🔰نگاهی به ورود شاهنامه به زندگی و ادبیات ایرانیان؛ خواجه خردمند و دهقان‌ آموزگار 🔸فردوسی احیاگر یا حتی پاسدار زبان فارسی نیست. خط و الفبایی که فردوسی سخت‌ترین دژ خرد و سبزترین سرو دشت و بلندترین درفش کاویانی، شاهنامه را به آن ساخت و کاشت و افراشت؛ بروبار کوشش‌های خورشید دیگری به‌نام «خواجه ابولمال» است. 🔸بذری که خواجه ابولمال‌ کاشت، سروی همیشه سبز در توس برآمد که جان و خرد عجم‌ را در تن‌ شاهنامه پاسداری کرد و به ما رساند. 🔸از نور چراغ خواجه، آتش امید در جان‌ ایرانیان روشن شد. پاره‌های آتش در خراسان بهم پیوست و خورشید توس برآمد. فردوسی که دبیره فارسی دری را از خواجه به ارث برد نشست و رنج کشید و همه آنچه به دبیره پهلوی و دبیره اوستایی در دست داشت به تن شاهنامه ریخت. از بذری که خواجه کاشت در خاک توس، سروی برآمد از سخن. نامه‌ای از تاریخ و فرهنگ و آیین ایرانیان باستان. فردوسی جان و خرد «عجم» را در تن «پارسی دری» ریخت که خطی جدید بود شبیه به الفبای حاکمان جدید و قرآن. پس نوید ماندگاری و جهانگیری می‌داد. 🔸اگر شاهنامه نبود ایرانیان باید تا پورداود و بهار منتظر می‌ماندند تازه اگر بدون شاهنامه، انگیزه‌ای می‌ماند کسی سراغ نامه‌های باستان را بگیرد. شاهنامه بجز حفظ خرد و آیین ایرانیان باستان، ایرانی را نشان می‌دهد که تا ابد ایرانجویی و ایرانخواهی می‌زاید. از دانه‌ای که خواجه کاشت، شاهنامه برآمد و از بذر سخن که فردوسی پراگند در هر نسل و هر روزگار هزاران درخت و نهال و گل و شکوفه سبز شد که هم ایراندوست بودند هم ایرانجو. ibna.ir/x6H7h @ibna_official

🔰از مجموعه مشاهیر کتابشناسی معاصر ایران بازخوانی شد زندگی و زمانه محمدتقی دانش‌پژوه؛ مردی که جهان را با نسخه‌ها اندازه گرفت 🔸روایت زندگی محمدتقی دانش‌پژوه، روایت مردی است که میان کتاب‌ها پیر شد و هر روز را با کشفی تازه آغاز کرد. 🔸پایه و اساس فعالیت‌های کتاب‌‌مدارانه دانش‌‌پژوه از تجربیات کتابداری‌اش در کتابخانه دانشکده حقوق تهران مایه گرفت. او علاوه بر ساماندهی و خدمات‌‌رسانی به مراجعان توانست کتابخانه این دانشکده را توسعه دهد و آن را با نود هزار جلد کتاب به کتابخانه نمونه علوم انسانی و بزرگترین کتابخانه ایران از این حیث در زمان خود بدل کند. اما مهم‌ترین جنبه اهمیت او فهرست‌نگاری نسخه‌‌های خطی بود. 🔸او کتابخانه دانشکده حقوق را توسعه داد و بعدتر کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران و کتابخانه‌های تخصصی دیگر را شکل داد. اما مهم‌تر از همه، نهضت فهرست‌نگاری نسخه‌های خطی بود؛ کاری که پیش از او در ایران هیچ‌گاه با این دقت و وسعت انجام نشده بود. حاصلش؟ بیش از ۷۶ هزار عنوان فهرست‌شده فقط در داخل ایران؛ عددی که او را در جهان بی‌رقیب کرد. 🔸او در موضوعاتی قلم می‌‌زد که پیش‌تر کار درخوری در باب آن‌ها انجام نشده بود. قلم‌‌فرسایی مطلقا در هیچ یک از نوشته‌‌های قدیم و جدیدش دیده نمی‌‌شود. تا مطلب تازه‌ای برای گفتن نداشت سخنی نمی‌‌گفت. نثر دانش‌‌پژوه، نثری کاملاً گزیده و بدون حشو و زواید بود. هیچ جمله اضافی در کلامش دیده نمی‌‌شد و سعی داشت به روشن‌ترین صورت خواننده را به مقصود برساند. در یک کلام فشرده‌‌نویس بود. نوشته‌‌هایش پرمطلب بود و کم‌‌کلمه. از این که از اصطلاحات کهنه و گاه نامأنوس زبان فارسی استفاده کند ابایی نداشت و گاه حتی بر این کار تعصب می‌‌ورزید. در شناخت نسخ خطی و فهرست‌نگاری نیز اصطلاحات متعددی را برای توصیف نسخه‌‌ها وضع کرد. و از این راه بر غنای زبان فارسی افزود. اصطلاحاتی که اکنون بیشتر فهرست‌نگاران بدون آگاهی از پیشینه و واضعشان از آن‌ها استفاده می‌‌کنند. یک وجه علاقه دانش‌‌پژوه به متون قدیمی زبان فارسی نیز از همین علاقه‌‌اش به لغات نادر و اصطلاحات فراموش‌‌شده زبان فارسی نشأت می‌‌گرفت. ibna.ir/x6H89 @ibna_official

🔰سارا ماس به این توهم پاسخ می‌دهد: نویسنده شدن بدون خواندن؟ 🔸سارا ماس، رمان‌نویس و مدرس نویسندگی خلاق، در یادداشتی تازه به یکی از باورهای عجیب در میان برخی دانشجویان اشاره می‌کند: این تصور که می‌توان بدون خواندن کتاب، نویسنده شد. به گفته او، چنین تصوری در واقع تلاشی است برای عبور از نخستین مرحله شاگردی در نوشتن. 🔸به گفته او، برخی از این افراد بیشتر می‌خواهند «نویسنده باشند» تا این که واقعاً نوشتن را تمرین کنند. در تصور آنان، نویسندگان با الهامی ناگهانی و بدون تلاش به شهرت و ثروت می‌رسند. حتی گاهی ادعا می‌کنند خواندن ممکن است الهامشان را آلوده کند و بر «صدای اصیل» آن‌ها اثر بگذارد. 🔸ماس این نگاه را اشتباه می‌داند. به گفته او، ادبیات شاید قانون ثابت نداشته باشد، اما سنت‌های قدرتمندی دارد که بی‌دلیل شکل نگرفته‌اند. نویسنده باید قالب‌ها و سنت‌های ادبی را بشناسد، در آن‌ها زندگی کند و آن‌ها را از درون بیازماید. شناخت ساختارها، پیچیدگی‌ها و حتی نقاط ضعف این سنت‌ها بخش جدایی‌ناپذیر رشد یک نویسنده است. ibna.ir/x6GZd @ibna_official

🔰به مناسبت چهلمین روز شهادت کمال خرازی؛ دیپلماسیِ فعال؛ نقدی بر کتاب خاطرات و مخاطرات 🔸هدف از نقد و بررسی این مجموعه ۲۷۳ صفحه‌ای با عنوان «خاطرات و مخاطرات» بررسی یافتهها و سرنخها و حوادث و رویدادها از لابهلای هشت ساعت مصاحبه با دکتر کمال خرازی است. یکی از سوألات قابل بررسی در این مجموعه میزان به کارگیری روزشمار حوادث و رویدادها از دوران کودکی راوی تا هنگام انتشار این اثر است همچنین میزان استفاده از منابع منتشر شده در متن و حاشیه تا چه حدی بوده است؟ ✍حسین روحانی صدر،کارشناس گروه مرجع و خدمات ویژه سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران: 🔸کتاب «خاطرات و مخاطرات» به بخش‌هایی از محفوظات سیدکمال خرازی متولد ۱۰ آذر ۱۳۲۳ شهر تهران، ششمین وزیر از یازده وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در چهل و هفت سال گذشته از بهمن ۱۳۵۷ تا بهمن ۱۴۰۴ اختصاص دارد. 🔸نقش سید کمال خرازی در صحنه‌های مختلف سیاسی و مذهبی دهه‌های ۴۰ و ۵۰ سده اخیر، دیدگاه‌های متنوع یک‌سویه و چند سویه از سوی راویان تاریخ شفاهی نسبت به او را به دنبال داشته است. 🔸 اگر سوابق فعالیت‌های سیاسی دکتر خرازی را چیزی در حدود ۲۶۶۴۵ روز در نظر گرفت پس می‌توان مطالب متنوعی را از محفوظات او استخراج کرد. راوی در قالب ۳۸۸ سؤال مطرح‌شده از سوی مصاحبه‌شوندگان، درباره آن‌ها پاسخ داده است؛ با این حال، در این اثر هیچ پاسخ کاربردی، تحلیلی یا توصیفی به‌صورت دقیق و کامل ارائه نشده و کتاب از ویرایش محتوایی مبتنی بر روزشمار حوادث و رویدادها بی‌بهره مانده است. از سوی دیگر، مخاطب از همه کارنامه فعالیت‌های راوی بی‌بهره است. نه راوی، نه مصاحبه‌گران، نه تدوین‌گران و نه ناشر، پاسخی درخور به همان امید راوی که گفته‌هایش «به درد کسی بخورد و در تاریخ بماند» ارائه نکرده‌اند. همچنین روشن نیست که چرا مشاهدات شخصی راوی با سوابقش، در ۲۷۳ صفحه، توسط سازمان اسناد و کتابخانه ملی منتشر شده است. ibna.ir/x6H82 @ibna_official

🔰نگاهی به کتاب «اَبَرشکوفایی» اثر نیکلاس کار؛ نقشه‌ راهی برای زنده‌ماندن در آینده 🔸چگونه در عصر ارتباطات، تنها شدیم؟ 🔸این کتاب یک مانیفست برای بازگشت به «ارتباطاتِ انسانیِ واقعی» است. نیکلاس کار به ما یادآوری می‌کند که برای دوباره شکوفاشدن، شاید نیاز داشته باشیم کمی از این بارانِ دیجیتال فاصله بگیریم و به سکوت، به نگاه و به حضورِ فیزیکی بازگردیم. 🔸نیکلاس کار معتقد است دنیای دیجیتال ما دچار یک «اَبَرشکوفایی» شده است؛ انفجاری از اطلاعات، پیام‌ها، لایک‌ها و نوتیفیکیشن‌ها که سطح زندگی ما را رنگین کرده، اما اجازه نمی‌دهد ریشه‌های عمیق انسانی شکل بگیرند. 🔸او در این کتاب استدلال می‌کند که فناوری‌های ارتباطی، برخلاف ادعایشان، فاصله‌ روانی میان انسان‌ها را بیشتر کرده‌اند. او با تکیه بر داده‌های جامعه‌شناختی و روان‌شناختی نشان می‌دهد که چگونه شبکه‌های اجتماعی، تعاملات ما را به «مبادله‌ نمادها» فروکاسته‌اند. ما دیگر با «انسان»ها مواجه نیستیم، بلکه با «پروفایل»ها می‌جنگیم، با «آواتار»ها عشق می‌ورزیم و درنهایت، در پیله‌ تنهایی خود فرومی‌رویم. 🔸نیکلاس کار به ما یادآوری می‌کند که برای دوباره شکوفاشدن، شاید نیاز داشته باشیم کمی از این بارانِ دیجیتال فاصله بگیریم و به سکوت، به نگاه و به حضورِ فیزیکی بازگردیم. این کتاب نه یک سوگ‌نامه برای گذشته، بلکه نقشه‌ راهی است برای زنده‌ماندن در آینده؛ تا اجازه ندهیم فناوری‌هایی که قرار بود ما را به هم برسانند، ما را به جزیره‌هایی دورافتاده و خشمگین تبدیل کنند. ibna.ir/x6H7n @ibna_official

🔰نگاهی به «تاریخ چیست؟» در اولین سالمرگ مترجم آن؛ تاریخ به روایت کار و کامشاد 🔸کتاب تاریخ چیست؟ اثری است که با رویکردی انتقادی و تحلیلی، بسیاری از پیش‌فرض‌های رایج درباره‌ تاریخ و تاریخ‌نگاری را به چالش می‌کشد. این کتاب فرصتی فراهم می‌کند تا خواننده با ماهیت پیچیده‌ تاریخ، نقش فعال مورخ در انتخاب و تفسیر وقایع و تأثیر شرایط اجتماعی و فکری بر روایت‌های تاریخی آشنا شود. 🔸تاریخ چیست؟ به عنوان یک اثر مرجع در زمینه فلسفه تاریخ شناخته می‌شود و تأثیر عمیقی بر نحوه درک ما از تاریخ و تاریخ‌نگاری داشته است. کار در این کتاب به چالش‌های موجود در تاریخ‌نگاری می‌پردازد و بر اهمیت تحلیل انتقادی و درک چندوجهی تاریخ تأکید می‌کند. این کتاب به خوانندگان یادآوری می‌کند که تاریخ نه تنها داستان‌هایی از گذشته، بلکه یک فرایند فکری پیچیده است که در آن مورخان نقش فعالی در شکل‌گیری تفسیرها دارند. 🔸نویسنده نقش اخلاق، علم و علیت را در تاریخ بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که تاریخ‌نگاری همواره با پرسش‌های ارزشی و تبیینی همراه است. کار با نقد نگاه جزم‌اندیشانه به علیت، بر پیچیدگی روابط علّی در تاریخ و ضرورت توجه به زمینه‌های اجتماعی و فکری تأکید می‌کند. در بخش‌هایی از کتاب، نویسنده به مفهوم پیشرفت در تاریخ می‌پردازد و با نگاهی انتقادی، خوش‌بینی ساده‌انگارانه به پیشرفت خطی و بی‌وقفه را به چالش می‌کشد. ibna.ir/x6H6Q @ibna_official

🔰به مناسبت روز بزرگداشت ملاصدرا؛ ملاصدرا در امتداد مکتب فلسفی شیراز/ چراغ اندیشه‌ورزی در شیراز هیچگاه خاموش نشد 🔸محمد باقر عباسی استاد فلسفه و کلام دانشگاه شیراز گفت: ملاصدرا در امتداد مکتب فلسفی شیراز پدید آمد و توانست با هوش و ذکاوت خداوندی و استفاده از محضر اساتید بزرگی همچون میرداماد و شیخ بهائی و تکیه بر میراث علمی و فلسفی پیشینیان، طرحی نو در فلسفه بیندازد و حکمت متعالیه را ابداع کند. 🔸از ابداعات ملاصدرا «برهان صدیقین» است اما قبل از ملاصدرا محقق خفری که یکی از شخصیت‌های برجسته مکتب شیراز است چند تقریر از این برهان ارائه داده که به تقریر ملاصدرا بسیار نزدیک اند. صدرالمتالهین در مهمترین کتاب فلسفی خود که به «اسفار اربعه» معروف است، تقریرهای محقق خفری را نقل می‌کند و با نقد و بررسی آن‌ها زمینه نظریه ابتکاری خود در برهان صدیقین را فراهم می‌کند. 🔸نظام فکری و فلسفی ملاصدرا چهار جریان فلسفه سینوی، حکمت اشراقی، عرفان محی الدینی و کلام اسلامی را درخود هضم کرد و به همه این مواد فلسفی، کلامی و عرفانی _که در دوره های پیشین رقیب یکدیگر محسوب می‌شدند_ ماهیت و صورت جدید بخشید و با کتاب و سنت هماهنگ و منطبق کرد و از مجموعه آن‌ها ثمره طیبه حکمت متعالیه را پدید آورد. حکمت متعالیه دوره‌ای کامل از فلسفه است که شامل مباحثی در الاهیات بالمعنی الاعم، الاهیات بالمعنی الاخص و علم النفس فلسفی است. ibna.ir/x6H7G @ibna_official

🔰در نمایشگاه مجازی کتاب، با ۱۰ اثر سینمایی آشنا شوید؛ ۱۰ پیشنهاد جذاب کتاب برای سینمادوستان 🔸نمایشگاه مجازی کتاب تهران، فرصتی است تا از میان انبوه عناوین منتشرشده، بر کتاب‌های سینمایی حاضر در این نمایشگاه مروری داشته باشیم. 🔸اگر شیفتۀ سینما و ستارگان آن هستید، کتاب «تأملات سینمایی» برای شماست. کتاب درباره تأملات یکی از بزرگان سینما و درباره برهه‌‌ای مهم و حساس در تاریخ فرهنگ و هنر معاصر یعنی سینمای دهه ۱۹۷۰ است. کتاب به عصر گذار از هالیوود قدیم و شکل‌‌گیری هالیوودِ جدید در دههٔ ۱۹۷۰ می‌پردازد. تارانتینو علاوه بر فیلم‌‌سازی و فیلم‌نامه‌‌نویسی منتقد چیره‌‌دستی در سینما نیز محسوب می‌‌شود. بخش مهمی از محتوای این کتاب از جنس نقد سینمایی است. 🔸کتاب قصه‌ها از کجا می آیند حاصل یک عمر تجربۀ اصغر عبداللهی، فیلمنامه‌نویس ایرانی است و مسیر نویسنده شدن و موفقیت او را نشان می‌دهد. او در خلال این خاطره‌نگاری‌ها، شیوۀ نوشتن فیلمنامه را هم آموزش می‌دهد و به نویسندگان غیرحرفه‌ای و علاقه‌مندان می‌گوید که چه نکاتی را رعایت کنند تا بتوانند اثری قابل‌توجه خلق کنند. 🔸کتاب «دانشنامه‌ آثار بهرام بیضایی»دانشنامه‌ای جامع درباره بیضایی است که شامل نقدها، تحلیل‌ها و مقالات مختلف درباره آثار او در سینما و تئاتر است. نویسنده با استفاده از منابع متعدد و افزودن دانش خود، به ارائه نگاهی نو و منسجم به این آثار پرداخته است. این کتاب در سال ۱۴۰۴ به بازار کتاب آمده است. ibna.ir/x6H8c @ibna_official

🔰ویرایش دوم «یزدشناس نامور؛ زندگی آثار و خدمات استاد ایرج افشار»؛ ایرج افشار؛ نماد یک ایران‌شناس سخت‌کوش 🔸کتاب «یزدشناس نامور؛ زندگی آثار و خدمات استاد ایرج افشار» با بازبینی و نگرشی دوباره و افزودن سه بخش تازه با عنوان‌های «یادداشت‌های استاد»، «گفتارها» که برگزیده‌ای از گفتارها و گفت‌وگوهای نویسنده درباره استاد افشار است و «چند نکوداشت» که اشاره به همایش‌هایی است که نویسنده در آن حضور داشته، به دلیل در دسترس نبودن آن‌ها با بازبینی و ویرایش چاپ شده است. 🔸این کتاب با بازبینی و نگرشی دوباره و افزودن سه بخش تازه با عنوان‌های «یادداشت‌های استاد»، «گفتارها» که برگزیده‌ای از گفتارها و گفت‌وگوهای نویسنده درباره استاد افشار است و «چند نکوداشت» که اشاره به همایش‌هایی است که نویسنده در آن حضور داشته، به دلیل در دسترس نبودن آن‌ها با بازبینی و ویرایش چاپ شده است. امید که این کتاب اندکی توانسته باشد بازگوینده تلاش‌های او در بازتاباندن پژوهش‌های او به ویژه در زمینه یزد شناسی باشد. ibna.ir/x6H72 @ibna_official

🔰ایبنا گزارش می‌دهد؛ ماجرای نخستین تندیس فردوسی در مشهد 🔸 تا پیش از این تصور می‌شد که مجسمه فردوسیِ نصب شده در آرامگاه حکیمِ توس که شاهکاری است از ابوالحسن خان صدیقی، قدیمی‌تر از مجسمه برنزیِ میدان فردوسی، اثر زنده‌یاد غلامرضا رحیم‌زاده‌ارژنگ است، اما این‌گونه نیست. 🔸تا پیش از این تصور می‌شد که مجسمه مرمرینِ فردوسیِ نشسته در آرامگاه حکیمِ سخن ابوالقاسم فردوسی که شاهکاری است از ابوالحسن خان صدیقی، قدیمی‌تر از مجسمه برنزیِ میدان فردوسی، اثر زنده‌یاد غلامرضا رحیم‌زاده‌ارژنگ است؛ اما بعداً مشخص شد که تاریخ ثبت شده بر پایه مجسمه واقع در میدان فردوسی که در کنار امضای رحیم‌زاده ارژنگ حک شده، سال ۱۳۳۸ را نشان می‌دهد، در صورتی که سال ساخت و نصب مجسمه ابوالحسن خان صدیقی آنطور که در برخی منابع آمده ۱۳۴۸ است. 🔸به نظر می‌رسد با توجه به این‌که رحیم‌زاده ارژنگ در ۱۳۳۹ فوت کرد، احتمالاً این مجسمه نیز آخرین اثر شهری او بوده باشد و بنا بر گفته میرحسن ارژنگ‌نژاد، مجسمه‌ساز پیشکسوت، جزو نمونه‌های نادری است که در ایران و توسط خود هنرمند به روش ماسه‌ای و سنتی ریخته‌گری شده است. ibna.ir/x6H7W @ibna_official

🔰جایگاه ملاصدرا در نظام حکمی ایران در گفت‌وگو با قاسم پورحسن؛ صدرا چه حرفی برای ما دارد؟ 🔸صدرالمتالهین ما را به عقلانیت و خردورزی و اخلاق دعوت می‌کند 🔸قاسم پورحسن گفت:‌ملاصدرا مهم‌ترین فیلسوفی است که دست به بازخوانی میراث ایرانی-اسلامی زد. در حکمت متعالیه، فلسفه بدون «معنای زندگی»، «اخلاق»، «فرهنگ» و «سعادت» معنا ندارد. این خرد ایرانی همان نگاه جامع به انسان و زیست اوست که بخشی از آن در ابن‌سینا و بخشی در ملاصدرا تجلی یافته است. به نظر می‌رسد باید ملاصدرا را از «انضمامی‌ترین» حیثِ تفکر، دوباره بازخوانی کرد. 🔸ملاصدرا در مقدمه اسفار، دو وضع پریشان جامعه را ذکر می‌کند: یکی «فقدان عقل» و دیگری «فقدان اخلاق». وقتی جامعه‌ای اخلاق را از دست بدهد، همه‌چیز را از دست خواهد داد. خواجه نصیرالدین طوسی هم در میانه حمله مغولان «اخلاق ناصری» را نوشت، چون معتقد بود جامعه‌ای که اخلاق ندارد، بنیاد ندارد. ملاصدرا در مقدمه اسفار از وضع جامعه شکوه می‌کند و در حال پایه‌گذاری بنایی عقلانی است. فیلسوفان حاملان عقلانیت جامعه هستند، اما ما ملاصدرایِ مدافع عقل و اخلاق را کنار گذاشته‌ایم و تنها به چند اصطلاح او توجه کرده‌ایم. اگر امروز جامعه ما به ملاصدرا احساس نیاز نمی‌کند، به‌خاطر غفلت ما استادان است که نتوانستیم نسبت میان فلسفه و حیات اجتماعی را تبیین کنیم. ibna.ir/x6H8v @ibna_official

🔰مدیر انتشارات کتاب آمه در گفت‌وگو با ایبنا عنوان کرد: نمایشگاه مجازی فرصت استراتژیک برای مدیریت نقدینگی ناشران 🔸طرح‌های فصلی؛ راهکار احیای کتابفروشی‌ها 🔸مدیر انتشارات کتاب آمه، گفت:‌ نمایشگاه مجازی فرصتی استراتژیک برای مدیریت نقدینگی ناشران و احیای کتابفروشی‌های محلی است، مشروط بر آنکه به‌جای تمرکز صرف بر یارانه فروش، بر توسعه زیرساخت‌های دیجیتال و ایجاد مدل‌های ترکیبی فروش فیزیکی و الکترونیک با سهم‌دهی به کتابفروشان متمرکز شود. 🔸 اگر بتوانیم مدلی طراحی کنیم که کتابفروش فیزیکی، ضمن فروش کتاب چاپی، امکان خرید نسخه الکترونیکی یا صوتی همان اثر را نیز با دریافت کمیسیون، به مخاطب ارائه دهد، هم معیشت کتابفروش بهبود می‌یابد و هم تجربه کاربری مشتری غنی‌تر می‌شود. حلقه مفقوده در این مسیر، آموزش و زیرساخت فنی است که نمایشگاه مجازی و همکاری سکوهای اینترنتی کتاب، می‌تواند زمنیه مناسبی برای آن فراهم کند. ibna.ir/x6GQ6 @ibna_official