🔰با تصویری از مهرداد بهار؛
بخارای جدید از راه رسید
🔸یکصد و هفتاد و چهارمین شمارۀ مجلۀ بخارا با تصویری از دکتر مهرداد بهار بر روی جلد در ۴۸۰ صفحه منتشر شد و از صبح شنبه بیست و ششم اردیبهشتماه ۱۴۰۵ در کتابفروشیها در دسترس است.
ibna.ir/x6GYw
@ibna_official
🔰گزارش ایبنا از دل بازار ملزومات چاپ و نشر؛
کاغذ ارزان شد، زینک گران/نظارت و بازرسی، ترمز تورم در بازار چاپ و نشر
🔸بازار چاپ و نشر ایران در هفتههای اخیر شاهد تحولات مهمی در قیمت مواد اولیه بود. کاهش قابلتوجه بهای کاغذ تحریر همزمان با افزایش قیمت مرکبهای داخلی و نوسانات قیمت زینک، تصویری دوگانه از وضعیت این بازار ارائه میدهد.
🔸کاهش قیمت کاغذ در پی تشدید نظارتهای بازرسی نشان میدهد که بخشهایی از افزایش قیمتها ریشه در عوامل مصنوعی و احتکار داشته است. با این حال، پایداری این کاهش قیمت نیازمند سیاستهای ساختاریتر است.
🔸در حالی که قیمت کاغذ کاهش یافته، مرکبها و زینک روند صعودی دارند. این دوگانگی میتواند ناشی از تفاوت در ساختار تأمین این مواد (وارداتی یا داخلی)، نرخ ارز و هزینههای تولید باشد.
🔸ناشران و واحدهای چاپی با وجود کاهش قیمت کاغذ، همچنان با افزایش هزینههای جانبی مواجه هستند و این موضوع میتواند بر قیمت نهایی کتاب و محصولات چاپی طی ماههای آتی تأثیر بگذارد.
ibna.ir/x6GXR
@ibna_official
12.7M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
🔰هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران
🔸هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران از بیستوششم اردیبهشت تا دوم خرداد (۱۴۰۵) با شعار «بخوانیم برای ایران» در نشانی book.icfi.ir برگزار میشود.
ibna.ir/x6GVQ
@ibna_official
🔰یادداشت مهری بهفر به یاد استاد جلال خالقیمطلق؛
خورشیدی در جان کلمات: بدرود استاد شاهنامهشناسان در روزهای غریب ایران
🔸مهری بهفر در روایتی آمیخته به اندوه و احترام، از روزهای پرالتهاب رفتن استاد جلال خالقیمطلق و خاطرهٔ گفتوگوی بازیگوشانه با ایشان دربارهٔ «رستم و اسفندیار» میگوید. این یادداشت ضمن تبیین جایگاه بیبدیل تصحیح خالقیمطلق در تاریخ ادب پارسی، به بررسی میراث ماندگاری میپردازد که فراتر از یک تصحیح ساده، عمق و غنای تازهای به جهان شاهنامهشناسی بخشید و نام استاد را با جان حماسهٔ ملی ایران پیوند زد.
🔸در دیداری دوستی از استاد خالقیمطلق پرسید: از میان شخصیتهای شاهنامه چه کسی را خیلی دوست دارید؟
ایشان گفتند: اسفندیار.
آن دوست پرسید: رستم نه.
ایشان: نه.
میزبان: چرا؟
ـ چون رستم می زیاد مینوشد، بسیار میخورد. و به یاری جادوی سیمرغ جنگ با اسفندیار را برد.
گفتم: شما، اسفندیار را که تا کور نشد حقیقت را ندید و همه را هم به همراهِ خود به فنا داد، میپسندید؟
چشمهای استاد برق تشویقکنندهای زد. در نگاهش ترغیب به نبرد مشهود بود، ادامه دادم: اسفندیار هم به یاری زردشت رویینتن شده است.
ـ آن فرق میکرد، این دین است آن جادو.
گفتم: از نگاه دروندینیِ زردشتی میتوان به یاری دینی دیگر جادو گفت. اما آن دیگری هم دین است و میثره، خدای پیمان است و سیمرغ هم مظهر آن.
باز استاد به خوردن و آشامیدن رستم اشاره کرد، گفتم: این صرفاً بیانگرِ ظرفیتِ بالای اوست. او نه زیاد میخورَد نه زیاد مینوشد، بلکه در مقایسه با افراد معمولی اینطور به نظر میآید و روایت هم میخواهد همین تفاوتِ ظرفیت به چشم بیاید.
باز بحث رفت به سوی جادو و دین و نبرد آخر رستم و اسفندیار.
🔸... به نظرم استاد خالقیمطلق این مهارت و ظرافت را داشت و ظاهر با شکوهش هم به او کمک میکرد که بتواند بهطور جدیْ شوخی کند، بیآنکه طنز خاص و شوخطبعیاش را همچون ماسکی به چهره بزند و به نمایش بگذارد. شوخطبعی و طنزش پنهان بود. و شاید برخی به دلیلِ همین مختصاتِ چهره و بیان اغلب متوجه فضای خاص اینگونه گفتگوها نمیشدند.
🔸...شاید هم با خیال کاملاً آسوده چشم برهم نهاده تا بگوید: باور کنید این جنگ هم مثل خیلی از جنگهایی است که در شاهنامه دیدهایم. یکیاش همان جنگی که سپاهیانِ قدرتمندِ کشانی و شگنی و وهری و سقلابی و سندی و هندی و چینی همه پشتِ سرِ تورانیان، و درحمایت از آنان در مقابلِ ایرانِ تنها صف بستند و به نبرد برخاستند، ولی سرانجام با همهٔ بدیها که رفت و بلاهایی که رسید ایران بجا ماند. این نیز میگذرد. ایران سر پا و برقرار میمانَد. کشانی و شگنی و وهری و توری و سقلابی به اسم نماندهاند و به رسم همْ اکنون جزءِ جهانِ فرهنگیِ ایراناند.
ibna.ir/x6GXq
@ibna_official
🔰از مجموعه مشاهیر کتابشناسی معاصر ایران بازخوانی شد
زندگی و زمانه محسن صبا؛ مردی که کتابخانه ساخت
🔸محسن صبا، از نخستین پایهگذاران کتابداری نوین ایران، عمر خود را صرف ساماندادن به حافظه مکتوب کشور کرد؛ مردی که کتابخانه را قلب فرهنگ میدانست.
🔸پیش از آنکه کتابداری در ایران به رشتهای دانشگاهی تبدیل شود، محسن صبا سالها در اندیشه نظم دادن به دنیای پراکنده کتابها بود. او که در خانوادهای اهل فرهنگ متولد شده بود، پس از تحصیل در فرانسه با ایدهای تازه به ایران بازگشت: اینکه کتابخانه فقط انبار کتاب نیست، بلکه قلب زنده حافظه یک ملت است.
🔸صبا در دهه ۱۳۱۰، کتابخانه بانک ملی را بنیان گذاشت؛ کتابخانهای که خیلی زود به یکی از منظمترین و غنیترین کتابخانههای کشور تبدیل شد. او برای تکمیل آن، کتابخانههای شخصی ارزشمند را خرید، شیوههای نوین فهرستنویسی را آموزش داد و نخستین کتابهای آموزشی کتابداری را نوشت. بعدها تدریس این رشته در دانشگاه تهران نیز با پیگیری او آغاز شد.
🔸محسن صبا که «پیوندی استوار بافرهنگ و هنر ایرانزمین و تخصصی والا در امر کتاب، کتابخانه و کتابداری داشت، جنبه ذوقی و هنری را با فن کتابسازی در هم آمیخت» و در انجمن دوستداران کتاب (ایران) که در اردیبهشت ۱۳۳۰ ش در تهران تأسیس کرد، برای نخستین بار در ایران به نشر کتابهای نفیس به اسلوب جدید پرداخت.
ibna.ir/x6GYL
@ibna_official
🔰بررسی جلد اول «تاریخ زیباییشناسی» در مجموعه «هنرشناسی»؛
شناخت زیبایی از کجا آغاز شد؟
🔸خواندنیکردن ریشههای زیباییشناسی قدیم
🔸کتاب «تاریخ زیباییشناسی؛ جلد اول: زیباییشناسی قدیم» به بررسی ریشههای اندیشه درباره زیبایی و هنر در جهان باستان، از شعر و فلسفه یونان تا معماری و موسیقی رومی میپردازد. کتاب نشان میدهد مفاهیمی مانند زیبایی، هارمونی و هنر چگونه در سنت فکری و هنری دوران قدیم شکل گرفتهاند.
🔸کتاب با «درآمد»ی نسبتاً مفصل آغاز میشود و تلاشی است برای مشخصکردن اینکه «تاریخ زیباییشناسی» را دقیقاً در کدام معنا بهکار میبریم. تاتارکیهویچ در این بخش، چند تمایز را بهصورت همزمان طرح میکند و نشان میدهد که تاریخ زیباییشناسی، در واقع تاریخ جابهجایی وزن میان این قطبهاست.
🔸در بخش «زیباییشناسی دوره کلاسیک»، کتاب به چهرههایی میپردازد که نامشان در تاریخ فلسفه آشناست: افلاطون، ارسطو، فیثاغورسیان، سوفسطائیان، دموکریتوس و دیگران. اما صورتبندی مباحث، فراتر از طرح کلیات است. برای نمونه، در مورد افلاطون صرفاً به نقد او بر هنر تقلید اکتفا نمیشود؛ بحث بر سر این است که «زیبایی» چه مقامی در کل فلسفه او دارد، چگونه با «خیر» و «حقیقت» پیوند میخورد و در سیر روح از محسوس به معقول چه نقشی بازی میکند. نقل عبارتهای منتخب از محاورات افلاطون، که در متن کتاب آمده و در ترجمه فارسی نیز حفظ شده است، امکان میدهد خواننده در کنار روایت مورخ، صدای خود فیلسوف را نیز بشنود.
🔸یکی از ویژگیهای شاخص جلد اول، توجه ویژه به هنرهایی است که در تاریخهای عمومی فلسفه، معمولاً در حاشیه قرار میگیرند؛ بهویژه موسیقی و معماری. در فصلهای مربوط به زیباییشناسی موسیقی، از نظریههای عددی فیثاغورسیان درباره فواصل گرفته تا بحثهای متأخرتر درباره تأثیر نغمهها بر خلقوخوی، طیفی از دیدگاهها کنار هم قرار میگیرد. در مورد معماری و مجسمهسازی، کتاب شرح دقیقی از شیوههای معماری یونانی و رومی، قواعد تناسب ستونها، نسبت میان سازه و میدان دید ناظر، و حتی اصلاحات بصری در بناهایی که برای دیدهشدن از دور ساخته شدهاند، ارائه میدهد.
ibna.ir/x6Gtk
@ibna_official
🔰روایت اسلامیندوشن از شخصیتهای شاهنامه در «نوشتههای بیسرنوشت»؛
انسان نیک فردوسی، جانبدار صلح و دادگری و حق
🔸شاهنامه چکیده فرهنگ و فرزانگی ایرانیان است
🔸خوبان شاهنامه همگی در زندگی خود جانب صلح و عدالت و مصلحت مردم را گرفتهاند، و به آیین و اصول انسانیت پایبند بودهاند. اگر جنگ هم میکردند برای بر کرسی نشاندن دادگری و حق بوده است.
🔸آیادر جهانبینی شاهنامه، خوبان همیشه کوتهزندگی هستند و کسی نمیتواند خود را در خدمت انسانیت و نیکی بنهد، مگر آنکه از جانش بگذرد؟
🔸 «انسان خوب در شاهنامه چگونه کسی است؟ انسانی است که به زحمت میشود گفت که با امروز مناسبت دارد. کما آنکه حتی در آن زمانها هم کسانی که در شاهنامه به خوبی شناخته شدهاند، جای محکمی در زندگی نیافتهاند. تقریبا همه آنها خیلی زود مردهاند و آن تعداد کسانی هم که زندگی کردهاند زندگی آنها با کشمکش و رنج همراه بوده است.
🔸به هر حال برای ما که در کار وداع کردن با گذشته هستیم، خالی از فایده نیست که ببینیم گذشتگان نسبت به انسان خوب و انسان بد چه نظری داشتهاند، زیرا شاهنامه چکیده فرهنگ و فرزانگی ایران پیش از اسلام است و تنها در این کتاب است که ما میتوانیم به ذخیرهای از تجربهها و آمیختههای پدران خود در طی نزدیک دو هزار سال دست یابیم.»
ibna.ir/x6GXL
@ibna_official
🔰نگاهی به کتاب «چهارشنبه توبه» نوشته «ایتان هاک»؛
مثلِ یک عاشق
🔸ایتن هاک که با فیلمهایی چون «انجمن شاعران مرده»، سهگانهٔ «پیش از طلوع/غروب/نیمهشب»، «پسرانگی» و «واقعیت گزنده» به شهرت رسید.
🔸هاک نویسندهای است که هرچند حرفهاش را با بازیگری آغاز کرد، اما نشان داده در نوشتن هم توانایی دارد. «چهارشنبه توبه» دومین رمان اوست؛ کتابی که در سال ۲۰۰۲ منتشر شد .
🔸داستان دو راوی دارد و از ماجرا از دید کریستی و جیمی شرح داده میشود. در حالی که این دو با مشاجرههای زیاد و با همان شورلت نوای خاکستری از شهری به شهر دیگر میروند، سفر واقعی در گفتوگویشان اتفاق میافتد.
🔸خواننده مدام بین ذهن جیمی و کریستی در نوسان است، طوری که انگار دارد به یک گفتوگوی طولانی پر از مشاجره، اما صادقانه گوش میدهد. کریستی، برخلاف ظاهر شکنندهاش، زنی است با ترسهای بزرگ؛ ترس از رها شدن، ترس از عشقِ ناقص، ترس از این که مبادا سرنوشتشان «شکستن دلِ همدیگر» باشد.
🔸چیزی که کتاب را از یک ملودرام ساده نجات میدهد، طنز تلخ و نگاه واقعبینانه هاک است. مثلاً در بخشی که جیمی با یک پسر دوازدهساله بسکتبال بازی میکند و با تمام قوا میبرد، بچه را به گریه میاندازد و بعد سعی میکند او را نصیحت کند. این ترکیبِ ناشیگری و پختگی، دقیقاً همان نقطهقوتی است که شخصیت هاک را باورپذیر میکند.
🔸هاک جزو آندسته از هنرمندانی است که در نوشتن یک رمان سربلند بیرون آمده است. «چهارشنبه توبه» فقط یک کتاب عاشقانه عامیانه نیست و هاک در طول داستان سعی دارد نشان دهد که چگونه یک خویشتن زخمی را بپذیریم.
ibna.ir/x6GYR
@ibna_official
🔰بررسی روند تکامل آرامگاه فردوسی؛
نگاهی به دگرگونیهای آرامگاه حکیم توس در گذر زمان
🔸آرامگاه فردوسی داستانی پر فراز و نشیب از تخریب، فراموشی و بازسازی در طول قرنها را در دل دارد. این گزارش به بررسی سیر تحولات معماری و ساختاری این بنای ملی از سدههای قبل تا طرحهای معاصر میپردازد.
🔸جایگاه فردوسی در تارک فرهنگ ایران چنان رفیع است که نام و یاد او همواره با شکوه و احترام در هم آمیخته است. اما بنای یادبودی که امروز به عنوان آرامگاه این اسطوره بیبدیل زبان و ادبیات فارسی شناخته میشود، خود داستانی پر فراز و نشیب را در دل دارد، این بنا، که قرار است نمادی از جاودانگی شاهکار او باشد، خود دستخوش دگرگونیها و تحولات متعددی در دهههای گذشته شده است.
🔸در ابتدای شاهنامه بایسنقری، که یکی از نسخههای کهن شاهنامه فردوسی است و در ابتدای قرن نهم به سفارش شاهزاده بایسنقرمیرزا تهیه شد، ذکر شده که نخستین بنا را «ارسلان جاذب»، از مهمترین سرداران سلطان مسعود غزنوی در قرن پنجم بر مزار فردوسی ساخت چراکه این سردار خراسانی بسیار شیفته فردوسی بود. اما در زمان حمله مغولها، بنای آرامگاه فردوسی را خراب میکنند تا از مصالح آن در توس، بنای دیگری بسازند اما در انتهای قرن هفتم یکی از سرداران غازان خان، که از ایلخانان ایرانی بود ساختمانی روی مزار فردوسی برپا کرد. اما در اواسط قرن دهم هجری و همزمان با یورشِ عبدالله خان ازبک به مشهد، که از حاکمان دودمان شیبانی بود، دستور تخریب ساختمانی که روی مزار فردوسی بود داده میشود.
🔸سلمان ساکت، نویسنده، شاهنامهپژوه می گوید:طراحی نقشه آرامگاه در ابتدا به «ارنست امیل هرتسفلد»، باستانشناس آلمانی سپرده شد، اما انجمن طرح او را نپذیرفت لذا ارباب کیخسرو شاهرخ، طراحی نقشه را به کریم طاهرزاده بهزاد معمار ایرانی پیشنهاد داد، پس طاهرزاده بهزاد نقشه معماری آرامگاه را فراهم کرد. اما این طرح نیز پذیرفته نشد و تصمیم بر آن شد تا مسابقهای به منظور پیدا شدن طرح برتر، گذاشته شود.
🔸بار دیگر از طاهرزاده بهزاد برای طراحی بنای آرامگاه فردوسی دعوت شد. او با تغییر در نقشه گدار سقفی پلکانی طراحی کرد که سال ۱۳۱۲ مورد تایید انجمن قرار گرفت و اجرا و نظارت بر ساختِ نقشه طاهرزاده بهزاد، بر عهده حسین حجارباشی زنجانی و حسینآقا لرزاده قرار گرفت. سنگهای لازم برای بنا از معدن سنگ مرمر خلج، در نزدیکی مشهد آورده شد و در نهایت ظاهر ساختمان یادآور بناهای پرسپولیس و مقبرة کوروش بزرگ در پاسارگاد بود که همزمان با جشن هزاره فردوسی در سال ۱۳۱۳ این بنا به پایان یافت.
ibna.ir/x6GYt
@ibna_official
🔰یادداشت؛
دموکراسی روایتها
🔸محمدرضا کاتب، نویسنده در یادداشتی که در اختبار ایبنا قرار داده به بررسی ویژگیهای نوشتن از جنگ چهل روزه (جنگ رمضان) پرداخته است.
🔸جنگ امروز دیگر به زیستی جمعی بدل شده است و همین مساله باعث بروز تفاوت در بیان تفکرات، رویکردها و مفاهیم و حضور با قدرت همسطحی و دموکراسی روایتها و ابعاد تازهای از واقعیت و حقیقت و بازتاب دورانمان در هنر و ادبیات آینده خواهد شد. ابعادی که قبل از این جنگ دستکم به این صورت و در این حد و اندازه مورد توجه، اقبال و قضاوت قرار نگرفته است.
🔸به دلیل حضور گسترده و همگانی جامعه در این جنگ، حقایق و وقایع دیگر قابل حذف یا دستکاری نخواهد بود و این مساله باعث گسترش، اقبال و رجوع نویسندگان، هنرمندان و مخاطبان به ادبیات و هنرجنگ خواهد شد. انسان هر دورهای بازتاب و حاصل تاریخ،فرهنگ و مقتضیات و داشتههایش است. هر جامعهای برای بازشناسی خود به منظرها و روایتهای گوناگون احتیاج دارد تا بتواند از زوایای مختلف خودش را از دور و نزدیک لمس کند و بفهمد کجا ایستاده است.
ibna.ir/x6GPG
@ibna_official
🔰یادداشتی از امید طبیبزاده، مترجم و عضو فرهنگستان؛
جنگهای استعماری، هویت ملی، و ارادهٔ حکومتها
🔸امید طبیبزاده نوشت: هویت ملی مقولهٔ بسیار پیچیدهای است که درک کیفیت آن در قد عقل ترامپ و نتانیاهو نمیگنجد، زیرا هیچیک از آنها به کشورهایی با هویت ملی دیرپا تعلق نداشتهاند تا درکی از این مقولات داشته باشند، و هیچیک نیز اهمیتی برای مطالعات شرقشناسان قائل نبودهاند تا بتوانند با هوشیاری بیشتری وارد میدان جنگ بشوند!
🔸هویت ملی، به شرط وجود ارادهای قوی در درون حکومت، میتواند در شرایط دشوار و طاقتفرسا، آحاد ملت را متحد گرداند، و آنها را از بلایای رایج در جنگهای استعماری (مانند مهاجرتهای عظیم، بیتفاوتی نسبت به سرنوشت مملکت، شورش و بلوا علیه هیئت حاکمه، پیوستن به صفوف دشمن و غیره) محفوظ بدارد. مثلاً بعد از تجاوز متفقین به ایران در سال ۱۳۲۰، به علت ناتوانی و بیارادگی حکومت مرکزی در برابر نیروهای متجاوز، اتحادی نیز در میان مردم شکل نگرفت، اما در جنگ اخیر، صرفاً به علت ایستادگی حکومت مرکزی، بهتدریج اتحادی میان مردم شکل گرفت و قویتر شد.
ibna.ir/x6GYW
@ibna_official
🔰در پیامی به مناسبت روز پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم فردوسی؛
مقام معظم رهبری: اهالی فرهنگ همچون فردوسی روایت خیزش عظیم ملت را در تاریخ، ماندگار کنند
🔸حضرت آیتالله خامنهای نوشتند: این حماسهی حضور و دفاع و پیروزی، تکلیف بزرگی را بر دوش اهالی فرهنگ و ادب و هنر میگذارد تا همچون فردوسی برخیزند و بعثت هنرمندان را در امتداد بعثت مردم رقم زنند، فکر و قلم و زبان را با هنر درآمیزند و روایت خیزش عظیم ملت را در تاریخ، ماندگار کنند.
بسمالله الرّحمن الرّحیم
زبان فارسی علاوه بر ابزار گفتار و نوشتار، قالب شناخت و رشته اتّصال اندیشه و مرزهای هویتی ایرانیان را تشکیل میدهد. زبان و ادب فارسی یکی از بزرگترین ظرفیتها برای ترویج فرهنگ و تمدن غنی ایرانِ اسلامی در گسترهی جهانی است؛ و توصیهی رهبر حکیم و شهیدمان اعلیالله مقامهالشریف به قدرتمند شدن زبان فارسی، چراغ راه اقتدارِ «تمدن ایرانی ـ اسلامی» میباشد.
ملت عزیز ایران در دفاع مقدس سوم نیز همچون دو جنگ تحمیلی قبلی ثابت کردند که داستانهای اسطورهای فردوسی، واقعیت زندگی و شخصیت قهرمانانهی آنان بوده و مفاهیم انسانساز، سلحشورانه و قرآنیِ شاهنامه، همهی اقوام و اقشار ایران را در حفظ هویت، اصالت و استقلال خود و مبارزه با «ضحّاکوَشانِ» متجاوز، همدل و همراه و همساز میکند. این حماسهی حضور و دفاع و پیروزی، تکلیف بزرگی را بر دوش اهالی فرهنگ و ادب و هنر میگذارد تا همچون فردوسی برخیزند و بعثت هنرمندان را در امتداد بعثت مردم رقم زنند، فکر و قلم و زبان را با هنر درآمیزند و روایت خیزش عظیم ملت را در تاریخ، ماندگار کنند.
از سوی دیگر مقاومت غیورانه و پیروزی افتخارآمیز در برابر تهاجم دیوسیرتان و شیاطین جهان، ملت را برای پاسداری از استقلال تمدنی و مقابله با تهاجم زبانی، فرهنگی و سبک زندگی آمریکایی آمادهتر کرده است تا با ابتکار و نوآوریِ فعالان عرصهی فرهنگی در جهت تأمین پدافند زبانی و گفتمانی و رشد و بالندگی کودکان، نوجوانان و جوانان، مراحل باقیمانده تا پیروزی نهایی را با استواری بیشتر بپیماید، بِعَون الله تعالی.
سیدمجتبی حسینی خامنهای
۲۵/اردیبهشت/۱۴۰۵
ibna.ir/x6GZ3
@ibna_official