🔰پشت شیشه‌های انقلاب؛ هزار ماجرا که پشت شیشه‌ها صف کشیده‌اند 🔸راسته انقلاب همیشه پر از کتاب، مجله و انسان‌های با حوصله و عجول است که تماشای آنها حال آدم را بهتر می‌کند. 🔸شیشه‌ها پر از حرف بودند و کتاب‌ها زبان آن‌ها بود اما در این میان، دست‌فروش‌ها، آدم‌ها، شعارها و حتی تضادها، بخشی جدانشدنی از هویت خیابان انقلاب را شکل می‌دادند که آن را شبیه یک فریاد دسته‌جمعی می‌کرد. روبه‌روی بانک ملت، دست‌فروشی یک کتاب انجیل جیبی را با جلد سیاه به دیواری تکیه داده بود که رویش نوشته بودند «خدای او زنده است» و درست تنها سه قدم آن‌طرف‌تر از کتاب‌فروشی انتشارات «کیهان»، کتاب‌های کهنه و قدیمی فروخته می‌شد؛ «انقلاب سفید» و خاطراتی از کارگزاران رژیم گذشته. کاملا مسالمت‌آمیز و گویی خیابان انقلاب، همچنان جایی بود که روایت‌های متضاد تاریخ، بدون آنکه برای حذف به همدیگر دست‌درازی کنند، کنار هم ایستاده‌ بودند. 🔸شیشه‌های خیابان انقلاب در اصل درباره کتاب نبودند؛ آن‌ها با تمام شفافیت‌شان جامعه را فریاد می‌کشیدند؛ درباره چیزهایی که مردم می‌خواهند بخوانند، چیزهایی که نمی‌توانند بخرند، چیزهایی که روی زمین فروخته می‌شوند و چیزهایی که پشت شیشه می‌درخشند. و شاید هم به همین دلیل است که در خیابان انقلاب، ویترین فقط یک ویترین شیشه‌ای معمولی نیست؛ چون تبدیل شده به صفحه روزنامه‌ای که هر روز صبح، دوباره چیده می‌شود ... . ibna.ir/x6Hzv @ibna_official

🔰در کتاب جدید چشمه؛ ژوائو خیس به روایت داستانی پوچی‌های جهان می‌پردازد 🔸ژوائو خیس در «نامزد آقای مترجم» بر پوچی‌های جهان تمرکز کرده است. 🔸ژوائو، نویسنده این اثر نماینده سبکی ادبی است که در ادبیات معاصر پرتغال سابقه ندارد. اگرچه تحت تاثیر کافکا، سلین و هامسون است،‌ استادانه سبک خاص خودش را دنبال می‌کند و نویسنده‌ای است که بیش از هرچیزی به گفتن از پوچی‌های جهان علاقه‌مند است. او به‌خوبی طنز ادبی را می‌شناسد، طنز ظریفی که در آن اوضاع طبیعی است و در عین حال ارائه شخصیت‌ها به دور از هرگونه تعارف و تکلف است. ibna.ir/x6HpJ @ibna_official

🔰یادداشت حکمت‌الله ملاصالحی به مناسبت ایام عزاداری حسینی؛ «هَیهاتَ مِنَّا الذِّلَّة» 🔸استاد دانشگاه تهران نوشت:‌ تو پیروزِ همیشه مانا و جاویدانِ آوردگاهی هستی که مقامِ عزت و عزتمندانه و شریف و شرافتمندانه زیستن و مردن و شهادت دادن و به شهادت رسیدن است. مقامِ عزت و شرف و عزیز و شرافتمندانه زیستن و مردن را شکست راه نیست. چنین است پیام سرور شهیدان و آزادگان و امامِ عزت و شرافت و عزتمندانه و شرافتمندانه زیستن، حسین بن علی (ع): «هَیهاتَ مِنَّا الذِّلَّة»! 🔸عزیز بودن و عزتمندانه زیستن و مردن، شریف بودن و شرافتمندانه زندگی کردن، کشش ریشه‌ای و سرچشمه‌ای و وجودیِ هر انسانی است. حقیر و ذلیل شدن و حقیرانه و ذلیلانه زندگی کردن و مردن برای انسان‌ها رنجناک و غم‌انگیز است و بر این رنج و غم دامن می‌زند. انسان‌ها دوست ندارند تحقیر و تذلیل و تخفیف داده شوند یا تحقیر و ذلیلشان کنند؛ دوست ندارند تخفیفشان بدهند و عزت و آبرویشان را ارزان بفروشند و به حراج بگذارند. ibna.ir/x6HBZ @ibna_official

🔰مسابقه‌ای که در زمین فوتبال خلاصه نمی‌شود؛ ایران و بلژیک؛ دو تجربه‌ی ادبی در حاشیه‌ی مرکز مدرن 🔸این نوشته به بهانه دیدار تیم‌های ملی ایران و بلژیک در جام جهانی ۲۰۲۶، که در تاریخ یک‌شنبه سی‌ام خرداد ۱۴۰۵ ساعت ۲۲:۳۰ دقیقه به وقت ایران برگزار می‌شود، به رابطه ادبیات این دو کشور می‌پردازد. 🔸ایران در این میان نماینده فرهنگی است که مدرنیته را از بیرون دریافت کرده و آن را در درون خود بازسازی کرده است. بلژیک اما، در موقعیتی میانجی‌گرانه در قلب اروپا قرار دارد، کشوری که نه به اندازه فرانسه و آلمان به‌عنوان «مرکز» ادبیات مدرن شناخته می‌شود و نه در حاشیه کامل آن قرار دارد. همین موقعیت بینابینی، ادبیات بلژیک را به نمونه‌ای جالب برای فهم نسبت میان زبان، هویت و مدرنیته تبدیل می‌کند. 🔸در رمان فارسی، محور اغلب روایت‌ها تجربه تاریخی، اجتماعی و لحظه‌های گذار است، تلاش برای صورت‌بندی جهانی که در حال تغییر است. 🔸در ادبیات بلژیک، تمرکز بیشتر بر تجربه فردی، موقعیت‌های محدود و ساختارهای روانی است، جایی که روایت از کلان‌تاریخ فاصله می‌گیرد و به جزئیات زیست انسانی نزدیک می‌شود. 🔸این دو سنت، بیش از آنکه در برابر هم قرار بگیرند، دو شیوه متفاوت برای تبدیل تجربه انسان به روایت را نشان می‌دهند. 🔸در این تقابل، تفاوت اصلی نه در «قدرت ادبی» یا «تأثیرگذاری جهانی»، بلکه در نوع رابطه با مدرنیته است. در ایران، رمان در لحظه ورود مدرنیته شکل می‌گیرد بنابراین همواره حامل نوعی پرسش درباره «چگونگی ورود» است. در بلژیک، ادبیات در دل مدرنیته اروپایی شکل گرفته، اما در حاشیه مراکز اصلی آن قرار دارد بنابراین بیشتر با مسئله «زیستن در میان چند مرکز» مواجه است. 🔸در نتیجه، اگر در رمان فارسی مسئله اغلب «تبدیل تجربه تاریخی به روایت» است، در ادبیات بلژیک مسئله بیشتر «تبدیل تکه‌تکه بودن تجربه به فرم» است. ibna.ir/x6HCq @ibna_official

🔰بایسته‌های اقتصاد در گفت‌وگو با سیدعلیرضا بهشتی شیرازی؛ بدون عدالت آزادی بی‌معناست 🔸استیگلیتز علیه «راه بردگی» هایک 🔸به‌گفته بهشتی‌شیرازی: کتاب استیگلیتز تا حدود زیادی پاسخی است به کتاب «راه بردگی» هایک، اثری که در آن هایک با بازگشت به معنای دوم از آزادی این مفهوم را در خدمت تبلیغ ایده‌های اقتصادی نوکلاسیک قرار می‌دهد. از نظر استگلیتز بدون عدالت فرصت‌ها منصفانه در جامعه تقسیم نخواهند شد و لذا آزادی معنای منجزی نخواهد یافت. 🔸مکاتب پایان نمی‌یابند، بلکه خود را با شرائط جدید وفق می‌دهند. همچنین هرگز نباید تصور کرد که آموزه‌های مکتب کلاسیک از علم اقتصاد حذف خواهند شد. تا علم اقتصاد هست با آموزش آموزه‌های کلاسیک به دانشجویان آغاز خواهد شد. تفاوت و تنازع در سطوح بسیار بالای این علم و سیاست‌گذاری اقتصادی است که خود را به نمایش می‌گذارد. حتی در آن سطح نیز باید انتظار داشت که نوکلاسیک‌ها در آینده بکوشند که با جذب یافته‌های علمی جدید و اصلاح خود مجدداً به صحنه باز گردند. 🔸استیگلیتز در اینجا انتقاد او متوجه مبحث آزادی نیست، بلکه او بیشتر به ابعاد اقتصادی و حقوقی جهانی شدن می‌پردازد. مثلاً توضیح می دهد که سرمایه‌گذاری خارجی چگونه دولت‌های ملی را از اختیار می‌اندازد و قوانین کاپیتولاسیون اقتصادی را حاکم می‌کند. درعین‌حال، به‌عنوان یک واقعیت باید توجه داشت که اقتصاد نوکلاسیک، مشخصاً اجماع واشینگتن، اگر یک جنبه مثبت داشت آن بود که فقر را در سطح بین‌المللی کاهش داد. 🔸باید توجه داشت که آزادی یک مفهوم پرچاذبه برای جوامع بشری است و همین امر موجب می‌شد که در طول تاریخ اندیشه، متفکران نظرات‌شان را در قالب آن بسته‌بندی کنند تا بیشتر مورد توجه قرار گیرد. همین امر موجب تحولات عمیق در معنای آزادی طی دو سه قرن اخیر شده است. آزادی در معنای ابتدائی‌اش، یعنی بتوانیم هر کاری که می‌خواهیم انجام دهیم. منتهی اگر در جامعه هر کسی هر کاری که می‌خواهد بکند، سنگ روی سنگ بند نخواهد گرفت. لذا جوامع سریعاً به این نتیجه می‌رسند که آزادی یک فرد همواره به‌معنای ناآزادی فردی دیگر است. منتهی آیا به این خاطر افراد باید از آزادی‌شان صرف‌نظر کنند؟ ibna.ir/x6HCt @ibna_official

🔰محرم به روایت آیین و ادبیات/ اردبیل؛ طشت‌های آب، شمع‌های روشن؛ بازخوانی عزاداری‌های هزار ساله اردبیل در سفرنامه‌ها 🔸 مردم اردبیل از دیرباز ارادتی خالصانه به امام حسین (ع) دارند و از پس این ارادت که قرن‌ها قدمت دارد، آیینی پدید آمده که برخی از آنها به فرهنگ مردم این دیار در دهه اول محرم تبدیل شده است. 🔸مراسم ایام ماه محرم اردبیل با عزاداری در سالروز شهادت مسلم ابن عقیل آغاز می‌شود و بعد با آیین معروف طشت‌گذاری شکل رسمی به خود می‌گیرد. این مراسم از ۲۷ ذیحجه شروع شده و هر روز در دو محله از شهر، مراسم طشت‌گذاری برگزار می‌شود. روز اول در محلات طوی و اونچی میدان، روز دوم در اوچ دکان و سرچشمه و در آخرین روز از ماه ذیحجه، طشت‌گذاری در محله پیرعبدالملک و عالی قاپو انجام می‌شود. 🔸شکل این مراسم در مسجد جامع اردبیل این طور است؛ زنجیر زنان شش محله معروف اردبیل، طوی، گازران، اوچ‌دکان، سرچشمه، پیر عبدالملک و عالی‌قاپو وارد مسجد می‌شوند و هیئت امنای این محلات طشت‌های حسینی را به دوش خود کشیده و در حالی‌که متاثر و عزادار هستند، داخل دسته زنجیرزنان قرار می‌گیرند و در کنار آنها جوانان کوزه به دست نیز با سر دادن «الدخیل یا ابوالفضل» به سمت طشت‌خانه حرکت می‌کنند. چندین شمعدان مسی نیز با شمع‌های روشن طشت‌ها را همراهی می‌کنند، اوج این مراسم زمانی است که طشت‌ها در جایگاه خود قرار می‌گیرد و آب کوزه‌ها داخلشان ریخته می‌شود. در آن لحظه مرثیه و بکایی مسجد را پر می‌کند که قابل توصیف نیست. 🔸بیرق در عزاداری اردبیل جایگاه خاصی دارد و مایه آبرو و احترام هر محله محسوب می‌شود. چون از دیرباز اردبیل به شش محله تقسیم شده است، هر کدام از این محلات پرچم خاص خود را دارند. مهمترین آنها بیرق محله «گازران» است که اهدایی نادر شاه افشار بوده و با خطوط عالی نوشته و زردوزی شده است. این پرچم هر سال در روز تاسوعا برای مشاهده عموم در جای مخصوص قرار داده می‌شود. بیرق دیگر متعلق به محله «طوی» است که از دو مثلث قائم‌الزاویه تشکیل شده و جنس آن از شال است. ibna.ir/x6Hyy @ibna_official

🔰گفت‌وگو با مترجم کتاب «مبارز: تاریخچه فوتبال علیه فاشیسم»؛ در خدمت و خیانت فوتبال به فاشیسم 🔸بهنام جعفرزاده، مترجم کتاب «مبارز: تاریخچه فوتبال علیه فاشیسم» گفت: همچنان می‌شود از فوتبال به عنوان یک ابزار سیاسی در مقابل حکومت‌های تمامیت‌خواه استفاده کرد. در واقع این‌گونه نیست که فوتبال آن تاثیرگذاری‌اش را از دست بدهد. فوتبال ابزاری است که هم می‌تواند در خدمت فاشیسم قرار بگیرد و هم علیه آن استفاده شود. 🔸فوتبال به طور کلی همیشه یک پدیده سیاسی بوده و خواهد بود. به خاطر اینکه در واقع چیزی که باعث سرگرمی آدم‌ها می‌شود اساساً مسئله‌ای سیاسی هم هست و به خاطر اینکه چیزی که جمعیت زیادی به آن توجه می‌کنند، عملاً سیاستمدارها هم به همان جهت کشیده می‌شوند. چون شما در هر شکلی از سیاست که باشید، چه دموکراسی داشته باشید و چه دیکتاتوری، به شکلی به انبوه آدم‌ها نیاز پیدا می‌کنید و این باعث می‌شود که سرگرمی عامه تبدیل به یک امر سیاسی می‌شود. فوتبال به عنوان پرطرفدارترین ورزش دنیا از وقتی که چنین توجهی به آن شده، شکل سیاسی هم پیدا کرده. برای همین این جمله که فوتبال سیاسی نیست یا نباید باشد، در واقع هیچ وقت امکانش وجود ندارد، چون به دلیلی که گفتم، تا وقتی توجه به فوتبال به این اندازه است، فوتبال سیاسی خواهد بود. 🔸اولین حکومت‌هایی که استفاده از ورزش و به ویژه فوتبال را برای ابزار تبلیغاتی استفاده کردند، فاشیست‌ها بودند. در واقع موسولینی و هیتلر اولین حاکمانی هستند که به صورت خیلی جدی سعی می‌کنند که از ورزش مدرن به عنوان ابزاری برای حکومت‌هایشان استفاده کنند و در واقع آنها هستند که این الگوی استفاده از ورزش به عنوان ابزار تبلیغاتی سیاستمدارها را باب می‌کنند. 🔸همیشه حکومت‌هایی هستند که از ورزش برای نشان دادن تصویر بهتر از خودشان استفاده می‌کنند. در مقابل، آن جبهه مقابل شاید یه وقتهایی تضعیف شود اما هیچ وقت کامل از بین نمی‌رود به هر حال الان در عصری هستیم که حکومت‌ها ابزارهای کنترلی بیشتری دارند و این کار را برای آنهایی که بخواهند از فوتبال در جهت مبارزه استفاده کنند، سخت‌تر می‌کند اما در نهایت تاثیرگذاری فوتبال آنقدر زیاد است که حتی با یک استوری اینستاگرامی هم یک ورزشکار می‌تواند تاثیر خودش را بگذارد؛ بستگی به این دارد که چقدر چیزی که می‌گوید یا کاری که انجام می‌دهد، در یک راستا باشد و مردم آن را قبول کنند. ibna.ir/x6HCB @ibna_official

🔰در گفت‌وگو با ایبنا پاسخ داد؛ نشر چگونه هویت طهران را ساخت؟ 🔸ردپای روشنفکران در بازار کتاب 🔸مدیر نشر شهباز و بنیان‌گذار دانشنامه «تهران‌نامه» می‌گوید؛ پشت نام‌های ماندگار حوزه نشر بخشی از حافظه فرهنگی تهران نهفته که از دل چاپخانه‌ها، نشریات، نویسندگان و ناشران شکل گرفته است. 🔸به‌نظر می‌رسد مطالعه تاریخ نشر نباید تنها به بررسی ناشران، کتابفروشان یا چاپخانه‌ها محدود شود. صنعت نشر بخشی از یک نظام فرهنگی و اجتماعی گسترده‌تر است و فهم آن نیازمند توجه به مجموعه عوامل مؤثر بر تولید و مصرف فرهنگ است. با این حال شاید یکی از موضوعاتی که کمتر مورد توجه قرار گرفته، کمرنگ شدن جنبه‌های فرهنگی در برابر ملاحظات اقتصادی باشد. نشر ذاتاً یک فعالیت فرهنگی است و انتظار می‌رود در آن، دغدغه‌های فرهنگی و اجتماعی جایگاهی برجسته داشته باشد. در سال‌های اخیر، فشارهای اقتصادی باعث شده بسیاری از فعالان این حوزه بیش از گذشته درگیر مسائل مالی و معیشتی شوند. البته این واقعیتی انکارناپذیر است که نویسندگان، مترجمان، ناشران و سایر فعالان فرهنگی نیز برای ادامه فعالیت خود به منابع اقتصادی نیاز دارند. با این حال، انتظار می‌رود که در صنعت نشر، جنبه فرهنگی همچنان نقش محوری خود را حفظ کند و صرفاً به یک فعالیت اقتصادی تقلیل پیدا نکند. 🔸هر نسل، نقشه ذهنی متفاوتی از جغرافیای نشر تهران دارد و مراکز فرهنگی و کتابفروشی‌های دوران خود را به یاد می‌آورد. برای نسل‌های قدیمی‌تر، مثلا در نسل دوره رضاشاهی تاریخ نشر تهران از خیابان ناصرخسرو، باب همایون، ناصریه و بخش‌هایی از لاله‌زار آغاز می‌شود؛ جایی که نخستین کتابفروشی‌ها، چاپخانه‌ها و مراکز عرضه کتاب در آن شکل گرفتند. این محدوده برای دهه‌ها قلب فعالیت‌های نشر و کتابفروشی تهران بود. اگر این مسیر تاریخی را تا امروز دنبال کنیم، مقصد نهایی آن برای نسل امروز بی‌تردید محدوده دانشگاه تهران و خیابان انقلاب است؛ جایی که در دهه‌های اخیر به مهمترین مرکز کتابفروشی، نشر و فعالیت‌های فرهنگی کشور تبدیل شده است. به بیان دیگر، تاریخ نشر تهران را می‌توان در مسیری از ناصرخسرو تا انقلاب روایت کرد؛ مسیری که تحولات فرهنگی و شهری پایتخت را نیز در خود منعکس کرده است. ibna.ir/x6HCP @ibna_official

🔰مترجم «در جست‌وجوی ماهی غول‌پیکر» مطرح کرد: چرا کودکان نباید همیشه جواب سؤال‌هایشان را آماده پیدا کنند؟ 🔸حمیرا واقف گفت: کتاب «در جست‌وجوی ماهی غول‌پیکر» عمق اقیانوس را به بچه‌ها نشان می‌دهد. خودم به‌عنوان مترجم، چیزهای زیادی یاد گرفتم و با موضوعاتی آشنا شدم که قبلاً درباره آن‌ها نمی‌دانستم و این به خاطر اقلیم متفاوت آن بود. 🔸در دنیای امروز، این کتاب منحصربه‌فرد است؛ چون بچه‌ها جواب همه سؤال‌ها را به‌راحتی در اختیار دارند. حتی ورق زدن و جلو رفتن در کتاب هم به نظرم خیلی جذاب آمد. اما اینکه چرا فکر می‌کنم این کتاب برای کودکان و نوجوانان فارسی‌زبان مناسب است، به دلیل اقلیم خاصی است که در کتاب حاکم است؛ یعنی اقیانوس، که تحقیقات در آن انجام می‌شود. این چیزی نیست که در زندگی روزمره و سفرهای عادی، بچه‌ها بتوانند به‌راحتی با آن ارتباط داشته باشند. 🔸در مورد تأثیر این کتاب‌ها بر علاقه‌مندی کودکان به علم باید بگویم که بسیار ارزشمند هستند. این مدل کتاب‌ها با بچه‌های امروز که با یک جست‌وجوی ساده می‌توانند جواب همه سؤال‌هایشان را پیدا کنند، ارتباط خوبی برقرار می‌کنند. 🔸به نظرم این کتاب‌ها به بچه‌ها یاد می‌دهند که جواب سؤال‌ها همیشه به‌راحتی پیدا نمی‌شوند و همیشه آماده نیستند. گاهی برای رسیدن به پاسخ سؤال‌هایشان، خودشان باید تلاش و تحقیق کنند، زمان بگذارند و صبور باشند. ibna.ir/x6HBC @ibna_official