🔰سیزدهمین روز نوروز در سفرنامه‌ها و کتاب‌های تاریخی؛ عید ورزش و تفرج 🔸عبدالله مستوفی در کتاب «شرح زندگانی من»می‌گوید: سیزدهم نوروز عید ورزش و تفرج بود. روز یا شب پیش، هرکس بقدر وسع و لزوم تدارکی برای این روز می‌دید. از صبح این روز خانواده‌های شهری با سماورهای کوچک و بقچه بسته‌هایی که در آن خوراکی روزانه را بسته بودند، خیابان‌هایی را که به بیرون شهر می‌رفت پر می‌کردند. 🔸در گاهشماری ایرانی، هر روز ماه، نام ویژه‌ای دارد. به‌عنوان مثال، روز نخست هر ماه، اورمزد روز و روز سیزدهم هر ماه تیر روز نامیده می‌شود و متعلق به ایزد تیر است. تیر در زبان اوستایی «تیشتَریَه» خوانده می‌شود، و هم نام تیشتر، ایزد باران است. تیر در دین مزدیسنی مقام بلندی دارد و جشن بزرگ تیر روز از تیرماه نیز که جشن تیرگان نام دارد به نام اوست. 🔸ابوریحان بیرونی که به حق مردم‌شناس تیزبینی است در «آثارالباقیه» به نقل از «دانشنامه مزدیسنا» در مقابل لغت سیزه‌به‌در می‌نویسد: «روز سیزدهم نوروز در ایران، همگان برابر یک رسم به بیرون شهر رفته و به تفریح و گردش می‌پردازند تا به اصطلاح نحوست این روز را به‌در کنند.» 🔸هنریش بروگش روز سیزدهم نوروز را روزی نحس از نگاه ایرانیان دانسته‌ و علت این نحوست را این‌گونه بیان می‌کند: «یکی از روزهای بسیار نحس سال، روز سیزدهم ماه فروردین است. ایرانیان معتقدند که در این روز که به آن سیزده بدر می‌گویند، نباید در خانه ماند چون ممکن است نحوست آن دامنگیر صاحبخانه شود. لذا همه مردم از شهرها و روستاها خارج شده و به صحرا می‌روند تا این روز را در هوای آزاد و در زیر سقف آسمان بگذرانند. در این روز نباید ناراحت بود بلکه باید خوش گذراند تا اینکه دیوهایی که در خانه هستند بهانه‌ای برای آسیب رساندن به صاحبخانه و اعضای خانواده‌اش نداشته باشند.» ibna.ir/x6Gnc @ibna_official

🔰نگاهی به کتاب «لیبرالیسم ولتر» اثر کیوان بلندهمتان؛ اندیشیدن در کوچه‌‌وبازار 🔸به باور ولتر، نخست باید زنجیرها و بندها را از اندیشه و رفتار تک‌تک مردمان برداشت تا مردم آزاد باشند؛ و آن‌گاه راه بر رشد فردی و شکوفایی جامعه در عرصه‌های گوناگون باز خواهد شد. 🔸ولتر را نماد و نماینده روشن‌اندیشی می‌دانند، چرا که توانسته بود بیش از هر فیلسوف دیگری، نگرش فلسفی به جهان، آدمی و دین را بین مردم بگستراند. ولتر بی‌پرده و به‌بانگ بلند اندیشه‌های گذشته را دادگاهی می‌کرد و با نوشتاری تراویده از جانی شوخ‌وشنگ، همگان را به اندیشیدن، نیکی و آزادی فرامی‌خواند. 🔸آزادی، پیش از او، گویی فقط یک مفهوم بود در لابه‌لای کتاب‌ها و در انجمن‌های کوچک اندیشه‌ورزی؛ اما ولتر آن را واقعیت زندگی مردم گرداند. با وجود این جایگاه والا، نوشته‌های بنیادین او به فارسی برگردانده نشده و فلسفه‌ به‌ویژه فلسفه سیاسی‌اش هنوز به مردم شناسانده نشده است. نوشتار بلندهمتان تلاشی است برای بازاندیشی در باورهای ولتر پیرامون آزادی‌خواهی. 🔸در این نوشتار نیز همه نوشته‌ها و همه اندیشه‌های ولتر واکاوی نشده است. وی این کتاب را تنها درآمدی بر دیدگاه‌های کانونی ولتر می‌داند، برای نمونه، نوشته‌های تاریخی او یا پیوندهای وی با انجمن‌های آزاداندیش زمانه یا کتابخانه و کتاب‌هایی که داشته و خوانده و نیز بسیاری از نامه‌های او بررسی نشده و سنجش‌ها و خرده‌گیری‌های ولتر از نامه‌های آسمانی آورده نشده است. افزون بر این‌ها، مولف انتقادهای ولتر از نویسندگان هم‌روزگارش را نیز نیاورده است. ibna.ir/x6Gmz @ibna_official

🔰مدیر کتابفروشی سیمای شرق در گفت‌گو با ایبنا؛ چراغ کتابفروشی را با ضرر مالی روشن نگه داشتیم 🔸مدیر کتابفروشی سیمای دانش، گفت: احساس وظیفه و عشق به فرهنگ موجب شد در این ایام چراغ کتابفروشی را روشن نگه داریم، هرچند این کار منفعت مادی نداشت. 🔸متأسفانه در این ایام به علت گران شدن مواد اولیه تولید کتاب، قیمت پشت جلد کتاب افزایش پیدا کرده و مردم هم نسبت به ارتقای فرهنگ بهایی نمی‌دهند؛ چون مشکلات و درگیری‌های دیگری دارند. 🔸احساس وظیفه‌ای که نسبت به کارمان می‌کنیم، موجب شده که فروشگاه را هر روز باز کنیم و چراغ را روشن نگه داریم؛ شاید کسی تمایلی داشت که بیاید، مطالعه کُند و به هر حال دست‌خالی برنگردد. ibna.ir/x6GhH @ibna_official

🔰نگاهی به کتاب «هند در دوره ایرانی‌مآبی»؛ ظهور هند به عنوان قدرت صنعتی جهان 🔸این کتاب تصویری از خوددگرگونی مکرر هند را در طول این هشت قرن ترسیم می‌کند. به هر حال بین قرن‌های یازدهم و هجدهم بود که هند شاهد ناپدیدشدن بودیسم، ظهور آیین سیک، رشد بزرگ‌ترین جامعه مسلمان جهان، تبدیل بخش‌های وسیعی از جنگل‌ها به مزارع غلات و ادغام طوایف قبیله‌ای به عنوان طبقه‌ای از اقشار جامعه در نظم اجتماعی هندو بوده است. در این دوره همچنین شاهد ظهور هند به ‌عنوان قدرت صنعتی جهان براساس صادرات منسوجات تولیدی هستیم. 🔸از باورهای متعارف و کلیشه‌ای دیگری که در این کتاب به آن پرداخته شده است، مفهوم هند به عنوان سرزمینی با ماهیت خودکفا و محدود به سرزمین‌های خود است که به طور تاریخی ارتباطی با خارج نداشته است. در صورتی که در این کتاب بر تماس‌های آسیای جنوبی با جوامع و فرهنگ‌های آسیای مرکزی، آفریقا، آسیای شرقی، آسیای جنوب ‌شرقی و به‌ویژه خاورمیانه تأکید شده است. درواقع بسیاری از تغییرات تاریخی را نمی‌توان بدون قرار دادن هند در چارچوب روابطش با کشورهای همسایه درک کرد. 🔸این کتاب از تاریخ‌نگاران دوره استعمار بریتانیا که به شکل وسواس گونه‌ای به داده‌های مکتوب متکی بودند و بیش از حد به تاریخ نامه‌های پارسی اعتماد داشتند، فاصله میگیرد. برای تاریخ‌نگاران بریتانیایی در دوره راج تاریخ نامه‌های پارسی پایه‌ای غیر قابل تزلزل برای بازسازی گذشته هند پس از قرن یازدهم محسوب می‌شد جای تعجب نیست که تاریخ‌های نوشته شده در آن دوره همان ذهنیت مؤمن در برابر کافر را که در متون پارسی منعکس شده بود باز تولید می‌کردند. 🔸مطالعه تاریخ از دیدگاه ادیان متقابلاً هزینه زیادی به همراه داشته است، و توضیح دادن یا حتی دیدن فرایندهای فرهنگی بزرگتر را دشوار کرده است. اولین نوع ادبیات هندی را در نظر بگیرید که به اصطلاح Premakhyan یا داستان‌های صوفیانه نامیده می‌شوند و مابین قرن‌های چهاردهم و شانزدهم در دشت گنگ شرقی پدید آمدند. این نوشته‌ها در اصل به خط پارسی توسط صوفیان نوشته شده است که تلاش باطنی جویندگانی را برای پیوند و نزدیکی به خدا را روایت می‌کردند اما این کار را با استفاده از شخصیت‌هایی انجام می‌دهد که ظاهراً از نظر نام و حالت فرهنگی – مذهبی به نظر هندو و در بستری اشباع شده از خدایان هندی اساطیر گیاهان و جانوران بوده است.. ibna.ir/x6Gmf @ibna_official

🔰نگاهی به مفاهیم همدلانه و وطن‌پرستانه فیلم «باشو، غریبه کوچک»؛ مادرانگی برای وطن 🔸«باشو، غریبه کوچک» در بسیاری از نظرسنجی‌های منتقدان ایرانی به عنوان یکی از بهترین فیلم‌های تاریخ سینمای ایران شناخته شده است. در نظرسنجی‌های مختلف مجلات سینمایی و خانه سینما، این اثر بارها در میان ده فیلم برتر تاریخ سینمای ایران قرار گرفته است. 🔸وطن‌پرستی در آثار بیضایی هرگز شوونیستی و از جنس میهن‌پرستی‌های افراطی و بدون منطق نیست. در «باشو، غریبه کوچک»، این نوع نگاه در تقابل «شمال» آرام و سرسبز و «جنوب» جنگ‌زده به بهترین شکل خودش را نشان می‌دهد. 🔸بیضایی وطن را در دیگری نیز جستجو می‌کند. مادرخواندهٔ باشو، «نایری» (با بازی سوسن تسلیمی)، زنی گیلک است که زبان باشو را نمی‌فهمد، اما درد مادرانه را می‌فهمد. این دقیقاً همان وطن‌پرستی عمیق است، پذیرش تفاوت‌ها در چهارچوب یک سرزمین مشترک انسانی. 🔸کلیدی‌ترین ابزار بیضایی برای نشان دادن اتحاد، «مادر» است. مادر واقعی باشو در بمباران کشته می‌شود. نایری که مادر دو کودک است جایی را برای باشو خالی می‌کند. بیضایی با هوشمندی نشان می‌دهد که مادرانگی هیچ قومیتی نمی‌شناسد. صحنه شستن موهای باشو توسط نایری یا خواباندن او در کنار خود، عمیق‌ترین تصاویر از ایران همچون خانه‌ای مشترک هستند. ibna.ir/x6Gnz @ibna_official

🔰روایت یک سال کتاب در کردستان؛ کتابخوانی در کردستان متوقف نشد/ جریان فرهنگی از «قلم هه‌ژار» تا پویش‌های مردمی 🔸مرور رویدادهای حوزه کتاب در استان کردستان طی یک‌سال گذشته نشان می‌دهد که با وجود چالش‌ها و محدودیت‌ها، جریان فرهنگی کتاب در این استان متوقف نشده و در قالب برگزاری جشنواره‌ها، پویش‌های مردمی و توسعه زیرساخت‌های کتابخانه‌ای، مسیر پویای خود را ادامه داده است. 🔸حوزه نشر در کردستان، اگرچه با چالش‌هایی همچون محدودیت‌های اقتصادی، هزینه‌های چاپ و توزیع و کاهش نسبی قدرت خرید مخاطبان مواجه است، اما همچنان به مسیر خود ادامه می‌دهد و نویسندگان و ناشران تلاش می‌کنند با تولید آثار متنوع، پاسخگوی نیازهای فرهنگی جامعه باشند. در این میان، انتشار آثار به زبان کردی نیز سهم قابل توجهی در تقویت ادبیات بومی و انتقال میراث فرهنگی به نسل‌های بعدی دارد. 🔸استمرار برگزاری رویدادهای کتاب‌محور و توسعه فضاهای کتابخانه‌ای، می‌تواند به تقویت چرخه تولید تا مصرف کتاب کمک کند؛ چرخه‌ای که از نویسنده و ناشر آغاز شده و با مخاطب و کتاب‌خوان تکمیل می‌شود. هرچه این زنجیره منسجم‌تر و فعال‌تر باشد، می‌توان انتظار داشت که سرانه مطالعه و نقش کتاب در زندگی روزمره مردم نیز بیش از پیش تقویت شود. ibna.ir/x6Gmx @ibna_official

🔰یادداشت اختصاصی رضا داوری اردکانی به مناسبت روزهای جنگ؛ ایران بیش از یک کشور است 🔸با امید به لطف الهی و با شجاعت فرزندان دلاورش از بلای کنونی نیز پیروز و سرفراز بیرون خواهدآمد رضا داوری اردکانی نوشت: 🔸ایران در جغرافیا و سیاست کشوری در عداد کشورهای دیگر است اما عظمتی دارد که نظیرش را کمتر می‌توان یافت. ایران چیزی بیش از یک کشور است. ایران تاریخی بزرگ است و او جوهری در درون دارد که آن را از بلاهای هولناک و فتنه‌های روزگار حفظ می‌کند. چنانکه در طی تاریخ چند هزارساله‌اش مصیبت و بلا و شکست و حتی دورانهای ابتلا به بی‌خردی کم نداشته اما هر بار از آتش فتنه سرفراز بیرون آمده است. خدا کند که این بار هم چنین باشد. 🔸بزرگ دانستن ایران یک دعوی احساساتی نیست، گواهی تاریخ است. مغولها به قصد کشورگشایی و تصرف سرزمین به ایران هجوم نیاوردند بلکه آمدند بکشند و ویران و نابود کنند، اما چندان دیر نپایید که گویی از مغول‌بودن منصرف شدند و دیگر مغول نبودند. ایران عنصر مغولی در وجودشان را نابود کرد و آنها را در خدمت خود گرفت. 🔸کشور ما موقع و مقام ژئوپلیتیک حساس و مهمی دارد. این وضع و موقع می‌تواند برای ما سودمند باشد یا موجب شود که قدرتهای جهانی از پیشرفت ایران جلوگیری کنند که مبادا با اعمال قدرت منافع آنها را به خطر اندازد. از حیث تاریخی هم سابقه خرد عملی چند هزارساله و خرد نظری ریشه‌دار دارد اما ایران مبتلی و دردمند است و طبیبانی که دردش را بشناسند کم و اندکند . معهذا با امید به لطف الهی و با شجاعت فرزندان دلاورش از بلای کنونی نیز پیروز و سرفراز بیرون خواهدآمد. ibna.ir/x6GjL @ibna_official

🔰یادداشت؛ تاریخ‌های زنده در دل خشت و معماری ایرانی که این روزها مورد تجاوز فرار گرفتند 🔹من حتی می‌توانم توی خیالم وسط چین‌هایی که روی کاغذ و دورِ شهرِ اصفهان کشیده‌ام ستون‌های چهل‌ستون و شکوه نقش جهان و عالی‌قاپو و هویت ایرانی را ببینم و غصه بخورم برای این تاریخ‌های زنده در دل خشت و معماری ایرانی که این روزها مورد تجاوز قرار گرفته‌اند. ندا رسولی، نویسنده: 🔸و من هیچ وقت فکرش را هم نمی‌کردم که روزی در چنین موقعیتی قرار بگیرم. تا پیش از این همیشه دوست داشتم که تاریخ بخوانم. بخوانم که رئیسعلی دلواری در جنوب همان نقشه‌ای که حفظش کرده بودم چه کرده... بخوانم که روزگار ستارخان و باقرخان و تبریز چگونه گذشته... که متفقین که بودند و این بیگانه‌ها روزگاری در شمال و جنوب سرزمینم چه می‌کردند... اما حالا درست ایستاده‌ام وسط جنگ، وسط تاریخ، وسط چند عبارتی که امروز در خبری خوانده‌ام و دارد دور سرم می‌چرخد. خبری که زورش به همه‌ بهت و غم و ترس این روزهایم چربیده و قلمم را به دستم داده؛ اینکه: «دشمنان ایران در حال تدارک عملیات اشغال یکی از جزایر ایرانی هستند.» 🔸من فکر می‌کنم همه‌ بچه‌هایی که در آن سال و سالهای قبل و بعدش ایران را حفظ شدند؛ هنوز هم حفظش هستند، و حتی می‌توانند مکان دقیق تنگه هرمز و جزیزه‌ی خارک و ابوموسی و هنگام و تنب بزرگ و تنب کوچکش را نشان دختران یا پسران یا شاگردانشان بدهند و بگویند: «این نقشه‌ ایران ماست، با همین مرزها و پهناوری سال‌هاست که شکلش این‌طوری است و باید این‌طوری باقی بماند.» حتی اگر جنگ بشود و دشمنانش خیال‌هایی در سرشان بپرورانند. چرا که تاریخ کهن این سرزمین نشان داده است که نسبت انسان ایرانی با مفهوم وطن متفاوت است؛ با وجود تفاوت‌های محلی و قومی و زبانی و حتی سیاسی... که با وجود این تفاوت‌ها در خاموشیِ جنگ هم، همواره انسانِ ایرانی، شمعی به دست داشته برای وطنش و همین است که ایران را از سالیان دور ایران نگه داشته، و مردمش را کنار هم. ibna.ir/x6Gny @ibna_official

🔰خاطرات هاشمی رفسنجانی در «اوج دفاع»؛ دکترها اجازه نمی‌دهند امام در انظار ظاهر شوند 🔸سرهنگ [مصطفی] ترابی آمد و راجع به ارتش و جنگ و سپاه حرف داشت آقای [حسین] مهدیان آمد و راجع به مسائل خیریه [مرحوم ابولفضل] تولیت و مشکلات دفتر نشر [فرهنگ اسلامی] مذاکره شد. 🔸امروز صبح با آیت‌الله خامنه‌ای به زیارت امام رفتیم. حالشان بهتر بود، ولی هنوز باید مدتی در بیمارستان بمانند. لازم است به نحوی در چند روز آینده در انظار ظاهر شوند، مخصوصا در یکی از اعیاد آینده. دکترها اجازه نمی‌دهند. 🔸با هم به منزل ما آمدیم. درباره مسائل جنگ و مشکلات نیروی زمینی و سپاه را به طور موقت در کنترل عملیاتی او قرار بدهیم. ibna.ir/x6Gnw @ibna_official

🔰یادداشت؛ حسی شبیه این روزهای مردم ایران را تجربه نکرده‌ام 🔸حسی از آن دست را که مردم ایران در این روزها تجربه می‌کنند و در رفتار و گفتارشان نشان می‌دهند و با اشک و خشم آن را بروز می‌دهند، هرگز تجربه نکرده‌ام. با خود می‌اندیشم که چرا اینان این‌سان شدند و ما نشدیم؟ ✍ سید ابوطالب مظفری شاعر، نویسنده و پژوهشگر افغانستانی: 🔸یک ماه است که مردم ایران در شب‌های برفی و بارانی، زیر سایه بمباران به خیابان‌ها می‌آیند و تا پاسی از شب، به عشق وطن پرچم برمی‌افرازند، شعار می‌دهند و از سیاست‌مداران خود مطالبه مقاومت دارند اما در افغانستان وضع این‌چنین نیست. 🔸این تفاوت از آنجاست که ملت ایران با تکیه بر پیوستگی تاریخ کهن، فرهنگ مشترک و اعتقادات دینی، به احساس و تجربه‌ای مشترک از «وطن» رسیده‌اند اما ما هنوز، به دلایل مختلف، «ملت» نشده‌ایم. هر کدام در جزیره‌ای به نام «قومیت» زندگی می‌کنیم؛ اقوامی که هر کدام سودا و درکی متفاوت از پیشینه و فرهنگ و آینده‌ خود دارند. نه بر سر نام این کشور توافق داریم و نه در چشم‌انداز آینده به همسویی رسیده‌ایم. 🔸موفقیت در جنگ‌ها بیش از نیاز به قدرت تسلیحاتی، به عزم و اراده‌ مردمی نیازمند است و اراده‌ ملی نیز به سادگی به دست نمی‌آید. ibna.ir/x6GkR @ibna_official

🔰یادداشت نعمت‌الله فاضلی در محکومیت تجاوز به خاک ایران؛ دانشگاهیان به پاخیزید 🔸نعمت‌الله فاضلی نوشت: دانشگاهیان بیدار و هشیار باشید و برای دفاع از انسان‌ها، تاریخ و فرهنگ و میهن‌مان و برای بقا خودمان پا به میدان بگذارید و با هر ابزار و به هر شکلی که در توش و توان‌تان هست و به شیوه‌ای اثرگذار با مردم گفت‌وگو کنید. 🔸هنوز این همه ویرانگری و توحش و غزه سازی ایران نتوانسته بسیاری از مردم از نیات پلید و ماهیت انسان ستیز این متجاوزان وحشی آگاه کند. متجاوزان همان طور که وحشیانه و بی‌رحمانه انستیتوها و پل‌ها و کارخانه‌ها و بناهای تاریخی را مغول وار ویران می کنند از طریق رسانه‌های شان ذهن و ضمیر پاک مردم را تخریب کرده و می‌کنند.‌ 🔸تا دیر نشده و هنوز ایران را متجاوزان عصر حجری ویران و ویرانه نکرده‌اند با مردم‌تان سخن بگویید. فردا که متجاوزان آدمخوار عصر حجری خانه‌ها و خانواده‌های‌تان را نابود کردند دیگر مجال دفاع از میهن و مردم تان را نخواهید داشت. برای مردم از ماهیت پلید این متجاوزان و تجاوزشان بگویید و بنویسید. داستان این تجاوز بسیار فراتر از دروغ بزرگ آنها برای کمک به مردم ایران است. این متجاوزان عصر حجری آدم خواران قرن بیست و یکمی‌اند که از نابودی انسان و انسانیت و فرهنگ لذت می‌برند. تاریخ کوتاه زندگی تباه این آدمخوران گواه آشکاری از عصرحجری بودن آنهاست. ibna.ir/x6GnD @ibna_official

🔰یادداشت؛ کتابخانه‌ها در بحران جنگ: مراکز امنیت، اطلاعات و امید 🔸امیررضا اصنافی دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی، نوشت: کتابخانه‌ها در زمان بحران جنگ نه‌تنها به عنوان مراکز اطلاعاتی و فرهنگی، بلکه به عنوان نهادهای اجتماعی و حمایتی عمل می‌کنند. 🔸نقش کتابخانه های عمومی در هنگام جنگ بسیار شاخص خواهد بود. کتابخانه‌درمانی و کتاب‌درمانی ازجمله فعالیت‌های ارزنده کتابخانه‌های عمومی در این برهه خطیر و حساس می‌تواند باشد. بنابراین کتابخانه‌ها در زمان بحران جنگ نه‌تنها به عنوان مراکز اطلاعاتی و فرهنگی، بلکه به عنوان نهادهای اجتماعی و حمایتی عمل می‌کنند. این نهادها با ارائه فضاهای امن، منابع اطلاعاتی، و فعالیت‌های فرهنگی، به حفظ آرامش و حمایت از جامعه کمک می‌کنند. در نتیجه، توجه به نقش کتابخانه‌ها در زمان بحران می‌تواند به تقویت روحیه و همبستگی اجتماعی کمک کند و به افراد در مواجهه با چالش‌های جنگ یاری رساند. ibna.ir/x6Gnx @ibna_official