🔰درباره «فهمیه اکبر» با نگاهی به کتاب «آهنگ سرگذشت»؛ خواننده‌ای که روس‌ها را با آواز به چالش کشید 🔸فهیمه اکبر در این سال‌ها همواره چهره‌ای ناشناخته ماند؛ بانویی هنرمند که در سال‌های اشغال گیلان با آوازهای وطنی به صدایی ماندگار تبدیل شد. 🔸این کتاب در نهایت به روایتی ترکیبی از تاریخ شفاهی و عناصر بیوگرافی تبدیل شد. به نوعی، کتاب روایت‌محور است؛ یعنی روایت افراد متعددی در آن حضور دارد، از اعضای خانواده گرفته تا چهره‌ها و دوستان دیگر. برخی از این افراد در قید حیات بودند و امکان گفت‌وگوی مستقیم با آن‌ها برای من فراهم شد و روایت‌هایشان را به‌طور مستقیم از زبان خودشان گرفتم و در کتاب آوردم. برخی دیگر از روایت‌ها به این شکل به دست آمد که از کسانی که درگذشته بودند، در کتاب‌ها، مقاله‌ها، مجله‌ها یا خاطراتشان اشاره‌هایی وجود داشت. برای مثال در دست‌نوشته‌های جهانگیر سرتیپ‌پور توضیحات مفصلی درباره ارتباط و همکاری او با فهیمه اکبر در آن زمان آمده است. این روایت‌ها نیز از زبان همان افراد، به این شکل، به کتاب افزوده شد. 🔸مهم‌ترین اتفاقی که در دوران کودکی فهیمه اکبر رخ می‌دهد، به سال‌هایی بازمی‌گردد که او به واسطه شغل پدرش، یعنی از شش‌ سالگی تا حدود دوازده‌ سالگی در بادکوبه زندگی می‌کرد. در همان سال‌ها، مربیان و معلمان مدرسه‌ای که او در آن تحصیل می‌کرد، با استعداد سرشتی موسیقی در او روبه‌رو شدند و صدایش را تشخیص دادند؛ صدایی که به باور آنان از کیفیتی قابل توجه برخوردار بود. این موضوع در همان‌جا با پدر و مادر فهیمه در میان گذاشته شد و از آنان خواسته شد اجازه دهند او کلاس‌های موسیقی را دنبال کند. این پیشنهاد با موافقت خانواده همراه شد و فهیمه توانست آموزش موسیقی را در همان‌جا آغاز کند. ibna.ir/x6Hwr @ibna_official

🔰نقدی بر کتاب انقلاب آرام ایران تالیف علی میرسپاسی؛ اسیر کلیشه‌های افسانه‌آلود ایدئولوژیک 🔸متاسفانه این شیوه حملات لفظی حجم قابل توجهی از «انقلاب آرام ایران» را دربرگرفته است و خواننده در جای جای اثر با «کوررنگی»روشنفکران در قبال «واقعیت‌های حاکم بر زندگی معاصر مردمان ایرانی» مواجه می‌شود و در آخر هم جزئیاتی از این «واقعیات حاکم» که گویا این قدر بدیهی بوده که نیاز به سخن گفتن از آن هم مشاهده نشده، دیده نخواهد شد. متاسفانه در برخی بخش‌های کتاب، دقت تاریخی فدای تبیین اثر گشته یا نویسنده به کل به جای مراجعه به نص تاریخ اسیر پروپاگاندا یا کلیشه‌های افسانه‌آلود یا ایدئولوژیک تاریخی شده است و شوربختانه این موضوع به بنیاد اثر آسیب آورده است. در ادامه برای تبیین بهتر، چند نمونه از این لغزش‌های تاریخی مورد بررسی قرار می‌گیرد. 🔸در مهم‌ترین بخش کتاب یعنی «چرخش گفتمان وسیع در ایدئولوژی حکومت پهلوی طی دهه‌های ۱۳۴۰- ۱۳۵۰ » هم خود می‌تواند محل بحث وسیعی باشد. نویسنده باید در ابتدا نشان می‌داد که دستگاه دولتی ایدئولوژی مشخص تبیین شده ای داشته و آنگاه آن ایدئولوژی مشخصا در تضاد با آنچه بومی‌گرایی خوانده می‌شود بوده و سپس شواهد مستدلی از این چرخش گفتمانی را ارائه کند. 🔸نقد دیگری که می‌توان به این اثر وارد کرد روشن نکردن صریح موضع است. «واقعیات موجود» تا به آخر چون راز مکنون باقی می‌ماند. مرز میان بومی‌گرایی و مدرنیته به درستی آشکار نمی‌شود تا آنجا که ممکن است نزد خواننده این شائبه پیش آید که نویسنده اثر سراسر فرهنگ غربی را با مدرنیته برابر گرفته است! ibna.ir/x6wMY @ibna_official

🔰اقتباس‌های ادبی برای نوجوانان؛ احیای دوباره کتاب‌ها در میان نسل جدید 🔸با افزایش اقبال عمومی به آثار ادبی نوجوانان در سال‌های اخیر، موج جدیدی از اقتباس‌های تصویری از این کتاب‌ها به راه افتاده است که بازخوانیِ دوباره‌ی جریانِ پیوند میان ادبیات و هنرهای نمایشی را ضروری می‌سازد. 🔸 این آثار که طیف گسترده‌ای از رمان‌های کلاسیک تا خاطرات گرافیکی مدرن را در بر می‌گیرند، نشان‌دهنده تأثیر ماندگار ادبیات نوجوان بر صنعت سرگرمی هستند. 🔸بررسی این نمونه‌ها نشان می‌دهد که فرآیند اقتباس، نه تنها باعث احیای دوباره کتاب‌ها در میان نسل جدید می‌شود، بلکه فرصتی برای بازخوانیِ ساختارهای داستانی در قالبی نو فراهم می‌آورد. ibna.ir/x6H8Z @ibna_official

🔰نگاهی تازه‌ به میراث آن برونته؛ نویسنده‌ای که در سایه خواهرانش محو شد 🔸با گذشت ۱۷۷ سال از مرگ آن برونته، هنوز این پرسش پابرجاست که چرا او، برخلاف خواهرانش، هرگز به جایگاهی هم‌وزن در حافظه ادبی جهان دست نیافت. 🔸در حافظه جمعی ادبیات جهان، نام خانواده برونته با دو رمان جاودانه گره خورده است: «جین ایر» و «بلندی‌های بادگیر»؛ آثاری که طی بیش از یک قرن، بارها خوانده شده‌اند، اقتباس شده‌اند و در جایگاه ستون‌های ادبیات انگلیسی تثبیت شده‌اند. اما در پشت این شهرت خیره‌کننده، نام دیگری ایستاده که همواره کم‌رنگ‌تر دیده شده است: «آن برونته»؛ نویسنده‌ای که بسیاری از منتقدان امروز او را جسورترین و مدرن‌ترین عضو خانواده برونته می‌دانند. 🔸در حالی که آثار شارلوت و امیلی اغلب با عشق‌های پرشور، قهرمانان گوتیک و جهان‌های تیره و شاعرانه شناخته می‌شوند، جهان آن برونته زمینی‌تر، ملموس‌تر و دردناک‌تر بود. او نه درباره افسون عشق، بلکه درباره سازوکار خشونت می‌نوشت؛ نه درباره شور رمانتیک، بلکه درباره فرسایش روح انسان در دل مناسبات نابرابر اجتماعی. ibna.ir/x6H2y @ibna_official

🔰نقدی بر سخنانِ عبدالکریم سروش با نگاهی به «مشتاقی و مهجوری»؛ شکایت به جایِ استدلال! 🔸محمد صادقی نوشت:‌ به باورِ ملکیان، آشتی‌دادن و جمع‌پذیریِ آنچه روشنفکرِ دینی به آن باور دارد در روزگارِ قدیم امکان‌پذیر بود ولی آیا در روزگار ما (با توجه به آخرین دستاوردهایِ علوم و معارفِ بشری) نیز چنین است؟ و واقعیت این است که تاکنون این پرسش‌ها بیش از هر چیزی گلایه و شکایت در پی داشته است تا نقد! 🔸در سخنِ سروش به نظر می‌رسد که، تعبد، با اعتماد به متخصص در علم، یکی گرفته شده است. معلوم است که انسان نمی‌تواند تمامِ آزمایش‌هایِ فیزیک یا پژوهش‌هایِ پزشکی را تکرار کند پس به جامعه علمی اعتماد می‌کند اما این تعبد نیست، زیرا امکانِ نقد و آزمون منتفی نیست. 🔸به نظرِ ملکیان، قوامِ روشنفکری بر عقلانیت است و قوامِ دین بر تعبد است، و دو پرسش مطرح می‌کند. آیا می‌توان کسی را که به احکامِ عقل التزام ندارد، روشنفکر دانست؟ و آیا می‌توان کسی که سخنانِ عیسی را بی‌چون‌وچرا نپذیرد، مسیحی دانست؟ ibna.ir/x6HD3 @ibna_official

🔰یادداشت؛ تب تند چاپ کتاب کودک و نوجوان در استان ایلام 🔸 چند سالی است چاپ و انتشار دفترچه‌های خاطرات و انشاهای کودکان و نوجوانان در استان ایلام در مسیری غیر کارشناسی و سطحی قرار گرفته که نیاز به تحلیل و آسیب‌شناسی جدی دارد. ✍مرتضی حاتمی، نویسنده و روزنامه‌نگار: 🔸 تب تند و بالای انتشار آثار سطحی و کم مایه (بخوانید دفترچه‌های خاطرات و انشاهای دانش آموزی) کودکان و نوجوانان به صورت کتاب، مدتی است که در فضای فرهنگی و اجتماعی استان پیچیده و ساحت جدی و حرفه‌ای و فرهنگی و ادبی این ادبیات را زیر سوال برده است. 🔸بالا رفتن تب انتشار دفترچه‌های انشا و خاطرات فردی و عاشقانه کودکان و نوجوانان توسط والدین و رقابت برای‌ پز دادن در میان خانواده‌ها، موجب شده که آثار فاخری در این ادبیات آفرینش نشود و به دغدغه‌ای فردی در میان خانواده‌ها تبدیل شود. 🔸آگاهی بخشی و تشریح اهمیت و ضرورت چاپ و نشر آثار کودکان و نوجوانان در قالب کتاب برای‌ ناشران والدین و اولیای تربیتی توسط کارشناسان حوزه‌های چاپ و نشر و روان‌شناسی کودک و نوجوان، بسیار اهمیت و ضرورت دارد. ibna.ir/x6HBg @ibna_official

🔰گفت‌وگو با آذر نوری درباره کتابی از بانو مشتاق نویسنده هندی؛ نوشتن از رنج مشترک زنان جهان 🔸گفت‌وگو با مترجم فارسی مجموعه‌داستان «برای یک بار هم که شده زن باش» از بانو مشتاق، درباره نویسنده هندیِ برنده بوکر ۲۰۲۵ و روایت‌هایی از زیست زنان در دل سنت، مذهب و مردسالاری. 🔸کتاب دوازده داستان دارد. اسم اصلی کتاب «چراغ دل» است. من یکی از داستان‌ها را که خیلی دوست داشتم، با عنوان «برای یک بار هم که شده زن باش» ترجمه کردم. در آن داستان، شخصیت با خدای هندو «پرابو» گفت‌وگو می‌کند و از تبعیضی می‌گوید که بین زن و مرد جا افتاده. جامعه‌ی مردسالار به زنان ستم می‌کند. این عنوان برای مخاطب ایرانی جذابیت خاصی دارد؛ هم زنان و هم مردان می‌توانند حس زنانگی درون خود را درک کنند و بفهمند زن بودن یعنی چه. 🔸در شهرستان‌ها و روستاهای ایران هم به شدت به زنان اجحاف می‌شود. هنگام خواندن این داستان‌ها حس همذات‌پنداری می‌کنم، انگار درون مملکت خودمان می‌گذرد. حتی در تهران، من خودم در دفتری کار می‌کردم و دیدم یک پزشک زن به خاطر گم شدن کارت بانکی‌اش از ترس شوهر گریه می‌کرد. با اینکه تحصیلکرده است، هنوز برده مرد است. به همین دلیل تصمیم گرفتم این مجموعه را ترجمه کنم. امیدوارم همه خانم‌ها و حتی آقایان بخوانند تا بدانند زن‌ها چه می‌کشند و چه در دل دارند ibna.ir/x6HnP @ibna_official

🔰بررسی و نقد کتاب یعقوب را دوست داشتم؛ داستانی که ناگهان خواننده‌اش را شگفت‌زده می‌کند 🔸در طول داستان «یعقوب را دوست داشتم»، نویسنده، خوانندگانش را شگفت زده می‌کند؛ اما شاید بزرگترین شگفتی، تغییر در شخصیت اصلی و در انتهای داستان است؛ جائی که خواننده به همراه سارالوئیز با موقعیتی روبه‌رو می شود که برداشت او ازتمام رنج‌های دوران نوجوانی‌اش را تحت تأثیر قرار دهد. 🔸شاید تمامی ما فکر کنیم قهرمان‌ها یا انسان‌هایی که مورد توجه قرار می‌گیرند باید ویژگی‌های خاصی داشته باشند. یک رقصنده، خواننده یا نوازندۀ با استعداد به راحتی می‌تواند توجه یک جمع را به خود جلب کند و مورد تحسین قرار بگیرد و همین ویژگی انسان‌ها، نوجوانان را که تشنه توجه هستند به همین سمت‌وسوها ترغیب می‌کند. به طور حتم که در ارزشمندی این هنرها، هیچ شبه و شکی نیست اما کتاب در لایه‌های ظریف داستان خود این موضوع را به چالش می‌کشد که تغییرات بنیادین را قهرمان‌هایی ایجاد می‌کنند که گاه نه هنرشان به چشم می‌آید و نه مورد تحسین قرار می‌گیرند. قهرمان‌هایی که در خاموشی، نجات‌دهنده هستند و جریان رو به رشد زندگی را برای دیگران هموار می‌سازند، بدون آنکه هنرشان همچون جذابیت رقص یک بالرین یا صدای دلنواز موسیقیِ یک نوازندۀ پیانو، تحسین عموم را برانگیزد. البته ممکن است در اثر این غفلت‌ها نیز قهرمان‌های خاموش، سرگشته و در نهایت تلف شوند؛ خطری که سارا لوئیز را هم تهدید می‌کرد. 🔸به طور قطع این مهارت نویسنده است که کتاب را به یک پندنامه تبدیل نکند، اما وظیفه دارد با ظرافت به خوانندگان جوانش نقص‌های شخصیت خلق کرده‌اش را گوشزد کند. وگرنه خواننده با یک زندگی‌نامۀ پر از رنج و تبعیض روبه‌روست که شخصیت اصلی در آن گیر کرده، بال‌وپر زده، دست از تقلا کردن برداشته و بعد نیز با یکی دو جمله متحول شده و از دام رهایی یافته است. نوجوان به دانستن چگونگی این رهایی نیازمند است و به زعم من، نویسنده در واکاویدن این لحظات کوتاهی کرده است. ibna.ir/x6HCJ @ibna_official

🔰به یاد خلبانانی که رفتند اما به وطن بازنگشتند؛ چندمتر تا فاجعه، روایت خلبان ارتش از محاصره در آتش 🔸چون مطمئن بودم عراقی‌ها فردا صبح حتما تلاش می‌کنند این هواپیمای گران قیمت و تاثیرگذار در جنگ را منهدم کنند، به لشکر ۶۴ ارومیه رفتم و یک گروهبان سرباز با انواعی از آچار و پیچ گوشتی و سایر ابزار گرفتم و آوردم پهلوی هواپیما و دادم و هر آنچه بازنشدنی بود باز کردند. 🔸نام منوچهر خدابنده در میان خلبانان و افسران نیروی هوایی ایران در دهه‌های پیش از انقلاب ۱۳۵۷ دیده می‌شود و او از جمله نظامیانی بود که در دوره توسعه و نوسازی نیروی هوایی ایران خدمت می‌کردند. نیروی هوایی ایران در دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ یکی از مجهزترین نیروهای هوایی منطقه به شمار می‌رفت و خلبانان آن دوره آموزش‌های تخصصی خود را در ایران و کشورهای غربی، به‌ویژه ایالات متحده، پشت سر می‌گذاشتند. این نیرو با در اختیار داشتن جنگنده‌های پیشرفته‌ای مانند اف–۴ فانتوم، اف–۵ تایگر و بعدها اف–۱۴ تامکت، نقش مهمی در توان دفاعی کشور ایفا می‌کرد. 🔸در چنین فضایی، خلبانانی مانند منوچهر خدابنده بخشی از بدنه حرفه‌ای و عملیاتی نیروی هوایی بودند که مسئولیت حفظ آمادگی رزمی و انجام مأموریت‌های آموزشی و عملیاتی را برعهده داشتند. خلبانان آن نسل علاوه بر مهارت‌های پروازی، به دلیل شرایط حساس جنگ سرد و موقعیت ژئوپلیتیکی ایران، آموزش‌های فشرده‌ای در حوزه تاکتیک‌های هوایی و عملیات رزمی دریافت می‌کردند. بسیاری از آنان بعدها در جریان تحولات سیاسی و نظامی کشور با شرایط متفاوتی روبه‌رو شدند و برخی نیز در دوران جنگ ایران و عراق به فعالیت خود ادامه دادند. ibna.ir/x6HD8 @ibna_official