🔰به مناسبت سالروز آزادسازی خرمشهر؛ خرمشهر از «نماد» به «زندگی» بدل شود/ «فتح» به روایت آدم‌های معمولی 🔸 عماد عسکری نویسنده و پژوهشگر خرمشهری معتقد است که خرمشهر باید از «نماد» به «زندگی» بدل شود و از قلمروی تاریخ نظامی به حریم روزمرگی‌های جادویی کوچ کرد. 🔸برای تازگی بخشیدن به این روایت، باید از بلندگوی تاریخ رسمی فاصله گرفت و به نجواهای پنهان در پس‌کوچه‌ها پناه برد. تلاش کنیم فتح را از قاب حماسه بیرون کشیده و در آغوش انسان بنشانیم؛ نه با تکرار صدای توپ و تانک، بلکه با بازخوانی دلهره‌ها و شوق مهار نشدنی یک مادر و عطر زندگی که در صبح آزادی، دوباره در بند بند شهر دوید. 🔸از پرداختن به تلخی‌ها و زشتی‌های جنگ نباید اجتناب کرد. نمایش عریان ترس، ویرانی، از دست دادن و رنج جسمی و روحی، حس صداقت را در مخاطب ایجاد می‌کند. این زخم‌های واقعی هستند که اعتماد به روایت را می‌سازند و سپس، پذیرش آرمان پشت آن را آسان‌تر می‌کنند. پیوند آرمان با مفاهیم ملموس آرمان‌های رزمندگان را باید به خواسته‌های قابل درکِ عمومی پیوند زد؛ مانند دفاع از «خانه»، «خاک» و «ناموس». این فرود آوردن مفاهیم متعالی به زمین زندگی روزمره، باعث می‌شود مخاطب، انگیزه رزمندگان را بهتر درک کند. ibna.ir/x6H9C @ibna_official

🔰ایبنا گزارش می‌دهد؛ طراحی جلد؛ سرمایه‌گذاری پنهان اما پول‌ساز ناشر 🔸اجازه نمی‌دهیم هوش مصنوعی جای حس انسانی را بگیرد 🔸جلد کتاب، ویترینی است که پیش از خواندن متن، مخاطب را به خرید وادار می‌کند. طراحیِ حرفه‌ای، سرمایه‌گذاری پنهانی است که با هویت‌بخشی به اثر، اعتبار برند ناشر را در بازار پرهیاهوی کتاب ارتقا می‌دهد. 🔸طراحی جلد فقط عکس هم نیست؛ بخش مهمی از آن، انتخاب فونت، چیدمان اسم نویسنده و ترکیب کلمات با تصویر است که به آن گرافیک گفته می‌شود. این بخش از منظر بازار، ابزار «خوانایی» و «برندسازی» است. مخاطب باید بتواند در نگاه اول عنوان را بخواند، نام نویسنده را ببیند و با یک نظم بصری قانع شود که با محصولی حرفه‌ای روبه‌روست. طراح جلد می‌داند اسم نویسنده کجای تصویر باشد تا مخاطب را جذب کند. از سلیقه مخاطب روز بازار کتاب ایران خبر دارد؛ اما هوش مصنوعی از بازار واقعی و سلیقه‌ مردم بی‌خبر است. این شناخت بازار، یعنی تشخیص اینکه چه نوع تایپوگرافی، رنگ، تصویر و ترکیب‌بندی در زمان حاضر بیشتر اعتماد می‌سازد و چه چیزی باعث می‌شود کتاب «آماتور» یا «ارزان‌سازی‌شده» به نظر برسد. 🔸طراح جلد برای اینکه بتواند حق مطلب را ادا کند باید اهل مطالعه و آگاهی لازم را داشته باشد. وقتی می‌خواهد جلد یک کتاب خاص را طراحی کند، موضوع آن را خوب بشناسد. مثلاً اگر قرار است برای یک کتاب فلسفی جلد طراحی کند، باید کمی فلسفه خوانده باشد تا متوجه شود نویسنده چه می‌خواسته بگوید. ibna.ir/x6H3q @ibna_official

🔰تاریخ‌نگاری خلیج فارس در گفت‌وگو با عبدالرسول خیراندیش؛ تاریخ خلیج فارس به پایان نرسیده است 🔸نوشتن را واجب می‌دانم 🔸عبدالرسول خیراندیش می‌گوید: از حدود دهه ۱۹۹۰، یعنی پس از پایان جنگ سرد، درباره خلیج فارس کارهای زیادی صورت گرفته، اما یک تاریخ‌نگاری جامع کمتر در دسترس است. وقایعی آغاز شده که هنوز نقطه پایانی برای آن‌ها دیده نمی‌شود. به تعبیر مورخان، یک «دور کامل» طی نمی‌شود تا بتوان آن را وارد حوزه تاریخ‌نگاری کرد . 🔸هویت و ملیت بدون شک یکی از ارکان مهم کتاب‌های درسی تاریخ در همه جای دنیاست. از همان آغاز که آموزش رسمی تاریخ در مدارس جهان شکل گرفت، این موضوع وجود داشته و مختص ایران هم نیست؛ هرچند ایران نسبت به برخی کشورها با تأخیر وارد این حوزه شد، اما در منطقه‌ای که ما در آن قرار داریم، جزو پیشگامان بوده است. حتی اگر در مقاطعی به دلایل مختلف تغییراتی در این زمینه پدید آمده، این به معنای توقف این روند نبوده، بلکه شکل آن تغییر کرده یا دچار افزایش و کاهش شده است. 🔸این رشته و این امر هرگز متوقف نشده و حتی با وجود تغییرات سیاسی در ایران و کشورهای همسایه نیز به همین صورت ادامه داشته و خواهد داشت. اکنون هم اگر در پرتو برخی تحولات سیاسی، به بعضی جنبه‌ها بیشتر و به بعضی کمتر توجه می‌شود، امر عجیبی نیست و متناسب با وقایع رخ می‌دهد. اما اگر منظور رسیدن به یک حد تعادلی و یک پایه علمی و آموزشی مشخص به‌عنوان نوعی استانداردسازی است، بدون تردید باید به آن توجه شود. ibna.ir/x6GVD @ibna_official

🔰گفت‌وگو با پژوهشگر و مدیر پژوهشکده ساری‌شناسی؛ ۳۰هزار اثر تاریخی ساری کارتن پیچ‌شده در انبار! 🔸نبود موزه در شهر ساری به عنوان یک مطالبه فرهنگی مطرح است و به گفته مدیر پژوهشکده ساری‌شناسی، بیش از ۳۰ هزار قطعه اثر تاریخی متعلق به ساری به دلیل نبود موزه مناسب، در انبار خانه «کلبادی» این شهر در شرایط کارتن‌پیچ شده نگهداری می‌شود. 🔸موزه بخشی از شناسنامه و هویت یک ملت است و نبود آن نشانه یک خلأ فرهنگی جدی است. به گفته او، ساری تنها مرکز استان در ایران است که موزه ندارد؛ مسئله‌ای که برای شهری با قدمت چند هزار ساله بسیار عجیب و تأسف‌بار است. 🔸ایجاد موزه در ساری یک ضرورت جدی است. آثار تاریخی و فرهنگی وجود دارد، اما تا زمانی که موزه‌ای در شأن این شهر ساخته نشود، این کمبود همچنان به عنوان لکه‌ای بر پیشانی مرکز استان باقی خواهد ماند و مایه شرمساری همه است. ibna.ir/x6H9Q @ibna_official

🔰بررسی جریان‌های نوین تفسیری در گفت‌وگو با زهرا اخوان‌صراف؛ تفسیر اسلامی نیازمند بازاندیشی و بازسازی است 🔸افق‌های تازه‌ علوم انسانی جدید باید مورد ملاحظه قرار گیرد 🔸زهرا اخوان‌صراف گفت: من در این پژوهش، از این پیش‌فرض آغاز کرده‌ام که گذار از تفسیر سنتی به تفسیر مدرن، در روزگار ما تا حد زیادی اجتناب‌ناپذیر است و تفسیر اسلامی نیازمند بازاندیشی و بازسازی است. 🔸در عصر ما در عرصه مطالعات قرآنی، افق‌های تازه‌ای گشوده و مختصات پژوهش معاصر دگرگون شده است. قرآن‌پژوه مسلمان می‌تواند نسبت به این تحولات بی‌اعتنا بماند و صرفاً در چارچوب سنت پیشین حرکت کند، یا در عین پاس‌داشت سنجیده سنت، با پرسش‌ها و روش‌های جدید، مواجهه‌ای علمی و روش‌مند داشته باشد. طبعاً مطالعات قرآنی جدید، مانند هر کوشش بشری، خالی از آسیب نیست؛ اما از جهات مختلف می‌تواند برای پژوهش قرآنی معاصر افق‌گشا و راه‌نما باشد. 🔸در دهه‌های اخیر، بخشی از مطالعات اسلامی، مستقیم یا غیرمستقیم، از پرسش‌ها و روش‌های مکاتب تجدیدنظرطلب تأثیر پذیرفته است؛ به‌ویژه در مباحثی مانند تاریخ‌مندی متن، منشأ شکل‌گیری سنت و نقد منابع. با این حال، همه مطالعات جدید را نمی‌توان در این چارچوب گنجاند. بسیاری از پژوهشگران با تنبه نسبت به حساسیت‌های روش‌شناختی این جریان، از نتایج افراطی آن فاصله گرفته‌اند. ibna.ir/x6GW4 @ibna_official

🔰پیشنهاد مطالعه محمدجعفر قنواتی در گفت‌وگو با ایبنا؛ از حماسه‌های گمنام تا آموزش شاهنامه به کودکان 🔸محمدجعفر قنواتی، پژوهشگر پیشکسوت فولکلور، ضمن دسته‌بندی بازدیدکنندگان نمایشگاه کتاب، فهرستی از تازه‌ترین آثار ارزشمند پژوهشی در حوزه حماسه‌های ملی، فرهنگ عامه و متون کهن را برای جبران خلأ اطلاع‌رسانی ماه‌های اخیر معرفی کرد. 🔸آثار جواد رنجبر درخشیلر: این پژوهشگر آذربایجانی که به گفته قنواتی عشق به شاهنامه با وجودش عجین شده، دو اثر تازه روانه بازار کرده است: «حماسه و زمانه: پژوهشی درباره شاهنامه». 🔸اثر دیگر او «با کودکان شاهنامه بخوانیم» است که کتابی کاربردی درباره ضرورت و شیوه‌های آموزش شاهنامه به کودکان و نوجوانان که به جنبه‌های آموزشی و مصادیق معین می‌پردازد. ibna.ir/x6H5W @ibna_official

🔰به مناسبت سوم خرداد روز آزادسازی خرمشهر؛ شهری که خرم بود؛ حتی در آغوش خون! 🔸به یاد همه خون‌هایی که سرخ بود، اما یک‌نفس در رگ‌های شهر دوید 🔸من دختربچه بودم، اما همه حواسم به در و دیوار خرمشهر بود. فکر می‌کردم شهری که اسمش با خرمی شروع شود باید بدرخشد و از همه جایش خنده ببارد؛ اما وقتی روبه‌روی دیوارهایی ایستادم که هنوز پوکه‌های گلوله در تنشان زق‌زق می‌کرد. 🔸خرمشهر برایم تبدیل شد به یک اسم از «آزادی»؛ اسمی که هر سوم خرداد، تقویم‌ه، تلویزیون‌ها، بنرها و خبرها مرا به یادش می‌انداختند. به یاد نخل‌های سر بریده‌اش، به یاد ماشین‌های فیاتی که صدام آن‌ها را برعکس توی زمینش کاشت و به یاد همه خون‌هایی که سرخ بود، اما یک‌نفس در رگ‌های شهر دوید و حتی از گلدسته‌های مسجد جامع گذشت و «جهان‌آرا» شد. 🔸معصومه دختر جنوب بود؛ تمام تنش عطر آفتاب می‌داد. وقتی جنگ چنگال‌هایش را بر صورت صبور خرمشهر کشید، او چهارده‌ساله بود. او راوی رؤیای تمام زنان و دختران آن روزهای خرمشهر است؛ راوی زجرهایی که با ساده‌ترین کلمات، در کتاب «یکشنبه آخر» ضجه می‌کشند تا به گوش همه آن‌هایی برسد که سوم خرداد را فقط شنیده‌اند و شاید هم وسوسه‌شان کند از خودشان بپرسند: «آیا خرمشهر واقعاً آزاد شد؟» 🔸صفحه‌به‌صفحه کتاب، تصویر یک شهر است با تمام آدم‌های جنگ‌زده‌اش؛ نمایشی از یک بحران عام که با خاطراتی خاص آمیخته و به اجرا گذاشته شده است. رامهرمزی خودش و خاطراتش را آرام و موقر در میان سطرها جای داده؛ آن‌قدر معمولی، دل‌چسب و شیرین که خواننده فکر می‌کند قرار است آن‌ها را با گلوله دریافت کند! چون دقیقاً وسط قلبش می‌نشینند. ibna.ir/x6H9M @ibna_official

🔰یادداشت؛ کتابخانه‌ای پررونق در روستایِ بالاجاده 🔸معلم بازنشسته‌ای از روستایی به نام بالاجاده در کردکویِ گرگان کتابخانه روستای خودش را برای مردم و جوانان و کودکان مجهزتر و پربارتر کرده، کتابخانه‌ای که دارای ۴۰ هزار کتاب، ۶۰۰۰ هزار نشریه و... است. ✍فریدون مجلسی، نویسنده و مترجم: 🔸در چنین شرایطی، این معلم محترم توانسته با امکانات خودش کتابخانه‌ای بسازد و کسانی مانند ما و دیگران که می‌توانستند کتاب‌هایی در اختیارشان بگذارند این کار را انجام داده و می‌دهند، و در نتیجه، از این سو و آن سو کتاب‌های بیشتری به دست‌شان می‌رسد. اکنون کتابخانه جامع و خوبی را شاهد هستیم، به طوری که مورد توجه مقامات منطقه و شهر قرار گرفته و مدرسه تعطیل‌شده و متروکه‌ای را هم در اختیار ایشان گذاشته‌اند. 🔸من امیدوارم که وزارت آموزش و پروش برای این خدمتی که انجام گرفته، تشویقی در نظر بگیرد تا این‌گونه اقدامات در جاهای دیگر هم بیشتر شود و افراد و بخصوص افرادی که بازنشسته هستند و توانمندی دارند و می‌توانند کوشا باشند به این صورت و با در اختیار گرفتن مکانی، در جهت توسعه فرهنگی و رشد فکری نونهالان و نوجوانان کشور خدمت کنند. امیدوارم چنین اقداماتی در همه نقاط کشور شکل بگیرد. ibna.ir/x6H9Z @ibna_official

🔰به نقل از کانورسیشن اعلام شد: شش اقتباس برتر شکسپیر به زبان‌های غیرانگلیسی 🔸آثار شکسپیر در سراسر جهان همچنان زنده‌اند؛ از هند و ژاپن تا اسپانیا و جهان عرب. این شش اقتباس سینمایی و تلویزیونی ثابت می‌کنند میراث شکسپیر محدود به زبان انگلیسی نیست و در بازآفرینی‌های چندفرهنگی تازه می‌بالد. 🔸آینده شکسپیر به احتمال زیاد خارج از زبان انگلیسی رقم خواهد خورد. این پیام تأثیرگذار در سخنرانی پروفسور سوزان بسنت، پژوهشگر مطالعات ترجمه، در کنفرانس شکسپیر بریتانیا در شهر هال در سال ۲۰۱۶ مطرح شده بود. نکته او ساده اما قدرتمند بود: آثار شکسپیر احتمالاً نه تنها در زبان انگلیسی، بلکه از طریق ترجمه، اقتباس و بازآفرینی در سراسر جهان زنده خواهند ماند و شکوفا خواهند شد. 🔸شاهکار آکیرا کوروساوا با مه‌ و طبل و تیر، روح مکبث را به قلعه‌ای در ژاپن قرن شانزدهم می‌برد. با وجود فاصلهٔ زمانی و فرهنگی، تماشاگر فوراً تشخیص می‌دهد که این همان نمایش اسکاتلندی است، اما در پوشش سامورایی‌ها. صحنهٔ نهایی که واشیزو زیر باران تیرها فرو می‌ریزد، از ماندگارترین لحظه‌های سینماست و حتی از بسیاری برداشت‌های مستقیم مکبث تأثیرگذارتر. به‌گفتهٔ دنیل گالیمور، استاد ادبیات در دانشگاه کوانسی-گاکوئین، این فیلم نشان می‌دهد چگونه فرهنگ شرق‌ آسیایی می‌تواند روح تراژدی انگلیسی را به بیانی تازه تفسیر کند. ibna.ir/x6GLt @ibna_official

🔰در گفت‌و گو با نویسنده ادبیات دفاع مقدس؛ «بخوانیم برای ایران»؛ یعنی کشوری که با دانایی فرزندانش باید به قله برسد 🔸شیرین زارع‌پور نویسنده ادبیات دفاع مقدس گفت: کتاب شهید حمید قبادی‌نیا که قرار است توسط انتشارات سوره مهر منتشر شود، اکنون در مراحل پایانی قرار دارد. در حال حاضر مشغول نگارش کتاب «کمک رسید» نیز هستم؛ رمانی در قالب طنز سیاسی که به اتفاقات جنگ رمضان می‌پردازد. 🔸وقتی برای ایران می‌خوانیم، در واقع در حال بازخوانی چیزهایی هستیم که ما را به هم پیوند می‌دهد. این آگاهی‌ها باعث می‌شود قدر خاکی را که برایش خون داده شده، بیشتر بدانیم. «بخوانیم برای ایران» یعنی برای کشوری که در سخت‌ترین روزها با غیرت جوانانش ایستاد، حالا باید با دانایی فرزندانش به قله برسد. ibna.ir/x6H6r @ibna_official

🔰واکاوی بحران نقد ادبی در ایران؛ چگونه «آیین‌نامه‌ها» قاتل نقد ادبی شده‌اند؟ 🔸عدم انتخاب نامزد برای بخش نقد ادبی در جایزه‌ی ادبی جلال، سیگنال هشداردهنده‌ای برای وضعیت تولید محتواست. اگرچه ریشه‌های این بحران می‌تواند پیچیده و چندوجهی باشد اما در یک نگاه کاربردی و ساده، مستقیم‌ترین عامل بازدارنده، همان آیین‌نامه‌های نمره‌دهی دانشگاهی است. 🔸وقتی داوران اعلام می‌کنند که آثار موجود، بیشتر شبیه به پایان‌نامه‌های دانشگاهی یا گزارش‌های نظریِ خشک هستند تا نقدهای ادبیِ زنده و جریان‌ساز، درواقع دارند صدای سیستمی را تکرار می‌کنند که سال‌هاست پژوهشگر را در تله‌ی «کمیت‌گرایی» به دام انداخته است. اگرچه می‌توانستیم به ریشه‌های جامعه‌شناختی، فلسفی یا اقتصادی این بحران بپردازیم، اما در یک نگاه صریح و کاربردی، براساس گفته عیسی امن‌خانی پژوهشگر و عضو هیئت علمی دانشگاه، نوک تیر این مشکل به همین «آیین‌نامه‌های نمره‌دهی» ختم می‌شود. 🔸وقتی پژوهشگر مجبور شود موضوعات را خرد کند تا در قالب استانداردهای خشک مجلات بگنجد، آن نگاه جامع و بین‌رشته‌ای که ویژگی تعریف‌کننده‌ی نقد خوب است، از میان می‌رود. ما با آثاری روبرو هستیم که به‌جای ایجاد گفت‌وگوی زنده با متن، صرفاً نظریه‌ها را تکرار می‌کنند. این «گزارشگری خشک»، نقد را از نیروی مداخله‌گر خود تهی کرده است. 🔸بحران نقد ادبی در ایران، یک بحران فردی نیست که با سرزنش نسل جدید منتقدان قابل حل باشد. این یک بحران ساختاری است که ریشه‌های آن در آیین‌نامه‌های ارزیابی دانشگاهی و شرایط زیستی پژوهشگران نهفته است. سیستم ما به‌طور سیستماتیک پژوهشگر را به سمت «کمیتِ سطحی» می‌راند و از «کیفیت عمیق» باز می‌گرداند. ibna.ir/x6Hb5 @ibna_official

🔰یادداشت اختصاصی حکمت‌الله ملاصالحی به مناسبت هفته میراث فرهنگی؛ فردای تاریخ، فردای سنت 🔸حکمت‌الله ملاصالحی نوشت:‌ آن قوم، آن مردم، آن جامعه و جهانی که تن به خاطره‌زدایی و خاطره‌سوزی عصر و عالم مدرن نداده است و در ورطه‌های تنگ و ننگ و تاریک فراموشی و بی‌خویشی و بی‌خانمانی و بی‌خاستگاهی و بی‌ریشگی فرو نغلتیده، فردای تاریخ، فردای سنت و میراث اوست. 🔸تاریخ‌ها و فرهنگ‌ها و جامعه‌هایی که همچنان گذشته برایشان تجربه زیسته است؛ همچنان فروغ سنت‌ها و مواریث معنوی و متعالی و خاطرات ازلی در جانشان روشن است؛ همچنان در روشنگاه سنت و میراث معنوی و متعالی خود زندگی می‌کنند و جهان را می‌بینند و در جهان زندگی می‌کنند؛ در جهان سکنا دارند؛ آسان تن به فروکاستن تاریخ و فرهنگ و سنت و مواریث زنده و زیسته و جاری خود، به تاریخ گذشته، به تاریخ روزگاران گذشته نمی‌دهند. 🔸تاریخ‌ها، فرهنگ‌ها، جامعه‌ها و جهان‌های زنده، مواریث فرهنگی، مدنی و معنوی زنده و زیسته و جاری در جان، در روان و رفتار مردمانِ چنین فرهنگ‌ها و جامعه‌هایی، در رویارویی با تحولاتی که در درون و بیرون مرزها و جغرافیای تاریخی و فرهنگی و زیست‌اقلیم و عالم مدنی و معنوی‌شان رخ داده است، علی‌المعمول هم تواناتر و ستبرتر و مقاوم‌تر، در آوردگاه دست‌پنجه فشردن با چالش‌ها بوده‌اند، هم در گذار از چالش‌ها و کوره‌پیچ‌ها و بزنگاه‌های خطرخیز و خطرناک تاریخ و فراز آمدن بر کشمکش‌ها و بحران‌ها و عبور از گسست‌ها و مغاک‌ها، دست اندیشه و حکمت و خِرَد و هنر و علم و عمل و مهارت تدبیرشان گشوده‌تر بوده است و کارنامه میراثشان درخشان‌تر و ماناتر و به‌یادماندنی‌تر برای نسل‌های سپسین بوده است. ibna.ir/x6Hbj @ibna_official