🔰گزارش ایبنا از گلستان؛ کتاب؛ همچنان در حاشیه کلاس درس و مدرسه 🔸حوالی ۲۹ سال پیش و در حاشیه بازدید رهبر شهید از دهمین نمایشگاه کتاب تهران، پیشنهاد تبدیل کتابخوانی به یک واحد درسی در مدارس مطرح شد؛ پیشنهادی که مورد توجه ایشان قرار گرفت اما تا به امروز رد و نشانی از حضور کتاب غیردرسی در برنامه رسمی مدارس در سطح بومی و ملی دیده نمی‌شود. 🔸رحمت‌الله رجایی پژوهشگر گرگانی : تشکیل امور تربیتی از نخستین تلاش‌ها برای انجام کارهای فوق‌برنامه و سوق دادن دانش آموزان به فعالیت‌های فرهنگی ورای مطالعات کتاب‌های درسی بود؛ اما در برهه‌ای امور تربیتی بیشتر به فعالیت‌های مختص به آن زمان پرداخت و نیز شاهد حضور برخی معلمان امور تربیتی ضعیف هم بودیم. 🔸 تمام این مسائل در سیری تا امروز منجر شده که به پاسخی قطعی درباره جایگاه کتاب و کتاب‌خوانی در آموزش‌وپرورش برسد که در ابتدای سخنانش به آن اشاره داشت، سیستم جذب معلمان به‌خصوص در مراکز تربیت‌معلم نیز سبب شد تا معلمان نه‌فقط دانش، بلکه انگیزه برای مطالعه نداشته باشند که من خودم در مرکز تربیت‌معلم که درس ‌خواندم شاهدش بوده‌ام. 🔸معاون پرورشی و فرهنگی اداره کل آموزش و پرورش استان گلستان در بخش دیگری از سخنانش به نبود برنامه درسی مستقل برای کتاب از گذشته تا به امروز علی‌رغم تاکیدات و پیشنهادهای ارائه شده اشاره کرد و گفت:کتاب‌خوانی هنوز به عنوان یک «درس مهارتی» رسمی و ارزیابی‌شونده وارد ساختار آموزشی نشده است؛ هر چند کتابخوانی در اسناد رسمی آموزش و پرورش، جایگاه مهمی دارد. 🔸سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، برنامه‌های معاونت پرورشی، جشنواره‌های فرهنگی، کتابخانه‌های مدارس مثال‌هایی بر این مدعا است اما باز با این‌ حال و در عمل، اگر بخواهم صادقانه عرضه کنم جایگاه آن هنوز «حاشیه‌ای» است. یعنی بیشتر جنبه مناسبتی دارد و به نمره و ارزشیابی رسمی متصل نیست و در رقابت با دروس کنکوری، اولویت پایین‌تری پیدا می‌کند. ibna.ir/x6H83 @ibna_official

🔰به نقل از گاردین: تمرکز بی‌وقفه بر سوادآموزی، لذت خواندن را به حاشیه برد 🔸گزارش تازه هارپرکالینز نشان می‌دهد اصرار مدارس بر سنجش مهارت‌های سوادآموزی، «خواندن برای لذت» را تضعیف کرده است؛ سهم کودکانی که هر روز برای لذت کتاب می‌خوانند از ۳۹٪ در سال ۲۰۱۲ به ۲۵٪ در ۲۰۲۵ رسیده است. 🔸گزارش تأکید می‌کند کتاب خواندن برای کودک در سراسر دوران کودکی نقشی تعیین‌کننده در شکل‌گیری عادت مطالعه دارد. آلیسون دیوید، مدیر بینش مصرف‌کننده هارپرکالینز، می‌گوید کودکانی که هر روز برایشان کتاب خوانده می‌شود، سه برابر بیش از کودکانی که تنها به صورت هفتگی این تجربه را دارند، احتمال دارد خودشان نیز روزانه و مستقل مطالعه کنند. 🔸آلیسون دیوید پیشنهاد می‌کند والدین کتاب خواندن را به زمان پیش از خواب محدود نکنند و «اغلب و در هر جایی» برای کودکان کتاب بخوانند: در پارک، در اتوبوس یا حتی در یک کافه. او می‌گوید می‌توان هنگام حمام کردن کودک یا زمان ناهار نیز کتاب خواند، یا فضایی دنج ساخت و با ایجاد هیجان درباره ادامه داستان، کودکان را درگیر روایت کرد. ibna.ir/x6GLr @ibna_official

🔰قهرمانان سالمند در ادبیات؛ هفت رمان درباره زنان کهنسال 🔸ادبیات پر از مردان سالخورده فراموش‌نشدنی است، اما شخصیت‌های زن واقعاً پیر کمتر در مرکز روایت قرار می‌گیرند. لوری فرانکل در این یادداشت به این خلأ اشاره می‌کند و هفت کتاب را معرفی می‌کند که در آن‌ها زنان سالمند نقش اصلی داستان را بر عهده دارند. 🔸در ادبیات کلاسیک و مدرن، مردان سالخورده حضوری پررنگ دارند؛ شخصیت‌هایی مانند شاه لیر (King Lear)، ابنزر اسکروج یا دراکولا. در مقابل، داستان‌هایی که زنان سالمند را در مرکز روایت قرار دهند بسیار کمترند. بسیاری از کتاب‌هایی که درباره «زنان مسن‌تر» معرفی می‌شوند در واقع درباره شخصیت‌هایی در میانه عمر هستند؛ زنانی در دهه چهل یا پنجاه زندگی. حتی کلاریسا دالووی در رمان خانم دالووی تنها ۵۱ سال دارد. 🔸این تفاوت تا حدی بازتاب نگاه فرهنگی گسترده‌تری است که ارزش اجتماعی زنان را به جوانی پیوند می‌زند. در چنین فضایی، شخصیت‌های زن پس از میانسالی کمتر دیده می‌شوند و اغلب از روایت کنار می‌روند. با این حال، در برخی رمان‌ها زنان واقعاً سالخورده نه در حاشیه، بلکه در قلب داستان قرار دارند و تجربه سالمندی را با پیچیدگی و عمق نشان می‌دهند. 🔸تابستانی کوچک با مادربزرگی متفاوت کتاب تابستان (The Summer Book) اثر تووه یانسون مجموعه‌ای از روایت‌های کوتاه است که در جزیره‌ای دورافتاده در خلیج فنلاند می‌گذرد. ما همراه با سوفیای شش‌ساله و مادربزرگ هشتادساله‌اش هستیم. 🔸مادربزرگی که از آن‌سوی مرگ روایت می‌کند در کتاب هیچ‌کس این را به تو نمی‌گوید جز من (Nobody Will Tell You This But Me) نوشته بس کالب، مادربزرگ نویسنده داستان زندگی خود را برای نوه‌اش روایت می‌کند. از داخل قبر. مادربزرگ بابی، زنی اهل مطالعه و سفر، جذاب و صاحب‌نظر است. ibna.ir/x6GZc @ibna_official

🔰ردپای گاوچران شاعر در رم؛ کشف قدیمی‌ترین شعر انگلیسی در یک نسخه خطی کهن 🔸نسخه‌ای نایاب از نخستین شعر شناخته‌شده به زبان انگلیسی، پس از دهه‌ها پنهان ماندن در قفسه‌های کتابخانه ملی رم، با تلاش پژوهشگران و بهره‌گیری از فناوری دیجیتال بازشناسی شد. این اثر که به سرود کدمون (Caedmon’s Hymn) شهرت دارد، حدود ۱۳۰۰ سال پیش توسط گله‌داری به نام کدمون سروده شده و اکنون در دل یک نسخه خطی قرن نهمی از کتاب معروف «بید والامقام» پیدا شده است. 🔸این نسخه خطی که تا سال ۱۹۷۲ در کلکسیون‌های شخصی بود، به دلیل ضعف در فهرست‌نویسی و اطلاعات نادرست مسئولان وقت کتابخانه، سال‌ها از دید محققان پنهان مانده بود. اکنون با دیجیتالی شدن این اثر، پژوهشگران موفق شدند اصالت و اهمیت آن را تایید کنند. این یافته نه تنها میراثی ارزشمند برای تاریخ بریتانیاست، بلکه نشان‌دهنده عمق پیوندهای فرهنگی میان انگلستان و ایتالیا در سده‌های نخستین میانه است. ibna.ir/x6H6v @ibna_official

🔰«ماجراجویان و جنگل پرمخاطره» منتشر شد؛ داستانی که مرز هیجان و ماجراجویی را به نوجوانان نشان می‌دهد 🔸کتاب «ماجراجویان و جنگل پرمخاطره» نوشته جما هت داستان تعدادی نوجوان است که در دل اتفاقاتی که در جنگل برای آنها رخ می‌دهد با تفاوت هیجان همراه با بی‌احتیاطی و ماجراجویی واقعی آشنا می‌شوند. ibna.ir/x6GPK @ibna_official

🔰رئیس نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران خبر داد: نمایشگاه مجازی کتاب تمدید شد 🔸با توجه به استقبال گسترده مردم کتابخوان ایران و درخواست ناشران، مدت زمان برگزاری هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران دو روز تمدید شد. جوادی برگزاری این نمایشگاه را گامی مهم در مسیر عدالت دسترسی به کتاب توصیف کرد و افزود: داده‌های حاصل از این دوره، مبنای ارزشمندی برای برنامه‌ریزی‌های آتی در بسترهای مجازی و فیزیکی خواهد بود ibna.ir/x6H8F @ibna_official

🔰کتاب «کارل مارکس و سنت اندیشه سیاسی در غرب» نوشته هانا آرنت؛ ترجمه جدید عزت‌الله فولادوند منتشر شد 🔸کتاب «کارل مارکس و سنت اندیشه سیاسی در غرب» نوشته هانا آرنت با ترجمه عزت‌الله فولادوند به همت نشر ماهی منتشر شد. 🔸آرنت در این اثر کوشیده نشان دهد که مارکس را نمی‌توان جدا از تاریخ اندیشه‌ی سیاسی غرب فهمید؛ بلکه او ادامه‌ای از سنتی است که از افلاطون و ارسطو تا هابز، روسو و هگل امتداد دارد. با این حال، آرنت معتقد است مارکس در این سنت تغییری بنیادی ایجاد می‌کند: او به‌جای آن‌که سیاست را بر آزادی و کنش انسانی استوار بداند، آن را به مسئله‌ی کار، تولید و نیازهای مادی پیوند می‌زند. ibna.ir/x6H9d @ibna_official

🔰در نمایشگاه مجازی کتاب؛ چند کتاب جذاب درباره جنگ در ویترین نمایشگاه که خواندنی است 🔸در مجموع، کتاب‌های جنگ فقط درباره اسلحه و میدان نبرد نیستند؛ بلکه روایت انسان‌هایی‌اند که در میان بحران‌ها برای بقا، هویت و آزادی تلاش کرده‌اند. 🔸در ادبیات مربوط به جنگ ایران و عراق نیز، کتاب‌های متعددی به تحلیل ابعاد سیاسی، نظامی و انسانی این نبرد پرداخته‌اند. آثاری همچون «جنگ ایران و عراق؛ پیامدهای سیاسی، تحلیل نظامی» تلاش دارند نقش قدرت‌های جهانی، به‌ویژه آمریکا، را در شکل‌گیری و ادامه جنگ بررسی کنند. این کتاب‌ها تنها روایت نبرد نیستند؛ بلکه اسنادی تاریخی‌اند که از درد مردم، مقاومت رزمندگان و تأثیرات عمیق جنگ بر جامعه سخن می‌گویند. 🔸در سال‌های اخیر، با افزایش تنش‌های منطقه‌ای و درگیری‌های محدود میان ایران و آمریکا، مفاهیمی مانند «جنگ ۱۲ روزه» و «جنگ ۴۰ روزه» وارد ادبیات سیاسی و رسانه‌ای شده‌اند؛ مفاهیمی که بیش از آنکه صرفاً نظامی باشند، بیانگر نبردی ترکیبی در عرصه‌های رسانه، اقتصاد، سیاست و امنیت هستند. کتاب‌های مرتبط با این موضوعات، علاوه بر روایت درگیری‌ها، به جنگ نرم، نبرد اطلاعاتی و تأثیر رسانه‌ها بر افکار عمومی نیز می‌پردازند. ibna.ir/x6H7t @ibna_official

🔰چند پیشنهاد خرید ادبی از نمایشگاه کتاب؛ از «شب ملخ» تا «زمین انسان‌ها» 🔸نمایشگاه مجازی کتاب تهران و تخفیف ویژه آن فرصتی مغتنم برای خرید و مطالعه آثار ارزشمند نویسندگان ایرانی و خارجی است. ما نیز پنج رمان ایرانی و پنج کتاب داستان خارجی را به مخاطبان این نمایشگاه پیشنهاد می‌کنیم. 🔸از جمله کتاب‌های خواندنی ادبیات هفتمین دوره نمایشگاه مجازی کتاب در حوزه تالیف می‌توان به «شب ملخ» جواد مجابی از نشر وزن دنیا، «تمام باران‌های دنیا» نوشته امین فقیری از نشر عینک، «شبی که انتو با درد خویش آشنا شد» اثر احمد آرام از نشر چشمه و «گرسنگی بی‌پایان» نوشته محمدهاشم اکبریانی از نشر خزه اشاره کرد. 🔸احمد آرام در رمان" شبی که انتو با درد خویش آشنا شد"روابط انسانی را در مجتمعی در تهران شکل داده که برای مشغول کردن خود در این دوران وحشت‌زا رو به کارهای عجیب و غریب آورده‌اند. برای مثال آنها تصمیم گرفته‌اند در این ایام از طریق فضای مجازی هر کدام در تراس‌های خانه‌شان متن‌خوانی کنند. در متن هر کدام از آنها تراژدی که در زندگی آن‌ها چه در قبل و چه در بعد از شیوع کرونا وجود داشت، هویدا می‌شود. 🔸فاکنر «همین‌طور که می‌میرم» را چنان‌که خود در مصاحبه‌های مختلف گفته است، بیشتر از آثار دیگرش دوست می‌داشت. او هنگامی شروع به نوشتن این رمان کرد که در نیروگاه برق دانشگاه می‌سی‌سی‌پی در شهر آکسفورد نگهبان شب بود و هنگامی‌ که فراغتی می‌یافت ــ معمولاً بین ساعت دوازده شب تا چهار صبح ــ رمانش را می‌نوشت. به گفته‌ خودش، در اتاق پشت دستگاه مولد برق فرغونی را وارونه می‌کرد و از آن به جای میز استفاده می‌کرد. در صدای هوهوی دستگاه تا چهار صبح می‌نوشت، یعنی وقتی که باید دوباره کوره‌ (زغال سنگی) آتش را تمیز و آن را روبه‌راه می‌کرد. 🔸نویسنده در «آینه‌های شهر» واقعیت‌ها و تاریخ را با افسانه پیوند می‌زند و در قالب چندین داستان به‌ظاهر پراکنده قرار می‌دهد و با این تکه‌ها پازل داستانش را می‌سازد. او برای رمانش زمان را به عقب برده و از گذشته‌های دور اسم می‌برد تا شاید از لزوم واقعیت بگریزد و دست به دامان افسانه شود. ibna.ir/x6H9c @ibna_official

🔰به مناسبت سالروز آزادسازی خرمشهر؛ خرمشهر از «نماد» به «زندگی» بدل شود/ «فتح» به روایت آدم‌های معمولی 🔸 عماد عسکری نویسنده و پژوهشگر خرمشهری معتقد است که خرمشهر باید از «نماد» به «زندگی» بدل شود و از قلمروی تاریخ نظامی به حریم روزمرگی‌های جادویی کوچ کرد. 🔸برای تازگی بخشیدن به این روایت، باید از بلندگوی تاریخ رسمی فاصله گرفت و به نجواهای پنهان در پس‌کوچه‌ها پناه برد. تلاش کنیم فتح را از قاب حماسه بیرون کشیده و در آغوش انسان بنشانیم؛ نه با تکرار صدای توپ و تانک، بلکه با بازخوانی دلهره‌ها و شوق مهار نشدنی یک مادر و عطر زندگی که در صبح آزادی، دوباره در بند بند شهر دوید. 🔸از پرداختن به تلخی‌ها و زشتی‌های جنگ نباید اجتناب کرد. نمایش عریان ترس، ویرانی، از دست دادن و رنج جسمی و روحی، حس صداقت را در مخاطب ایجاد می‌کند. این زخم‌های واقعی هستند که اعتماد به روایت را می‌سازند و سپس، پذیرش آرمان پشت آن را آسان‌تر می‌کنند. پیوند آرمان با مفاهیم ملموس آرمان‌های رزمندگان را باید به خواسته‌های قابل درکِ عمومی پیوند زد؛ مانند دفاع از «خانه»، «خاک» و «ناموس». این فرود آوردن مفاهیم متعالی به زمین زندگی روزمره، باعث می‌شود مخاطب، انگیزه رزمندگان را بهتر درک کند. ibna.ir/x6H9C @ibna_official

🔰ایبنا گزارش می‌دهد؛ طراحی جلد؛ سرمایه‌گذاری پنهان اما پول‌ساز ناشر 🔸اجازه نمی‌دهیم هوش مصنوعی جای حس انسانی را بگیرد 🔸جلد کتاب، ویترینی است که پیش از خواندن متن، مخاطب را به خرید وادار می‌کند. طراحیِ حرفه‌ای، سرمایه‌گذاری پنهانی است که با هویت‌بخشی به اثر، اعتبار برند ناشر را در بازار پرهیاهوی کتاب ارتقا می‌دهد. 🔸طراحی جلد فقط عکس هم نیست؛ بخش مهمی از آن، انتخاب فونت، چیدمان اسم نویسنده و ترکیب کلمات با تصویر است که به آن گرافیک گفته می‌شود. این بخش از منظر بازار، ابزار «خوانایی» و «برندسازی» است. مخاطب باید بتواند در نگاه اول عنوان را بخواند، نام نویسنده را ببیند و با یک نظم بصری قانع شود که با محصولی حرفه‌ای روبه‌روست. طراح جلد می‌داند اسم نویسنده کجای تصویر باشد تا مخاطب را جذب کند. از سلیقه مخاطب روز بازار کتاب ایران خبر دارد؛ اما هوش مصنوعی از بازار واقعی و سلیقه‌ مردم بی‌خبر است. این شناخت بازار، یعنی تشخیص اینکه چه نوع تایپوگرافی، رنگ، تصویر و ترکیب‌بندی در زمان حاضر بیشتر اعتماد می‌سازد و چه چیزی باعث می‌شود کتاب «آماتور» یا «ارزان‌سازی‌شده» به نظر برسد. 🔸طراح جلد برای اینکه بتواند حق مطلب را ادا کند باید اهل مطالعه و آگاهی لازم را داشته باشد. وقتی می‌خواهد جلد یک کتاب خاص را طراحی کند، موضوع آن را خوب بشناسد. مثلاً اگر قرار است برای یک کتاب فلسفی جلد طراحی کند، باید کمی فلسفه خوانده باشد تا متوجه شود نویسنده چه می‌خواسته بگوید. ibna.ir/x6H3q @ibna_official

🔰تاریخ‌نگاری خلیج فارس در گفت‌وگو با عبدالرسول خیراندیش؛ تاریخ خلیج فارس به پایان نرسیده است 🔸نوشتن را واجب می‌دانم 🔸عبدالرسول خیراندیش می‌گوید: از حدود دهه ۱۹۹۰، یعنی پس از پایان جنگ سرد، درباره خلیج فارس کارهای زیادی صورت گرفته، اما یک تاریخ‌نگاری جامع کمتر در دسترس است. وقایعی آغاز شده که هنوز نقطه پایانی برای آن‌ها دیده نمی‌شود. به تعبیر مورخان، یک «دور کامل» طی نمی‌شود تا بتوان آن را وارد حوزه تاریخ‌نگاری کرد . 🔸هویت و ملیت بدون شک یکی از ارکان مهم کتاب‌های درسی تاریخ در همه جای دنیاست. از همان آغاز که آموزش رسمی تاریخ در مدارس جهان شکل گرفت، این موضوع وجود داشته و مختص ایران هم نیست؛ هرچند ایران نسبت به برخی کشورها با تأخیر وارد این حوزه شد، اما در منطقه‌ای که ما در آن قرار داریم، جزو پیشگامان بوده است. حتی اگر در مقاطعی به دلایل مختلف تغییراتی در این زمینه پدید آمده، این به معنای توقف این روند نبوده، بلکه شکل آن تغییر کرده یا دچار افزایش و کاهش شده است. 🔸این رشته و این امر هرگز متوقف نشده و حتی با وجود تغییرات سیاسی در ایران و کشورهای همسایه نیز به همین صورت ادامه داشته و خواهد داشت. اکنون هم اگر در پرتو برخی تحولات سیاسی، به بعضی جنبه‌ها بیشتر و به بعضی کمتر توجه می‌شود، امر عجیبی نیست و متناسب با وقایع رخ می‌دهد. اما اگر منظور رسیدن به یک حد تعادلی و یک پایه علمی و آموزشی مشخص به‌عنوان نوعی استانداردسازی است، بدون تردید باید به آن توجه شود. ibna.ir/x6GVD @ibna_official