🔰مرروی بر«جستارهایی درباب تاریخ هنرومعماری دردوره آغازین مدرن»؛
روایتی از «شهر آغازین مدرن»/ بناهای دوره صفویه اصفهان چگونه قدرت را مرئی میکردند؟
🔸ترجمه فارسی کتاب «جستارهایی در باب تاریخ هنر و معماری در دوره آغازین مدرن» اثر سوسن بابایی و ترجمه مصطفی امیری، با عبور از روایتهای سنتی، افق تازهای برای فهم نسبت هنر، معماری، شهر و قدرت در ایران صفوی میگشاید.
🔸اهمیت خبری این انتشار کتاب فقط در دسترسپذیرشدن مقالاتی پراکنده در بازهای نزدیک به سه دهه نیست؛ بلکه یک سازوکار میانرشتهای به زبان فارسی است، ساختاری که مطالعات صفوی را به گفتوگوهای بزرگتری مانند نظریه فضا، تاریخ شهرهای امپراتوری و بازاندیشی مدرنیتههای غیراروپایی وصل میکند. از این منظر، کتاب میتواند مرزهای رایج میان تاریخ سیاسی، تاریخ هنر، معماری و مطالعات فرهنگی را در پژوهش ایرانی کمرنگ کند و بهویژه برای دانشگاهها، پژوهشکدهها و بدنه اصفهانپژوهی نقش «متن مرجع» پیدا کند؛ متنی که به جای توصیف سبک و تزئین، پرسشهای سختتری را پیش میکشد: قدرت چگونه در فضا مستقر میشود؟ تشیع چگونه در شهر «کالبد» مییابد؟ و شهر دوره صفوی چگونه به صحنه تولید و بازتولید نظم اجتماعی تبدیل میشود؟ این کتاب به همت مرکز اصفهانشناسی و خانه ملل شهرداری اصفهان و توسط انتشارات سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری اصفهان به چاپ رسیده است؛ انتخابی معنادار که نشان میدهد نهادهای شهری اصفهان نیز به ضرورت پیوند «میراث» با «روشهای نوین خوانش میراث» واقف شدهاند.
🔸یکی از ابعاد مهم کتاب، قرار دادن اصفهان در متن تاریخ جهانی شهرهای امپراتوری است که قبلاً به آن اشاره کردم. از سوی دیگر، بابایی با این رویکرد تصویری متفاوت از مفهوم «مدرنیته» نیز ارائه میدهد. او تلویحاً این ایده را به چالش میکشد که برنامهریزی شهری، سازمان فضایی کلان یا شکلگیری فرهنگ شهری پیچیده، صرفاً پدیدهای اروپایی بوده است. اصفهان صفوی در آثار او نمونهای از شکلگیری نوعی مدرنیته شهری غیراروپایی است؛ مدرنیتهای که بر پایه پیوند میان تشیع، سلطنت، تجارت و فرهنگ بصری شکل گرفته بود. به همین دلیل، کتاب نه فقط درباره صفویه، بلکه درباره بازاندیشی در تاریخ جهانی شهر و مدرنیته نیز هست. در نهایت، اهمیت جایگاه اصفهان در این کتاب از آن روست که بابایی از خلال این شهر، امکان نوعی بازنویسی تاریخ صفوی را فراهم میکند.
🔸یکی از مهمترین تأثیرات احتمالی این ترجمه، گسترش مفهوم «فرهنگ بصری» در مطالعات ایرانی است؛ بابایی نشان میدهد که میدان نقش جهان، چهارباغ، مسجد، بازار و کاخ را نباید صرفاً مجموعهای از بناها دانست، بلکه باید آنها را بخشی از یک نظام دیداری و فضایی فهمید که اقتدار صفوی را مرئی میکرد. در نگاه او، قدرت در دوره صفوی نه فقط نوشته و گفته میشد، بلکه «دیده» و «تجربه» نیز میشد. این رویکرد میتواند افق تازهای برای مطالعات مربوط به تشیع، آیین، فضا و معماری در ایران بگشاید و پژوهشگران را به سمت مطالعه «سیاستِ فضا» و «معماری اقتدار» سوق دهد.
ibna.ir/x6Hjt
@ibna_official
🔰ایبنا گزارش میدهد؛
راهحل مسئله تربیت ناشر حرفهای
🔸با تغییر فرآیند صدور مجوزها و حذف برخی سازوکارهای آموزشی، صنعت نشر با خلأیی روبهرو شده که یکی از عوامل تشدید مشکلات اقتصادی و حرفهای تحلیل میشود؛ خلأیی که آینده نسل جدید ناشران را با ابهامهایی جدی مواجه کرده است.
🔸متولیان حوزه نشر، نسبت به پیامدهای تسهیل فرایند صدور مجوزهای نشر و کاهش نقش آموزشهای تخصصی هشدار میدهند؛ موضوعی که به اعتقاد فعالان صنفی، به افزایش تعداد ناشران دارای مجوز در مقابل شمار محدود ناشران فعال منجر شده است.
🔸اگرچه در نگاه نخست، فعالیت در حوزه نشر، تنها براساس معیار چاپ کتاب محدود به نظر میرسد، اما در واقع، تولید کتاب زنجیرهای از فعالیتهای تخصصی را شامل میشود. انتخاب و ارزیابی آثار، مذاکره و عقد قرارداد با مؤلفان و مترجمان، ویراستاری علمی و ادبی، صفحهآرایی، طراحی جلد، دریافت شابک و فیپا، اخذ مجوزهای قانونی، نظارت بر چاپ، توزیع و فروش کتاب، تنها بخشی از فرآیند پیچیده تولید یک اثر مکتوب است.
🔸یکی از پرسشهای مهمی که در شرایط کنونی مطرح میشود، سرنوشت نسل جدید ناشران و شیوه انتقال تجربه به آنان است. در شرایطی که بخشی از آموزشهای سنتی کمرنگ شده یا حتی میتوان گفت حذف شده است، این سؤال مطرح میشود که ناشران جوان چگونه باید با اصول حرفهای این صنعت آشنا شوند؟
🔸در شرایطی که بخشی از فعالان قدیمی نشر در حال کنارهگیری از فعالیتهای اجرایی هستند، ثبت و انتقال دانش و تجربه آنان میتواند از تکرار بسیاری از خطاها جلوگیری کند و زمینه شکلگیری نسلی حرفهایتر از ناشران را فراهم آورد.
ibna.ir/x6HhF
@ibna_official
🔰در گفتوگو با ایبنا مطرح شد؛
ادبیات ابزاری برای ثبت تاریخ مقاومت/ ورود دیرهنگام منجر به شکست در جنگ روایتها میشود
🔸 نویسنده کتاب «وقتی همه رفتند» معتقد است که ورود دیرهنگام میتواند منجر به شکست در جنگ روایتها شود، اما شتابزدگی هم میتواند مشکلاتی ایجاد کند.
🔸ما بیان میکنیم تا حقایق گم نشود. ما به دنبال قهرمانسازی نیستیم. ما تعریف، تبیین و روایت میکنیم و خود قهرمانها از دل آن روایتها سر برمیآورند و مخاطب، الگو را پیدا میکند. مهم این است که وقایع و تاریخ تحریف نشود و همانگونه که اتفاق افتاده، روایت شود. ما قرار نیست چیزی را بسازیم. ما قرار است نورافکن را روشن کنیم تا مخاطب آگاهانه همه چیز را ببیند.
🔸نویسنده باید مدیریت کند چه چیزی را چه زمانی روایت کند. ورود دیرهنگام میتواند منجر به شکست در جنگ روایتها شود، اما شتابزدگی هم میتواند مشکلاتی ایجاد کند. شتابزدگی و تعجیل باعث میشود برخی مسائل کال چیده شود و آنطور که باید پخته و رسیده باشد، ارائه نشود؛ بنابراین به نظرم بهترین تصمیم این است که صبر کرد تا درخت ثمره دهد و با نگاه عمیقتری به مسائل و اتفاقات پرداخت از اینرو نه باید شتابزده عمل شود نه دیرهنگام.
ibna.ir/x6GG4
@ibna_official
🔰چند سطر از خاطرات احمد عزیزی در «شتای عمر»؛
فرمانده پاسگاهی که از سقوط هواپیما در چند کیلومتریاش بیخبر بود!
🔸کتاب «شتای عمر» خاطرات احمد عزیزی، دیپلمات تنها یک زندگینامه شخصی نیست، بلکه تصویری از تحولات سیاسی و اجتماعی ایران در دهههای مختلف ارائه میدهد.
🔸ارزش اصلی کتاب در تلفیق خاطرهنگاری و تحلیل سیاسی است؛ به گونهای که خواننده علاوه بر آشنایی با زندگی حرفهای مولف، درک بهتری از بخشی از تاریخ معاصر ایران به دست میآورد. نثر کتاب روان و مستند است و برای علاقهمندان به تاریخ سیاسی، خاطرات رجال سیاسی و مطالعات روابط بینالملل میتواند اثری خواندنی و قابل تأمل باشد. «شتای عمر» همچنین نمونهای از ثبت تجربههای شخصی در بستر تحولات کلان سیاسی به شمار میرود و از این منظر، منبعی ارزشمند برای پژوهشگران و مخاطبان تاریخ معاصر محسوب میشود.
🔸سال ۱۳۶۱ بود و جنگ میان کشورمان و عراق جریان داشت. بازار میانجیگری بین دو کشور هم داغ بود و کشورها و چهرههای جهانی، هر یک به دلیلی مایل به آزمودن بختشان از این لحاظ بودند. الجزایر هم یکی از این کشورها بود. این کشور در ماجرای گروگانگیری در ایران توانسته بود با میانجیگری میان ایران و آمریکا این فرایند را با صدور بیانیههای موسوم به بیانیه الجزایر به آخر رسانده و دست گروگانهای آمریکایی را در ۳۰ دی ۱۳۵۹ در دست دولت این کشور بگذارد. الجزایر با چنین پشتوانهای در جریان جنگ عراق و ایران نیز شرایط را برای دخالت و میانجیگری و در نتیجه ارتقای وجهه و اعتبار جهانی خود مناسب میدید.
ibna.ir/x6zdV
@ibna_official
🔰آینهای در شرق:
روایت سه نویسنده بزرگ آمریکای لاتین از هند
🔸از ریودوژانیرو تا مکزیکوسیتی، هند برای نویسندگان آمریکای لاتین نه یک مقصد گردشگری، بلکه آزمایشگاهی برای بازشناسی هویت خویش بوده است. سسیلیا میرلس، اوکتاویو پاز و خولیو کورتاسار در قرن بیستم راهی شبهقاره شدند تا در میانه تضادهای شرق و غرب، معنای واقعی «خویشتن» را در آینه تمدنی دیگر جستوجو کنند.
🔸میرلس در اول ژانویه وارد شد و بلافاصله در یادداشتی نوشت که زندگی هندی برای او «چنان آشناست که گویی همیشه اینجا زندگی کردهام». این حسِ بازشناسیِ عمیق، در تمام سفر همراهش بود. سالها پس از این بازدید، او هنوز هند را مکانی توصیف میکرد که در آن «بیش از هر جای دیگری در دنیای درونی خودش» بوده است.
🔸در مقابل نگاه حسی میرلس، هندِ اوکتاویو پاز (Octavio Paz) کاملاً روشنفکرانه بود. پاز در کتابهای شیب شرقی (Ladera Este) و میمون دستورشناس (El mono gramático)، از هند برای اندیشیدن درباره زبان و زمان استفاده کرد. او که شش سال سفیر مکزیک در دهلی بود، همواره هند را با مکزیک مقایسه میکرد: دو تمدن باستانی که استعمار آنها را شکل داده و هر دو میراثی پیشااستعماری را حمل میکنند که مدرنیته نتوانست محوشان کند.
🔸خولیو کورتاسار (Julio Cortázar) رادیکالترین مواجهه فرمی را داشت. کتاب نثر رصدخانه (Prosa del Observatorio) تلفیقی از متن و عکسهای او از رصدخانههای جانتار مانتار است. کورتاسار که به عنوان مترجم سازمان ملل در دهلی حضور داشت و مهمانِ خانه پاز بود، در نامههایش خود را «ناراحت» نشان میداد.
ibna.ir/x6Hp7
@ibna_official
🔰ضیافت کلمات در سه پرده؛
برترین سهگانههایی که قرن ۲۱ را تسخیر کردند
🔸یک سهگانه موفق، فراتر از سه جلد کتاب ساده، هنرِ مهندسیِ روایت است؛ جایی که داستان باید دقیقاً در میانه راه قطع شود تا عطش خواننده برای ادامه باقی بماند. در این گزارش، به معرفی پنج قله ادبی قرن بیست و یکم میپردازیم که توانستند با رعایت این «تعادلِ طلایی»، نام خود را در تاریخ ادبیات فانتزی و علمیتخیلی حک کنند.
🔸مارگارت اتوود دههها پس از شاهکار سرگذشت ندیمه، با سهگانه مادآدام (MaddAddam) بازگشت تا دوباره زنگ خطر را برای بشریت به صدا درآورد. کتابهای اوریکس و کریک (Oryx and Crake)، سال سیل (The Year of the Flood) و مادآدام، تصویری هولناک از سلطه شرکتهای بزرگ، مهندسی ژنتیک و فروپاشی محیط زیست را ترسیم میکنند. اتوود با طنزی سیاه به ما یادآوری میکند که تمام فجایعِ این کتابها، همین حالا در دنیای ما ریشه دواندهاند و یک پاندمی جهانی میتواند آخرین میخ بر تابوت تمدن باشد.
🔸 اگر میخواهید ذهنتان توسط یک نویسنده حرفهای بازنشانی شود، سراغ سهگانه زاده مه (Mistborn) اثر برندون سندرسون بروید. این مجموعه با کتابهای آخرین امپراتوری (The Final Empire)، چاه معراج (The Well of Ascension) و قهرمان اعصار (The Hero of Ages)، سیستمی جادویی به نام «آلومانسی» را معرفی میکند که در آن قدرت از بلعیدن فلزات سرچشمه میگیرد. سندرسون در این دنیای مهآلود، مضامین فسادِ قدرت و ایمان را با چنان مهارتی در هم میتند که شما را وادار میکند تا آخرین قطره از خاکستر اسکاریال را در ذهن خود تجسم کنید.
ibna.ir/x6HmH
@ibna_official
🔰یادداشت؛
مطالعه ابزار قدرتمند روانشناختی برای کاهش استرس و تقویت ذهن
🔸 مطالعه ابزاری روانشناختی برای افزایش تابآوری، کاهش استرس و تقویت ذهن است؛ کتابخوانی به رشد فردی، آرامش روان و توانایی مقابله با چالشهای زندگی کمک میکند.
محمدرضا مقدسی، مدیر و مؤسس خانه تابآوری:
🔸️یکی از مهمترین تأثیرات مطالعه بر روان انسان، افزایش قدرت تحلیل است. افرادی که عادت به کتاب خواندن دارند معمولاً مسائل را از زوایای مختلف بررسی میکنند و در برخورد با مشکلات عجولانه عمل نمیکنند این مهارت ذهنی در افزایش تابآوری بسیار مؤثر است. زمانی که فرد بتواند بحرانها را تحلیل کند و راهحلهای مختلف را ببیند، احتمال فروپاشی روانی کاهش پیدا میکند. مطالعه ذهن را از واکنشهای هیجانی شدید دور میکند و به سمت تفکر منطقی هدایت میسازد.
🔸مطالعه همچنین میتواند احساس معنا را در زندگی افزایش دهد. انسان زمانی که هدف و معنا داشته باشد، در برابر مشکلات مقاومتر میشود. کتابهای فلسفی، عرفانی و انگیزشی میتوانند نگاه عمیقتری نسبت به زندگی ایجاد کنند و به فرد کمک کنند ارزشهای شخصی خود را بهتر بشناسد. این شناخت در زمان بحران نقش مهمی ایفا میکند، زیرا انسان معناگرا توانایی بیشتری برای تحمل سختیها دارد.
🔸مطالعه یک ابزار روانشناختی قدرتمند است که میتواند ذهن انسان را بازسازی کند و قدرت مقابله با دشواریهای زندگی را افزایش دهد. کتاب خواندن باعث رشد فکری، آرامش روانی، تقویت امید و افزایش انعطافپذیری ذهنی میشود. در پسِ هر صفحه کتاب، فرصتی برای یادگیری، خودشناسی و رشد نهفته است. افرادی که مطالعه را به بخشی از سبک زندگی خود تبدیل میکنند، معمولاً در برابر بحرانها استوارتر هستند و توانایی بیشتری برای حفظ تعادل روانی دارند.
ibna.ir/x6Hqf
@ibna_official
🔰آیت حسینی، درباره یکی از مهمترین آثار کلاسیک ژاپن میگوید؛
«کتاب بالش»؛ اینستاگرام یک بانوی ژاپنی در هزار سال پیش
🔸سید آیت حسینی: با وجود آنکه این «کتاب بالش» بیش از هزار سال پیش نوشته شده، همچنان بسیار زنده و تازه به نظر میرسد. دغدغههای یک زن درباری در هزار سال پیش، آنقدرها هم از دغدغههای ما دور نیست. چیزهایی که او را خوشحال، خسته، شگفتزده یا منزجر کردهاند، برای ما نیز قابل درک و ملموساند. از سوی دیگر، کوتاه و مستقل بودن پارههای کتاب، مخاطب امروز را به یاد پستهای شبکههای اجتماعی میاندازد.
🔸با وجود آنکه این کتاب بیش از هزار سال پیش نوشته شده، همچنان بسیار زنده و تازه به نظر میرسد. دغدغههای یک زن درباری در هزار سال پیش، آنقدرها هم از دغدغههای ما دور نیست. چیزهایی که او را خوشحال، خسته، شگفتزده یا منزجر کردهاند، برای ما نیز قابل درک و ملموساند. از سوی دیگر، کوتاه و مستقل بودن پارههای کتاب، مخاطب امروز را به یاد پستهای شبکههای اجتماعی میاندازد. انگار در حال ورق زدن اینستاگرام یا ایکسِ یک کاربر ژاپنی از هزار سال پیش هستید؛ حسی که بسیار جذاب و منحصربهفرد است. این کتاب یکی از مهمترین آثار ادبیات کلاسیک ژاپن به شمار میرود. اهمیت آن کمتر از «داستان گنجی» نیست؛ اثری که از آن به عنوان نخستین رمان جهان یاد میشود. نویسندگان این دو کتاب همعصر بودند و یکدیگر را در دربار میشناختند. «کتاب بالش» به زبانهای بسیاری ترجمه شده و در سطح جهان اثری شناختهشده و تأثیرگذار است.
🔸️در «کتاب بالش» آن مینیمالیسمی را که امروز با فرهنگ ژاپن پیوند میدهیم، نمیبینید؛ زیرا این کتاب متعلق به دورهای است که اشیای فاخر، باشکوه، رنگارنگ و تجملی ستایش میشدند. خود نویسنده نیز شیفته چیزهای زیبا و گرانبهاست. مینیمالیسم بعدها و تحت تأثیر آیین ذن، در سدههای سیزدهم و چهاردهم میلادی، رواج پیدا کرد.
ibna.ir/x6Hjp
@ibna_official
🔰گزارش ایبنا از بازار کتاب در مرکز کهگیلویهوبویراحمد؛
یاسوج، شهری با ۳ کتابفروشی/ ناشران از توزیع گفتند، کتابفروشان از هزینهها
🔸شهر یاسوج در استان کهگیلویه و بویراحمد فقط سه کتابفروشی فعال دارد و فعالان حوزه کتاب، این وضعیت را ناشی از تمرکز نشر در تهران و ضعف در توزیع میدانند.
🔸در بسیاری از پروژهها، سهم قابلتوجهی از هزینههای نگارش، ویرایش و چاپ بر دوش مؤلف قرار میگیرد و همین مسئله، مسیر انتشار را به سمت کانالهایی میبرد که شانس توزیع و فروش بیشتری داشته باشد.
🔸اصلاح زنجیره توزیع و فروش ضروری است تمرکز توزیع در چند مرکز محدود در یاسوج، مانع از دسترسی عادلانه مخاطبان و شکلگیری بازاری پویا است.توسعه مراکز توزیع و افزایش نقاط فروش، پیششرط رقابت سالم و تقویت بازار کتاب است.
ibna.ir/x6Hr2
@ibna_official
🔰گفتوگو با احسان اژدری درباره «تقلای اراده در عصر لذتگرایی»؛
اراده در زندگی روزمره
🔸بهگفته اژدری: «هدفِ فلسفه پرداختن به مسائل اساسی انسان است. اما گاهی نظریهپردازی فیلسوفان و اندیشمندان در این حوزه چنان پیچیده میشود که از فهم مخاطبان عادی فاصله میگیرد و آنان را با این نظریهها و مفاهیم بیگانه میکند. گاهی پیدا کردن ارتباطی مستقیم میان این پیچیدگیها با نیازمندیهای افراد عادی دشوار میشود. هدف ما کاستن از این پیچیدگی، و ملموس و عینی کردن مفهوم «اراده» برای استفاده در زندگی روزمره است.
🔸️ ما سعی کردهایم اراده را از امری انتزاعی و مبهم به امری کاربردی تبدیل کنیم و به توصیفی ملموس و قابلدرک از آن برسیم. این روند با تعاریف شعاری که برای موفقیت افراد، احساسات آنها را تحریک میکنند و شور و هیجان ایجاد مینمایند فرق دارد. در واقع سعیمان بازتعریف این مفهوم و زمینی کردن آن است بدون آنکه در دام شعارهای انگیزشیِ بیش از حد سادهسازیشده بیفتیم.
🔸️نکتهی مهمی که در فهم نقش عادتها باید به آن توجه کنیم این است که استفاده از اراده و مهارتهای تحقق آن برای رسیدن به اهداف، مثل استفاده از عضلههای بدن محدودیت دارد و ما را دچار خستگی میکند. این روند در یک فرایند تصمیمگیری و برنامهریزی آگاهانه انجام میشود و انرژی زیادی از ما میگیرد. اگر بخواهیم برای هر هدف بزرگ یا کوچکی اینقدر انرژی صرف کنیم، از انجام بسیاری از کارهای عادی روزمره هم باز میمانیم.
🔸️عادتهایی که برای خود میسازیم بخش مهمی از زندگی روزمرهی ما را تشکیل میدهند و دستاوردهای ما تا حد زیادی مرهون عادتهای ماست. روتینهایی مثل ورزش مداوم، مسواکزدن، رعایت غذایی، مطالعهکردن و ... که سلامتی و موفقیت ما را در درازمدت تضمین میکنند از این دسته عادتها هستند؛ برای مثال، اگر هر روز برای ورزش کردن بخواهیم نیروی اراده را بهکار بگیریم و با مشقت تلاش کنیم، مدت زیادی در انجام آن دوام نخواهیم آورد؛ مگر آنکه تبدیل به عادتمان شود.
ibna.ir/x6Hjy
@ibna_official
🔰مدیر انتشارات طراحان تین در گفتوگو با ایبنا؛
اولویت ناشر در طراحی جلد هزینه برای درخشیدن کتاب است
🔸هوش مصنوعی خلاق نیست
🔸مدیر انتشارات طراحان تین، گفت: ناشران ترجیح میدهند برای زیبایی ویترین کارشان هزینه کنند و با کمک طراحان، کتابهایی منتشر کنند که در قفسه کتابفروشیها مثل یک اثر هنری بدرخشند.
🔸 وقتی این فناوری جدید وارد شده بود، دیدیم که بسیاری از بیلبوردها در خیابانها در مناطق مختلف شبیه به هم شده بودند. کارهایی خالی از تفکر و ایده که هر کسی با نگاه کردن به آنها متوجه میشد با هوش مصنوعی ساخته شدهاند.
🔸مخاطب امروز، بسیار هوشمند است. کسی که اهل کتاب باشد به راحتی متوجه میشود که آیا طرح جلد یک کتاب، با فکر و خلاقیت طراحی شده یا خروجی هوش مصنوعی است.
🔸با اینکه برخی میگویندحتی میتوان صفحهآرایی کتاب را هم به هوش مصنوعی سپرد، اما ناشرانی که کتابهای تخصصی منتشر میکنند، تمایلی به این کار ندارند. ناشری که به شکل حرفهای کارمیکند، برای کتابها هویت و تعریفی خاص دارد.نمیخواهد ازقالبی که تعریف کرده است خارج شود و به هوش مصنوعی و آثار تکراری رو بیاورد.
ibna.ir/x6Hb7
@ibna_official
🔰خوانشی از نمایشنامه «سیاهکل» نوشته محمد رضاییراد؛
عاشقان حاشیهنشین تاریخ
🔸«سیاهکل، نوزدهم بهمن هزار و سیصد و چهلونه» نوشته محمد رضاییراد که نشر بیدگل به تازگی منتشر کرده، نمایشنامهای است درباره همان لحظهای که میبایست دو عاشق به هم برسند اما نرسیدند و این تقدیر عاشقانه نیست، «جرم تاریخ» است. با این همه از دل همین نرسیدن جهانی از معنا میآفریند.
🔸محمد رضاییراد در نمایشنامه «سیاهکل» نه طرف ساواک است نه طرف چریکها. نه روایت مأموران را تکرار میکند، نه مرثیه قهرمانهای کشتهشده را مینویسد. او آمده داستان آدمهایی را تعریف کند که تاریخ آنها گیر میاندازد. «سیاهکل» یک نمایشنامه تاریخی به معنای معمولش نیست. تأملی فلسفی است درباره «جرم تاریخ» و «زمان خمیده» و «باطل اباطیل» که در قالب یک عاشقانه ناتمام روایت میشود.
🔸«سیاهکل» نمایشنامهای است درباره همان لحظهای که میبایست دو عاشق به هم برسند اما نرسیدند. و این تقدیر عاشقانه نیست، «جرم تاریخ» است. با این همه از دل همین نرسیدن جهانی از معنا میآفریند، حاشیهنشینان را به متن میکشاند، فیزیک را به تمثیلی از گرانش قدرت تبدیل میکند و «باطل اباطیل» در عین فرجام، نقطه عزیمتی است برای همدردی و عبور از بحران.
🔸در پایان نمایشنامه هیچ حکم نهایی امید یا یأس صادر نمیشود. فقط با زبانی شاعرانه و ارجاعی به ترانهای از پینک فلوید، تصویری از دو روح گمگشته در کنار هم به دست میدهد. ترانهای که میگوید: «... و آیا تو را واداشتند/ که قهرمانانت را تاخت بزنی با اشباح؟...» و همین، برای یک نمایشنامه پس از سیاهکل، کافی است. غمانگیز است. زیباست.
ibna.ir/x6Hn4
@ibna_official