🔰چرا «گلوگاه های راهبردی» از مهم‌ترین کتاب‌های سیاسی سال است؟ وقتی بانک‌ها جای تانک‌ها را می‌گیرند 🔸شاید مهم‌ترین دلیل برای خواندن این کتاب این باشد که به ما یادآوری می‌کند جنگ‌های آینده الزاماً با انفجار آغاز نمی‌شوند. ممکن است با دستوری در مورد بانک ها، محدودیت تراشه، یا قطع دسترسی به دلار شروع شوند. در این معنا، گلوگاه ها  فقط درباره جهان امروز نیست؛ درباره جهانی است که دارد شکل می‌گیرد و به همین دلیل، بیش از یک کتاب، نقشه‌ای است برای فهم آینده. 🔸ادوارد فیشمن، نویسنده این اثر، مفهومی بسیار مهم را در کتاب خود با عنوان «Chokepoint» معرفی می‌کند که بهترین ترجمه برای ان میتواند معادل های «گلوگاه های قدرت» یا «گلوگاه های راهبردی» باشد یعنی نقطه‌ای در اقتصاد جهانی که اگر کنترلش کنی، می‌توانی دیگران را فلج کنی. مثل دلار آمریکا (سیستم مالی جهانی)، تراشه‌های پیشرفته (semiconductors) یا مسیرهای انرژی. تجارت در این گلوگاه‌ها به آمریکا قدرت نامتقارن می‌دهند. (Springer Link) 🔸نویسنده در مثال ایران، موضوع «تحریم به‌عنوان سلاح» را مطرح می کند و توضیح می دهد که آمریکا چگونه دسترسی ایران به سیستم مالی جهانی را قطع کرد و نتیجه آن شد سقوط ارزش پول، فشار اجتماعی و افزایش نارضایتی. از این رو تحریم‌ها نه فقط اقتصادی، بلکه تاثیرات سیاسی و اجتماعی دارند. ibna.ir/x6GCG @ibna_official

🔰استاد مطالعات جهان دانشگاه تهران: آمریکا تلاش می‌کند به نوعی از این جنگ رها شود 🔸استاد مطالعات جهان دانشگاه تهران گفت: درباره دورنمای جنگ از منطر آمریکایی‌ها اضافه کرد: به نظرم آمریکا تلاش می‌کند به نوعی از این جنگ رها شود حتی با یک دستاوردی که حتی برایش نمادین شود، جنگ را تمام کند، اما موضوع پیچیده‌تر از آن است که بتواند به سادگی به چنین دستاوردی برسد. 🔸جهانگیر کرمی با اشاره به ابعاد بین‌المللی و منطقه‌ای جنگ گفت: همه جنگ‌های بزرگ(به ویژه جنگ‌های میان دو یا چند دولت) معمولا پیامدهایی برای داخل کشورهای درگیر دارند و بعد برای کشورهای منطقه و محیط منطقه‌ای و نظم آن دارند و سپس در سطح بین‌المللی و جهانی تاثیر خواهند داشت. آمریکایی‌ها طی ۲۰۰ سال اخیر ۲۰۰ جنگ و مداخله داشتند. از این ۲۰۰ مورد به طور مشخص ۱۲ مورد جنگ بزرگ بوده شامل جنگ جهانی اول، جنگ جهانی دوم، جنگ کره، جنگ ویتنام، جنگ‌های دهه ۹۰ و پس از آن مانند جنگ ۱۹۹۱، جنگ عراق، جنگ افغانستان، جنگ‌های بالکان یا یوگسلاوی سابق و جنگ با ایران نیز یکی از ۱۲ جنگ بزرگ است. 🔸این پژوهشگر مطالعات جهان بیان کرد: وقتی صحبت از پیامدهای منطقه‌ای و بین‌المللی جنگ است، با اذعان به اینکه بحث در این رابطه هنوز زود است، اما باید بگویم نکته نخست این است که جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران چه ویژگی‌هایی داشته است؟ این جنگ بدون هیچ قطعنامه یا مصوبه‌ای از سوی سازمان ملل متحد که اجازه جنگ را داده باشد، آغاز شد. همچنین این جنگ بدون هیچ اجماع داخلی در آمریکا صورت پذیرفت، در حالی که پس از آغاز جنگ طرفداران ترامپ دچار اختلاف شدند و ... ضمن اینکه هیچ اجماع آتلانتیکی میان آمریکا و غرب هم وجود نداشت و پس از آن اجماع منطقه‌ای هم در پی نداشت و با این همه جنگ آغاز شد. در کل هیچ اجماع جهانی پشت این جنگ نبود و در نتیجه برای آمریکا خیلی مساله‌ساز شد. ibna.ir/x6GCK @ibna_official

🔰کتاب‌ها درباره تاب‌آوری و بحران چه می‌گویند - ۱ زندگی در دل بحران دائمی 🔸بر اساس کتاب «جامعه پرمخاطره» اثر اولریش بک 🔸یکی از پیامدهای کلیدی جامعه پرمخاطره، شکل‌گیری نوعی «اضطراب ساختاری» است. وقتی خطرها دائمی، پیچیده و غیرقابل پیش‌بینی می‌شوند، نااطمینانی به بخشی از تجربه روزمره زندگی تبدیل می‌شود. در اینجا، مفهوم تاب‌آوری به‌عنوان توانایی زیستن در شرایط عدم قطعیت دائمی قابل فهم می‌شود. 🔸یکی از مهم‌ترین بخش‌های نظریه بک، مفهوم «جهانی شدن خطر» است. در جامعه پرمخاطره، بحران‌ها محدود به مرزهای ملی نیستند. آلودگی‌های محیط‌زیستی، بحران‌های مالی، فناوری‌های هسته‌ای و حتی پاندمی‌ها، به‌سرعت از یک نقطه جهان به نقاط دیگر سرایت می‌کنند. این وضعیت باعث شکل‌گیری نوعی «وابستگی جهانی در مواجهه با بحران» می‌شود؛ به این معنا که هیچ جامعه‌ای نمی‌تواند خود را کاملاً از شبکه ریسک جهانی جدا کند. در این چارچوب، بک از مفهومی با عنوان «مدرنیته بازتابی» (Reflexive Modernity) استفاده می‌کند؛ مرحله‌ای که در آن جامعه ناچار است پیامدهای تولیدشده توسط خود را دائماً بازاندیشی و بازتنظیم کند (Beck, Giddens & Lash, ۱۹۹۴). 🔸یکی از پیامدهای کلیدی جامعه پرمخاطره، شکل‌گیری نوعی «اضطراب ساختاری» است. وقتی خطرها دائمی، پیچیده و غیرقابل پیش‌بینی می‌شوند، نااطمینانی به بخشی از تجربه روزمره زندگی تبدیل می‌شود. این وضعیت به معنای تغییر در مفهوم امنیت اجتماعی است؛ امنیت دیگر به معنای حذف خطر نیست، بلکه به معنای «زندگی در کنار خطر مدیریت‌شده» است. در اینجا، مفهوم تاب‌آوری (resilience) به‌عنوان توانایی زیستن در شرایط عدم قطعیت دائمی قابل فهم می‌شود—هرچند خود بک این واژه را به شکل امروزی آن به کار نمی‌برد، اما چارچوب نظری او زمینه‌ساز بسیاری از نظریه‌های تاب‌آوری در علوم اجتماعی شده است. ibna.ir/x6GBY @ibna_official

🔰مدیرعامل تعاونی لیتوگرافان در گفت‌وگو با ایبنا تاکید کرد؛ چالش‌های صنعت چاپ؛ از ناترازی انرژی تا نوسانات ارزی 🔸مدیرعامل تعاونی لیتوگرافان بر رفع مسائل ساختاری ازجمله نوسانات ارزی، کمبود انرژی و ناامنی‌های اجتماعی، تاکید و بیان کرد: واحدهای چاپی، کنار دیگر تولیدکنندگان، شجاعانه در خط مقدم ایستاده‌اند، اما سوداگران با گران‌فروشی، فشار را بر دوش مصرف‌کننده نهایی‌اند می‌گذارند. 🔸در پی دو جنگ تحمیلی سال ۱۴۰۴، سایه سنگین بی‌ثباتی منطقه‌ای نیز بر فضای اقتصادی کشور حاکم بود و متأسفانه این چالش‌ها، سال جدید نیز تداوم یافت و حتی تشدید شد. 🔸متأسفانه در دی‌ماه، ناامنی‌های اجتماعی و تنش‌های سیاسی داخلی همراه با فشارهای خارجی، کام همه ایرانیان را تلخ و فضای عمومی کشور را تحت تأثیر قرار داد و این امر مجدداً بر بلاتکلیفی فعالان اقتصادی افزود. 🔸از برخی تُجار، دلخوری شدیدی دارم، از تعدادی افراد سودجو که به جرأت می‌گویم شاید هم‌سو با دشمنان خارجی عمل کرده و می‌کنند. 🔸این گران‌فروشی‌ها مستقیماً فشار را بر تولیدکننده و در نهایت بر مصرف‌کننده وارد می‌کند و این نامهربانی در حق مردم ایران قابل توجیه نیست. ibna.ir/x6GyS @ibna_official

🔰«سیماب و کیمیای جان» در بازار رمان ایران؛ رمان تازه رضا جولایی منتشر شد 🔸«سیماب و کیمیای جان» تازه‌ترین رمان رضا جولایی در نشر چشمه منتشر شد. 🔸او در رمان تازه خود زمانه حمله مغول را نشانه رفته و سرداری را قهرمان قصه‌اش قرار داده که مغلوب هیچ‌کس و هیچ نبردی نمی‌شود الا عشق. داستان و تاریخ در این اثر در هم آمیخته شده و جادویی به‌وجود آمده که بن‌مایه‌هایی تغزلی و عرفانی دارد. 🔸قهرمان این قصه قرار است خودش و معشوق را نجات دهد آن هم در لحظه‌ای که سپاه تاریکی در چند قدمی‌اش است و جانی در بدن ندارد اما... اما او مصمم است که زندگی را از نو آغاز کند. ibna.ir/x6GD7 @ibna_official

🔰پاینده در یادداشتی درباره اهمیت ثبت این روزهای وطن نوشت؛ قلم‌هایی که باید به آنها سوگند یاد کرد 🔸حسین پاینده، نویسنده، مترجم و استاد نظریه و نقد ادبی دانشگاه علامه طباطبائی در یادداشتی به نقش ادبیات و هنر در روایت روزهای جنگ پرداخت. وی معتقد است که نخستین گام برای بیان ادیبانه و هنرمندانه‌ی جنایت‌هایی که در این جنگ در حق مردم ما صورت گرفته، مشاهده‌گری تیزبینانه و توأم با تفکر عمیق است. 🔸گروهی دیگر به مشاهده‌ای متفاوت مشغول‌اند، مشاهده‌ی توأم با تأمل درباره‌ی آنچه در برابر چشمان‌مان رخ می‌دهد و ما غالباً از دیدنش ناتوانیم. این گونه از مشاهده، نوعی ژرف‌نگری و مکاشفه است (نائل شدن به درکی برتر از راه توجه به آنچه در مشاهده‌ معمولی مغفول می‌ماند) و فقط عالمان و عرفا و هنرمندان راستین قادر به آن هستند. 🔸در زمانه‌ای که بازتکثیر روایت‌های دروغین در فضای مجازی انسان معاصر را به نیندیشیدن سوق می‌دهند، ادبیات و هنر می‌تواند بدیلی اثرگذار برای احیای انسانیتِ به‌اغمارفته‌ای باشد که بر جنایت‌های متجاوزان چشم می‌بندد. ibna.ir/x6GCQ @ibna_official

🔰ابراهیم حیدری خبر داد؛ ثبت‌نام ناشران برای حضور در هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران از هفتم اردیبهشت آغاز می‌شود 🔸قائم‌مقام نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، از آغاز ثبت‌نام ناشران برای حضور در هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران خبر داد. 🔸قائم مقام نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران درباره زمانبندی ثبت‌نام ناشران برای حضور در این رویداد نیز اشاره کرد: ثبت‌نام ناشران داخلی از دوشنبه (هفتم اردیبهشت ۱۴۰۵) آغاز می‌شود و تا پنجشنبه (هفدهم اردیبهشت ۱۴۰۵) ادامه خواهد داشت. بنابراین ناشران داخلی متقاضی حضور در «هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران» می‌توانند با مراجعه به نشانی ketab.ir ضوابط و شرایط حضور در این نمایشگاه را مشاهده کرده و نسبت به ثبت‌نام اقدام کنند. 🔸ناشران متقاضی حضور در این نمایشگاه می‌توانند کتاب‌های خود را که از ابتدای سال ۱۴۰۲ به بعد منتشر کرده‌اند برای فروش عرضه کنند. همچنین خانه کتاب و ادبیات ایران آمادگی دارد مغایرت‌های مرتبط با کتاب‌های ناشران در بانک اطلاعاتی کتاب را در قالب ضوابط اجرایی رفع کند. همچنین عضویت ناشران داخلی در سامانه «پست کتاب» به‌منظور بهره‌مندی از یارانه‌های در نظر گرفته ‌شده برای پست کتاب، ویژه نمایشگاه مجازی کتاب تهران، الزامی است. ibna.ir/x6GD6 @ibna_official

🔰استاد مطالعات جهان دانشگاه تهران: آمریکا تلاش می‌کند به نوعی از این جنگ رها شود 🔸استاد مطالعات جهان دانشگاه تهران گفت: درباره دورنمای جنگ از منطر آمریکایی‌ها اضافه کرد: به نظرم آمریکا تلاش می‌کند به نوعی از این جنگ رها شود حتی با یک دستاوردی که حتی برایش نمادین شود، جنگ را تمام کند، اما موضوع پیچیده‌تر از آن است که بتواند به سادگی به چنین دستاوردی برسد. 🔸درباره این جنگ هنوز پرسش‌های مهمی مطرح است؛ آیا در ادامه مذاکره صورت می‌گیرد؟ اگر طرفین به توافق برسند، توافق چه ماهیتی خواهد داشت؟ محتوای توافق به چه صورت است و چگونه قرار است اجرا شود؟ آیا این توافق زمینه‌ساز بحران بعدی نخواهد بود؟ از منظر دیگر اگر مذاکره صورت نگیرد یا در مذاکره توافقی شکل نگیرد آیا دوباره جنگ خواهد شد؟ یا اینکه بدون جنگ بحران تمام می‌شود یا یک آتش‌بس شکننده همه چیز جمع می‌شود؟ 🔸مجید تفرشی:بازیگران دیگری که در منطقه تاثیرگذارند، چین و روسیه هستند، یکی از اشتباهاتی که در رابطه با سمت و سوی سیاسی این دو کشور وجود دارد، تحلیلگران ایرانی اغلب این دو کشور را در رابطه با ایران در یک سمت و سو ارزیابی می‌کنند. در صورتی که شاید خروجی چین و روسیه درباره ایران در برخی اوقات یکی باشد، اما در یک بستر و دو رویاست. به عبارتی دیدگاه‌های آنها متفاوت است. روسیه کنونی، (روسیه پوتین) به ویژه پس از مناقشه اوکراین، برایش مساله ایران یک مساله استراتژیک نظامی است که به نوعی مانع بلندپروازی‌های استراتژیک روسیه است، اما برای چین بلندپروازی مهم‌تر از مسائل نظامی، اقتصادی است. نگاهش به مساله ایران، کمک یا ممانعت از آرزومندی اقتصادی روسیه است برای دستیابی به سیطره اقتصادی بر دنیا در حال حاضر تا چهارده سال آینده. لذا چین حاضر نیست که سرسری معامله کند و کوتاه بیاید. 🔸محمدکاظم سجادپور با تشریح رویکرد ترامپ در صحنه جنگ شرح داد: ترامپ یک آمریکای عصبانی را در این جنگ به نمایش گذاشت. او می‌گوید ما در جهان 80 سال تامین امنیت کردیم، جهان در سایه این امنیت پیشرفت کرد و ما قصد نداریم این رویه را تکرار کنیم. او با این ادبیات یک طلبکاری از دنیا دارد. با این ادبیات قصد دارد آمریکا را دوباره مقتدر نشان دهد. ضمن اینکه اقتدار آمریکای موردنظر ترامپ از منظر نظامی و از طریق قدرت نظامی است. این اقتدار با رهبری ترامپ قرار بود ظرف چند روز به ثمر دیگری برسد و ایران را هم دگرگون کند. ibna.ir/x6GCK @ibna_official

🔰از چهره‌های تدوین استانداردهای کتابخانه‌ای در ایران؛ شیرین تعاونی درگذشت 🔸شیرین تعاونی (خالقی)، کتابدار، پژوهشگر و مترجم، دار فانی را وداع گفت. 🔸شیرین تعاونی (خالقی) از چهره‌های فعال در تدوین استانداردهای کتابخانه‌ای در ایران بود. آثار او در حوزه سازماندهی، تجهیزات و خدمات کتابخانه‌ای، به عنوان منابع مرجع مورد استفاده قرار گرفته است. 🔸در حوزه ترجمه نیز آثاری چون «تکنیک برشت» و کتاب‌های «آخرین غول» نوشته اسکات فیتزجرالد، «زرد کرومی» نوشته آلدوس هاکسلی، «آقای کبوتر و بانو» نوشته کاترین منسفیلد، «آنسوی حریم فرشتگان» نوشته ادوارد مورگان فورستر، «بالا بلندتر از هر بلند بالایی» از جی دی سلینجر، «سرانجام شری» از سیدونی گابریل کولت و «نمایش چیست» نوشته مارتین اسلین را به فارسی برگردانده است ibna.ir/x6GD3 @ibna_official

🔰در گفت‌وگو با ایبنا مطرح شد؛ کتاب‌های هوشمند؛ انقلابی تعاملی در دنیای داستان و دانش‌ حسین معافی مدرس دانشگاه و پژوهشگر هوش مصنوعی در استان مرکزی، از شکل‌گیری «کتاب هوشمند» به‌عنوان پدیده‌ای نوظهور که مرزهای سنتی خواندن را جابه‌جا می‌کند، خبر داد و به بررسی تحول کتاب‌ها در عصر هوش مصنوعی پرداخت. 🔸«کتاب‌های هوشمند » تنها یک ابزار فناورانه نیستند؛ آنها نمایندهٔ تحولی عمیق در نحوهٔ تعامل ما با دانش و هنر هستند. 🔸 این تحول، نیازمند نگاهی آینده‌نگر، تدوین قوانین حمایتی و البته حفظ روح انسانی در بطن فناوری است. همان‌طور که کاغذ و مرکب، قرن‌ها زبان هنر و اندیشه بوده‌اند، هوش مصنوعی و دنیای دیجیتال نیز در حال نگارش فصل جدیدی در تاریخ کتاب و کتابخوانی هستند؛ فصلی که در آن، هر صفحه فقط یک صفحه نیست؛ بلکه دروازه‌ای است به سوی جهانی بی‌کران از تعامل، کشف و یادگیری. ibna.ir/x6GwV @ibna_official

🔰آسیب‌شناسی نشر بومی - ۲۲ چرخه نشر لرستان در مسیر پویایی/ ارتقای دانش فنی و طراحی؛ نیاز جدی انتشاراتی‌ها 🔸 گرچه گرانی کاغذ و نبود مراکز متمرکز فروش از چالش‌های جدی نشر در لرستان هستند؛ اما گفت‌وگو با ناشران لرستانی نشان می‌دهد که هزینه‌های منصفانه و فضای صمیمی همکاری، مهم‌ترین عوامل جذب نویسندگان بومی و حتی نویسندگان استان‌های دیگر به نشر این استان بوده و مسیر تازه‌ای برای معرفی نشر این منطقه در کشور گشوده است. 🔸 از مهمترین مولفه‌های اعتمادساز در فضای نشر، درک متقابل و مفاهمه مشترک طرفین نشر از موضوع مورد انتشار و محتوای کتاب است که در وهله اول باید مورد توجه قرار گیرد. نکته دوم و در واقع اقدام عملی این است که ناشران استان بر پایه توانمندی‌ها، علم، تجربه و علاقه‌مندی خود به انتشارات تخصصی تبدیل شوند. یعنی هر کدام موضوع محوری خود را با تمرکز بر یک یا دو شاخه مرتبط انتخاب کنند و در همان زمینه فعالیت داشته باشند، در صورت امکان می‌شود با مشورت از شورایی عقلایی و دانش‌محور موضوعات را بین ناشران تقسیم کرد. طوری که منافع مالی و فرهنگی آنها خدشه‌دار نشود و در پایان ایجاد پلتفرم‌های مجازی برای عرضه و توزیع کتاب می‌تواند از راهکارهای کم‌هزینه و زودبازده در این زمینه باشد. 🔸معرفی تمایزات و تشابهات فرهنگی و ارائه آثار به هر مناسبتی می‌تواند در این زمینه راهگشا باشد. معرفی نویسندگان، معرفی ناشران، تخصیص دقایقی از سرانه فرهنگی رسانه‌های رسمی ملی و استانی به نشر، ناشر و مولفین بومی از جمله راهکارهای موثر است. برگزاری پویش‌های کتابخوانی برای کتبی که سطح قابل قبولی دارند و حمایتی دریافت نکرده‌اند، از جمله حلقه‌های مفقوده این عرصه است 🔸نشر لرستان امروز نه تنها توانسته اعتماد نویسندگان بومی را جلب کند، بلکه نویسندگانی از استان‌های دیگر نیز آثار خود را به ناشران این دیار سپرده‌اند؛ که این نشانه‌ای روشن از ارتقای جایگاه لرستان در عرصه ملی است. استمرار این روند نیازمند حمایت هدفمند دستگاه‌های فرهنگی، تخصیص بودجه برای خرید آثار نویسندگان بومی، و تقویت زیرساخت‌های عرضه و توزیع کتاب است. ibna.ir/x6Fhy @ibna_official

🔰بخش دوم میزگرد بررسی و نقد «ترورهای سیاسی در ایران»؛ پرونده بازجویی که مفقود شد 🔸کمیته مجازات یک رشته منسجم از ترورها بود و به نظر می‌رسد تیم طراح آن با اسناد و مدارک کافی و با نگاه به آینده‌ای متفاوت عمل می‌کرد. آن‌ها تلاش می‌کردند یکی‌یکی اهداف خود را از سر راه بردارند و در برخی موارد نیز موفق شدند. بعداً برخی از اعضای این کمیته در نهضت جنگل ظاهر شدند. اما در نهایت، در گمنامی و به دلیل اقدام توطئه‌آمیز حکومت مرکزی، همهٔ آن‌ها کشته شدند. 🔸مولایی‌توانی: ناکام ماندن اصلاحات اقتصادی مورگان شوستر، کارشکنی‌ها در پرداخت حقوق مصوب مجلس به او و نزدیکی شاه با سفارت روسیه را نیز در همین چارچوب ارزیابی کرد. مجموعه این رویدادها نشان می‌دهد که تداوم حضور چنین پادشاهی، عملاً به تعمیق بحران‌ها انجامید. از این منظر، نبودن او می‌توانست به سود کشور باشد؛ به‌ویژه آنکه آلترناتیوی مانند عضدالملک وجود داشت که قادر بود در مقام نایب‌السلطنه، خلأ قدرت را پر کند و با رویکردی همدلانه‌تر و قانون‌مدارانه‌تر، زمینه گشایش‌های بیشتری را در مسیر تثبیت مشروطه فراهم آورد. 🔸در چنین سناریویی، احتمالاً از بروز حرکت‌های رادیکال و تند که فضای کشور را به‌سوی ناامنی، خودکامگی و تنش‌های انقلابی سوق داد، جلوگیری می‌شد یا دست‌کم دامنه آن محدودتر می‌ماند. از این‌رو، من در این نقطه با نظر شما اختلاف دارم و معتقدم اگر آن ترور به نتیجه می‌رسید، می‌توانست برای کشور سودمند باشد. با این حال، هم‌نظر هستم که نافرجام ماندن آن سوءقصد، پیامدهایی فاجعه‌بار به همراه داشت و به تشدید بحران‌های سیاسی انجامید. 🔸کمیتهٔ مجازات یک رشتهٔ منسجم از ترورها بود و به نظر می‌رسد تیم طراح آن با اسناد و مدارک کافی و با نگاه به آینده‌ای متفاوت عمل می‌کرد. آن‌ها تلاش می‌کردند یکی‌یکی اهداف خود را از سر راه بردارند و در برخی موارد نیز موفق شدند. بعداً برخی از اعضای این کمیته در نهضت جنگل ظاهر شدند. اما در نهایت، در گمنامی و به دلیل اقدام توطئه‌آمیز حکومت مرکزی، همهٔ آن‌ها کشته شدند و به کمک تبلیغات و ابزارهای حکومتی بدنام جلوه داده شدند. در این میان، تاریخ‌نگاری ایرانی، تاریخ‌نگاری رسمی آن زمان و حتی خاطره‌نویسان ذی‌نفع تلاش کردند چهرهٔ آن‌ها را منفی نشان دهند. 🔸جوادی یگانه: اگر ناصرالدین‌شاه قاجار ترور نمی‌شد، روند تغییرات در ایران احتمالاً تدریجی‌تر و در نتیجه پایدارتر پیش می‌رفت و جامعه با این همه افت‌وخیز و گسست‌های تند مواجه نمی‌شد. همچنین در مورد محمدعلی‌شاه قاجار نیز—اگر فرض کنیم ترور او می‌توانست معادلات را بر هم بزند—تجربه تاریخی نشان می‌دهد که حذف یک فرد لزوماً به تثبیت یک نظم جدید منجر نمی‌شود. پس از روی کار آمدن احمدشاه قاجار نیز کشور دوره‌ای طولانی از ناامنی و بی‌ثباتی را تجربه کرد و سرانجام با قدرت‌گیری رضاشاه، عملاً بخش مهمی از محتوای مشروطه تضعیف شد و تنها صورتی ظاهری از آن باقی ماند؛ به‌گونه‌ای که مخالفت جدی و سازمان‌یافته‌ای با استقرار دیکتاتوری شکل نگرفت. 🔸از این منظر، تغییراتی که از مسیر ترور پدید می‌آیند، الزاماً ماندگار و موفق نیستند. چنین رخدادهایی ممکن است روند تحولات را شتاب دهند و فشرده کنند—چنان‌که در تجربه جنگ جهانی اول دیدیم که تحولات چندین‌ساله در مدتی کوتاه رقم خورد—اما این شتاب‌زدگی لزوماً به تثبیت نهادهای پایدار نمی‌انجامد. ibna.ir/x6G2s @ibna_official