنگ باقی می‌ماند، فقط ویرانی نیست؛ بلکه روایت‌هایی است که اگر نوشته نشوند، در سکوت فراموشی محو خواهند شد و نوشته‌های متخصصان حوزه‌های مختلف می‌توانند پلی باشد میان آنچه ویران شده و آنچه قرار است دوباره ساخته شود. 🔸مواجهه با جنگ، تنها در میدان‌های نبرد پایان نمی‌یابد؛ بلکه در سال‌ها و دهه‌های پس از آن، در خانه‌هایی که دوباره ساخته می‌شوند و در کتاب‌ها یا پژوهش‌هایی که نوشته می‌شوند، ادامه پیدا می‌کند و شاید مسئولیت ما، چه به‌عنوان نویسنده و چه به‌عنوان شهرساز یا معمار، این باشد که اجازه ندهیم این تجربه‌ها بی‌صدا باقی بمانند یا در سکوت جامعه متخصص، نامرئی بمانند. ibna.ir/x6Gkf @ibna_official

🔰قصه تنهایی ایران به روایت اسلامی ندوشن؛ ایرانی به هر کجا برود یک تاریخ را بر پشت خود دارد 🔸«ایران و تنهاییش» نوشته محمدعلی اسلامی ندوشن که در انتشارات سهامی انتشار به چاپ رسیده است از ایران و ریشه‌هایش می‌گوید و کشوری که در دنیا تنهاست. 🔸ایران، چنانکه می‌دانیم در نقطه خاصی از کره زمین قرار دارد، در مرکز برخوردهای جنگی و ارزش‌های تمدنی. پیش از آنکه قاره آمریکا به دنیا اتصال یابد، جهان شناخته شده همان بود که از هر گوشه به ایران راه می یافت. این موقع جغرافیایی یگانه، زمینه ساز جریان‌های خوش و ناخوشی گشته است، که کشورمان از میان آن سر برآورده. سرزمین دیگری نمی‌توانیم یافت که این چند خصوصیت در او جمع شده باشد. 🔸اگر پیش آید که نگاهی به تاریخ بیفکنیم و نگاهی دیگر بر سراسر جهان، ایران را کشوری تنها می بینیم با سرگذشتی خاص، متفاوت با دیگران. بنابراین طبیعی است که یک ایرانی امروز، با اندکی حساسیت و کنجکاوی نسبت به کشورش، از خود بپرسد که وابسته به چه سرزمینی است و پایگاه وطن او در دنیا چه بوده است. ibna.ir/x6Gn9 @ibna_official

🔰سیزدهمین روز نوروز در سفرنامه‌ها و کتاب‌های تاریخی؛ عید ورزش و تفرج 🔸عبدالله مستوفی در کتاب «شرح زندگانی من»می‌گوید: سیزدهم نوروز عید ورزش و تفرج بود. روز یا شب پیش، هرکس بقدر وسع و لزوم تدارکی برای این روز می‌دید. از صبح این روز خانواده‌های شهری با سماورهای کوچک و بقچه بسته‌هایی که در آن خوراکی روزانه را بسته بودند، خیابان‌هایی را که به بیرون شهر می‌رفت پر می‌کردند. 🔸در گاهشماری ایرانی، هر روز ماه، نام ویژه‌ای دارد. به‌عنوان مثال، روز نخست هر ماه، اورمزد روز و روز سیزدهم هر ماه تیر روز نامیده می‌شود و متعلق به ایزد تیر است. تیر در زبان اوستایی «تیشتَریَه» خوانده می‌شود، و هم نام تیشتر، ایزد باران است. تیر در دین مزدیسنی مقام بلندی دارد و جشن بزرگ تیر روز از تیرماه نیز که جشن تیرگان نام دارد به نام اوست. 🔸ابوریحان بیرونی که به حق مردم‌شناس تیزبینی است در «آثارالباقیه» به نقل از «دانشنامه مزدیسنا» در مقابل لغت سیزه‌به‌در می‌نویسد: «روز سیزدهم نوروز در ایران، همگان برابر یک رسم به بیرون شهر رفته و به تفریح و گردش می‌پردازند تا به اصطلاح نحوست این روز را به‌در کنند.» 🔸هنریش بروگش روز سیزدهم نوروز را روزی نحس از نگاه ایرانیان دانسته‌ و علت این نحوست را این‌گونه بیان می‌کند: «یکی از روزهای بسیار نحس سال، روز سیزدهم ماه فروردین است. ایرانیان معتقدند که در این روز که به آن سیزده بدر می‌گویند، نباید در خانه ماند چون ممکن است نحوست آن دامنگیر صاحبخانه شود. لذا همه مردم از شهرها و روستاها خارج شده و به صحرا می‌روند تا این روز را در هوای آزاد و در زیر سقف آسمان بگذرانند. در این روز نباید ناراحت بود بلکه باید خوش گذراند تا اینکه دیوهایی که در خانه هستند بهانه‌ای برای آسیب رساندن به صاحبخانه و اعضای خانواده‌اش نداشته باشند.» ibna.ir/x6Gnc @ibna_official

🔰نگاهی به کتاب «لیبرالیسم ولتر» اثر کیوان بلندهمتان؛ اندیشیدن در کوچه‌‌وبازار 🔸به باور ولتر، نخست باید زنجیرها و بندها را از اندیشه و رفتار تک‌تک مردمان برداشت تا مردم آزاد باشند؛ و آن‌گاه راه بر رشد فردی و شکوفایی جامعه در عرصه‌های گوناگون باز خواهد شد. 🔸ولتر را نماد و نماینده روشن‌اندیشی می‌دانند، چرا که توانسته بود بیش از هر فیلسوف دیگری، نگرش فلسفی به جهان، آدمی و دین را بین مردم بگستراند. ولتر بی‌پرده و به‌بانگ بلند اندیشه‌های گذشته را دادگاهی می‌کرد و با نوشتاری تراویده از جانی شوخ‌وشنگ، همگان را به اندیشیدن، نیکی و آزادی فرامی‌خواند. 🔸آزادی، پیش از او، گویی فقط یک مفهوم بود در لابه‌لای کتاب‌ها و در انجمن‌های کوچک اندیشه‌ورزی؛ اما ولتر آن را واقعیت زندگی مردم گرداند. با وجود این جایگاه والا، نوشته‌های بنیادین او به فارسی برگردانده نشده و فلسفه‌ به‌ویژه فلسفه سیاسی‌اش هنوز به مردم شناسانده نشده است. نوشتار بلندهمتان تلاشی است برای بازاندیشی در باورهای ولتر پیرامون آزادی‌خواهی. 🔸در این نوشتار نیز همه نوشته‌ها و همه اندیشه‌های ولتر واکاوی نشده است. وی این کتاب را تنها درآمدی بر دیدگاه‌های کانونی ولتر می‌داند، برای نمونه، نوشته‌های تاریخی او یا پیوندهای وی با انجمن‌های آزاداندیش زمانه یا کتابخانه و کتاب‌هایی که داشته و خوانده و نیز بسیاری از نامه‌های او بررسی نشده و سنجش‌ها و خرده‌گیری‌های ولتر از نامه‌های آسمانی آورده نشده است. افزون بر این‌ها، مولف انتقادهای ولتر از نویسندگان هم‌روزگارش را نیز نیاورده است. ibna.ir/x6Gmz @ibna_official

🔰مدیر کتابفروشی سیمای شرق در گفت‌گو با ایبنا؛ چراغ کتابفروشی را با ضرر مالی روشن نگه داشتیم 🔸مدیر کتابفروشی سیمای دانش، گفت: احساس وظیفه و عشق به فرهنگ موجب شد در این ایام چراغ کتابفروشی را روشن نگه داریم، هرچند این کار منفعت مادی نداشت. 🔸متأسفانه در این ایام به علت گران شدن مواد اولیه تولید کتاب، قیمت پشت جلد کتاب افزایش پیدا کرده و مردم هم نسبت به ارتقای فرهنگ بهایی نمی‌دهند؛ چون مشکلات و درگیری‌های دیگری دارند. 🔸احساس وظیفه‌ای که نسبت به کارمان می‌کنیم، موجب شده که فروشگاه را هر روز باز کنیم و چراغ را روشن نگه داریم؛ شاید کسی تمایلی داشت که بیاید، مطالعه کُند و به هر حال دست‌خالی برنگردد. ibna.ir/x6GhH @ibna_official

🔰نگاهی به کتاب «هند در دوره ایرانی‌مآبی»؛ ظهور هند به عنوان قدرت صنعتی جهان 🔸این کتاب تصویری از خوددگرگونی مکرر هند را در طول این هشت قرن ترسیم می‌کند. به هر حال بین قرن‌های یازدهم و هجدهم بود که هند شاهد ناپدیدشدن بودیسم، ظهور آیین سیک، رشد بزرگ‌ترین جامعه مسلمان جهان، تبدیل بخش‌های وسیعی از جنگل‌ها به مزارع غلات و ادغام طوایف قبیله‌ای به عنوان طبقه‌ای از اقشار جامعه در نظم اجتماعی هندو بوده است. در این دوره همچنین شاهد ظهور هند به ‌عنوان قدرت صنعتی جهان براساس صادرات منسوجات تولیدی هستیم. 🔸از باورهای متعارف و کلیشه‌ای دیگری که در این کتاب به آن پرداخته شده است، مفهوم هند به عنوان سرزمینی با ماهیت خودکفا و محدود به سرزمین‌های خود است که به طور تاریخی ارتباطی با خارج نداشته است. در صورتی که در این کتاب بر تماس‌های آسیای جنوبی با جوامع و فرهنگ‌های آسیای مرکزی، آفریقا، آسیای شرقی، آسیای جنوب ‌شرقی و به‌ویژه خاورمیانه تأکید شده است. درواقع بسیاری از تغییرات تاریخی را نمی‌توان بدون قرار دادن هند در چارچوب روابطش با کشورهای همسایه درک کرد. 🔸این کتاب از تاریخ‌نگاران دوره استعمار بریتانیا که به شکل وسواس گونه‌ای به داده‌های مکتوب متکی بودند و بیش از حد به تاریخ نامه‌های پارسی اعتماد داشتند، فاصله میگیرد. برای تاریخ‌نگاران بریتانیایی در دوره راج تاریخ نامه‌های پارسی پایه‌ای غیر قابل تزلزل برای بازسازی گذشته هند پس از قرن یازدهم محسوب می‌شد جای تعجب نیست که تاریخ‌های نوشته شده در آن دوره همان ذهنیت مؤمن در برابر کافر را که در متون پارسی منعکس شده بود باز تولید می‌کردند. 🔸مطالعه تاریخ از دیدگاه ادیان متقابلاً هزینه زیادی به همراه داشته است، و توضیح دادن یا حتی دیدن فرایندهای فرهنگی بزرگتر را دشوار کرده است. اولین نوع ادبیات هندی را در نظر بگیرید که به اصطلاح Premakhyan یا داستان‌های صوفیانه نامیده می‌شوند و مابین قرن‌های چهاردهم و شانزدهم در دشت گنگ شرقی پدید آمدند. این نوشته‌ها در اصل به خط پارسی توسط صوفیان نوشته شده است که تلاش باطنی جویندگانی را برای پیوند و نزدیکی به خدا را روایت می‌کردند اما این کار را با استفاده از شخصیت‌هایی انجام می‌دهد که ظاهراً از نظر نام و حالت فرهنگی – مذهبی به نظر هندو و در بستری اشباع شده از خدایان هندی اساطیر گیاهان و جانوران بوده است.. ibna.ir/x6Gmf @ibna_official

🔰نگاهی به مفاهیم همدلانه و وطن‌پرستانه فیلم «باشو، غریبه کوچک»؛ مادرانگی برای وطن 🔸«باشو، غریبه کوچک» در بسیاری از نظرسنجی‌های منتقدان ایرانی به عنوان یکی از بهترین فیلم‌های تاریخ سینمای ایران شناخته شده است. در نظرسنجی‌های مختلف مجلات سینمایی و خانه سینما، این اثر بارها در میان ده فیلم برتر تاریخ سینمای ایران قرار گرفته است. 🔸وطن‌پرستی در آثار بیضایی هرگز شوونیستی و از جنس میهن‌پرستی‌های افراطی و بدون منطق نیست. در «باشو، غریبه کوچک»، این نوع نگاه در تقابل «شمال» آرام و سرسبز و «جنوب» جنگ‌زده به بهترین شکل خودش را نشان می‌دهد. 🔸بیضایی وطن را در دیگری نیز جستجو می‌کند. مادرخواندهٔ باشو، «نایری» (با بازی سوسن تسلیمی)، زنی گیلک است که زبان باشو را نمی‌فهمد، اما درد مادرانه را می‌فهمد. این دقیقاً همان وطن‌پرستی عمیق است، پذیرش تفاوت‌ها در چهارچوب یک سرزمین مشترک انسانی. 🔸کلیدی‌ترین ابزار بیضایی برای نشان دادن اتحاد، «مادر» است. مادر واقعی باشو در بمباران کشته می‌شود. نایری که مادر دو کودک است جایی را برای باشو خالی می‌کند. بیضایی با هوشمندی نشان می‌دهد که مادرانگی هیچ قومیتی نمی‌شناسد. صحنه شستن موهای باشو توسط نایری یا خواباندن او در کنار خود، عمیق‌ترین تصاویر از ایران همچون خانه‌ای مشترک هستند. ibna.ir/x6Gnz @ibna_official

🔰روایت یک سال کتاب در کردستان؛ کتابخوانی در کردستان متوقف نشد/ جریان فرهنگی از «قلم هه‌ژار» تا پویش‌های مردمی 🔸مرور رویدادهای حوزه کتاب در استان کردستان طی یک‌سال گذشته نشان می‌دهد که با وجود چالش‌ها و محدودیت‌ها، جریان فرهنگی کتاب در این استان متوقف نشده و در قالب برگزاری جشنواره‌ها، پویش‌های مردمی و توسعه زیرساخت‌های کتابخانه‌ای، مسیر پویای خود را ادامه داده است. 🔸حوزه نشر در کردستان، اگرچه با چالش‌هایی همچون محدودیت‌های اقتصادی، هزینه‌های چاپ و توزیع و کاهش نسبی قدرت خرید مخاطبان مواجه است، اما همچنان به مسیر خود ادامه می‌دهد و نویسندگان و ناشران تلاش می‌کنند با تولید آثار متنوع، پاسخگوی نیازهای فرهنگی جامعه باشند. در این میان، انتشار آثار به زبان کردی نیز سهم قابل توجهی در تقویت ادبیات بومی و انتقال میراث فرهنگی به نسل‌های بعدی دارد. 🔸استمرار برگزاری رویدادهای کتاب‌محور و توسعه فضاهای کتابخانه‌ای، می‌تواند به تقویت چرخه تولید تا مصرف کتاب کمک کند؛ چرخه‌ای که از نویسنده و ناشر آغاز شده و با مخاطب و کتاب‌خوان تکمیل می‌شود. هرچه این زنجیره منسجم‌تر و فعال‌تر باشد، می‌توان انتظار داشت که سرانه مطالعه و نقش کتاب در زندگی روزمره مردم نیز بیش از پیش تقویت شود. ibna.ir/x6Gmx @ibna_official

🔰یادداشت اختصاصی رضا داوری اردکانی به مناسبت روزهای جنگ؛ ایران بیش از یک کشور است 🔸با امید به لطف الهی و با شجاعت فرزندان دلاورش از بلای کنونی نیز پیروز و سرفراز بیرون خواهدآمد رضا داوری اردکانی نوشت: 🔸ایران در جغرافیا و سیاست کشوری در عداد کشورهای دیگر است اما عظمتی دارد که نظیرش را کمتر می‌توان یافت. ایران چیزی بیش از یک کشور است. ایران تاریخی بزرگ است و او جوهری در درون دارد که آن را از بلاهای هولناک و فتنه‌های روزگار حفظ می‌کند. چنانکه در طی تاریخ چند هزارساله‌اش مصیبت و بلا و شکست و حتی دورانهای ابتلا به بی‌خردی کم نداشته اما هر بار از آتش فتنه سرفراز بیرون آمده است. خدا کند که این بار هم چنین باشد. 🔸بزرگ دانستن ایران یک دعوی احساساتی نیست، گواهی تاریخ است. مغولها به قصد کشورگشایی و تصرف سرزمین به ایران هجوم نیاوردند بلکه آمدند بکشند و ویران و نابود کنند، اما چندان دیر نپایید که گویی از مغول‌بودن منصرف شدند و دیگر مغول نبودند. ایران عنصر مغولی در وجودشان را نابود کرد و آنها را در خدمت خود گرفت. 🔸کشور ما موقع و مقام ژئوپلیتیک حساس و مهمی دارد. این وضع و موقع می‌تواند برای ما سودمند باشد یا موجب شود که قدرتهای جهانی از پیشرفت ایران جلوگیری کنند که مبادا با اعمال قدرت منافع آنها را به خطر اندازد. از حیث تاریخی هم سابقه خرد عملی چند هزارساله و خرد نظری ریشه‌دار دارد اما ایران مبتلی و دردمند است و طبیبانی که دردش را بشناسند کم و اندکند . معهذا با امید به لطف الهی و با شجاعت فرزندان دلاورش از بلای کنونی نیز پیروز و سرفراز بیرون خواهدآمد. ibna.ir/x6GjL @ibna_official

🔰یادداشت؛ تاریخ‌های زنده در دل خشت و معماری ایرانی که این روزها مورد تجاوز فرار گرفتند 🔹من حتی می‌توانم توی خیالم وسط چین‌هایی که روی کاغذ و دورِ شهرِ اصفهان کشیده‌ام ستون‌های چهل‌ستون و شکوه نقش جهان و عالی‌قاپو و هویت ایرانی را ببینم و غصه بخورم برای این تاریخ‌های زنده در دل خشت و معماری ایرانی که این روزها مورد تجاوز قرار گرفته‌اند. ندا رسولی، نویسنده: 🔸و من هیچ وقت فکرش را هم نمی‌کردم که روزی در چنین موقعیتی قرار بگیرم. تا پیش از این همیشه دوست داشتم که تاریخ بخوانم. بخوانم که رئیسعلی دلواری در جنوب همان نقشه‌ای که حفظش کرده بودم چه کرده... بخوانم که روزگار ستارخان و باقرخان و تبریز چگونه گذشته... که متفقین که بودند و این بیگانه‌ها روزگاری در شمال و جنوب سرزمینم چه می‌کردند... اما حالا درست ایستاده‌ام وسط جنگ، وسط تاریخ، وسط چند عبارتی که امروز در خبری خوانده‌ام و دارد دور سرم می‌چرخد. خبری که زورش به همه‌ بهت و غم و ترس این روزهایم چربیده و قلمم را به دستم داده؛ اینکه: «دشمنان ایران در حال تدارک عملیات اشغال یکی از جزایر ایرانی هستند.» 🔸من فکر می‌کنم همه‌ بچه‌هایی که در آن سال و سالهای قبل و بعدش ایران را حفظ شدند؛ هنوز هم حفظش هستند، و حتی می‌توانند مکان دقیق تنگه هرمز و جزیزه‌ی خارک و ابوموسی و هنگام و تنب بزرگ و تنب کوچکش را نشان دختران یا پسران یا شاگردانشان بدهند و بگویند: «این نقشه‌ ایران ماست، با همین مرزها و پهناوری سال‌هاست که شکلش این‌طوری است و باید این‌طوری باقی بماند.» حتی اگر جنگ بشود و دشمنانش خیال‌هایی در سرشان بپرورانند. چرا که تاریخ کهن این سرزمین نشان داده است که نسبت انسان ایرانی با مفهوم وطن متفاوت است؛ با وجود تفاوت‌های محلی و قومی و زبانی و حتی سیاسی... که با وجود این تفاوت‌ها در خاموشیِ جنگ هم، همواره انسانِ ایرانی، شمعی به دست داشته برای وطنش و همین است که ایران را از سالیان دور ایران نگه داشته، و مردمش را کنار هم. ibna.ir/x6Gny @ibna_official